Đại Thừa Địa Tạng Thập Luân Kinh Giảng Ký, phần 13

大乘大集地藏十輪經講記

Mộng Tham lão hòa thượng chủ giảng

夢參老和尚主講

Chuyển ngữ: Bửu Quang Tự đệ tử Như Hòa

Giảo chánh: Đức Phong và Huệ Trang

VI. Phẩm thứ sáu, Thiện Nghiệp Đạo (善業道品第六)

(Kinh) Nhĩ thời, Kim Cang Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát phục bạch Phật ngôn: “Đại đức Thế Tôn! Bồ Tát Ma Ha Tát vân hà ư Thanh Văn Thừa, đắc vô ngộ thất? Vân hà ư Thanh Văn Thừa Bổ Đặc Già La, đắc vô ngộ thất? Vân hà ư Độc Giác Thừa, đắc vô ngộ thất? Vân hà ư Độc Giác Thừa Bổ Đặc Già La, đắc vô ngộ thất? Vân hà ư Đại Thừa, đắc vô ngộ thất? Vân hà ư Đại Thừa Bổ Đặc Già La, đắc vô ngộ thất? Vân hà thường năng xí nhiên Tam Bảo chủng tánh? Vân hà ư chư Như Lai xuất gia đệ tử, nhược thị pháp khí, nhược phi pháp khí, hạ chí nhất thiết bị phiến ca-sa, thế tu phát giả, đắc vô ngộ thất? Vân hà ư Đại Thừa pháp, thường đắc thăng tấn, vô hữu thoái chuyển? Vân hà lợi huệ, thắng phước, thường đắc tăng trưởng? Vân hà ư nhất thiết Định, chư Đà-la-ni, chư Nhẫn, chư Địa, tốc đắc tự tại, vô hữu thoái chuyển? Vân hà thường đắc trị ngộ chư thiện tri thức, tùy thuận nhi hành? Vân hà thường đắc bất ly kiến nhất thiết Phật, cập chư Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử, bất ly văn pháp, bất ly thân cận cúng dường chúng Tăng? Vân hà ư chư thiện căn, thường tinh tấn cầu, tâm vô yếm túc? Vân hà thường ư Bồ Đề chủng chủng hạnh nguyện, tâm vô yếm túc?”

(經)爾時，金剛藏菩薩摩訶薩復白佛言：「大德世尊，菩薩摩訶薩，云何於聲聞乘，得無誤失？云何於聲聞乘補特伽羅，得無誤失？云何於獨覺乘，得無誤失？云何於獨覺乘補特伽羅，得無誤失？云何於大乘，得無誤失？云何於大乘補特伽羅，得無誤失？云何常能熾然三寶種姓？云何於諸如來出家弟子，若是法器，若非法器，下至一切被片袈裟、剃鬚發者，得無誤失？云何於大乘法，常得升進，無有退轉？云何利慧勝福，常得增長？云何於一切定諸陀羅尼，諸忍諸地，速得自在，無有退轉？云何常得值遇諸善知識，隨順而行？云何常得不離見一切佛及諸菩薩、聲聞弟子，不離聞法，不離親近供養眾僧？云何於諸善根常精進求，心無厭足？云何常於菩提種種行願，心無厭足？

(Kinh: Lúc bấy giờ, Kim Cang Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát lại bạch cùng đức Phật rằng: “Bạch đại đức Thế Tôn! Bồ Tát Ma Ha Tát làm thế nào chẳng phạm sai lầm đối với Thanh Văn Thừa? Làm thế nào chẳng phạm sai lầm đối với Thanh Văn Thừa Bổ Đặc Già La? Làm thế nào chẳng phạm sai lầm đối với Độc Giác Thừa? Làm thế nào chẳng phạm sai lầm đối với Độc Giác Thừa Bổ Đặc Già La? Làm thế nào chẳng phạm sai lầm đối với Đại Thừa? Làm thế nào chẳng phạm sai lầm đối với Đại Thừa Bổ Đặc Già La? Làm thế nào để chủng tánh Tam Bảo thường rạng rỡ? Làm thế nào chẳng phạm sai lầm đối với các đệ tử xuất gia của các đức Như Lai, dù là pháp khí, hay chẳng phải là pháp khí, thậm chí đối với hết thảy kẻ khoác một mảnh ca-sa, cạo bỏ râu tóc? Làm thế nào để thường được thăng tấn, chẳng bị thoái chuyển nơi pháp Đại Thừa? Làm thế nào để trí huệ nhạy bén và phước thù thắng thường được tăng trưởng? Làm thế nào để mau được tự tại, chẳng thoái chuyển nơi hết thảy các Định, các Đà-la-ni, các Nhẫn, các Địa? Làm thế nào để thường được gặp gỡ các thiện tri thức hòng làm theo họ? Làm thế nào để thường được chẳng lìa thấy hết thảy Phật, và các vị Bồ Tát, cùng đệ tử Thanh Văn, chẳng lìa nghe pháp, chẳng lìa thân cận cúng dường chúng Tăng? Làm thế nào để thường tinh tấn cầu các thiện căn, tâm không chán đủ? Làm thế nào để đối với các thứ hạnh nguyện nơi Bồ Đề, tâm chẳng chán đủ?”)

Phẩm này giảng về Thiện Nghiệp Đạo. Đã sám hối xong, bèn tu hành. Sau khi đã sám trừ nghiệp chướng, sẽ tu gì vậy? Tu thiện nghiệp. Kim Cang Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát là người phát khởi. Ngài hướng về đức Phật thỉnh cầu: “Đại đức Thế Tôn! Con còn có thắc mắc”. Bồ Tát Ma Ha Tát là bậc đại Bồ Tát trong các vị Bồ Tát. Khi Ngài muốn hoằng pháp lợi sanh, nếu gặp căn cơ Thanh Văn, đối với Thanh Văn Bổ Đặc Già La, Ngài sẽ chẳng nói pháp Độc Giác Thừa, cũng chẳng nói pháp Đại Thừa. Pháp nghĩa của mỗi pháp có giới hạn rạch ròi, chẳng phải là luông tuồng! Kế đó, đối với mỗi loại Bổ Đặc Già La hữu tình chúng sanh, họ thuộc loại pháp khí nào, là căn khí gì, sẽ nói với họ pháp ấy, chẳng hề phạm sai lầm.

Nay chúng ta thuyết pháp, chẳng cần biết là đúng căn cơ hay không, chúng tôi giảng bộ kinh này, chẳng phải là căn cơ, họ cũng đến nghe. Đúng căn cơ cũng tới nghe. Đấy gọi là “[thuyết pháp] chẳng đúng căn cơ”. Đã chẳng đúng căn cơ, đối với pháp Thanh Văn mà chẳng sai lầm sẽ rất khó, hoặc là chẳng sai lầm đối với Độc Giác Thừa, chẳng sai lầm đối với Thanh Văn Thừa, chẳng sai lầm đối với Bồ Tát Thừa, tức là chẳng sai lầm đối với pháp tam thừa. Nếu nói theo căn cơ, [nói pháp] chẳng đúng căn cơ, chẳng đúng với [căn tánh của mỗi loại] Bổ Đặc Già La (Pudgala, hữu tình chúng sanh), [đáng lẽ] quý vị phải nói pháp Thanh Văn, lại nói thành pháp Độc Giác, hoặc nói thành pháp Đại Thừa, đó gọi là “ngộ thất” (誤失, sai lầm). Hễ có sai lầm, người nói sẽ chịu trách nhiệm nhân quả.

Nay đang thời Mạt Pháp, thiếu khuyết năng lực khéo quan sát, khi thuyết pháp, chính mình phải phát nguyện, mong cầu sám hối phát nguyện: “Con là một chúng sanh bình phàm, chẳng nhập thánh quả, thuyết pháp nhất định sẽ có sai lầm. Bất luận xét theo căn cơ, hay xét theo pháp, đều phạm sai lầm!” Nếu đã thọ Bồ Tát giới, phát đại tâm, [nếu sợ thuyết pháp sai lầm rồi chẳng thuyết pháp] thì sẽ là đoạn diệt chủng tánh Tam Bảo. Quý vị phải cân nhắc giữa hai đằng: Cái nào là trọng yếu, cái nào chẳng trọng yếu! Tuy là phạm sai lầm đối với họ (người nghe pháp), họ vẫn có thể gieo thiện căn. Nếu hoàn toàn chẳng có ai nói, pháp chẳng còn nữa, có thể gặp gỡ mà không sai lầm hay không, họ cũng chẳng thể biết!

Cá nhân tôi mỗi khi gặp dịp thuyết pháp, đều cầu Phật, Bồ Tát gia trì, hoặc là tụng kinh, hoặc sám hối, cầu Phật, Bồ Tát gia trì, khiến cho lời tôi nói chẳng trái nghịch ý Phật. Nói cách khác, gia trì tôi khi thuyết pháp bèn có tri kiến chánh xác. Tri kiến như thế nào sẽ là chánh xác hay chẳng chánh xác? Nương theo pháp do đức Phật đã dạy để nói, tri kiến ấy sẽ là chánh đáng. Đức Phật có ba pháp ấn [dành cho pháp Nhị Thừa, tức vô thường, khổ, và vô ngã], và cũng có một pháp ấn [dành cho pháp Đại Thừa, tức Thật Tướng]. Khi thuyết pháp, chẳng lìa Thật Tướng, đối với mỗi chúng sanh đều nói “chẳng lìa Thật Tướng”, khiến cho chúng sanh biết đạo lý “vạn pháp duy tâm”. Khi nói pháp Thanh Văn Thừa, nhất định phải biết pháp Tứ Đế, tức Khổ, Tập, Diệt, Đạo; đấy là Tứ Thánh Đế. Các pháp Thất Giác Chi, Bát Chánh Đạo, Ngũ Căn, Ngũ Lực, Tứ Niệm Xứ, Tứ Chánh Cần, Tứ Như Ý Túc, ba mươi bảy Đạo Phẩm, tam thừa đều cùng chung có. Quý vị nói như thế nào cũng đều được, rốt cuộc chẳng vượt ra ngoài pháp tam thừa. Chớ nên nói chánh kiến thành tà kiến, [nếu nói thành tà kiến], sẽ là điên đảo, phạm sai lầm. Thanh Văn Thừa, Độc Giác Thừa, và Đại Thừa là pháp tam thừa nhằm đối ứng căn cơ tam thừa, cũng như tam thừa Bổ Đặc Già La. Đối với pháp chẳng có sai lầm, mà cũng chẳng sai lệch, chẳng hỗn loạn thị phi; đối với Bổ Đặc Già La, tức là đối với người [nghe pháp], cũng chẳng sai lầm! Đấy là hạng người nào? Chính là Bồ Tát Ma Ha Tát, đại Bồ Tát tuyệt đối có thể làm được!

Lại nữa, làm thế nào để khiến cho chủng tánh Phật, Pháp, Tăng Tam Bảo hưng thịnh, thường sung mãn, khiến cho chủng tánh Phật, Pháp, Tăng Tam Bảo vĩnh viễn chẳng đoạn, vĩnh viễn trụ trong thế gian? Lại làm như thế nào để phân biệt các đệ tử xuất gia của các đức Như Lai là pháp khí hay chẳng phải pháp khí? Cho đến đối với kẻ khoác một mảnh ca-sa, bèn chẳng phạm sai lầm? Kẻ “vô giới” kém cỏi hơn pháp khí và phi pháp khí, vì kẻ đó giả mạo người xuất gia. Kẻ đó vốn là tội phạm, kiếm được một mảnh ca-sa bèn đeo lên người, mong tiêu tai, thoát nạn, làm như thế đó. Đối với hạng người như thế đó, cũng đều chẳng phạm sai lầm!

Đối với pháp Đại Thừa, khiến cho pháp ấy vĩnh viễn hưng thịnh, đừng từ Đại Thừa thoái chuyển thành Nhị Thừa. Có những người nếu nói pháp Đại Thừa với họ, họ sẽ dũng mãnh tiến lên, chiếu theo pháp Đại Thừa để tu tập. Có những người cảm thấy tu pháp Đại Thừa để độ chúng sanh quá khó khăn, vì chúng sanh ương ngạnh, khó điều phục. Đừng nói là phàm phu độ chúng sanh, ngay như Thanh Văn đã chứng quả A La Hán muốn độ chúng sanh cũng rất khó khăn. Cho nên họ sợ hãi, thoái đọa địa vị Nhị Thừa, nhập Thiên Không Định. Những trường hợp giống như vậy rất nhiều, ngay cả một vị A La Hán như ngài Xá Lợi Phất, trí huệ bậc nhất, vẫn lui xuống Nhị Thừa như vậy! Ngài mong phát Bồ Đề tâm, vừa mới phát tâm bèn lui sụt. Câu chuyện này chắc là mọi người đều biết: Ngài Xá Lợi Phất vừa phát Bồ Đề tâm, Đế Thích Thiên bèn hóa hiện đến thử thách Ngài. Ông ta thị hiện làm một cô bé, ngồi khóc ở ven đường. Ngài Xá Lợi Phất đến trước cô bé, hỏi: “Con đừng nên bi ai, có khó khăn gì, ta có thể giúp con giải quyết. Hãy kể cho ta biết”. Bé gái thưa: “Điều con mong cầu, Ngài giải quyết không nổi đâu. Ngài đâu có tâm Bồ Đề lớn dường ấy!” Ngài nói: “Ta vừa mới phát Bồ Đề tâm”. Cô bé nói: “Được rồi! Con nói với Ngài. Mẹ con nay bị một loại bệnh đặc biệt, tìm thuốc uống, thuốc thì có, nhưng chất dẫn thuốc chẳng có”. “Chất dẫn thuốc chẳng khó lắm, con cứ tìm đi, hoặc là mua”. Cô bé nói: “Mua không được! Chất dẫn thuốc này cần đến tròng mắt”. Ngài Xá Lợi Phất nói: “Ta mới vừa phát Bồ Đề tâm, nay gặp gỡ, ta đáng nên phát đại tâm. Được! Ta bố thí một con mắt vậy!”

Ngài liền móc một con mắt trao cho cô bé. Cô bé nói: “Con mắt này không đúng!” “Vì sao chẳng đúng?” “Con cần mắt trái, mà Ngài móc ra mắt phải”. Ngài Xá Lợi Phất phiền não: “Sao con không nói sớm? Thôi được! Nếu ta đã muốn phát đại tâm thì cũng móc luôn con mắt trái, cả hai con đều cho con”. Cô bé cầm lấy ngửi, rồi chê: “Con mắt này tanh hôi quá! Làm sao có thể bỏ vào thuốc cho được?” Quăng bẹt xuống đất, lấy chân giẫm lên, vừa giẫm lên, liền nghe tiếng vỡ đánh bụp một cái! Ngài Xá Lợi Phất liền ngã lòng, nói Bồ Tát đạo khó hành, gặp phải kiểu chúng sanh như vậy, chẳng có cách nào, thoái thất Bồ Đề tâm!

Thật ra, A La Hán đều có thần thông. Có một vị A La Hán dẫn theo một Sa Di đi trên đường. Chú Sa Di ấy do thấy trên cánh đồng có con chim sẻ đang ăn những con trùng dưới đất. Những con trùng ấy do bị lưỡi cày lật đất lên [mà lộ ra], chim sẻ liền mổ ăn. Chú bèn phát tâm: “Chúng sanh quá khổ! Ta phải phát Bồ Đề tâm để lợi ích hết thảy chúng sanh”. Khi ấy, chú đang quảy y bát của thầy, trong túi đựng đầy ắp. Vị A La Hán ấy kêu chú: “Con đứng lại!” Đồ đệ đứng lại. “Tiểu Sa Di lại đây, đưa đãy cho ta đeo”. Thầy đeo rồi, đồ đệ cũng chẳng biết là chuyện gì, liền đi tiếp. Chú Sa Di ấy lại nghĩ: “Độ chúng sanh bằng cách nào đây? Bồ Tát đạo rất khó hành, dài dằng dặc, xa xôi quá! Mình vẫn nên cầu được liễu sanh tử, mình liễu sanh tử trước rồi mới lại nói!” Tâm chú vừa tác ý như thế, thầy lại bỏ cái đãy xuống, hô: “Đứng lại! Con vẫn đeo cái đãy này đi”. Lần đầu tiên, lần thứ hai, chú đồ đệ vẫn không cảm thấy gì, lại đi tiếp. Chú Sa Di ấy lại nghĩ: “Không được rồi! Phải thành Phật, phải phát đại tâm, phải rốt ráo thì mới được!” Chú chẳng phát tâm lui sụt xuống hàng Nhị Thừa, không được! Vẫn phải nên phát đại Bồ Đề tâm, chớ nên nao núng! Thầy lại kêu: “Đứng lại! Đứng lại!” Chú đứng lại, “giao đãy cho thầy đeo”. Chú tiểu Sa Di mới biết là có chuyện rồi, mới hỏi: “Sư phụ! Thầy có bị bệnh tâm thần hay không? Thầy điên rồi! Một chốc con đeo, chốc lát lại thầy đeo. Rốt cuộc là chuyện gì thế?” Thầy bảo: “Con đã phát Bồ Đề tâm, là đại Bồ Tát, ta chỉ là A La Hán. Cho nên thầy chẳng dám sai Bồ Tát quảy đãy cho thầy, đưa cho thầy thì hơn! Con vừa mới phát tâm, lại thoái tâm, lại thoái chuyển, mong liễu sanh tử. Ta đã liễu sanh tử, con vẫn chưa, con chỉ phát tâm mà thôi. Được rồi, vẫn là để cho con đeo. Giao qua, giao lại là như thế đó. Vì con vừa khởi tâm động niệm, ta biết ngay”.

Bậc A La Hán như thế rất khó có! Vì sao? Ngài có Tha Tâm Thông, chẳng cần nhập Định. Có những vị A La Hán trong cuộc sống thường nhật, Tha Tâm Thông, lục thông đều trọn đủ như thế! Có vị A La Hán cần phải tu Định thì Lục Thông mới hiển hiện; có vị chẳng cần mà vẫn có thể hiển hiện. Những vị giống như vậy đều là bậc Đại A La Hán, đều giống như trong một ngàn hai trăm năm mươi vị Thường Tùy Chúng [của đức Phật], mười vị đại đệ tử[1] đứng đầu thường luôn ở trong Định.

Vì thế, khiến cho Đại Thừa thăng tấn, chẳng bị thoái chuyển, rất khó! Mọi người hằng ngày phát Bồ Đề tâm, nhưng hằng ngày chẳng làm chuyện Bồ Đề, thì cái tâm đã phát ấy giả trất, phỏng theo người khác mà phát đó thôi! Khi bái sám cũng phát, phát đại nguyện “độ tận hết thảy chúng sanh”, cũng như “chịu khổ thay cho chúng sanh”. Quý vị chẳng xâm chiếm lợi ích của chúng sanh là được rồi, còn “chịu khổ thay cho chúng sanh” thì làm thế nào để thực hiện? Chúng ta bất cứ lúc nào, kể cả mọi người chúng ta đều chẳng có ngoại lệ, đều luôn xâm chiếm lợi ích của chúng sanh! Chúng ta có thể chịu khổ thay cho chúng sanh hay không? Chẳng có! Quý vị làm chánh trị cũng thế, mà làm kinh tế cũng thế, bất cứ quý vị làm gì, hãy ngẫm xem tất cả lợi ích của quý vị do đâu mà có? Từ chúng sanh! Đều là của chúng sanh, rất khó!

Tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni xuất gia, đáng lẽ phải tốt đẹp lắm chứ! Tứ chúng đệ tử, Sa Di, Sa Di Ni, nếu liễu đạo thì tốt. Nếu chưa liễu đạo, các thứ quý vị hưởng thụ đều là máu và mồ hôi của người ta! Thậm chí, trong số đó, cũng có những thứ do lừa gạt, cũng có thứ phi pháp! Quý vị tiêu trừ các tai họa ấy bằng cách nào? Vì sao quy định người xuất gia có hai đường công khóa sáng tối? Nhằm để tiêu tai! Quý vị chẳng tu hành chi khác, lên đại điện tụng niệm công khóa sáng tối để trả nợ, có thể miễn trừ tai nạn! Vì sao tứ chúng đệ tử đều có công khóa hằng ngày? Bất luận quý vị tụng một quyển Phổ Môn Phẩm, tụng phẩm Phổ Môn là để hồi hướng cho người ta. Như thế thì ăn, mặc, đi ở, quý vị sống trong căn nhà do người ta [phát tâm cúng dường, kiến tạo], cái ăn của quý vị do người khác cúng dường. Quý vị chẳng tự kiếm được một đồng nào! Phải hiểu đạo lý này! Cần phải luôn luôn phát Bồ Đề tâm! Nếu có thể thường luôn phát Bồ Đề tâm, trí huệ của quý vị có thể tăng trưởng. Phước đức thù thắng như vậy sẽ thường có thể tăng trưởng. Phước đức thù thắng và trí huệ nhạy bén sanh từ chỗ nào? Phải cậy vào Tam Bảo. Tam Bảo là chủng tử của hết thảy. Như thế nào thì mới có thể khiến cho trí huệ nhạy bén và phước thù thắng của chính mình thường tăng trưởng, chẳng lui sụt? Đấy là một vấn đề!

Kim Cang Tạng Bồ Tát hỏi đức Phật: Làm thế nào để giữ vững các điều ấy? “Vân hà ư nhất thiết Định, chư Đà-la-ni, chư Nhẫn, chư Địa?” (làm thế nào để đối với hết thảy các Định, các Đà-la-ni, các Nhẫn, các Địa?) Đấy là nói theo Thập Địa và Thập Nhẫn trong kinh Hoa Nghiêm, chúng tôi không nói cặn kẽ, chỉ nêu đại lược đôi chút. Mau chóng đạt được tự tại, chẳng bị thoái chuyển. Trong hết thảy các Định, đều có thể tự tại: Muốn nhập Định liền nhập Định, muốn xuất Định bèn xuất Định. Từ địa vị Định này tiến nhập Nhẫn vị. Từ Nhẫn vị đến Sơ Địa, từ Sơ Địa, Nhị Địa, cho đến Thập Địa. “Vân hà thường đắc trị ngộ chư thiện tri thức, tùy thuận nhi hành?” (Làm thế nào để thường được gặp gỡ các vị thiện tri thức, tùy thuận mà hành?): Như thế nào thì mới có thể vĩnh viễn chẳng lìa thiện tri thức, làm theo lời chỉ dạy của thiện tri thức?

“Vân hà thường đắc bất ly kiến nhất thiết Phật, cập chư Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử?” (Làm thế nào để thường chẳng rời thấy hết thảy chư Phật, và các Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử?): Các vị đệ tử Thanh Văn ấy đã thành đạo, cho đến “bất ly văn pháp, bất ly thân cận cúng dường chúng Tăng” (chẳng lìa nghe pháp, chẳng lìa thân cận cúng dường các vị Tăng): Tăng ở đây là phàm phu Tăng. Phàm phu Tăng cũng bao gồm các hạng người như trong phần trước đức Phật đã dạy, [đối với kẻ] khoác một mảnh ca-sa, là Tăng sĩ giả mạo, chúng ta vẫn coi họ như thánh Tăng.

“Vân hà ư chư thiện căn thường tinh tấn?” (làm thế nào để thường tinh tấn nơi các thiện căn?): Cầu thiện căn thường tinh tấn. Tinh tấn là chẳng giải đãi, vun trồng thiện căn của chúng ta. Làm thế nào thì mới có thể vun trồng thiện căn? Thiện căn càng tăng trưởng càng tốt, càng nhiều càng tốt. Trong tâm, chẳng có chán đủ, chẳng có chán phiền, chẳng có thỏa mãn! Cái chúng ta thiếu hụt chính là chẳng thể tinh tấn. Bất luận bái sám, bất luận nghe kinh, bất luận chính quý vị niệm kinh, đấy đều là các nghiệp thù thắng; nhưng luôn tìm một cái cớ để bào chữa! “Hôm nay tôi bận việc, tôi xin kiếu. Ngày mai sẽ lại làm bù!” Bù bằng cách nào? Hễ đoạn liền bị chặt đứt! Một ngày đoạn, hai ngày đoạn, đoạn lâu ngày, kẻ đó sẽ chẳng nghĩ thực hiện nữa!

Người ta nói: “Học đạo như thuyền bơi ngược nước, chẳng tiến, ắt lùi”. Cái thuyền đó, khi chèo ngược giòng, chẳng tiếp tục tiến lên, sẽ bị nước đẩy lùi ngược lại, sẽ bị sóng đánh giạt lui xuống! Tại gia tu hành đều là như vậy, “Thục sơn vô tận, cần vi lộ” (núi Thục vô tận, phải siêng lên đường)[2]. Biển khổ chẳng có bờ bến. Đời người trong biển khổ to lớn, quý vị phải siêng khổ. Giống như đi học. Đi học giống như trèo lên núi, chẳng có đường! Quý vị chỉ cần mong cầu tri thức, mong cầu đạo lý phong phú, đã phải siêng ròng; huống hồ tu pháp xuất thế ư? Trong tâm vĩnh viễn chẳng có lúc thỏa mãn. Đã đạt tới vô cầu, đã đạt tới Bát Địa Bồ Tát, sẽ tùy tâm, cũng chẳng có tinh tấn, mà cũng chẳng có giải đãi!

“Vân hà thường ư Bồ Đề chủng chủng hạnh nguyện, tâm vô yếm túc?” (Làm thế nào để thường đối với các hạnh nguyện Bồ Đề, tâm chẳng chán đủ?): Phát lên rất nhiều hạnh nguyện Bồ Đề, nếu giống như mười đại nguyện vương của Phổ Hiền Bồ Tát, sẽ bao gồm trọn vẹn. “Mười” tức là trùng trùng vô tận. Mỗi vị Bồ Tát phát nguyện đều là trùng trùng vô tận. Đấy là nói các vị đại Bồ Tát, vĩnh viễn luôn phát nguyện, vĩnh viễn vô tận, tâm chẳng chán đủ, mà cũng vĩnh viễn chẳng có lúc phiền chán, cho là đủ rồi! Kim Cang Tạng Bồ Tát thưa hỏi đức Phật như vậy, “làm như thế nào thì mới có thể đạt tới những điều con đã thưa hỏi trên đây?” Khi Bồ Tát Ma Ha Tát lợi ích chúng sanh, làm như thế nào thì mới có thể miễn trừ những lầm lỗi ấy? Đức Phật bèn trả lời Ngài.

(Kinh) Nhĩ thời, Thế Tôn cáo Kim Cang Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát ngôn: - Thiện nam tử! Hữu Bồ Tát Ma Ha Tát thập luân. Nhược Bồ Tát Ma Ha Tát thành thử thập luân, ư Thanh Văn Thừa, đắc vô ngộ thất, ư Thanh Văn Thừa Bổ Đặc Già La, đắc vô ngộ thất, ư Độc Giác Thừa, đắc vô ngộ thất, ư Độc Giác Thừa Bổ Đặc Già La, đắc vô ngộ thất, ư kỳ Đại Thừa, đắc vô ngộ thất, ư kỳ Đại Thừa Bổ Đặc Già La, đắc vô ngộ thất, thường năng xí nhiên Tam Bảo chủng tánh. Ư chư Như Lai xuất gia đệ tử, nhược thị pháp khí, nhược phi pháp khí, hạ chí nhất thiết bị phiến ca-sa, thế tu phát giả, đắc vô ngộ thất. Ư Đại Thừa pháp, thường đắc thăng tấn, vô hữu thoái chuyển. Lợi huệ, thắng phước, thường đắc tăng trưởng. Ư nhất thiết Định, chư Đà-la-ni, chư Nhẫn, chư Địa, tốc đắc tự tại, vô hữu thoái chuyển. Thường đắc trị ngộ chư thiện tri thức, tùy thuận nhi hành. Thường đắc bất ly kiến nhất thiết Phật, cập chư Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử, bất ly văn pháp, bất ly thân cận, cúng dường chúng Tăng. Ư chư thiện căn, thường tinh tấn cầu, tâm vô yếm túc. Thường ư Bồ Đề chủng chủng hạnh nguyện, tâm vô yếm túc. Thường ư nhất thiết tiên sở tạo tác ác bất thiện nghiệp, dĩ thánh kim cang, kiên lợi pháp trí, tồi hoại, tán diệt, linh vô dư di, bất thọ quả báo. Cánh bất tạo tân ác bất thiện nghiệp, tâm vô yếm quyện, tốc năng chứng đắc vô thượng pháp luân. Thường cần tu tập Thất Giác Phần bảo, tâm vô yếm quyện, thường năng trừ diệt nhất thiết chúng sanh chư phiền não bệnh, tâm vô yếm quyện, nhất thiết chúng sanh y chỉ tồn hoạt.

(經)爾時，世尊告金剛藏菩薩摩訶薩言：善男子，有菩薩摩訶薩十輪，若菩薩摩訶薩成此十輪，於聲聞乘，得無誤失；於聲聞乘補特伽羅，得無誤失；於獨覺乘，得無誤失；於獨覺乘補特伽羅，得無誤失；於其大乘，得無誤失；於其大乘補特伽羅，得無誤失；常能熾然三寶種姓；於諸如來出家弟子，若是法器，若非法器，下至一切被片袈裟、剃鬚發者，得無誤失；於大乘法，常得升進，無有退轉；利慧勝福，常得增長；於一切定諸陀羅尼，諸忍諸地，速得自在，無有退轉；常得值遇諸善知識，隨順而行；常得不離見一切佛及諸菩薩、聲聞弟子，不離聞法，不離親近供養眾僧；於諸善根，常精進求，心無厭足；常於菩提種種行願，心無厭足；常於一切先所造作惡不善業，以聖金剛堅利法智，摧壞散滅，令無遺餘，不受果報，更不造新惡不善業，心無厭倦，速能證得無上法輪；常勤修習七覺分寶，心無厭倦；常能除滅一切眾生諸煩惱病，心無厭倦；一切眾生，依止存活。

(Kinh: Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn bảo Kim Cang Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát rằng: - Này thiện nam tử! Có thập luân của Bồ Tát Ma Ha Tát. Nếu Bồ Tát Ma Ha Tát thành tựu mười luân ấy, sẽ chẳng sai lầm đối với Thanh Văn Thừa, sẽ chẳng sai lầm đối với Thanh Văn Thừa Bổ Đặc Già La, sẽ chẳng sai lầm đối với Độc Giác Thừa, sẽ chẳng sai lầm đối với Độc Giác Thừa Bổ Đặc Già La, sẽ chẳng sai lầm đối với Đại Thừa, sẽ chẳng sai lầm đối với Đại Thừa Bổ Đặc Già La, thường có thể khiến cho chủng tánh Tam Bảo hưng thịnh. Đối với các đệ tử xuất gia của các đức Như Lai, dù là pháp khí, hay chẳng phải là pháp khí, thậm chí đối với hết thảy những kẻ khoác một mảnh ca-sa, cạo bỏ râu tóc, đều chẳng phạm sai lầm. Đối với pháp Đại Thừa, thường được thăng tấn, chẳng bị thoái chuyển. Trí huệ nhạy bén, phước thù thắng, thường được tăng trưởng. Trong hết thảy các Định, các Đà-la-ni, các Nhẫn, các Địa, mau được tự tại, chẳng bị thoái chuyển. Thường được gặp gỡ các vị thiện tri thức, để tùy thuận làm theo. Thường được chẳng lìa thấy hết thảy Phật, và các Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử, chẳng lìa nghe pháp, chẳng lìa thân cận cúng dường chúng Tăng. Trong các thiện căn, thường tinh tấn cầu, tâm chẳng chán đủ. Thường đối với các hạnh nguyện Bồ Đề tâm chẳng chán đủ. Thường đối với hết thảy các nghiệp ác bất thiện đã tạo tác trước kia, dùng pháp trí thánh kim cang cứng chắc, nhạy bén để phá tan diệt mất, khiến cho chẳng còn thừa sót, chẳng thọ quả báo. Lại còn chẳng tạo nghiệp ác bất thiện mới, tâm chẳng chán mệt, mau có thể chứng đắc vô thượng pháp luân, thường siêng tu tập báu Thất Giác Phần, tâm chẳng chán mệt. Thường có thể trừ diệt hết thảy các bệnh phiền não cho chúng sanh, tâm chẳng chán mệt. Hết thảy chúng sanh nương cậy để sống sót).

Ông đã hỏi các vấn đề ấy, nếu muốn chẳng sai lầm, hãy học theo mười luân này. [Do học luân này, đối với] tam thừa hữu tình, đều có thể chẳng phạm sai lầm, chủng tánh Tam Bảo sẽ vĩnh viễn hừng hực. Đồng thời, “ư chư Như Lai xuất gia đệ tử, nhược thị pháp khí, nhược phi pháp khí, hạ chí nhất thiết bị phiến ca-sa, thế tu phát giả, đắc vô ngộ thất” (đối với các đệ tử xuất gia của các đức Như Lai, dù là pháp khí, hay chẳng phải là pháp khí, thậm chí đối với hết thảy những kẻ khoác một mảnh ca-sa, cạo bỏ râu tóc, đều chẳng sai lầm), để dạy bảo họ chẳng phạm sai lầm thì phải nương theo thập luân này. Các phần kinh văn trước đó vẫn chưa nói tới thập luân, đợi đến khi đã nói xong công đức của thập luân ấy thì mới nói thập luân. “Ư nhất thiết Định, chư Đà-la-ni, chư Nhẫn, chư Địa, tốc đắc tự tại, vô hữu thoái chuyển” (trong hết thảy các Định, các Đà-la-ni, các Nhẫn, các Địa, nhanh chóng được tự tại, chẳng bị thoái chuyển), chẳng phải là ông đã hỏi như thế hay sao? Đức Phật bèn nhắc lại nguyên văn [lời hỏi] lần nữa, dùng thập luân để giải quyết những vấn đề Bồ Tát đã hỏi, có ý nghĩa như vậy đấy!

Cũng có thể “thường đắc trị ngộ chư thiện tri thức, tùy thuận nhi hành, thường đắc bất ly kiến nhất thiết Phật, cập chư Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử, bất ly văn pháp, bất ly thân cận, cúng dường chúng Tăng. Ư chư thiện căn, thường tinh tấn cầu, tâm vô yếm túc. Thường ư Bồ Đề chủng chủng hạnh nguyện, tâm vô yếm túc” (thường được gặp gỡ các vị thiện tri thức, tùy thuận hành theo. Thường được chẳng lìa thấy hết thảy chư Phật, và các vị Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử. Chẳng lìa nghe pháp, chẳng lìa thân cận, cúng dường chúng Tăng. Đối với các thiện căn, thường tinh tấn cầu, tâm chẳng chán đủ. Thường đối với các hạnh nguyện Bồ Đề, tâm chẳng chán đủ): Hạnh và nguyện chẳng chán đủ. Hạnh và nguyện hai thứ vốn kết hợp lại, hạnh tức là nguyện, nguyện tức là hạnh, nhưng nói theo phía chúng ta thì chúng bị tách rời. Có khi chúng ta phát nguyện suông, nguyện toàn là rỗng tuếch, chẳng có hạnh phối hợp với nguyện. Có khi chúng ta có hạnh, lại chẳng có nguyện, chẳng biết phát nguyện, nguyện của người ấy hết sức nhỏ bé, chẳng tương hợp với pháp!

Mỗi lần đến mùng Một, Rằm, người thắp hương rất nhiều, hoặc người bái sám cũng rất nhiều, họ liền thực hiện. Tuy làm, nhưng chẳng biết phát nguyện, chẳng biết vận dụng quán tưởng. Kẻ đó thắp một nén hương là một nén hương, dâng một đĩa hoa là một đĩa hoa, chẳng biết dùng nguyện lực để tăng nhiều hơn, cũng chẳng biết hoa là nhân. Khi chúng ta cúng hoa, nguyện ta đắc quả, hoa là Bồ Đề nhân, ta nguyện đắc Bồ Đề quả. Người ấy chẳng tưởng như thế, chẳng có tâm lượng như vậy, căn bản là chẳng biết!

Mọi người học Phật pháp đã rất lâu, đã biết. Hãy nhớ lại xem, khi quý vị cúng Phật, có phải là mỗi niệm đều vận dụng Bồ Đề tâm, vận dụng Phổ Hiền cúng (sự cúng dường của Phổ Hiền Bồ Tát) hay không? Có các đạo hữu, chúng ta cũng là cùng nhau dâng cúng, tức là cúng trọn khắp. Cúng dường mười phương hết thảy chư Phật, cúng dường mười phương hết thảy tôn pháp, cúng dường hết thảy thánh hiền Tăng. Bất luận trong nước hay ngoài nước, Tây Tạng, Ấn Độ đều tính gộp vào đó, cho đến hiền thánh đại chúng trong Tây Phương Cực Lạc thế giới Liên Trì Hải Hội đều được bao gồm trong ấy, có từng nghĩ tâm lượng của quý vị lớn cỡ nào hay không? Quý vị tưởng lớn cỡ nào, công đức sẽ to cỡ đó. Nguyện và hạnh giống như hai cái chân của mỗi người, một chân ngắn hơn, hay thiếu chân đều không được, sẽ chẳng thể đạt được hiệu quả to lớn. Đấy đều là nhắc lại những lời thưa hỏi của Kim Cang Tạng Bồ Tát.

Đức Phật dạy: Nếu nương theo thập luân của Bồ Tát Ma Ha Tát thì những gì ông đã hỏi sẽ đều đạt được. Trong các điều [được nêu ra] tiếp đó, [có những điều] chẳng thuộc trong lời hỏi của Ngài. Như “cầu các thứ hạnh nguyện, tâm chẳng chán đủ” thì vẫn là lời hỏi của Kim Cang Tạng Bồ Tát. Đức Phật nhắc lại, có thể thỏa mãn [ước nguyện ấy], nhưng điều sau đó chẳng phải: “Thường ư nhất thiết tiên sở tạo tác ác bất thiện nghiệp” (thường đối với hết thảy các nghiệp ác bất thiện đã tạo tác trước kia): Nghiệp ác bất thiện, tức nghiệp bất thiện đã tạo trong quá khứ. Điều ác đã tạo như thế đó. Đối với điều ác ấy, sám hối như thế nào? Diệt trừ như thế nào? “Dĩ thánh kim cang kiên lợi pháp trí” (Dùng pháp trí thánh kim cang cứng chắc, nhạy bén), tức là Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật, chúng ta thường nói là kinh Kim Cang. Trí huệ Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật chính là trí Bát Nhã. Trí huệ Bát Nhã kiên cố như kim cang, chẳng bị hết thảy phá hoại. Sắc bén như kim cang, chẳng bị hết thảy các thứ khác bẻ gãy. Trí huệ từ pháp Bát Nhã có thể phá hủy toàn bộ các nghiệp ác bất thiện đã tạo ấy, “linh vô di dư” (khiến cho chẳng còn sót thừa). Không chỉ phá hủy, mà còn chẳng có tí nào sót lại! Phá hủy sạch sành sanh, phá hủy sạch sẽ chẳng còn sót, chẳng thừa sót tí nào, chẳng thọ quả báo!

Đối với nghiệp đã tạo trong vô lượng kiếp quá khứ, quý vị nương vào thập luân này, ngay lập tức, các nghiệp kiên cố ấy đều bị phá hủy. Dùng gì vậy? Dùng trí Bát Nhã, trí huệ Bát Nhã kiên cố, lại còn “chẳng thọ quả báo”. “Cánh bất tạo tân ác bất thiện nghiệp” (lại chẳng tạo thêm nghiệp ác bất thiện mới): Nghiệp cũ đã sám hối xong, chẳng tạo nghiệp mới nữa! Vì sao? Nương theo mười luân của Bồ Tát Ma Ha Tát, nương theo mười luân ấy, sẽ chẳng tạo, có thể mau chóng “chứng đắc vô thượng pháp luân”. Nương theo thập luân ấy, sẽ rất nhanh chóng chứng thành quả Phật, có thể chuyển đại pháp luân, thường siêng năng tu tập pháp Thất Giác Chi, tức “Thất Giác Chi Phần bảo”, tâm chẳng chán mệt! “Thường năng trừ diệt nhất thiết chúng sanh chư phiền não bệnh, tâm vô yếm quyện” (thường có thể diệt trừ các bệnh phiền não của hết thảy chúng sanh, tâm chẳng chán mệt). Bệnh phiền não của chúng ta quá nhiều, tám vạn bốn ngàn phiền não. Đức Phật đã nói tám vạn bốn ngàn pháp môn để đối trị, có tổng phiền não và căn bản phiền não. Tổng phiền não là vô minh. “Nhất thiết chúng sanh y chỉ tồn hoạt” (hết thảy chúng sanh nương cậy vào đó để sống sót), tức là do thập luân của Bồ Tát Ma Ha Tát. Nếu hết thảy chúng sanh muốn thành tựu Pháp Thân huệ mạng, nương theo Pháp Thân huệ mạng ấy, Pháp Thân vĩnh viễn thường tồn tại, [thì phải nương vào thập luân ấy], có hàm nghĩa như thế đó. Đoạn này nhằm nói Bồ Tát Ma Ha Tát trọn đủ thập luân, nương theo mười luân ấy để giữ toàn vẹn Pháp Thân huệ mạng, nhưng vẫn chưa giảng thập luân là gì. Nói thật ra, ai nấy đều biết thập luân cả rồi, nó cũng chính là Thập Thiện Nghiệp.

(Kinh) Thiện nam tử! Như Chuyển Luân Vương cụ túc thất bảo. Phàm sở hành động, luân bảo đạo tiền, dư bảo tùy hậu, tuần tứ đại châu, phổ năng trừ diệt nhất thiết chúng sanh thân tâm trược uế, phổ năng sanh trưởng nhất thiết chúng sanh thân tâm an lạc. Bồ Tát Ma Ha Tát diệc phục như thị, thành tựu thập luân, ư Thanh Văn Thừa đắc vô ngộ thất, quảng thuyết nãi chí nhất thiết chúng sanh y chỉ tồn hoạt. Thiện nam tử! Như đại xa lộ, cụ túc tứ luân, đa nhân thừa chi, du hành đại lộ. Ư kỳ lộ thượng, thổ khối, ngõa, lịch, thảo mộc căn, hành, chi, diệp, hoa, quả vị luân sở triển, giai tất tồi hoại, bất nhậm thọ dụng. Bồ Tát Ma Ha Tát diệc phục như thị, thành tựu thập luân, tất năng tồi hoại chư phiền não chướng, chư hữu tình chướng, nhất thiết pháp chướng, linh bất thọ báo.

(經)善男子，如轉輪王具足七寶，凡所行動，輪寶導前，餘寶隨後，巡四大洲，普能除滅一切眾生身心濁穢，普能生長一切眾生身心安樂；菩薩摩訶薩亦復如是，成就十輪，於聲聞乘得無誤失，廣說乃至一切眾生，依止存活。善男子，如大車輅具足四輪，多人乘之遊行大路，於其路上土塊、瓦礫、草木、根、莖、枝、葉、華、果為輪所輾，皆悉摧壞，不任受用；菩薩摩訶薩亦復如是，成就十輪，悉能摧壞諸煩惱障、諸有情障、一切法障，令不受報。

(Kinh: Này thiện nam tử! Như Chuyển Luân Vương trọn đủ bảy báu, phàm khi di chuyển, luân bảo dẫn đường đằng trước, các báu khác theo sau, tuần du khắp bốn đại châu, có thể trừ diệt trọn khắp trược uế nơi thân tâm của hết thảy chúng sanh. Bồ Tát Ma Ha Tát cũng giống như thế, thành tựu mười luân, đối với Thanh Văn Thừa chẳng phạm sai lầm, nói rộng là cho đến hết thảy chúng sanh dựa vào đó mà sống sót. Này thiện nam tử! Như cỗ xe lớn trọn đủ bốn bánh, nhiều người ngồi trên đó, rong ruổi trên đường lớn. Các hòn đất, ngói, sỏi, rễ, thân, cành, lá, hoa, quả của thảo mộc trên đường bị bánh xe nghiền qua, thảy đều tan nát, chẳng thể còn có tác dụng nữa. Bồ Tát Ma Ha Tát cũng giống như thế, thành tựu mười luân, thảy đều có thể phá tan các phiền não, các hữu tình chướng, hết thảy pháp chướng khiến chẳng thọ báo).

Tượng bảo, mã bảo, mỹ nữ bảo, châu bảo, trân châu bảo đều được luân bảo dẫn đường. Trong các Chuyển Luân Thánh Vương, Thiết Luân Vương hễ xuất hành thì thiết luân tự nhiên hiện tiền, do phước báo cảm vời. Có Đồng Luân Vương cai quản hai châu, đồng luân hiện tiền. [Ngân Luân Vương] cai quản ba châu thì ngân luân hiện tiền. [Kim Luân Vương] cai quản tứ đại bộ châu thì kim luân hiện tiền. Hễ ông ta xuất hành, bèn có kim luân hiện tiền. Ở đây, [chánh kinh] nói về kim luân bảo. “Tuần tứ đại châu” tức là Nam Thiệm Bộ Châu (Jambu-dvīpa), Bắc Câu Lô Châu (Uttara-kuru), Tây Ngưu Hạ Châu (Apara-godānīya), và Đông Thắng Thần Châu (Pūrva-videha), cả bốn đại châu đều có thể tuần tra, đều có thể diệt trừ hết thảy trược uế nơi thân tâm của chúng sanh, và có thể sanh trưởng sự an lạc nơi thân tâm cho trọn khắp hết thảy chúng sanh trong bốn đại châu. Chuyển Luân Thánh Vương có công đức ấy. Ông ta đến bốn đại châu, thuyết pháp cho bốn đại bộ châu, dùng mạng lệnh của quốc vương để chế định chánh sách nơi bốn bộ châu, khiến cho chúng sanh ấy đều được an lạc.

“Bồ Tát Ma Ha Tát diệc phục như thị” (Bồ Tát Ma Ha Tát cũng giống như thế): Đấy là nói tỷ dụ. Trước nêu tỷ dụ, sau đó thuyết pháp, cũng là pháp và dụ (喻, thí dụ) hòa hợp. Ta nói Bồ Tát Ma Ha Tát, “thành tựu thập luân” giống như Chuyển Luân Thánh Vương. Khi Bồ Tát hành Bồ Tát đạo, thập luân hiện tiền. Vận dụng thập luân, sẽ chẳng phạm sai lầm đối với Thanh Văn Thừa, nói rộng là đúng như Kim Cang Tạng Bồ Tát đã nói. “Quảng thuyết nãi chí nhất thiết chúng sanh y chỉ tồn hoạt” (nói rộng thì cho đến hết thảy chúng sanh đều dựa vào đó để sống sót), tức là nói rộng ra thì như trong kinh văn phần trước đã vừa nhắc lại, chẳng lặp lại nữa!

“Thiện nam tử, như đại xa lộ” (ví như cỗ xe ngựa lớn): “Đại xa lộ” (大車輅) là cỗ xe lớn. “Cụ túc tứ luân” (trọn đủ bốn bánh), xe hiện thời đều có bốn bánh. “Đa nhân thừa chi, du hành đại lộ” (nhiều người ngồi trên đó rong ruổi trên đường lớn): Lái xe trên đường, hòn đất, ngói, sỏi, thảo mộc, cành, lá, hoa, quả “vị luân sở triển” (bị bánh xe nghiền qua), sẽ đều bị nghiền nát. “Giai tất tồi hoại” (thảy đều tan nát), tức là Bồ Tát thành tựu mười luân này, bất luận cái bánh xe nào cũng đều có công năng này: Phá tan tất cả chướng ngại trên đường. Dẫu phiền não ngăn chướng, chẳng bị phiền não xoay chuyển, thọ dụng và tác dụng của phiền não đều chẳng còn nữa, đều bị tiêu mất. Bồ Tát Ma Ha Tát là như vậy đó, có thể “thành tựu thập luân, tất năng tồi hoại chư phiền não chướng, chư hữu tình chướng, nhất thiết pháp chướng, linh bất thọ báo” (thành tựu thập luân, thảy đều có thể phá tan các phiền não chướng, các hữu tình chướng, hết thảy pháp chướng, khiến chẳng thọ báo): Lật ngược nhân quả, hết thảy các pháp chướng, và các chướng ngại đều chẳng chấp trước, chẳng có Không nghĩa, khiến cho chẳng thọ báo, tức là người ấy đã tự chứng đắc tánh Không, chẳng thọ báo. Nhưng mọi người hãy nên thường xuyên quán tưởng mười luân ấy, nói “định nghiệp chẳng thể chuyển” là nói về luật nhân quả. Quý vị đã tạo cái nhân nào, nhất định phải thọ báo ấy.

Nếu bị chuyển, sẽ chẳng có nhân quả, luật nhân quả chẳng tồn tại. Vì vậy, định nghiệp chẳng thể chuyển, sức tam-muội gia trì chính là định lực gia trì. Định lực gia trì môn Định nào vậy? Môn Định ấy chính là “hết thảy các pháp đều Không”. Chẳng có định nghiệp, nhân quả vốn cũng chẳng có. Nói như vậy thì rất dễ rơi vào Đoạn Diệt, rất nhiều người tạo nghiệp. Đó gọi là “hữu ngộ thất” (有誤失,có sai lầm). Quý vị có thể nói như vậy với Đại Thừa Bồ Tát, chứ đối với Thanh Văn, đối với kẻ khoác một mảnh ca-sa, đối với các pháp khí chẳng thuộc loại pháp khí Đại Thừa, [nhất là đối với] kẻ chẳng phải là pháp khí, càng chẳng thể nói như vậy được! Nếu nói với như vậy với họ, sẽ là sai lầm. Nếu muốn chẳng sai lầm, thì phải nói “các pháp do nhân duyên sanh, ta nói chính là Không, cũng là giả danh, cũng là nghĩa lý Trung Đạo”. Đấy là một loại cảnh giới khác được nói trong một loại kinh điển khác. Còn ở đây là nói gồm chung các pháp tam thừa, nói chung về tam thừa.

Vì thế, nói hết thảy các phiền não chướng đã chẳng có, pháp chướng đã chẳng có, phiền não chướng đã chẳng có, Kiến Tư phiền não chướng đã chẳng có. Pháp chướng đã chẳng có, Pháp Chấp và Ngã Chấp đã chẳng có. Pháp Chấp là nói hàng Nhị Thừa có Pháp Chấp. A La Hán đều có Pháp Chấp. Họ nói: “Ngã chẳng có, Ngã đã Không, phiền não không, nhưng pháp chẳng không”. Họ cho rằng pháp do đức Phật đã nói chẳng không. Đó gọi là Pháp Chướng, tức là đã bị pháp hạn cuộc, còn ở đây là hết thảy các chướng ngại đã hoàn toàn tiêu mất. Vì sao chẳng thọ báo? Do các pháp duyên khởi tánh Không; cho nên chẳng bị chướng, mà cũng chẳng thọ báo.

(Kinh) Thiện nam tử! Như lợi kiếm luân, tài nhất đầu xế, năng trảm oán địch thủ cập chi tiết, linh vô thế dụng. Bồ Tát Ma Ha Tát diệc phục như thị, thành tựu thập luân, năng phá nhất thiết ngũ thú lao ngục sanh tử đại khổ, vĩnh đoạn nhất thiết phiền não ác nghiệp, linh bất thọ báo. Thiện nam tử! Như hỏa tai khởi, ngũ nhật xuất thời, biến tứ đại châu, nhất thiết hà, hải, thủy giới, tân nhuận, vô bất khô kiệt. Bồ Tát Ma Ha Tát diệc phục như thị, thành tựu thập luân, nhất thiết tứ nhân, chư phiền não chướng, chư hữu tình chướng, nhất thiết pháp chướng, khổ báo căn bản, tất giai khô kiệt. Thiện nam tử! Như phong tai khởi, tứ phương mãnh phong, câu thời đốn phát, nhất thiết thế giới đại, tiểu chư sơn, cập chư đại địa, tất giai tán diệt. Bồ Tát Ma Ha Tát diệc phục như thị, thành tựu thập luân, thế gian tứ đảo, kiêu mạn chư sơn, vô bất băng hoại. Nhất thiết chúng sanh chư phiền não chướng, chư hữu tình chướng, nhất thiết pháp chướng, khổ báo căn bản, tất giai tán diệt.

(經)善男子，如利劍輪才一投掣，能斬怨敵首及支節，令無勢用；菩薩摩訶薩亦復如是，成就十輪，能破一切五趣牢獄、生死大苦，永斷一切煩惱惡業，令不受報。善男子，如火災起，五日出時，遍四大洲一切河、海、水界、津潤，無不枯竭；菩薩摩訶薩亦復如是，成就十輪，一切四因諸煩惱障、諸有情障、一切法障、苦報根本，悉皆枯竭。善男子，如風災起，四方猛風俱時頓發，一切世界大小諸山及諸大地，悉皆散滅；菩薩摩訶薩亦復如是，成就十輪，世間四倒憍慢諸山，無不崩壞，一切眾生諸煩惱障、諸有情障、一切法障、苦報根本，悉皆散滅。

(Kinh: Này thiện nam tử! Như vầng gươm sắc vừa mới rút ra, có thể chém phăng đầu và tứ chi của oán địch, khiến họ trở thành vô dụng. Bồ Tát Ma Ha Tát cũng giống như thế, thành tựu mười luân, có thể phá hết thảy nỗi khổ sanh tử to lớn trong lao ngục năm đường, vĩnh viễn đoạn dứt hết thảy các ác nghiệp phiền não, khiến chẳng thọ báo. Này thiện nam tử! Như lúc hỏa tai dấy lên, năm mặt trời mọc, trọn khắp bốn đại châu, hết thảy sông, biển, các chỗ có nước, những nơi ẩm ướt, không đâu chẳng bị khô cạn. Bồ Tát Ma Ha Tát cũng giống như thế, thành tựu mười luân, hết thảy bốn nhân, các phiền não chướng, các hữu tình chướng, hết thảy pháp chướng, căn bản khổ báo, thảy đều khô cạn. Này thiện nam tử! Như lúc phong tai dấy lên, gió mạnh từ bốn phương cùng lúc dấy lên, trong hết thảy các thế giới, các núi lớn, nhỏ, và các đại địa, thảy đều tan diệt. Bồ Tát Ma Ha Tát cũng giống như thế, thành tựu thập luân, các núi bốn điên đảo, kiêu căng, ngạo mạn, không gì chẳng nứt sụp. Các phiền não chướng, các hữu tình chướng, hết thảy pháp chướng, khổ báo căn bản của hết thảy chúng sanh, thảy đều tan diệt).

Đức Phật lại nêu thí dụ. “Như lợi kiếm luân” [nghĩa là] luân ấy giống như gươm báu sắc bén nhất. Gươm báu “tài nhất đầu xế” (vừa mới rút ra), hết sức mau chóng, vừa mới vung lên, đã chặt đứt phăng đầu và tứ chi của oán địch, khiến họ vô dụng. Đó là ý nghĩa của câu “linh vô thế dụng”. Có các đề tài trong tiểu thuyết đã căn cứ theo [các thí dụ] trong kinh Phật để viết. Tôi có đọc một quyển tiểu thuyết, người đó tìm một vị sư phụ thường thất bại. Vì ông ta vĩnh viễn thất bại, cho nên gọi là Thiên Bại (千敗, ngàn lần thất bại). Ông ta tôn vị ấy làm thầy, học gì từ sư phụ? Chẳng có gì kỳ lạ, đặc biệt, tức là [học sao cho] hễ rút gươm báu sẽ thật nhanh, vung gươm cái roẹt, một phát là xong! Tôi nghĩ công phu ấy chính là như các hòa thượng chúng tôi gọi là “tác ý”. Tâm đến đâu, pháp tới đó. Tâm đến đâu, kiếm tới đó, vung gươm lấy đầu đối thủ, có ý nghĩa như thế đó. Ông ta rút gươm nhanh đến nỗi địch nhân chẳng có cách nào thấy ông ta ra tay, cũng chẳng thấy ông ta rút kiếm! Nói về chiêu thức thì ông ta chẳng có chiêu thức, một chiêu như vậy thôi! Chiêu gì vậy? Vung gươm, sọ quý vị rơi phập xuống, quý vị còn chờ tôi xem quý vị ra chiêu chi nữa? Ta khéo đỡ một chiêu, chẳng có chuyện ấy, chỉ là một nhát kiếm, quý vị chẳng đỡ nổi! Hiểu được đạo lý này, sẽ biết ngay!

Cái được sử dụng ở đây là huệ kiếm, tức cái tâm trí huệ của quý vị, đến nơi ấy, hắc ám bị phá nát. Chẳng có trí huệ, nếu muốn làm chuyện phương tiện, sẽ càng bị ràng buộc chặt hơn. Do vậy, người có trí huệ sẽ càng thuận tiện, càng giải thoát. Vì thế, “hữu huệ, phương tiện giải; vô huệ, phương tiện phược” (Có huệ thì phương tiện là giải thoát. Không có trí huệ, sẽ bị phương tiện trói buộc). Chẳng có trí huệ, quý vị đừng tạo phương tiện loạn xạ. Làm lung tung tức là đầu óc có vấn đề! Người có trí huệ, tùy tiện như thế nào, cũng đều có thể vận dụng! Quý vị luyện Bát Quái Kiếm, hay Thái Cực Kiếm chi chi nữa, tùy tiện quý vị luyện loại kiếm nào, người ta rút kiếm, một phát chém phăng sọ quý vị, chẳng chờ quý vị thi triển! Quý vị thi triển bằng cách nào? Căn bản là chẳng có đường nào khác để thi triển! Có ý nghĩa như thế đó.

Bồ Tát Ma Ha Tát “thành tựu thập luân”, sức mạnh ấy lớn đến nỗi có thể phá tan nỗi khổ sanh tử to lớn trong lao ngục năm đường, sanh tử liền bị đoạn diệt. “Vĩnh đoạn nhất thiết phiền não ác nghiệp” (vĩnh viễn đoạn dứt hết thảy ác nghiệp phiền não). Các nghiệp phiền não ấy Bồ Tát Ma Ha Tát đều đoạn trừ, khiến cho chẳng thể thọ báo. Nghiệp là báo, “nghiệp báo” là quả báo của nghiệp, đoạn nghiệp thì đều chẳng còn nữa, báo cũng chẳng có! Khi hỏa tai phát sanh trong thế giới này, khi cảm vời nghiệp báo, một vầng thái dương xuất hiện, hai vầng thái dương xuất hiện, ba vầng thái dương xuất hiện, bốn vầng thái dương xuất hiện, năm vầng thái dương xuất hiện. Một vầng thái dương xuất hiện, chúng ta cảm thấy là mùa Hè. Ngay lúc mặt trời chiếu giữa Ngọ, quý vị đều chịu không nổi. Nếu là năm mặt trời, tăng gấp năm lần! Nhiệt độ [mùa Hè thông thường là] ba mươi chín độ, ba lần năm là mười lăm, ba lần chín là hai mươi bảy, tức là [năm nhân ba mươi chín] sẽ là một trăm bảy mươi bảy độ. Một trăm bảy mươi bảy độ chiếu xuống, quý vị bốc hơi, có thể tồn tại nổi ư? Do vậy, sông, biển, những nơi có nước, những chỗ ẩm ướt đều khô cạn.

“Bồ Tát Ma Ha Tát diệc phục như thị, thành tựu thập luân” (Bồ Tát Ma Ha Tát cũng giống như thế, thành tựu mười luân), tiêu trừ bốn cái nhân và các phiền não chướng của hết thảy chúng sanh. Bốn căn bản phiền não là bốn cái nhân. Bốn căn bản phiền não là ngã si, ngã kiến, ngã mạn, và ngã ái. Đó là cơ bản. Nhưng nói sâu hơn chút nữa, sẽ là Kiến phiền não, Tư phiền não, Trần Sa phiền não, và Vô Minh phiền não. Các thứ phiền não ấy làm nhân, cảm vời quả báo, cũng rất nhiều. Hết thảy các phiền não, ác nghiệp đều tiêu mất, cạn hay sâu, cho đến vi tế, cho đến chủng tử, chủng tử phiền não dùng vô minh làm căn bản. Vì chứng đắc Không tánh, đã lý giải, nói pháp chướng, nghiệp chướng, khổ chướng của hết thảy hữu tình, thọ khổ là khổ báo, quả báo và cái nhân cũng đã tiêu mất. Đó là quả!

“Tất giai khô kiệt” (thảy đều khô cạn), giống như năm vầng thái dương xuất hiện. Năm vầng thái dương nhằm hình dung trí huệ của quý vị đã dẹp tan, cạn khô phiền não chướng, đợi cho đến khi Bồ Tát Ma Ha Tát thành tựu thập luân, sẽ cạn khô toàn bộ biển cả phiền não, biển khổ sanh tử. Các núi bốn điên đảo, kiêu căng, ngạo mạn trong thế gian đều bị sụp vỡ. Đảo kiến (倒見, tri kiến điên đảo) có thể nói chính là “ngã si, ngã mạn, ngã ái, ngã kiến”. [Bảo là] điên đảo, vì chẳng phải là ngã mà chấp là ngã. Đấy là điên đảo kiến! Si là vô minh, chuyển biến vô minh thành trí huệ, chuyển tà tri tà kiến thành chánh kiến, chuyển thành trí huệ, chuyển ngã mạn thành nhẫn nhục, chuyển ngã ái thành từ bi. Đại từ đại bi chuyển thành trí huệ ái. “Nhất thiết chúng sanh chư phiền não chướng, chư hữu tình chướng, nhất thiết pháp chướng, khổ báo căn bản, tất giai tán diệt” (Các phiền não chướng, các hữu tình chướng, hết thảy pháp chướng, căn bản khổ báo của hết thảy chúng sanh thảy đều tan diệt), đều diệt trừ sạch.

(Kinh) Thiện nam tử! Như sư tử vương, hống thanh nhất phát, nhất thiết cầm thú tất giai kinh bố, phi lạc, tẩu phục, vô cảm triếp động. Bồ Tát Ma Ha Tát diệc phục như thị, thành tựu thập luân, pháp âm nhất chấn, nãi chí nhất thiết ngoại đạo, dị học, ác tri thức đẳng, tất giai kinh bố, vong thất ngôn biện, vô cảm thù kháng.

(經)善男子，如師子王吼聲一發，一切禽獸悉皆驚怖，飛落走伏，無敢輒動；菩薩摩訶薩亦復如是，成就十輪，法音一震，乃至一切外道異學、惡知識等，悉皆驚怖，忘失言辯，無敢酬抗。

(Kinh: Này thiện nam tử! Như sư tử chúa vừa rống một tiếng, hết thảy cầm thú thảy đều kinh sợ, đang bay bị rơi xuống, chạy núp, chẳng dám tùy tiện động đậy. Bồ Tát Ma Ha Tát cũng giống như thế, thành tựu mười luân, pháp âm vừa vang rền, cho đến hết thảy ngoại đạo, dị học, ác tri thức v.v… thảy đều kinh sợ, quên sạch nói năng, biện bác, chẳng dám chống đối).

“Như sư tử vương hống thanh nhất phát” (như sư tử chúa rống một tiếng), “nhất thiết cầm thú tất giai kinh bố, phi lạc tẩu phục, vô cảm triếp động” (hết thảy cầm thú thảy đều kinh sợ, đang bay bị rơi xuống, chạy tìm chỗ ẩn núp, chẳng dám động đậy), “phi lạc” (飛落, đang bay bị rơi xuống) là nói đến loài chim bay. Sư tử rống khiến chúng nó chấn động, đều bay trốn đi. “Bồ Tát Ma Ha Tát diệc phục như thị, thành tựu thập luân, pháp âm nhất chấn, nãi chí nhất thiết ngoại đạo, dị học, ác tri thức đẳng tất giai kinh bố, vong thất ngôn biện” (Bồ Tát Ma Ha Tát cũng giống như thế, thành tựu thập luân, pháp âm vừa vang rền, cho đến hết thảy ngoại đạo, dị học, ác tri thức v.v… thảy đều kinh sợ, quên mất nói năng, biện luận): Lúc họ tính biện luận với quý vị, [quý vị] dùng chánh pháp âm nói ra, họ muốn mở miệng mà chẳng thể mở được. Tà tri, tà kiến đều bị phá hủy. Đó là hàm nghĩa của câu “vô cảm thù kháng” (chẳng dám đối kháng), “thù” (酬) là chống đối, “kháng” (抗) nghĩa là kháng biện (抗辯), đối kháng, tức là tranh luận, biện hộ với quý vị.

(Kinh) Thiện nam tử! Như Thiên Đế Thích dữ A Tố Lạc tương dục chiến thời, thiên quân vi nhiễu, thủ chấp kim cang, bôn thú trận địch, chư A Tố Lạc kinh bố, thoái tán. Bồ Tát Ma Ha Tát diệc phục như thị, thành tựu thập luân, nhất thiết đảo kiến ngoại đạo, dị học, ác tri thức đẳng, kinh bố thoái tán. Thiện nam tử! Như Như Ý châu, trí cao tràng thượng, năng vũ chủng chủng thượng diệu trân bảo, cấp thí nhất thiết bần phạp chúng sanh. Bồ Tát Ma Ha Tát diệc phục như thị, thành tựu thập luân, xử tịnh giới tràng, vũ đại pháp vũ, cấp thí nhất thiết vô lượng chúng sanh. Thiện nam tử! Như ám dạ phần, thế gian u minh, đô vô sở kiến, mê thất chánh đạo. Mãn nguyệt xuất dĩ, chư ám giai trừ, chư thất đạo giả, giai kiến chánh lộ. Bồ Tát Ma Ha Tát diệc phục như thị, thành tựu thập luân, nhược chư chúng sanh, vô minh hôn ám, do thử mê thất bát chi thánh đạo. Bồ Tát vị kỳ tuyên thuyết chánh pháp, trừ vô minh ám, sanh pháp quang minh, khai thị, hiển hiện bát chi thánh đạo, linh đoạn chư lậu, tận chư khổ tế.

(經)善男子，如天帝釋，與阿素洛將欲戰時，天軍圍繞，手執金剛，奔趣陣敵，諸阿素洛驚怖退散；菩薩摩訶薩亦復如是，成就十輪，一切倒見外道異學、惡知識等，驚怖退散。善男子，如如意珠置高幢上，能雨種種上妙珍寶，給施一切貧乏眾生；菩薩摩訶薩亦復如是，成就十輪，處淨戒幢雨大法雨，給施一切無量眾生。善男子，如闇夜分，世間幽冥都無所見，迷失正道，滿月出已，諸闇皆除，諸失道者皆見正路；菩薩摩訶薩亦復如是，成就十輪，若諸眾生無明昏闇，由此迷失八支聖道，菩薩為其宣說正法，除無明闇，生法光明，開示顯現八支聖道，令斷諸漏，盡諸苦際。

(Kinh: Này thiện nam tử! Như Thiên Đế Thích và A Tố Lạc lúc sắp giao chiến, quân trời vây quanh, tay cầm kim cang, xông vào trận của địch quân, các A Tố Lạc kinh sợ, tan chạy. Bồ Tát Ma Ha Tát cũng giống như thế, thành tựu thập luân, hết thảy ngoại đạo tri kiến điên đảo, dị học, ác tri thức v.v… kinh sợ tan chạy. Này thiện nam tử! Như Như Ý châu đặt trên tràng cao, có thể tuôn ra các thứ trân bảo thượng diệu, thí cho hết thảy chúng sanh nghèo thiếu. Bồ Tát Ma Ha Tát cũng giống như thế, thành tựu thập luân, đặt trên tràng tịnh giới, tuôn mưa pháp to, thí cho hết thảy vô lượng chúng sanh. Này thiện nam tử! Như trong đêm tối tăm, thế gian đen tối, trọn chẳng thấy gì, mê mất đường chánh. Trăng tròn vừa mọc, các tối tăm đều trừ, những kẻ lạc đường đều thấy đường chánh. Bồ Tát Ma Ha Tát cũng giống như thế, thành tựu thập luân, nếu các chúng sanh vô minh tăm tối; do vậy, mê mất đường tám chi thánh đạo, Bồ Tát vì họ tuyên nói chánh pháp, trừ tối vô minh, sanh pháp quang minh, khai thị, hiển hiện tám chi thánh đạo, khiến đoạn các lậu, hết sạch các khổ).

“Thiện nam tử, như Thiên Đế Thích dữ A Tố Lạc, tương dục chiến thời, thiên quân vi nhiễu, thủ chấp kim cang, bôn thú trận địch” (Này thiện nam tử! Như Thiên Đế Thích và A Tố Lạc lúc sắp giao chiến, quân trời vây quanh, tay cầm kim cang[3], xông vào trận của địch quân), tức là vào trong chiến trận của A Tố Lạc (A Tu La). “Chư A Tố Lạc, kinh bố thoái tán” (các A Tố Lạc kinh sợ, tan chạy), Bồ Tát Ma Ha Tát cũng giống như vậy. Nếu “thành tựu thập luân, nhất thiết đảo kiến ngoại đạo, dị học ác tri thức đẳng, kinh bố thoái tán. Thiện nam tử! Như Như Ý Châu trí cao tràng thượng” (thành tựu thập luân, hết thảy ngoại đạo tri kiến điên đảo, dị học, ác tri thức v.v… kinh sợ tan chạy. Này thiện nam tử! Như Như Ý châu đặt trên tràng cao), lại tỷ dụ, Như Ý bảo châu đặt trên chỗ rất cao. Nếu khô hạn, bèn đem bảo châu đặt trên chỗ cao, bảo châu ấy có thể tuôn ra các loại mưa. Mưa ấy là mưa trân bảo thượng diệu, bố thí hết thảy chúng sanh nghèo thiếu, bọn họ liền được cứu.

“Bồ Tát Ma Ha Tát diệc phục như thị, thành tựu thập luân, xử tịnh giới tràng” (Bồ Tát Ma Ha Tát cũng giống như thế, thành tựu mười luân, ở trên tràng tịnh giới): Trì giới thanh tịnh. Giới thanh tịnh giống như tràng cao. Mưa đại pháp vũ là thuyết pháp, chẳng phải là trân bảo, còn tốt đẹp hơn trân bảo. Thuyết pháp là mưa pháp vũ, mang ý nghĩa mưa ra pháp mà chúng sanh yêu thích. Mưa có thể trừ diệt tai nạn, chuyển đại pháp luân. “Pháp vũ” là từ ngữ hình dung thuyết pháp cho họ, hướng về hết thảy chúng sanh để nói, đáng nên dùng pháp gì để độ được, liền nói cho họ pháp đó.

“Thiện nam tử, như ám dạ phần” (Này thiện nam tử! Như trong đêm đen), trời tối đen, như trong lúc ấy, thế gian tối tăm, “u minh” (幽冥) có nghĩa là hắc ám. “Đô vô sở kiến” (đều chẳng trông thấy): Trong tối tăm, mắt chúng ta mất tác dụng. Mắt chúng ta thấy sáng, chẳng thấy tối. Lúc đó, quý vị chẳng thấy vật gì, chẳng trông thấy để biết nên đi đường nào, liền bị lạc mất nẻo chánh. Đợi cho đến khi trăng Rằm, “mãn nguyệt” là vầng trăng tròn ngày Rằm, khi trăng tròn, nó sẽ trừ tối tăm, các tối tăm đều tiêu mất. Quý vị sẽ thấy đường rõ ràng. Kẻ chẳng trông thấy chính là kẻ lạc đường, chẳng tìm ra con đường đúng, ngay lúc ấy bèn trông thấy, quang minh vừa chiếu, kẻ đó sẽ tìm được đúng lối.

Bồ Tát Ma Ha Tát cũng giống như vậy, thành tựu thập luân, nếu các chúng sanh vô minh tăm tối, bị lạc mất tám chi thánh đạo, chẳng đi theo con đường chánh. Như thế thì Bồ Tát sẽ tuyên nói chánh pháp, trừ bỏ tối vô minh, sanh khởi ánh sáng pháp cho kẻ đó, khai thị, hiển hiện tám chi thánh đạo. “Linh đoạn chư lậu” (khiến đoạn các lậu), bao gồm lậu tam giới, cho đến lậu nhị tử, lậu Biến Dịch Sanh Tử. Những thứ ấy đều là “khổ tế” (苦際, ngằn mé khổ), cũng là “chư lậu tận chư khổ tế”. Điều này bao gồm hết thảy Bồ Tát. Bồ Tát hãy còn ở trong nỗi khổ Biến Dịch Sanh Tử, hãy còn có Trần Sa và Vô Minh Hoặc, sẽ đều đoạn trừ cho họ!

(Kinh) Thiện nam tử! Như đại nhật điện xuất hiện thế gian, nhất thiết miêu giá, tất giai tăng trưởng, nhất thiết hoa diệp tất giai phu vinh, nhất thiết xú uế tất giai trừ hiết, chư cốc, quả, dược, tất giai thành thục, Tuyết sơn tiêu lưu, chư hà sung dật, tiệm thứ chuyển chú, mãn ư đại hải. Bồ Tát Ma Ha Tát diệc phục như thị, thành tựu thập luân, y chỉ tăng thượng bố thí, điều phục, tịch tĩnh, Thi La, an nhẫn, chánh cần, Tĩnh Lự, Bát Nhã, phương tiện, từ bi, biện tài công đức, giai tất xí thịnh, vị chư chúng sanh, tuyên thuyết chánh pháp, do pháp oai quang, linh chư chúng sanh, chủng chủng tăng thượng thiện căn miêu giá tất giai tăng trưởng, chủng chủng tăng thượng diệu hạnh hoa diệp tất giai phu vinh, chủng chủng phiền não, ác nghiệp, ác hạnh, tất giai trừ hiết, thiện thú Niết Bàn chư cốc, quả, dược, tất giai thành thục, tà kiến mạn sơn tất giai tiêu lưu, chủng chủng chánh tín, giới, văn, xả, huệ, cập chư định hà, vô bất sung dật, tiệm thứ doanh mãn đại Niết Bàn hải, linh chư hữu tình tùy ý sở nhạo, thú nhập vô úy Niết Bàn chi thành.

(經)善男子，如大日殿出現世間，一切苗稼悉皆增長，一切華葉悉皆敷榮；一切臭穢悉皆除歇，諸谷果藥悉皆成熟，雪山銷流，諸河充溢，漸次轉註，滿於大海；菩薩摩訶薩亦復如是，成就十輪，依止增上佈施、調伏、寂靜、尸羅、安忍、正勤、靜慮、般若、方便慈悲、辯才功德，皆悉熾盛，為諸眾生宣說正法，由法威光，令諸眾生種種增上善根苗稼悉皆增長，種種增上妙行華葉悉皆敷榮，種種煩惱惡業惡行悉皆除歇，善趣涅槃，諸谷果藥悉皆成熟，邪見慢山悉皆銷流，種種正信戒聞舍慧及諸定河無不充溢，漸次盈滿大涅槃海，令諸有情隨意所樂，趣入無畏涅槃之城。

(Kinh: Này thiện nam tử! Như cung điện mặt trời to lớn xuất hiện trong thế gian, hết thảy lúa mạ thảy đều tăng trưởng, hết thảy hoa, lá thảy đều sum suê, hết thảy thối dơ thảy đều trừ dứt, các loại ngũ cốc, trái cây, dược thảo, thảy đều chín muồi, Tuyết sơn tan chảy, các giòng sông tràn đầy, lần lượt chảy rót vào nhau, chan chứa biển cả. Bồ Tát Ma Ha Tát cũng giống như thế, thành tựu thập luân, y chỉ tăng thượng bố thí, điều phục, tịch tĩnh, Thi La, an nhẫn, chánh cần, Tĩnh Lự, Bát Nhã, phương tiện, từ bi, biện tài công đức, thảy đều hừng hực, vì các chúng sanh tuyên nói chánh pháp. Do oai quang của pháp, khiến cho các thứ lúa mạ thiện căn tăng thượng của các chúng sanh thảy đều tăng trưởng, các loại hoa lá diệu hạnh tăng thượng thảy đều sum suê, các loại phiền não, ác nghiệp, ác hạnh, thảy đều trừ dứt, các loại ngũ cốc, trái cây, dược thảo khéo hướng đến Niết Bàn thảy đều chín muồi, núi tà kiến, ngạo mạn thảy đều tan chảy, các loại sông chánh tín, Giới, Văn, Xả, Huệ và các Định không gì chẳng tràn đầy, lần lượt đầy ắp biển đại Niết Bàn, khiến cho các hữu tình tùy lòng ưa thích, tiến nhập tòa thành Niết Bàn không sợ hãi).

“Nhật điện” (日殿) chính là thái dương cung điện. “Điện” (殿) có nghĩa là “cung điện”. “Đại nhật điện” là cung điện xuất hiện trong vầng mặt trời. Hết thảy vạn vật chẳng được ánh sáng mặt trời bồi bổ, lúa mạ sẽ chẳng thể tăng trưởng. Ánh mặt trời vun bồi, chẳng nói là “đại nhật”, mà nói là “đại nhật điện”, chẳng nói là “nguyệt xuất” (月出,trăng mọc), mà nói là “mãn nguyệt” (滿月, trăng tròn). Giống như “ôn thất” (溫室, greenhouse), khiến cho hết thảy chủng tử đều có thể tăng trưởng. “Nhất thiết hoa diệp, tất giai phu vinh” (hết thảy hoa, lá, thảy đều sum suê), nở xòe, trổ hoa tươi tốt, hết thảy hôi thối thảy đều trừ dứt, trở thành thơm tho. “Chư cốc, quả, dược, tất giai thành thục” (các loại ngũ cốc, trái cây, dược vật, thảy đều chín muồi), ngũ cốc, hoa màu thảy đều kết quả, “dược” (藥) là dược thảo.

“Tuyết sơn tiêu lưu” (Tuyết sơn tan chảy): Lúc đó, năm vầng mặt trời [cùng xuất hiện], núi Tuyết vạn năm cũng tan chảy. Nam Băng Dương, Bắc Băng Dương đều chẳng còn. Một quả núi Tuyết vừa tan chảy, khiến cho các giòng sông đều tràn ngập, đều có thể tưới tắm, khiến cho hết thảy vạn vật sanh trưởng. Sau đó, sông đổ vào biển cả. Do vậy, các sanh vật phối hợp tăng trưởng tốt đẹp. Bồ Tát Ma Ha Tát cũng như thế.

“Thành tựu thập luân, y chỉ tăng thượng bố thí, điều phục, tịch tĩnh, Thi La, an nhẫn, chánh cần, Tĩnh Lự, Bát Nhã, phương tiện, từ bi, biện tài công đức, giai tất xí thịnh” (Thành tựu mười luân, nương vào tăng thượng bố thí, điều phục, tịch tĩnh, Thi La, an nhẫn, chánh cần, Tĩnh Lự, Bát Nhã, phương tiện, từ bi, biện tài công đức, thảy đều hừng hực): Bố thí là bố thí Bát Nhã. “Điều phục” là điều phục cái tâm của chúng ta, điều phục cũng là quán chiếu. Như Tứ Niệm Xứ, là khi chúng ta mới bắt đầu tu Định, dùng Sổ Tức Quán. Sổ Tức Quán có thể điều phục cái tâm tán loạn của quý vị. Nó điều phục cái tâm tán loạn, khiến cho chẳng hôn trầm. Sau đó, đạt được tịch tĩnh, sẽ nhập Định. Tịch tĩnh là Chỉ. Thi La có các ý nghĩa “ngăn giữ, thanh tịnh”. Thi La là Giới. “An nhẫn”: Nếu quý vị muốn bình an, mong vui sướng, trước hết phải nhẫn nhục. Hễ nhẫn thì trăm sự đều tiêu mất. Phải cầu nhẫn, nhẫn chẳng dễ dàng, đặc biệt là người có quyền thế. Nhẫn đúng là chẳng dễ dàng!

Trước kia, có một vị Tể Tướng. Khi ông ta làm Tể Tướng, con ông ta vẫn còn ở quê nhà. Vị Tể Tướng ấy tốt lắm. Nếu chẳng tốt, con ông ta đã sớm hoành hành ngang ngược. Vì đất nhà ông ta bị hàng xóm chiếm mất một phần. Người hàng xóm xây tường, chiếm rất nhiều đất của nhà ông ta. Vì thế, đứa con liền viết thư cho cha, xin cha gởi thư đến quan huyện ở quê nhà, yêu cầu quan huyện phán xử trả lại đất. Vị Tể Tướng ấy trả lời con mình như thế nào? “Thiên lý tu thư chỉ vị tường” (ngàn dặm đưa thư chỉ vì tường), xa xôi như vậy mà ngươi viết một lá thư chỉ vì bị người khác xây một bức tường chiếm một vài thước đất! “Nhượng tha kỷ xích hựu hà phương?” (Nhường người vài thước có sao đâu?): Nhường cho hắn vài thước đất thôi, cần gì phải tranh giành? “Vạn Lý Trường Thành kim do tại” (Vạn Lý Trường Thành còn mãi đó), ngươi có thấy chăng, Vạn Lý Trường Thành hãy còn đó. “Bất kiến đương niên Tần Thủy Hoàng” (Thủy Hoàng giờ đã mất tăm rồi). Ai là ai? Ba mươi năm Hà Đông, ba mươi năm Hà Tây, cái gì là của ngươi, của ta? Nước nhấn chìm, lửa đốt rụi, ai cũng đều chẳng tồn tại!

Tài sản trong thế gian là của chung năm nhà, mất đi, quý vị đừng áo não. Nếu bị lừa gạt, quý vị hãy nên sanh tâm hoan hỷ! Đó là ta trả nợ. Thứ chẳng đáng nên thuộc về hắn, [mà hắn gạt ta], đó là hắn thiếu nợ ta, ta cũng đừng nẩy sanh ý tưởng đòi nợ! Nếu muốn đòi nợ, quý vị còn phải sanh vào thế giới này, đến chỗ nào để đòi? Kẻ đó là chủng tử địa ngục, hắn lừa gạt, dối trá người khác, sẽ đến thế giới này chịu khổ! Quý vị cũng theo hắn vào trong thế giới này chịu tội với hắn ư? Hãy quên đi, bố thí cho hắn. Đó là bố thí, đó là nhẫn. Nhẫn cơn nóng giận một lúc, có thể tránh khỏi tai họa cả trăm ngày! Ắt cần phải thường ngày quán tưởng điều này. Nếu không, lỡ có lúc gặp phải, làm sao có thể chịu đựng cho nổi? Đúng không? Ngay cả một câu mà còn chẳng nhẫn nổi! Kẻ đó vũ nhục ta, hoặc là nói động tới người trong gia tộc, hoặc nói đến chính ta, nói rất nhiều chuyện xấu của quý vị, bất luận quý vị có hay không. Hễ có, quý vị nghe xong, rất hoan hỷ, người ấy là thiện tri thức của ta, dập đầu lễ người ấy ba lượt. Ôi chao! Quý vị vạch ra sai lầm ấy cho tôi, tôi cảm ơn quý vị, tôi tiêu nghiệp, tôi nhất định phải sám hối. Kẻ ấy sẽ chẳng thể nói nữa! Nếu kẻ đó nói sai sự thật. Kinh Kim Cang dạy kẻ khác hủy báng, vũ nhục quý vị, sau khi đã chịu nhịn, quý vị vốn đáng phải đọa địa ngục, do nghiệp chướng, nghiệp báo ấy, [tội đọa địa ngục] liền tiêu mất, cũng là trọng nạn mà chịu báo nhẹ, cũng phải nên nhẫn. An nhẫn, chánh cần, phải siêng năng học tinh tấn, phải học theo chuyện hữu ích, đối với chuyện vô ích thì chớ nên rất siêng năng, chịu khó!

Chúng ta vì cầu lợi, ngày đêm chẳng ngủ nổi, vắt óc suy nghĩ, ta làm thế nào thì mới có thể đạt được? Làm thế nào để thắng cử? Ta lôi kéo ai? Chúng ta bỏ ra bao nhiêu tiền, ai cũng không biết. Đấy chẳng phải là hối lộ để trúng cử, thì cũng là tránh chuyện hối lộ bằng cách bỏ tiền ra mua phiếu bầu! Há có chuyện tiện nghi như vậy ư? Chẳng hề có! Siêng năng, mong được yên tĩnh, Tĩnh Lự tư duy quán sát, nhìn vào chuyện gì, cũng đều phải quan sát chánh xác. Bát Nhã là Căn Bản Trí, phương tiện là thiện xảo, từ bi là đại từ đại bi. Đấy là cái tâm lợi ích chúng sanh của bậc đại Bồ Tát, biện tài vô ngại. Biện tài thì quý vị phải học; quý vị chẳng học thì làm sao ra biện tài cho được? Có trí huệ thì mới có biện tài, chẳng có trí huệ thì quý vị biện luận gì đây?

“Công đức”: “Công” là hạnh. “Đức” là quý vị làm các chuyện như thế, đạt được nơi tâm, phải từ tâm phát sanh. Đó là công đức chẳng thể nghĩ bàn, sẽ đều hừng hực. “Xí thịnh” (熾盛) là có nghĩa là hình thế hưng thịnh, to tát. “Vị chư chúng sanh, tuyên thuyết chánh pháp, do pháp oai quang, linh chư chúng sanh chủng chủng tăng thượng thiện căn miêu giá tất giai tăng trưởng” (vì các chúng sanh tuyên nói chánh pháp. Do oai quang của chánh pháp, khiến cho đủ loại lúa mạ thiện căn tăng thượng của các chúng sanh thảy đều tăng trưởng). Các tỷ dụ vừa nêu trên đây đều là dùng pháp để kết hợp thành.

“Chủng chủng tăng thượng diệu hạnh hoa diệp, tất giai phu vinh” (các thứ hoa lá diệu hạnh tăng thượng thảy đều sum suê): Nở xòe hết sức tươi tốt. “Chủng chủng phiền não, ác nghiệp, ác hạnh, tất giai trừ hiết” (Các thứ phiền não, ác nghiệp, ác hạnh, thảy đều trừ dứt): Đều ngưng dứt. “Thiện thú Niết Bàn” (khéo hướng đến Niết Bàn), đấy là sự tiến hướng rất tốt đẹp. Quả hạt bất sanh, bất diệt, “chư cốc, quả, dược tất giai thành thục” (các loại ngũ cốc, trái cây, dược thảo, thảy đều chín muồi): Đấy là đã thành tựu. Thiện nghiệp là các thứ ngũ cốc, trái cây, dược thảo, đã thành tựu, bèn khéo tiến nhập Niết Bàn. Tà kiến, ngã mạn giống như núi cao, “tất giai tiêu lưu” (thảy đều tan chảy), giống như núi băng bị tan chảy. Phiền não của chúng ta là nghiệp chướng, giống như núi năng bị tan rã. “Linh chư hữu tình tùy ý sở nhạo, thú nhập vô úy Niết Bàn chi thành” nghĩa là khiến cho hết thảy hữu tình đều có thể chứng đắc bất sanh, bất diệt, bất sanh, bất tử, đạt đến Niết Bàn rốt ráo.

(Kinh) Thiện nam tử! Vân hà danh Bồ Tát Ma Ha Tát thập luân? Thiện nam tử! Thử thập luân giả, phi dư pháp dã, đương tri tức thị Thập Thiện Nghiệp Đạo. Thành tựu như thị thập chủng luân cố, đắc danh Bồ Tát Ma Ha Tát dã. Ư nhất thiết ác, giai năng giải thoát, nhất thiết thiện pháp tùy ý thành tựu, tốc năng doanh mãn đại Niết Bàn hải, dĩ đại thiện xảo phương tiện trí quang, thành thục nhất thiết chúng sanh chi loại, giai linh hoạch đắc lợi ích an lạc. Sở dĩ giả hà? Thiện nam tử! Quá khứ nhất thiết chư Phật Thế Tôn, giai tất viễn ly thập ác nghiệp đạo, giai tất xưng dương, tán thán như thị Thập Thiện Nghiệp Đạo sở đắc quả báo. Thị cố, nhược năng ư thử sở thuyết Thập Thiện Nghiệp Đạo, tùy thủ hộ nhất, nãi chí mạng chung, cứu cánh vô phạm, tất hoạch nhất thiết thù thắng quả báo, như tiền sở thuyết.

(經)善男子，云何名菩薩摩訶薩十輪？善男子，此十輪者，非餘法也，當知即是十善業道！成就如是十種輪故，得名菩薩摩訶薩也。於一切惡皆能解脫，一切善法隨意成就，速能盈滿大涅槃海，以大善巧方便智光，成熟一切眾生之類，皆令獲得利益安樂。所以者何？善男子，過去一切諸佛世尊，皆悉遠離十惡業道，皆悉稱揚讚歎如是十善業道所得果報。是故若能於此所說十善業道，隨守護一，乃至命終究竟無犯，必獲一切殊勝果報，如前所說。

(Kinh: Này thiện nam tử! Thế nào là thập luân của Bồ Tát Ma Ha Tát? Này thiện nam tử! Mười luân ấy chẳng phải là pháp nào khác, hãy nên biết chính là Thập Thiện Nghiệp Đạo. Do thành tựu mười loại luân như thế, được gọi là Bồ Tát Ma Ha Tát. Trong hết thảy các ác, đều có thể giải thoát, hết thảy các thiện pháp tùy ý thành tựu, có thể mau chóng tràn đầy biển đại Niết Bàn, dùng quang minh trí huệ đại thiện xảo phương tiện để thành thục hết thảy các loài chúng sanh, khiến cho họ đều đạt được lợi ích an lạc. Vì cớ sao vậy? Này thiện nam tử! Hết thảy chư Phật Thế Tôn trong quá khứ thảy đều xa lìa thập ác nghiệp đạo, thảy đều xưng dương, tán thán quả báo đạt được do Thập Thiện Nghiệp Đạo như thế. Do vậy, nếu có thể tùy ý thủ hộ một điều trong Thập Thiện Nghiệp Đạo đã nói như thế, cho đến lúc mạng chung, rốt ráo chẳng phạm, ắt sẽ đạt được hết thảy quả báo thù thắng như đã nói trong phần trước).

“Thiện nam tử, vân hà Bồ Tát Ma Ha Tát thập luân?” (Này thiện nam tử! Thế nào là thập luân của Bồ Tát Ma Ha Tát?) Nói cả buổi, bây giờ mới nói đến thập luân. Thế nào là thập luân? “Phi dư pháp dã” [nghĩa là] chẳng phải phương pháp nào khác! “Đương tri tức thị Thập Thiện Nghiệp Đạo” (Hãy nên biết chính là Thập Thiện Nghiệp Đạo): Chúng ta có lúc chẳng gìn giữ cẩn thận thân, miệng, ý, cho đó là chuyện nhỏ nhặt. Đấy chẳng phải là chuyện nhỏ nhặt, mà là căn bản để thành Phật, là căn bản của hết thảy các thiện nghiệp. Đức Phật nói nửa buổi như thế, trong phần trước, Ngài đã nêu ra nhiều tỷ dụ cũng vậy, mà thuyết pháp cũng vậy, nay mới nêu ra Thập Luân là gì? Thập Thiện Nghiệp Đạo là mười loại luân. [Do trọn đủ] mười luân ấy, sẽ được gọi là Bồ Tát Ma Ha Tát. Mười luân trọn đủ, quý vị là đại Bồ Tát trong các vị Bồ Tát, được giải thoát hết thảy các điều ác!

“Nhất thiết thiện pháp tùy ý thành tựu” (Hết thảy các thiện pháp tùy ý thành tựu): Thành tựu Thập Luân thì đương nhiên đều thành tựu. Đối với khẩu nghiệp, chẳng hạn như nói chúng ta chẳng nói dối, chẳng nói lời thô ác, chẳng mắng chửi người khác, chẳng nói thêu dệt, chẳng rỉa rói người khác, chẳng nói lời không có nguyên do, chẳng nói đôi chiều, cũng chẳng khuấy đảo thị phi. Chúng ta thường nói mười nghiệp như thế, nhưng quý vị khuyên mỗi chúng sanh đều làm như vậy, đấy là đại Bồ Tát. Ngay cả chúng ta cũng chẳng gìn giữ tốt đẹp, làm sao có thể khuyên người khác cho được? Chính mình phải làm gương! Nêu một thí dụ, năng lực của bản thân chúng ta chẳng đủ, vậy thì lại nên làm như thế nào? Mắt bớt thấy, tai bớt nghe, miệng bớt nói, tối thiểu là bớt nói các lời lẽ rời lìa Tam Bảo. Khi các đệ tử chúng ta bàn luận với nhau, bèn nói nhiều chuyện thuộc Phật pháp. Đoạn Hoặc bằng cách nào? Chứng Chân bằng cách nào? Tôi nghĩ như thế đó. Bác sĩ bảo chúng ta vận động nhiều, đi lại nhiều. Khi đi, lúc Định lực chưa thành tựu thì khi đi, dễ bị tán loạn. Quý vị hãy nghĩ xem, khi tĩnh thì chẳng tán loạn, hay là lúc đi thì chẳng tán loạn? Tôi cũng biết, các đạo hữu khuyên tôi là vì ý tốt: “Sư phụ, con đưa thầy ra ngoài đi lại đôi chút, hoạt động đôi chút. Thầy cứ ở trong phòng miết, như vậy, sẽ sanh bệnh rất nhanh!” Chẳng phải vậy, sanh bệnh thuộc về nghiệp. Có nghiệp thì mới bệnh, chẳng có nghiệp thì sẽ không! Người ta đều khuyên quý vị, đạo hữu khuyên bảo lẫn nhau, quý vị hãy lắng lòng, vận dụng công phu Tĩnh Lự cho nhiều. Các vị chẳng biết ai là người tốt, ai là kẻ xấu. Quý vị nói tôi, nói tốt thì “Được! Được! Tôi nghe thì nghe vậy, tôi vẫn chẳng thuận theo quý vị”!

Như thế nào là bị cuốn theo quý vị? Tai tôi xoay chuyển theo lời nói của quý vị! Đi thôi! Càng đi, càng buông lung. Chẳng phải là ra siêu thị, thì là dạo công viên nhìn ngó. Vậy thì người nào sẽ đi đến chỗ đó? Người ta nhàn rỗi, có tiền, buông lung ngũ dục. Chúng ta thâu nhiếp thân tâm. Thân, tâm, và miệng của chúng ta lúc nào cũng phải thâu nhiếp, lúc nào cũng chỉ thấy cảnh. Nếu chẳng có định lực to dường ấy, tâm sẽ chuyển theo cảnh. Chúng ta vẫn chưa thể đạt tới “tâm có thể chuyển cảnh”. Tâm có thể chuyển cảnh, liền giống Như Lai. “Tâm bị cảnh chuyển” là chúng sanh. Trong các đạo hữu, giữ gìn thân, miệng, ý cho nhiều, ít buông lung, trốn tránh còn chẳng kịp, còn muốn tới đó làm chi? Nơi đó là chốn náo nhiệt!

Nói đến đây, tôi nhắc nhở mọi người đôi chút, hảo ý của quý vị tôi chỉ có thể tâm lãnh. Các vị chẳng biết, thầy của quý vị chẳng có đạo lực to ngần ấy, sẽ không đến chỗ đó! Chỗ nào không khí tốt đẹp? Trong tâm quý vị, không khí tốt nhất. Quý vị tĩnh lặng, không khí sẽ tốt nhất. Chúng ta đối với thân, miệng, ý của chính mình, phải tuyệt đối gìn giữ được một thứ. Trong mười nghiệp, quý vị có thể giữ được một nghiệp, chẳng phạm tí nào, thậm chí cho đến khi mạng chung xả mạng, ta chẳng phạm giới ấy. Nếu chẳng sát sanh, chưa hề sát sanh, chẳng chiếm tiện nghi của người khác, nhất định là quý vị sẽ đạt được quả báo thù thắng. Quả báo gì vậy? Quý vị cũng chẳng bị bệnh, mà cũng chẳng đoản mạng, chẳng bị nghiệp ấy. Nếu quý vị chẳng trộm cắp, nhiều đời chẳng trộm cắp của người khác, sẽ chẳng bị mất đồ. Tôi đã tự mình thí nghiệm điều này. Từ bé xuất gia, cho đến bây giờ, chẳng có ai ăn trộm đồ của tôi. Cửa phòng chúng tôi chưa hề khóa, bất luận như thế nào, phòng của tôi chưa hề khóa. Trước kia, tôi đã phát nguyện, ai muốn lấy gì, tôi sẽ bố thí cúng dường. Tôi tự mình có thể làm được, nhưng hai hoặc ba người cùng ở chung thì không được!

Mọi người phải biết: “Mạn tàng hối đạo, trị dung hối dâm” (giấu kỹ xui người trộm, làm đẹp dụ người dâm), quý vị cũng sẽ cảm vời. Quý vị trang điểm đẹp đẽ, người khác tham ái. Quý vị càng cất giấu kỹ lưỡng, càng dễ bị mất. Két an toàn cũng bị phá mở. Thuê một cái két an toàn ở bưu điện hay ngân hàng, khu vực Nữu Ước đã bị mất rất nhiều két bảo hiểm. Hoàn toàn chẳng phải là dùng chìa khóa để mở, bọn chúng có dụng cụ chạy bằng điện, tự nhiên cắt ra. Chẳng phải là quý vị đặt tất cả các thứ [quý giá] trong két bảo hiểm hay sao? Được! Đều mất sạch. Tôi đọc báo thấy đăng tải có rất nhiều lần [tin két an toàn bị phá], làm thế nào để khéo gìn giữ? Chẳng ăn trộm đồ vật của người khác, chính là gìn giữ tốt đẹp. Không chỉ là trong một đời chẳng mất, mà là đời đời đều chẳng mất. Kẻ trộm lấy mất, lửa đốt, quốc vương tịch thâu, thổ phỉ cướp đoạt, quý vị có thể gìn giữ nổi hay không? Cái sọ của quý vị còn chẳng giữ nổi, huống hồ vật ngoài thân, làm sao có thể bảo vệ được? Quý vị hành Thập Thiện Nghiệp, sẽ gìn giữ được. Ta chẳng trộm cắp đồ đạc của người ta, người khác cũng chẳng trộm cắp của ta. Tôi tin tưởng tuyệt đối là như thế.

Tôi chẳng hề giết người khác, người khác cũng chẳng thương tổn tôi, cũng chẳng giết tôi. Đó gọi là nghiệp báo, điều này cũng chẳng dễ dàng! Nếu có thể tin khẩn thiết, mọi người đều nỗ lực, đấy mới thật sự là chỗ đáng để chúng ta nỗ lực. Nếu thành tựu Thập Thiện Nghiệp Đạo, “đắc danh Bồ Tát Ma Ha Tát dã. Ư nhất thiết ác, giai năng giải thoát” (được gọi là Bồ Tát Ma Ha Tát, đều có thể giải thoát hết thảy các điều ác). Hoàn toàn giải thoát tất cả các ác nghiệp. Ác là nói về quả, chúng ta có thể chẳng bị kẻ khác trói buộc. Làm thế nào để chẳng bị trói buộc? Thành tựu Thập Thiện Nghiệp. Thập Thiện Nghiệp đã đạt đến rốt ráo. Giết, trộm, dâm, tham, sân, si, nói dối, nói thêu dệt, nói đôi chiều, nói lời ác, mười ác nghiệp hoàn toàn thanh tịnh, như thế thì sẽ thành tựu, thành tựu Bồ Tát Ma Ha Tát.

Cho đến khuyên hết thảy chúng sanh đều làm như thế, do quý vị tràn trề đại trí huệ, giải thoát hết thảy các điều ác, hết thảy các thiện pháp đều có thể tùy ý thành tựu, có thể mau chóng tràn đầy biển đại Niết Bàn, chứng đắc “bất sanh, bất diệt” thật sự. Dùng quang minh trí huệ phương tiện đại thiện xảo để thành thục hết thảy chúng sanh, đều làm cho họ đạt được lợi ích, an lạc. Vì sao tôi nói như vậy? Vì lẽ nào vậy? Có ý nghĩa gạn hỏi, khơi gợi: Đạo lý ở chỗ nào? Hết thảy chư Phật thành Phật bằng cách nào? Các Ngài xa lìa thập ác nghiệp đạo, chẳng dám tiếp cận. “Giai tất xưng dương, tán thán như thị Thập Thiện Nghiệp Đạo” (thảy đều xưng dương, tán thán Thập Thiện Nghiệp Đạo), đạt được quả báo nhỏ thì là quả báo nhân thiên. Thập Thiện Nghiệp là “miệng nói Bồ Đề đạo, trong tâm tưởng nhớ Bồ Đề đạo, thân thể thực hiện Bồ Đề đạo”. Tham, sân, si đã chẳng còn, sẽ là Giới, Định, Huệ, sẽ chẳng có các quả báo ấy. Có thể thường nói như thế, phải tán thán Thập Thiện Nghiệp Đạo, phải xa lìa Thập Ác Nghiệp Đạo, như thế thì quý vị mới có thể đạt được Thập Thiện Nghiệp Đạo.

“Sở đắc quả báo, thị cố, năng ư thử sở thuyết Thập Thiện Nghiệp Đạo, tùy thủ hộ nhất”, [nghĩa là] tuy chẳng thể gìn giữ cả mười điều, chỉ cần gìn giữ một điều, “nãi chí mạng chung, cứu cánh vô phạm” (cho đến mạng chung, rốt ráo chẳng phạm), có thể gìn giữ tuyệt đối thanh tịnh. Ta suốt đời chẳng ăn trộm của người khác, hoặc suốt đời chẳng lừa dối người khác, hoặc cả đời chẳng thốt lời dối trá. Dối trá bao gồm cả lường gạt. Nếu ta vô tình nói sai, ta nằm mộng, hoặc là do cảm vời mà hiểu sai, bèn nói ta đã chứng quả, các trường hợp ấy chẳng phạm giới. Đối với hết thảy giới luật, nếu quý vị chẳng vì danh lợi, chính mình vì Bồ Đề đạo, những gì ta đã làm, sẽ chuyển thành chuyện thuộc Bồ Đề đạo, chẳng phải là chuyện thuộc về tam nghiệp đạo. Vậy thì gìn giữ một thiện nghiệp đạo mãi cho đến khi mạng chung, trọn chẳng trái phạm, quý vị nhất định đạt được quả báo thù thắng. Quý vị phải hiểu điều này, “một chính là hết thảy, thâm nhập một môn, mười ác nghiệp đều tiêu mất”. Do cái tâm mạnh mẽ, nhạy bén thù thắng của quý vị, những thứ ấy (ác nghiệp) đều tiêu mất. “Như tiền sở thuyết”: Trong phần trước đã từng nói, trong phần sau sẽ lại nói, sẽ giải thích như dưới đây.

(Kinh) Thiện nam tử! Nhược Bồ Tát Ma Ha Tát năng tận hình thọ, viễn ly sát sanh, tức thị thí dữ nhất thiết chúng sanh vô kinh, vô bố, linh chư chúng sanh bất sanh ưu khổ, ly mao thụ úy. Do thử thiện căn, tốc đắc thành thục, sở hữu tiền tế luân chuyển ngũ thú, một sanh tử hà, nhân sát sanh cố, tạo thân, ngữ, ý, chư ác nghiệp chướng, chư phiền não chướng, chư hữu tình chướng, nhất thiết pháp chướng, chư thọ mạng chướng, tự tác, giáo tha, kiến văn tùy hỷ. Do thử viễn ly sát sanh luân cố, giai tất triển hoại, tồi diệt vô dư, bất thọ quả báo. Ư hiện thân trung, chư nhân thiên đẳng, giai cộng thân ái, vô hữu sai lự, thân tâm an lạc, thọ mạng trường viễn. Tương mạng chung thời, thân tâm bất vị ưu khổ bức thiết, sở ái thê tử, quyến thuộc vi nhiễu. Lâm mạng chung thời, bất kiến khả bố Diễm Ma vương sứ, duy kiến khả ý, thành điều thiện pháp, cụ giới, phú đức, chân thật phước điền, vi thiện tri thức, thân tâm hoan duyệt, thâm sanh kính tín.

(經)善男子，若菩薩摩訶薩，能盡形壽遠離殺生，即是施與一切眾生無驚無怖，令諸眾生不生憂苦，離毛豎畏，由此善根速得成熟。所有前際輪轉五趣沒生死河，因殺生故，造身語意諸惡業障、諸煩惱障、諸有情障、一切法障、諸壽命障，自作、教他、見聞隨喜，由此遠離殺生輪故，皆悉輾壞，摧滅無餘，不受果報。於現身中，諸人天等皆共親愛，無有猜慮，身心安樂，壽命長遠。將命終時，身心不為憂苦逼切，所愛妻子眷屬圍繞。臨命終時，不見可怖剡魔王使，唯見可意成調善法，具戒富德真實福田，為善知識，身心歡悅，深生敬信。

(Kinh: Này thiện nam tử! Nếu Bồ Tát Ma Ha Tát có thể cho đến hết thọ mạng, xa lìa sát sanh, tức là thí cho hết thảy chúng sanh chẳng kinh sợ, khiến cho các chúng sanh chẳng sanh ưu khổ, lìa nỗi sợ rởn lông tóc. Do vậy, thiện căn ấy mau được chín muồi, trong tất cả các lúc luân chuyển trong năm đường, chìm trong sông sanh tử trước kia, do vì sát sanh, tạo các nghiệp chướng ác nơi thân, ngữ, ý, các phiền não chướng, các hữu tình chướng, hết thảy pháp chướng, các thọ mạng chướng, tự làm, dạy người, thấy, nghe tùy hỷ. Do cái luân “xa lìa sát sanh” này, [các thứ chướng ấy] thảy đều bị nghiền nát, phá tan chẳng sót, chẳng chịu quả báo. Trong thân hiện tại, các hàng trời người đều cùng thân mến, chẳng lo ngờ, thân tâm an lạc, thọ mạng dài lâu. Khi sắp mạng chung, thân tâm chẳng bị ưu khổ bức bách, vợ con yêu mến, quyến thuộc vây quanh. Khi lâm chung, chẳng thấy sứ giả đáng sợ của vua Diễm Ma, chỉ thấy bậc vừa ý, điều phục thành tựu các thiện pháp, trọn giới, giàu đức, phước điền chân thật làm thiện tri thức, thân tâm vui sướng, sanh lòng kính tin sâu xa).

Quý vị chẳng sát sanh, “tận hình thọ” (盡形壽) là từ lúc sanh ra cho đến khi chết, chẳng hề sát sanh. Sau khi đã nghe pháp, ta chẳng sát sanh, xa lìa sát sanh. “Tức thị thí dữ nhất thiết chúng sanh vô kinh, vô bố” (tức là thí cho hết thảy chúng sanh không kinh sợ): Thập Thiện Nghiệp ở đây khác với [Thập Thiện Nghiệp được nói trong kinh khác, ở chỗ không chỉ] chẳng sát sanh, mà còn phải quán tưởng. Không chỉ chẳng sát sanh, mà còn bố thí “không sát sanh” cho chúng sanh. Vì sao chúng sanh sợ hãi? Có ai chẳng sợ chết? Chúng sanh cũng sợ chết. Nếu quý vị bắt một con chim sẻ, nó sẽ bay trốn lẹ. Con lợn biết sắp bị mổ, nó sẽ gào lên ầm ĩ. Quý vị dùng hết sức lôi nó, nó sẽ trì lại chẳng đi, vì nó biết sắp bị chết, kinh hoảng! “Linh chư chúng sanh bất sanh ưu khổ, ly mao thụ úy” (khiến cho các chúng sanh chẳng sanh ưu khổ, lìa nỗi sợ rởn lông tóc): Khi chúng ta kinh hoảng, sẽ rởn lông tóc, toát mồ hôi lạnh, kinh nghiệm ấy ai cũng có. Có kẻ suốt đời chẳng sợ hãi, chưa hề rởn lông tóc, nhưng nhận biết chuyện ấy, tuy kẻ đó chẳng kinh sợ! Nếu bị bắt, có những người rất cứng cỏi, dẫu bị bắt chẳng sao hết! Nếu bị bắn chết, chỉ là chuyện nhỏ, hai mươi năm sau ta sẽ trở lại. Đó gọi là “thế giới Sa Bà”, chúng sanh ương ngạnh, khó điều phục, chẳng sợ hãi, rất hung ác, cho nên mới có nỗi sợ hãi. Có những người thiện nghiệp đã thành tựu, do vì thiện nghiệp mới chẳng bị sợ hãi. Đó là hai cực đoan. Đấy là nói về thiện nghiệp.

“Do thử, thiện căn tốc năng thành thục” (do vậy, thiện căn có thể mau chóng chín muồi): Tất cả “tiền tế luân chuyển ngũ thú, một sanh tử hà” (những lúc luân chuyển trong năm đường, chìm trong sông sanh tử trước kia), “tiền tế” (前際) là quá khứ. Trong quá khứ, đã lưu chuyển trong sông sanh tử, “nhân sát sanh cố” tức là vì sát sanh mà “tạo thân, ngữ, ý, chư ác nghiệp chướng, chư phiền não chướng, chư hữu tình chướng, nhất thiết pháp chướng, chư thọ mạng chướng, tự tác, giáo tha, kiến văn tùy hỷ” (tạo thân, ngữ, ý, các nghiệp chướng ác, các phiền não chướng, các hữu tình chướng, hết thảy pháp chướng, các thọ mạng chướng, tự làm, dạy người khác làm, thấy nghe vui theo). Vì sao thọ mạng có dài hay ngắn? Đấy là do nghiệp sát sanh. Trong nghiệp sát sanh, bao gồm thân, tức là có lúc ra tay giết, hoặc là dùng chân đá chết người khác, đều tính [thành tội sát sanh nơi thân]. Dùng miệng cắn chết người khác, dùng đầu húc chết người khác. Có kẻ đã học công phu “dao chùy quán đảnh” (vung búa đập đầu không bị tổn thương, tức thiết đầu công), có thể dùng đầu húc chết người khác, bất cứ bộ vị nào trên thân thể quý vị cũng đều có thể giết người. Thân, ngữ, ý đều có thể tạo ác nghiệp. Khi sắp bị giết, còn chửi bới, sắp chết còn hô khẩu hiệu, tin cái này, ủng hộ cái kia. Đó là khẩu nghiệp. Sắp chết mà vẫn còn tạo nghiệp!

Hết thảy chướng ngại thảy đều tiêu trừ. Do các ác nghiệp đã tạo nơi thân, ngữ, ý, tất cả các phiền não, hết thảy hữu tình chằng néo lẫn nhau không rõ ràng. Cha, mẹ, con cái, vợ chồng, quan hệ ái tình, đều là hữu tình. Hữu tình chướng ngại khá nhiều! Hết thảy các pháp chướng, pháp chướng là nói theo hết thảy các pháp. Quý vị hủy báng hết thảy các pháp, dùng khẩu nghiệp hủy báng. Đối với pháp tam thừa, đều hủy báng, nghiệp của quý vị càng to hơn nữa. “Thọ mạng chướng”: Nếu quý vị mong tu đạo, mà thọ mạng đã hết, sẽ chẳng thể tu thành công được! Chúng tôi giảng kinh cũng phải phát nguyện. Trước khi giảng, bèn phát nguyện: Bộ kinh này đừng bị gián đoạn nửa chừng, đừng ngã bệnh, đừng bị gián đoạn vài ngày, cũng đừng giảng một nửa đã chết. Vậy là xong, giảng chẳng được! Đó gọi là “gián đoạn nửa chừng”, đó là nghiệp chướng. Khi quý vị mong làm chuyện tốt, mong chuộc lỗi, chẳng chờ quý vị chuộc xong, mạng đã hết rồi, chẳng còn kịp nữa. Đấy là chướng ngại!

Chính quý vị giết như thế, dạy người ta giết, tự làm, dạy người khác. Chính mình chẳng giết, xúi người khác giết, đó gọi là “giá họa cho kẻ khác”. Ta cùng kẻ khác có cừu hận, muốn giết chết kẻ đó, lại sợ phạm pháp, bèn hoặc là dùng tiền, hoặc là châm ngòi ly gián. Châm ngòi đến nỗi kẻ đó nổi cơn thịnh nộ, bèn thêm thắt chút sự thật, giữa hai kẻ đó lại có hiềm oán, bèn giết phăng đi. Quý vị ở bên cạnh ngó thấy hiệu quả, đã báo cừu được rồi, nhưng quý vị hoàn toàn chẳng ra tay, tội ấy cũng rất lớn. Tội lỗi dạy người khác giết cũng to như tội tự tay giết. Mướn hung thủ, mướn lũ đâm thuê chém mướn, cho rằng chính mình chẳng có tội, đến thuở vị lai, quý vị mới biết, khi thọ báo, quý vị mới biết! Thấy kẻ khác giết lợn, có lúc đi coi náo nhiệt, đừng xem chuyện sát sanh, [bởi lẽ], thấy nghe tùy hỷ, quý vị cũng có phần, quý vị cứ đi xem đi nhé!

Do vậy, chúng ta nói “thọ Bát Quan Trai Giới, chẳng cố ý đi xem, nghe” là do ý nghĩa này. Nếu chẳng có chuyện của quý vị, quý vị tới xem náo nhiệt làm chi? Kẻ thấy sẽ có phần, quý vị phải hiểu! Đặc biệt là nơi pháp trường xử bắn, rất nhiều người đi xem, quý vị sẽ có một phần! Trường hợp ấy, cũng đừng nên đi, thấy nghe tùy hỷ mà! “Do thử viễn ly sát sanh luân cố” (do cái luân “xa lìa sát sanh” này): Phải rời xa sát sanh. Đã chẳng giết, mà còn phải luôn nghiền nát nó. “Triển hoại, tồi diệt vô dư” (nghiền nát, phá tan chẳng còn sót): Dùng bất sát luân, tức “chẳng giết” trong Thập Thiện Luân để nghiền nát hết thảy giết chóc và nghiệp báo của nó. Như thế thì sẽ “chẳng thọ quả báo”.

“Ư hiện thân trung, chư nhân thiên đẳng, giai cộng thân ái, vô sở sai lự” (trong thân hiện tại, các hàng trời người đều cùng thân ái, chẳng lo ngờ): Chẳng lo ngại, ngờ vực quý vị, do biết quý vị sẽ chẳng thương tổn người khác, vì quý vị sợ phạm giới. Băn khoăn chính mình trong tương lai sẽ đọa địa ngục, chẳng phải là quý vị không muốn làm, mà là chẳng dám làm. Vì sao chẳng dám làm? Sợ đọa địa ngục, sợ nỗi khổ trong địa ngục, cho nên chẳng dám sát sanh. Chúng ta thấy loài chim bay, hoặc là tiểu động vật, muốn nuôi chơi, hoặc là nuôi chó, nuôi mèo, nuôi chim nhỏ, nuôi vẹt, nuôi nhồng, quý vị bắt chúng nó nhốt vào lồng, trong tương lai, quý vị cũng sẽ bị nhốt. Quý vị nhốt chúng nó bao lâu, sẽ phải trả gấp bội, chúng nó trọn chẳng vui sướng. Quý vị tưởng chúng nó vui sướng hay sao? Giống như chúng tôi bị nhốt vào tù, nói không chừng là trong đời quá khứ, tôi nuôi động vật đã nhốt nó rất lâu, cũng chắc là như thế đó. Quý vị thấy cọp bị nhốt trong sở thú, nhốt trong lồng, nó nôn nóng đi qua đi lại trong ấy. Dã thú quen sống trong rừng núi, chúng ta mong chính mình tự do, nhưng lại hạn chế tự do của các động vật khác. Quả báo ấy cứ suy nghĩ khắc biết!

“Nhất thiết pháp chướng, chư thọ mạng chướng, tự tác, giáo tha, kiến văn tùy hỷ” (hết thảy pháp chướng, các thọ mạng chướng, tự làm, dạy người khác, thấy nghe vui theo): Trong hiện thời, hàng trời, người v.v… đều cùng thân ái, chẳng ngờ vực. “Thân tâm an lạc”, thọ mạng cũng lâu dài. Khi sắp mạng chung, thân tâm chẳng bị “ưu khổ bức thiết” (sầu khổ bức bách), chánh niệm hiện tiền, sanh về Cực Lạc cũng nắm chắc. “Sở ái thê tử, quyến thuộc vi nhiễu, lâm mạng chung thời” (vợ con yêu mến, quyến thuộc vây quanh. Khi lâm chung), chẳng có hiện tượng Diêm La Vương khủng bố!

(Kinh) Ký mạng chung dĩ, hoàn sanh nhân trung, chư căn viên mãn, chi thể cụ túc. Tùy sở sanh xứ, vô bệnh, trường thọ, đoan chánh, thông minh, an ổn, khoái lạc. Phục ngộ khả ý, thành điều thiện pháp, cụ giới, phú đức, chân thật phước điền, vi thiện tri thức, y bỉ tu học, ly sát sanh pháp, năng đoạn nhất thiết ác bất thiện pháp, năng thành nhất thiết thù thắng thiện pháp, năng cầu nhất thiết Đại Thừa pháp nghĩa, năng tu nhất thiết Bồ Tát nguyện hạnh, tiệm thứ thú nhập thâm quảng trí hải, nãi chí chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề. Sở cư Phật độ, ly chư binh khí, vô hữu “oán hại, đấu chiến” chi danh, tuyệt chư bố úy, an ổn, khoái lạc, nhất thiết vô bệnh, trường thọ hữu tình, lai sanh kỳ quốc. Như Lai tự thọ vô lượng, vô biên, vị chư hữu tình như ưng thuyết pháp. Bát Niết Bàn hậu, chánh pháp cửu trụ, lợi ích, an lạc vô lượng hữu tình. Thiện nam tử! Thị danh Bồ Tát Ma Ha Tát đệ nhất viễn ly sát sanh luân dã.

(經)既命終已，還生人中，諸根圓滿，支體具足，隨所生處，無病長壽，端正聰明，安隱快樂；復遇可意成調善法，具戒富德真實福田，為善知識，依彼修學離殺生法，能斷一切惡不善法，能成一切殊勝善法，能求一切大乘法義，能修一切菩薩願行，漸次趣入深廣智海，乃至證得無上菩提。所居佛土，離諸兵器，無有怨害斗戰之名，絕諸怖畏，安隱快樂，一切無病長壽有情來生其國；如來自壽無量無邊，為諸有情如應說法，般涅槃後，正法久住，利益安樂無量有情。善男子，是名菩薩摩訶薩，第一遠離殺生輪也。

(Kinh: Đã mạng chung rồi, lại sanh làm người, các căn viên mãn, chi thể đầy đủ. Sanh ở bất cứ nơi đâu, đều không bệnh, sống lâu, đoan chánh, thông minh, an ổn, vui sướng. Lại gặp bậc đẹp ý, điều phục, thành tựu các thiện pháp, đủ giới, giàu đức, phước điền chân thật làm thiện tri thức. Nương theo người ấy tu học, lìa pháp sát sanh, có thể đoạn hết thảy pháp ác, bất thiện, có thể thành tựu hết thảy pháp thiện căn thù thắng, có thể cầu hết thảy pháp nghĩa Đại Thừa, có thể tu hết thảy nguyện hạnh của Bồ Tát, dần dần tiến nhập biển trí sâu rộng, cho đến chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề. Cõi Phật người ấy ở, lìa các binh khí, chẳng có danh xưng “oán hại, chiến đấu”, dứt các sợ hãi, an ổn, vui sướng. Hết thảy hữu tình không bệnh, sống lâu, sanh về cõi đó. Bản thân Như Lai thọ mạng vô lượng, vô biên, vì các hữu tình thuyết pháp đúng theo căn cơ. Sau khi Ngài nhập Niết Bàn, chánh pháp tồn tại lâu dài, lợi ích, an lạc vô lượng hữu tình. Này thiện nam tử! Đó gọi là cái luân thứ nhất “xa lìa sát sanh” của Bồ Tát Ma Ha Tát).

“Ký mạng chung dĩ, hoàn sanh nhân trung, chư căn viên mãn, chi thể cụ túc, tùy sở sanh xứ” (Đã mạng chung rồi, vẫn sanh làm người, các căn viên mãn, chi thể trọn đủ, sanh ở bất cứ nơi đâu), lại còn chẳng bị bệnh khổ, lại sống lâu, tướng mạo đoan chánh, ai nấy đều ưa thích, lại còn thông minh, lanh lợi. “An ổn, khoái lạc” (an ổn, vui sướng) còn có thể gặp người vừa ý, gặp gỡ thiện tri thức, gặp thiện pháp, gặp gỡ “cụ giới, phú đức, chân thật phước điền” (bậc đủ giới, giàu đức, ruộng phước chân thật) làm thiện tri thức cho quý vị, theo họ “tu học ly sát sanh pháp” (tu học pháp “lìa sát sanh”). Đó là bước đầu tiên, tức “không sát sanh” trong Thập Thiện Nghiệp, cho đến chẳng có ý niệm giết chóc. Bất luận quý vị tắm rửa, bất luận quý vị làm gì, đối với những loài trùng nơi thân thể của chính mình, đều phải bảo vệ chúng, Điều này rất vi tế, rất khó!

“Năng đoạn nhất thiết ác bất thiện pháp, năng thành nhất thiết thù thắng thiện pháp” (có thể đoạn hết thảy các pháp ác, bất thiện, có thể thành tựu hết thảy thiện pháp thù thắng). Có thể thành tựu hết thảy pháp nghĩa Đại Thừa. Vì sao chúng ta có thể nghe pháp Đại Thừa mà chẳng tin được? Có chướng ngại. Cũng có thể tu tập “nhất thiết Bồ Tát nguyện hạnh” (hết thảy hạnh nguyện của Bồ Tát), Bồ Tát phát nguyện như thế nào? “Tiệm thứ thú nhập thâm quảng trí hải”, tức là dần dần tiến nhập biển trí sâu rộng. Do vậy, “chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề”, bèn thành Phật. “Sở cư Phật độ, ly chư binh khí”, [nghĩa là] nơi quý vị sống, ngay cả vũ khí cũng đều chẳng có. Không chỉ chẳng có vũ khí, ngay cả những danh xưng “oán hại, chiến đấu” cũng đều chẳng có. “Tuyệt chư bố úy” (dứt sạch các sợ hãi): Còn có cảm giác hoảng sợ hay chăng? Chẳng có! “An ổn, khoái lạc, nhất thiết vô bệnh, trường thọ hữu tình lai sanh kỳ quốc” (an ổn, vui sướng, hết thảy các hữu tình không bệnh, sống lâu sanh vào cõi ấy): Những ai không bệnh, sống lâu, đều sanh vào trong quốc độ của quý vị. Thọ mạng của Như Lai là vô lượng vô biên, chẳng như Thích Ca Mâu Ni Phật chỉ có một trăm năm. “Vị chư hữu tình, như ưng thuyết pháp” (vì các hữu tình thuyết pháp đúng với căn cơ): Đáng nên dùng căn cơ nào để đắc độ, bèn nói cho người ấy pháp đó. Như vậy sẽ khiến chánh pháp tồn tại lâu dài, có thể lợi ích an lạc vô lượng hữu tình, khiến cho vô lượng hữu tình đều đạt được vui sướng. Này thiện nam tử! Đó gọi là cái luân thứ nhất “xa lìa sát sanh” của Bồ Tát Ma Ha Tát, tức là chẳng giết. Bồ Tát Ma Ha Tát phải thành tựu cái luân “chẳng sát sanh” này!

(Kinh) Bồ Tát Ma Ha Tát thành tựu thử luân cố, ư Thanh Văn Thừa đắc vô ngộ thất, ư Thanh Văn Thừa Bổ Đặc Già La, đắc vô ngộ thất, ư Độc Giác Thừa đắc vô ngộ thất, ư Độc Giác Thừa Bổ Đặc Già La, đắc vô ngộ thất, ư kỳ Đại Thừa, đắc vô ngộ thất, ư kỳ Đại Thừa Bổ Đặc Già La, đắc vô ngộ thất, thường năng xí nhiên Tam Bảo chủng tánh. Ư chư Như Lai xuất gia đệ tử, nhược thị pháp khí, nhược phi pháp khí, hạ chí nhất thiết bị phiến ca-sa, thế tu phát giả, đắc vô ngộ thất. Ư Đại Thừa pháp, thường đắc thăng tấn, vô hữu thoái chuyển, lợi huệ, thắng phước, thường đắc tăng trưởng. Ư nhất thiết Định, chư Đà-la-ni, chư Nhẫn, chư Địa, tốc đắc tự tại, vô hữu thoái chuyển. Thường đắc trị ngộ chư thiện tri thức, tùy thuận nhi hành, thường đắc bất ly kiến nhất thiết Phật, cập chư Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử, bất ly văn pháp, bất ly thân cận, cúng dường chúng Tăng. Ư chư thiện căn, thường tinh tấn cầu, tâm vô yếm túc, thường ư Bồ Đề chủng chủng hạnh nguyện, tâm vô yếm túc, sở đắc quả báo, quảng như tiền thuyết.

(經)菩薩摩訶薩成就此輪故，於聲聞乘，得無誤失；於聲聞乘補特伽羅，得無誤失；於獨覺乘，得無誤失；於獨覺乘補特伽羅，得無誤失；於其大乘，得無誤失；於其大乘補特伽羅，得無誤失；常能熾然三寶種性；於諸如來出家弟子，若是法器，若非法器，下至一切被片袈裟、剃鬚發者，得無誤失；於大乘法，常得升進，無有退轉；利慧勝福，常得增長；於一切定諸陀羅尼，諸忍諸地，速得自在，無有退轉；常得值遇諸善知識，隨順而行；常得不離見一切佛及諸菩薩、聲聞弟子，不離聞法，不離親近供養眾僧；於諸善根，常精進求，心無厭足；常於菩提種種行願，心無厭足。所得果報，廣如前說。
(Kinh: Bồ Tát Ma Ha Tát do thành tựu luân này, không phạm sai lầm đối với Thanh Văn Thừa, không phạm sai lầm đối với Thanh Văn Thừa Bổ Đặc Già La, không phạm sai lầm đối với Độc Giác Thừa, không phạm sai lầm đối với Độc Giác Thừa Bổ Đặc Già La, không phạm sai lầm đối với Đại Thừa, không phạm sai lầm đối với Đại Thừa Bổ Đặc Già La, thường có thể hưng thịnh chủng tánh Tam Bảo. Đối với các đệ tử xuất gia của các đức Như Lai, dù là pháp khí, hay chẳng phải pháp khí, thậm chí đối với hết thảy những kẻ khoác một mảnh ca-sa, cạo bỏ râu tóc, đều chẳng phạm sai lầm. Đối với pháp Đại Thừa, thường được thăng tấn, chẳng bị thoái chuyển. Trí huệ nhạy bén và phước thù thắng thường được tăng trưởng. Trong hết thảy các Định, các Đà-la-ni, các Nhẫn, các Địa, mau được tự tại, chẳng bị thoái chuyển. Thường được gặp gỡ các thiện tri thức, tùy thuận hành theo. Thường được chẳng lìa thấy hết thảy Phật và các Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử. Chẳng lìa nghe pháp, chẳng lìa thân cận, cúng dường chúng Tăng. Đối với các thiện căn, thường tinh tấn cầu, tâm chẳng chán đủ. Thường đối với các thứ hạnh nguyện Bồ Đề, tâm chẳng chán đủ, đạt được quả báo như trên đã rộng nói).

Đoạn kinh văn này toàn là nhắc lại, trùng tuyên những điều đã nói trong phần trước, hòng mong chúng ta hãy suy xét cho nhiều: Không chỉ là ngôn ngữ, văn tự, mà là mong chúng ta hãy thực hiện. Quý vị mắc bệnh, tìm bác sĩ vô dụng! Chỉ cần chẳng giết chóc, ngưng dứt sát nghiệp; cho đến phóng sanh. Không chỉ là chẳng giết, mà còn cứu chúng sanh. Chúng ta nói “ăn một tí thịt có sao đâu”, có sao nhiều lắm đấy! Tuy quý vị chẳng giết, nhưng quý vị thuận theo chuyện giết chóc, tán thán giết chóc. Nếu nói “sát sanh chẳng sao hết, ăn thịt chẳng ăn nhằm gì”, nói “các động vật là để cho chúng ta ăn. Cá, ba ba, tôm, cua dành cho con người ăn”; tôi nói: “Mỗi người quý vị vẫn là để dành cho gấu chó, cọp, beo, sói ăn!” Có thể nói như vậy hay không? Chỉ là gặp nhân duyên ấy, quý vị có thể bị chúng nó ăn thịt. Chẳng có nhân duyên, quý vị chẳng ăn nó được! Đừng tạo nghiệp! Đó là luân thứ nhất “chẳng sát sanh” trong Thập Luân.

Mười thiện luân này, mọi người có thể xem một lượt. Nói chung, từ “chẳng giết” cho đến điều cuối cùng là “chẳng si”. Thập Thiện là nói đối lập với Thập Ác. Vì sao phải nói lặp đi lặp lại như vậy? Mọi người thấy toàn bộ kinh văn giống hệt như nhau, tức là chẳng giết, chẳng trộm, chẳng tà dâm, chẳng nói thêu dệt, chẳng nói dối… Văn tự thay đổi đôi chút, những điều khác đều y hệt như nhau. Dụng ý của đức Phật là khiến cho chúng sanh chú ý nhiều hơn, khiến cho chúng ta quán tưởng nhiều hơn, tư duy nhiều hơn. Nói một lần không được, nói mười lần thì có thể. Có hàm nghĩa như thế đó! Đây là nguyên nhân khiến Ngài nhắc lại.

Giảng bộ kinh này, chẳng thể nói từng điều một, như thế sẽ quá trùng lặp. Quá trùng lặp, sẽ sanh cảm giác chán ngán. Chúng ta nghe kinh Kim Cang, sẽ cảm thức trực tiếp, thỏa đáng hơn, ưa muốn nghe. Những loại kinh như thế, có các danh từ là điểm độc đáo riêng biệt của bộ kinh ấy, mọi người hiểu ý nghĩa là được rồi. Chúng tôi vẫn là giảng một lượt, trong các luân kế tiếp, sẽ chẳng giảng cặn kẽ từng điều nữa!

(Kinh) Phục thứ thiện nam tử! Nhược Bồ Tát Ma Ha Tát, năng tận hình thọ, ly bất dữ thủ, tức thị thí dữ nhất thiết chúng sanh vô kinh, vô bố, vô hữu nhiệt não, diệc vô nhiễu động. Ư tự sở đắc như pháp tài lợi, hỷ túc nhi trụ, chung bất hy cầu phi pháp tài lợi. Do thử thiện căn, tốc đắc thành thục. Sở hữu tiền tế luân chuyển ngũ thú, một sanh tử hà, nhân bất dữ thủ, tạo thân, ngữ, ý, chư ác nghiệp chướng, chư phiền não chướng, chư hữu tình chướng, nhất thiết pháp chướng, chư tài bảo chướng, tự tác, giáo tha, kiến văn tùy hỷ. Do thử viễn ly bất dữ thủ luân, giai tất triển hoại, tồi diệt vô dư, bất thọ quả báo. Ư hiện thân trung, chư nhân thiên đẳng, giai cộng thân ái, vô sở sai lự, thân tâm an lạc, tài bảo cụ túc. Tương mạng chung thời, thân tâm bất vị ưu khổ bức thiết, sở ái thê tử, quyến thuộc vi nhiễu. Lâm mạng chung thời, bất kiến khả bố Diễm Ma Vương sứ. Duy kiến khả ý, thành điều thiện pháp, cụ giới, phú đức, chân thật phước điền, vi thiện tri thức, thân tâm hoan duyệt, thâm sanh kính tín.

(經)復次，善男子，若菩薩摩訶薩，能盡形壽離不與取，即是施與一切眾生無驚無怖，無有熱惱，亦無擾動，於自所得如法財利喜足而住，終不希求非法財利，由此善根速得成熟。所有前際輪轉五趣沒生死河，因不與取，造身語意諸惡業障、諸煩惱障、諸有情障、一切法障、諸財寶障，自作、教他、見聞隨喜，由此遠離不與取輪，皆悉輾壞，摧滅無餘，不受果報。於現身中，諸人天等皆共親愛，無所猜慮，身心安樂，財寶具足。將命終時，身心不為憂苦逼切，所愛妻子眷屬圍繞。臨命終時，不見可怖剡魔王使，唯見可意成調善法，具戒富德真實福田，為善知識，身心歡悅，深生敬信。

(Kinh: Lại này thiện nam tử! Nếu Bồ Tát Ma Ha Tát có thể cho đến hết thọ mạng, lìa “chẳng cho mà lấy”, tức là thí cho hết thảy chúng sanh chẳng kinh sợ, chẳng có nhiệt não, mà cũng chẳng bị nhiễu động. Đối với các tài lợi đạt được đúng pháp, vui mừng cho là đủ, trọn chẳng mong cầu tài lợi phi pháp. Do vậy, thiện căn có thể mau thành thục. Trong tất cả các lúc luân chuyển trong năm đường, chìm trong sông sanh tử trước kia, do chẳng cho mà lấy, tạo thành các nghiệp chướng ác nơi thân, miệng, ý, các phiền não chướng, các hữu tình chướng, hết thảy pháp chướng, các chướng ngại nơi tiền của, tự làm, dạy người khác làm, thấy nghe tùy hỷ. Do cái luân “xa lìa chẳng cho mà lấy” này, [các nghiệp chướng ấy] sẽ đều bị nghiền nát, đập tan chẳng còn sót, chẳng nhận lãnh quả báo. Trong đời hiện tại, các hàng trời người đều cùng thân ái, chẳng hề lo ngờ, thân tâm an lạc, của cải trọn đủ. Khi sắp mạng chung, thân tâm chẳng bị ưu khổ bức bách, vợ con yêu mến và quyến thuộc vây quanh, chẳng thấy sứ giả đáng sợ của vua Diễm Ma, chỉ thấy bậc vừa ý, điều phục thành tựu thiện pháp, đủ giới, giàu đức, chân thật phước điền làm thiện tri thức, thân tâm vui sướng, sanh lòng tin kính sâu xa).

Đây là điều thứ hai trong Thập Thiện Nghiệp Đạo: Chẳng trộm cắp. “Bất dữ thủ” (不與取) tức là người khác chẳng cho quý vị, quý vị cứ cầm lấy. Đó là Đạo (盜, trộm cắp). Nếu sau khi quý vị nghe pháp, có thể “tận hình thọ” (盡形壽, suốt cả đời) chẳng trộm cắp, “hình” (形) là thân thể của quý vị, “thọ mạng” vô hình, nhưng hình thể là hữu hình, tức là cho đến khi quý vị mạng chung, mãi cho đến lúc tử vong, trọn chẳng phạm giới “không cho mà lấy”, cũng chẳng phạm giới trộm cắp! Khi chúng ta thọ Ngũ Giới, chỉ cần chẳng trộm cắp là được rồi. Chẳng phạm giới ấy, là đã thanh tịnh. Công đức đạt được, sẽ là chẳng bị người khác trộm cắp, cho đến đối với giới ấy, quý vị chẳng phạm sai lầm. Nhưng còn có một hàm nghĩa sâu xa hơn, vì Bồ Tát Ma Ha Tát trọn đủ mười luân, chẳng phải chỉ là “chẳng trộm cắp” như đối với phàm phu. Hàm nghĩa của mỗi pháp từ Tiểu đến Đại, từ phàm phu mãi cho đến địa vị Phật, hàm nghĩa [trong mỗi địa vị] bất đồng, danh từ như nhau, nhưng chúng ta [là phàm phu], chẳng giết thì là tuyệt đối chẳng thể giết. Hễ giết liền phạm giới, lại còn là nói theo ý nghĩa “giết người”.

[Giới chẳng] trộm cắp là chẳng trộm cắp hết thảy các vật chất của con người, chẳng trộm vật có chủ. Vật phẩm ấy hễ có chủ [mà tự tiện lấy dùng], sẽ là phạm giới trộm cắp. Vật vô chủ rất khó nói. Như núi rừng, chúng ta cho là vô chủ, nhưng thật ra là có chủ, tức quốc gia. Trong biên cảnh của quốc gia ấy, [mọi vật] đều coi là vật có chủ. Ở trên đường, người ta làm rớt vật chi đó, ta không trộm cắp, mà do người khác đánh rơi. Ta thấy đồ vật, hoặc là tiền, hoặc là món gì đó, quý vị nhặt lên, khi chúng ta đã thọ giới, tức Ngũ Giới, hoặc những giới khác [mà nhặt lấy những vật đó], đều chẳng coi là phạm giới trộm cắp. Nhưng đối với tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni thì không được, vì họ chẳng được phép cầm vàng, bạc, của báu, chẳng cầm tiền. Hễ cầm, cũng là phạm giới. Bồ Tát càng không được, trong thế giới này, chẳng có thứ gì vô chủ. Nếu nói vật ấy do chúng sanh làm rơi, ta nhặt được, Bồ Tát cũng phạm giới “chẳng cho mà lấy”.

Đồng thời, Bồ Tát ắt cần phải quán tưởng, chính mình chẳng trộm cắp, cũng mong sao hết thảy chúng sanh đừng trộm cắp. Ta không sát sanh, trì giới cấm “chẳng giết” đến cùng, ta đem giới ấy bố thí cho chúng sanh. Chúng ta tuyệt đối chẳng thể nghĩ tới điều này. Chẳng trộm cắp, ta không chỉ chẳng ăn trộm, mà còn mong bố thí cho chúng sanh, bố thí gì vậy? Bố thí khiến cho họ không sợ hãi, chớ nên sợ hãi, chớ nên nhiệt não (nóng nảy, bứt rứt). Nếu chúng ta lấy trộm của họ thứ chi đó, hoặc là cầm đi, họ bị mất, nhất định sẽ bứt rứt, nóng ruột. Hoặc là món đồ ấy có liên quan đến sanh mạng của họ, họ sẽ sanh khởi cảm giác sợ hãi. Chẳng hạn như ăn trộm công văn, hoặc lấy trộm khế ước đất đai, ăn trộm báo cáo thâu nhập của người khác, đối với quý vị chẳng có vấn đề gì, nhưng người ấy có thể bị tổn thất to lớn. Không chỉ tâm bất an, mà thân cũng chẳng an. Sau khi họ đánh mất, tìm kiếm khắp nơi! Trộm có nhiều loại, cướp đoạt đồ vật của người khác, đó gọi là Thưởng (搶, cướp) và cũng bao gồm Đạo (盜, trộm). Ăn trộm thì gọi là Đạo, tức cường đạo. Hoặc là khéo bày ra đủ loại phương pháp lừa dối, gạt gẫm, thì cũng phạm giới trộm cắp. Nếu nói đến Trộm Cắp thì có rất nhiều loại. Hoặc là dùng ngôn từ, phương thức rất khéo léo, [nại cớ] “chẳng phải là tôi trộm của quý vị, mà là quý vị cho tôi”, nhưng vẫn tính vào giới trộm cắp. Vì đó là lường gạt, dối trá, hoặc là mượn mà không trả, cũng tính là trộm cắp. Cái tội trộm cắp [kiểu ấy] càng nặng hơn. Khi nói tới giới trộm cắp, giới tướng hết sức cặn kẽ, hết sức vi tế, nhưng ở đây, kinh văn chẳng nói [cặn kẽ như vậy]!

Đức Phật bảo là Bồ Tát Ma Ha Tát “tận hình thọ” (cho đến hết thọ mạng), chớ nên trộm cắp. Người ta chẳng cho, chẳng thể lấy. Trái lại, ta chẳng trộm cắp, mà còn mong bố thí cho chúng sanh! Bố thí gì vậy? Khiến cho họ chẳng kinh sợ, chẳng có nhiệt não, mà cũng chẳng bị nhiễu động. Đối với tài lợi đạt được đúng pháp, hợp pháp của chính quý vị, giống như chúng ta làm việc kiếm tiền, hoặc là bất luận như thế nào, đó là món tiền chúng ta nên có. Hễ đạt được, phải nên vui mừng, thỏa mãn, chớ nên tham cầu. “Bất trụ” có nghĩa là “vẫn cứ truy cầu”. Mặt khác, phàm là tài lợi phi pháp, ta chẳng nên có, thì đừng mưu cầu, mà cũng đừng mong cầu. Không chỉ ta đích thân chẳng làm, mà tâm cũng chẳng suy tưởng, miệng càng chẳng nên nhắc tới. Có những thứ tài vật là do miệng lừa được, có tình huống này. Do chẳng trộm cắp như thế, thiện căn chín muồi rất nhanh chóng, vì chẳng có duyên cớ trộm cắp, chẳng có tâm trộm cắp.

Như vậy thì nghiệp đã tạo trong quá khứ, tiền tế, hậu tế (後際, vị lai), trung tế (中際) là hiện tại, quá khứ là tiền tế (前際). Do tội ác trộm cắp, quý vị đáng nên vào trong năm đường. Năm đường chính là địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, trời, người, A Tu La [được tính chung vào bốn đường kia, ngoại trừ địa ngục]. Do vì ăn trộm, luân chuyển sanh tử trong ấy, sanh tử giống như con sông dài, vĩnh viễn chìm nghỉm trong ấy, chẳng thoát ra được, “một sanh tử hà” (chìm trong sông sanh tử), vây phủ trong con sông sanh tử! Vì không cho mà lấy, tạo thành thân nghiệp, ngữ nghiệp, ý nghiệp, các ác nghiệp chướng, “chư phiền não chướng, chư hữu tình chướng, nhất thiết pháp chướng, chư tài bảo chướng, tự tác, giáo tha, kiến văn tùy hỷ” (các phiền não chướng, các hữu tình chướng, hết thảy pháp chướng, các chướng ngại nơi của cải, tự làm, dạy người khác, thấy nghe tùy hỷ): Đó là nghiệp quý vị đã tạo trong quá khứ. Nghiệp ấy vì trộm cắp mà tạo thành các ác nghiệp chướng nơi thân, ngữ, ý, tức là ta cướp đoạt, dùng thân thể để cưỡng đoạt, hoặc dùng miệng lừa gạt, hoặc dùng ý niệm bày cách. Các ác nghiệp đã tạo nơi thân, ngữ, ý đều thuộc loại trộm cắp. Phàm những gì thuộc loại này đều là trộm cắp. Do như thế, gây phiền não cho chính mình, gây phiền não cho người khác, ngăn chướng đạo nghiệp tu đạo của quý vị.

Nếu chúng ta buôn bán chẳng thuận lợi, hoặc là tài nguyên không thuận lợi, các dụng cụ cần thiết cho cuộc sống thiếu thốn, quý vị chẳng oán trời, hờn người, mà hãy oán chính mình, quá khứ đã tạo các nghiệp ấy, cho nên quý vị có các chướng ngại đó. Đối với hết thảy các pháp, quý vị đều chẳng thể tiến nhập, bị ngăn chướng. Của cải quý vị cũng chẳng trọn đủ. Vì thế liền sanh ra các chướng ngại ấy. Không chỉ là chính mình trộm cắp, hoặc là dạy người khác trộm cắp, tự mình làm, dạy người khác trộm cắp, cho đến thấy kẻ khác trộm cắp, quý vị cao hứng, mừng rỡ, thấy nghe tùy hỷ, chẳng phải là tùy hỷ thiện nghiệp, mà là tùy hỷ ác nghiệp.

Nếu nay quý vị xa lìa các tội chướng “chẳng cho mà lấy”, chẳng trộm cắp, cách nó rất xa. “Xa lìa” có nghĩa là chẳng tạo tác nữa. “Giai tất triển hoại” (thảy đều nghiền nát): Do cái luân trong hiện tại, hiện tại là cái luân gì vậy? Chính là cái luân “xa lìa chẳng cho mà lấy”. Trong quá khứ, do mê muội, hồ đồ, do nghiệp chướng, đã làm những chuyện như vậy. Từ nay về sau, phát nguyện chẳng trộm cắp, cũng xác thực là chẳng trộm cắp, cũng tức là nay chúng ta chẳng tạo, tiêu mất nghiệp quá khứ, dẹp tan chẳng còn sót, chẳng nhận lãnh quả báo. Do vậy, phải nên sám hối. Đã sám hối xong; sau đấy, sẽ chẳng làm nữa!

“Ư hiện thân trung, chư nhân thiên đẳng, giai cộng thân ái, vô sở sai lự” (trong thân hiện tại, các hàng trời, người đều cùng thân ái, chẳng có ngờ lo): Người khác đối với quý vị chẳng ngờ vực, lo ngại. Hễ mất đồ, họ chẳng hoài nghi quý vị lấy, có ý nghĩa như thế đó. Chẳng ngờ vực, lo ngại, họ bị mất đồ tuyệt đối chẳng hề ngờ vực quý vị, chẳng hoài nghi quý vị nhám nhúa. Nếu không, trong nhà này có mấy người, người nào đó mất đồ, sẽ hoài nghi: “Nhà này chỉ có mấy người, chẳng phải Trương Tam thì chắc là Lý Tứ”. Nhưng do quý vị chẳng có nghiệp này, họ sẽ chẳng hoài nghi quý vị là hạng người như thế đó!

Còn có kẻ trộm vật của quỷ thần. Quỷ thì chúng ta còn có thể trộm được thứ gì đó, thần thì chúng ta cũng chẳng thể trộm được. Chẳng phải vậy! Phàm là trong miếu thờ, bất cứ đồ vật, tiền tài, trong miếu thờ thổ địa, quý vị đừng có lấy, đó là xúc phạm quỷ thần. Phàm là những thứ trong chùa, thứ gì sư phụ cho quý vị thì có thể lấy, đó là vật dụng tư nhân. Nhưng nếu ông ta lấy thứ gì thuộc Tam Bảo, hoặc lấy vật thuộc thập phương thường trụ làm quà tặng, thì ông ta phạm lỗi, chứ quý vị chẳng phạm. Trong Phật đường, sư phụ trao cho quý vị thứ chi đó, quý vị chẳng phạm lỗi, mà ông ta cũng chẳng phạm. Ông ta nói những thứ đó là của ông ta, chẳng phải là của thập phương thường trụ. Vì sao ông ta phải ở trong tinh xá, không ở trong chùa lớn? Điều này có nguyên nhân, ông ta sợ phạm tội! Ở trong chùa, quý vị tùy tiện nhất cử nhất động, đều phải suy xét. Đấy là của Tam Bảo, ăn sai một miếng cũng chẳng được! Do vì như vậy, người ta chẳng ngờ vực, lo ngại quý vị, thân tâm an lạc. Quý vị chẳng trộm cắp, sẽ chẳng gặp cảnh khốn cùng. Quý vị cảm cái quả ấy, của cải trọn đủ. Tới khi quý vị lâm chung, thân tâm chẳng bị ưu khổ bức bách, cảm thấy rất nhẹ nhàng, rất tự tại.

Trong mười luân ấy, hễ luân nào được thành tựu, các thứ khác đều kém quan trọng hơn! Kẻ mạnh chẳng thể chèn ép kẻ yếu được! Thập luân thành tựu, dẫu thành tựu một luân cũng được, lúc lâm chung, quý vị cũng chẳng thấy sứ giả của vua Diễm Ma. Trong đoạn kinh văn trên đây, có một câu “sở ái thê tử, quyến thuộc vi nhiễu” (vợ con yêu mến và quyến thuộc vây quanh): Đấy là “thọ chung chánh tẩm”. “Chánh tẩm” (正寢) là gì? Chết ở trong nhà của chính mình, chết ngay trong nhà, thi thể quàn ở trong nhà. Đó gọi là “thọ chung chánh tẩm” (壽終正寢). Chết ở bên ngoài, chuyển xác về, chẳng thể coi là “thọ chung chánh tẩm”. Trong quá khứ, cổ nhân nói: Quý vị tạo rất nhiều nghiệp, làm rất nhiều chuyện xấu, chết ở bên ngoài, sẽ chẳng được coi là “thọ chung chánh tẩm”. [Hiện thời] chết tại nhà rất khó, trong quá khứ rất nhiều. Hiện thời “thọ chung chánh tẩm” rất ít, vì thọ chung ở bệnh viện chiếm đại đa số. Khi lâm chung, quý vị chẳng thấy vua Diêm La, ông ta cũng chẳng sai người đến câu hồn quý vị, chẳng thể. Chỉ thấy những người khiến cho quý vị đẹp ý, hoặc thấy quang minh, ngửi mùi thơm. Nếu quý vị là người tin Phật, sẽ thấy thánh tượng. Quý vị chẳng tin Phật, nhưng do là người chẳng trộm cắp, sẽ được thiện thần, hộ pháp, sẽ trông thấy thiện thần. Phàm là [trông thấy người] hợp ý, như vậy thì sẽ thành tựu điều hòa thiện pháp của quý vị, đó là những người thiện pháp trọn đủ, trọn giới, giàu đức.

“Thiện pháp điều thành” (điều hòa thành tựu thiện pháp) tức là thuận theo thiện pháp. “Cụ giới, phú đức” (đủ giới, giàu đức) là trì giới thanh tịnh, có oai đức. Hay là chân thật phước điền, phước điền Tăng, hoặc là phước điền cư sĩ, hoặc là phước điền ưu-bà-tắc, ưu-bà-di làm thiện tri thức cho quý vị. Khi lâm chung, sẽ có thể trông thấy họ. Quý vị thấy rồi, “thân tâm hoan duyệt, thâm sanh kính tín” (thân tâm vui sướng, sanh lòng kính tin sâu xa): Do có loại tâm tình ấy, chết đi sẽ “hoàn sanh nhân trung” (lại sanh trong loài người), hoặc sanh lên cõi trời.

(Kinh) Ký mạng chung dĩ, hoàn sanh nhân trung, chư căn viên mãn, chi thể cụ túc. Tùy sở sanh xứ, cụ đại tài bảo, đoan chánh, thông minh, an ổn, khoái lạc, bất dữ ngũ gia cộng chư tài bảo. Phục ngộ khả ý, thành điều thiện pháp, cụ giới, phú đức, chân thật phước điền, vi thiện tri thức, y bỉ tu học “ly bất dữ thủ”, năng đoạn nhất thiết ác bất thiện pháp, năng thành nhất thiết thù thắng thiện pháp, năng cầu nhất thiết Đại Thừa pháp nghĩa, năng tu nhất thiết Bồ Tát nguyện hạnh, tiệm thứ thú nhập thâm quảng trí hải, nãi chí chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề. Sở cư Phật độ, chúng bảo trang nghiêm, bảo thụ, bảo trì, bảo đài, điện đẳng, vô bất sung bị. Ly ngã, ngã sở, vô sở nhiếp thọ, nhất thiết cụ túc nghiêm sức hữu tình, lai sanh kỳ quốc. Như Lai tự thân thọ mạng vô lượng, vị chư hữu tình như ưng thuyết pháp. Bát Niết Bàn hậu, chánh pháp cửu trụ, lợi ích, an lạc vô lượng hữu tình. Thiện nam tử! Thị danh Bồ Tát Ma Ha Tát đệ nhị viễn ly bất dữ thủ luân.

(經)既命終已，還生人中，諸根圓滿，支體具足，隨所生處，具大財寶，端正聰明，安隱快樂，不與五家共諸財寶；復遇可意成調善法，具戒富德真實福田，為善知識，依彼修學離不與取，能斷一切惡不善法，能成一切殊勝善法，能求一切大乘法義，能修一切菩薩願行，漸次趣入深廣智海，乃至證得無上菩提。所居佛土，眾寶莊嚴，寶樹、寶池、寶台殿等，無不充備，離我、我所，無所攝受，一切具足嚴飾有情來生其國；如來自身壽命無量，為諸有情如應說法，般涅槃後，正法久住，利益安樂無量有情。善男子，是名菩薩摩訶薩，第二遠離不與取輪。

(Kinh: Đã mạng chung xong, lại sanh làm người, các căn viên mãn, chi thể trọn đủ. Sanh ở bất cứ nơi đâu, trọn đủ của cải lớn lao, đoan chánh, thông minh, an ổn, vui sướng, chẳng có chung tài sản với năm nhà. Lại gặp bậc đáng mến, điều phục thành tựu thiện pháp, đủ giới, giàu đức, chân thật phước điền làm thiện tri thức. Nương theo người ấy tu học, lìa “chẳng cho mà lấy”, có thể đoạn hết thảy ác pháp bất thiện, có thể thành tựu hết thảy các thiện pháp thù thắng, có thể cầu hết thảy pháp nghĩa Đại Thừa, có thể tu hết thảy nguyện hạnh của Bồ Tát, dần dần tiến nhập biển trí sâu rộng, cho đến chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề. Cõi Phật người ấy ở, các thứ báu trang nghiêm, cây báu, ao báu, đài báu, cung điện v.v… không gì chẳng trọn đủ. Các hữu tình lìa ngã, ngã sở, không có gì nhiếp thọ, trọn đủ hết thảy trang nghiêm, sanh về cõi ấy. Bản thân đức Như Lai thọ mạng vô lượng, vì các hữu tình thuyết pháp đúng với căn cơ. Sau khi Phật nhập Niết Bàn, chánh pháp tồn tại lâu dài, lợi ích, an lạc vô lượng hữu tình. Này thiện nam tử! Đó gọi là luân thứ hai “chẳng cho mà lấy” của Bồ Tát Ma Ha Tát).

“Chư căn viên mãn, chi thể cụ túc, tùy sở sanh xứ, cụ đại tài bảo, đoan chánh, thông minh, an ổn, khoái lạc” (Các căn viên mãn, chi thể trọn đủ, sanh ở bất cứ nơi đâu cũng đều trọn đủ của cải, đoan chánh, thông minh, an ổn, vui sướng). Đoạn này giống như kinh văn trong phần trước. Chỉ phần giữa nói về trộm hay giết khác nhau, những điều khác giống nhau: Lại được sanh làm người, sáu căn trọn đủ, tứ chi cũng trọn đủ. Sanh ở nơi đâu, cũng đều trọn đủ các của cải. Đương nhiên là gia tộc của quý vị cũng rất giàu có. Sanh vào gia đình tốt đẹp, đoan chánh, thông minh, tướng mạo rất tốt, ai thấy cũng đều thích, thông thái, lanh lợi, an ổn, vui sướng.

“Bất dữ ngũ gia cộng chư tài bảo” (chẳng cùng chung tài sản với năm nhà): Hết thảy của cải trong thế gian là của chung năm nhà. Quý vị chẳng trộm cắp thì chính quý vị sẽ làm chủ. Chẳng cùng chung với năm nhà, năm nhà nào vậy?

1) Quốc gia tịch thâu, hoặc là trưng dụng.

2) Hoặc là đạo tặc cướp đoạt. Chúng nó cướp đoạt, quý vị chẳng đề phòng nổi, hoặc là bị kẻ trộm lấy cắp. Đấy là hai nhà.

3) Nước nhấn chìm, lũ lụt cuốn trôi mất đi.

4) Lửa đốt, đó là bốn nhà.

5) Lợi hại nhất là “cướp nhà khó phòng”, tức con cháu bất hiếu, quý vị chẳng có cách nào cả!

Hết thảy tài sản trong thế gian là của chung năm nhà đó. Quý vị có thể an ổn, vui sướng. Tài sản [của quý vị] chẳng phải là của chung năm nhà, chỉ có phước báo của quý vị do quý vị cảm vời. Ai cũng chẳng tịch thâu của quý vị được! Con cháu của quý vị đều thiện lương, chẳng sanh ra con cháu ngỗ nghịch.

“Phục ngộ khả ý, thành điều thiện pháp, cụ giới, phú đức, chân thật phước điền, vi thiện tri thức” (lại gặp bậc đẹp ý, điều phục thành tựu thiện pháp, đủ giới, giàu đức, chân thật phước điền làm thiện tri thức): Sẽ nương theo người như vậy để tu học, theo người đó tu hành, học đạo, xa lìa “không cho mà lấy”, giữ giới này thanh tịnh, chẳng còn trộm cắp nữa! Hết thảy các pháp bất thiện như đã nói, quý vị đều có thể đoạn. Tuy chỉ trì một giới này, chín điều thiện kia quý vị cũng có thể trọn đủ. Có một điều để đột phá, những điều khác cũng trọn đủ. “Năng thành nhất thiết thù thắng thiện pháp, năng cầu nhất thiết Đại Thừa pháp nghĩa, năng tu nhất thiết Bồ Tát nguyện hạnh, tiệm thứ thú nhập thâm quảng trí hải, nãi chí chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề. Sở cư Phật độ, chúng bảo trang nghiêm, bảo thụ, bảo trì, bảo đài, điện đẳng, vô bất sung bị” (có thể thành tựu hết thảy các thiện pháp thù thắng, có thể cầu hết thảy pháp nghĩa Đại Thừa, có thể tu hết thảy nguyện hạnh của Bồ Tát, dần dần tiến nhập biển trí sâu rộng, cho đến chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề. Cõi Phật người ấy ở, các thứ báu trang nghiêm, cây báu, ao báu, đài báu, cung điện v.v… không gì chẳng trọn đủ): Điều này giống như Tây Phương Cực Lạc thế giới. Mọi người niệm kinh A Di Đà đều biết, sanh vào thế giới nào, cũng đều giống nhau. Sanh vào quốc độ ấy, sanh thiên cũng là như thế. Quý vị đến cõi Phật ấy, bản thân Phật Thế Tôn Như Lai thọ mạng vô lượng, vì hết thảy hữu tình thuyết pháp đúng với căn cơ, quý vị đến đó có thể nghe pháp. Sau khi đức Phật diệt độ, trong thế giới ấy, “chánh pháp cửu trụ, lợi ích an lạc vô lượng hữu tình. Thiện nam tử! Thị danh Bồ Tát Ma Ha Tát đệ nhị viễn ly bất dữ thủ luân” (chánh pháp tồn tại lâu dài, lợi ích, an lạc vô lượng hữu tình. Này thiện nam tử! Đó gọi là luân thứ hai “chẳng cho mà lấy” của Bồ Tát Ma Ha Tát).

(Kinh) Bồ Tát Ma Ha Tát thành tựu thử luân cố, ư Thanh Văn Thừa đắc vô ngộ thất, ư Thanh Văn Thừa Bổ Đặc Già La đắc vô ngộ thất, ư Độc Giác Thừa đắc vô ngộ thất, ư Độc Giác Thừa Bổ Đặc Già La đắc vô ngộ thất, ư kỳ Đại Thừa đắc vô ngộ thất, ư kỳ Đại Thừa Bổ Đặc Già La đắc vô ngộ thất, thường năng xí nhiên Tam Bảo chủng tánh. Ư chư Như Lai xuất gia đệ tử, nhược thị pháp khí, nhược phi pháp khí, hạ chí nhất thiết bị phiến ca-sa, thế tu phát giả, đắc vô ngộ thất. Ư Đại Thừa pháp, thường đắc thăng tấn, vô hữu thoái chuyển, lợi huệ, thắng phước, thường đắc tăng trưởng. Ư nhất thiết Định, chư Đà-la-ni, chư Nhẫn, chư Địa, tốc đắc tự tại, vô hữu thoái chuyển. Thường đắc trị ngộ chư thiện tri thức, tùy thuận nhi hành, thường đắc bất ly kiến nhất thiết Phật, cập chư Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử, bất ly văn pháp, bất ly thân cận, cúng dường chúng Tăng. Ư chư thiện căn, thường tinh tấn cầu, tâm vô yếm túc. Thường ư Bồ Đề chủng chủng hạnh nguyện, tâm vô yếm túc, sở đắc quả báo, quảng thuyết như tiền.

(經)菩薩摩訶薩成就此輪故，於聲聞乘，得無誤失；於聲聞乘補特伽羅，得無誤失；於獨覺乘，得無誤失；於獨覺乘補特伽羅，得無誤失；於其大乘，得無誤失；於其大乘補特伽羅，得無誤失；常能熾然三寶種性；於諸如來出家弟子，若是法器，若非法器，下至一切被片袈裟、剃鬚發者，得無誤失；於大乘法，常得升進，無有退轉；利慧勝福，常得增長；於一切定諸陀羅尼，諸忍諸地，速得自在，無有退轉；常得值遇諸善知識，隨順而行；常得不離見一切佛及諸菩薩、聲聞弟子，不離聞法，不離親近供養眾僧；於諸善根，常精進求，心無厭足；常於菩提種種行願，心無厭足。所得果報，廣說如前。

(Kinh: Bồ Tát Ma Ha Tát do thành tựu luân ấy, chẳng phạm sai lầm đối với Thanh Văn Thừa, chẳng phạm sai lầm đối với Thanh Văn Thừa Bổ Đặc Già La, chẳng phạm sai lầm đối với Độc Giác Thừa, chẳng phạm sai lầm đối với Độc Giác Thừa Bổ Đặc Già La, chẳng phạm sai lầm đối với Đại Thừa, chẳng phạm sai lầm đối với Đại Thừa Bổ Đặc Già La, thường có thể hưng thịnh chủng tánh Tam Bảo. Đối với các đệ tử xuất gia của các đức Như Lai, dù là pháp khí, hay chẳng phải là pháp khí, thậm chí đối với hết thảy những kẻ khoác một mảnh ca-sa, cạo bỏ râu tóc, đều chẳng phạm sai lầm. Đối với pháp Đại Thừa, thường được thăng tấn, chẳng bị thoái chuyển. Trí huệ nhạy bén, phước thù thắng, thường được tăng trưởng. Trong hết thảy các Định, các Đà-la-ni, các Nhẫn, các Địa, mau được tự tại, chẳng bị thoái chuyển. Thường được gặp gỡ các thiện tri thức, tùy thuận hành theo. Thường được chẳng lìa thấy hết thảy Phật và các vị Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử. Chẳng lìa nghe pháp, chẳng lìa thân cận, cúng dường chúng Tăng. Đối với các thiện căn, thường tinh tấn cầu, tâm chẳng chán đủ. Thường đối với các thứ hạnh nguyện Bồ Đề, tâm chẳng chán đủ, đạt được quả báo như đã nói rộng trong phần trên).

Người thuộc tam thừa, Bổ Đặc Già La (Pudgala) là người, là hữu tình. Thanh Văn Thừa, Độc Giác Thừa, Đại Thừa. Ba loại người ấy thọ trì pháp tam thừa, quý vị thuyết pháp cho họ, dạy họ, đều chẳng phạm sai lầm, họ cũng sẽ chẳng phạm sai lầm, sẽ nói đúng như pháp. Đó là Bồ Tát Ma Ha Tát. Ngài (Kim Cang Tạng Bồ Tát) hỏi Bồ Tát Ma Ha Tát làm thế nào để có thể thành tựu đại Bồ Tát đạo? Hóa độ chúng sanh bằng cách nào? Đức Phật liền bảo ngài Kim Cang Tạng có thập luân. Nói xong mười luân này, trong phần sau, còn có Thập Giáp Trụ Luân. Đó cũng là những việc phải làm của Bồ Tát. Do vậy quý vị thấy thập luân là nhắc lại, kinh Đại Tập Thập Luân chuyên nói về thập luân.

Dần dần thăng tấn nơi pháp Đại Thừa, mãi cho đến khi thành Phật. Từ đấy về sau, chẳng hề thoái chuyển. “Lợi huệ, thắng phước, thường đắc tăng trưởng”, [ý nói]: Trí huệ sắc bén, trí huệ giống như kim cang, phước đức thù thắng, vĩnh viễn tăng trưởng; đồng thời, cũng có thể đạt được Giới, Định, Huệ. Bản thân xa lìa trộm cắp, xa lìa “chẳng cho mà lấy”, đó là Giới. Khi quý vị tu Định, hết thảy các tam-muội đều có thể đạt được. Cho đến khi thành Phật, sẽ đạt được Thập Nhẫn, Thập Địa, cũng có thể đạt được tự tại, chẳng bị thoái chuyển, thường được gặp gỡ các vị thiện tri thức để tùy thuận làm theo, thường gặp được danh sư chỉ điểm, hướng dẫn quý vị. Quý vị hành theo lời vị ấy nói, người ấy làm như thế nào, quý vị cũng làm như thế đó, hành thuận theo, chẳng trái nghịch. Thường được chẳng lìa thấy hết thảy các vị Phật, thường được chẳng lìa thấy hết thảy các vị Bồ Tát, thường được chẳng lìa thấy hết thảy Thanh Văn, thường được chẳng lìa thấy chư Phật, Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử, thường được chẳng lìa nghe pháp. Nơi quý vị ở, thường luôn có các hội thuyết pháp, thường có thể nghe pháp, lại còn có thể thân cận, cúng dường chúng Tăng. Đấy là Phật, Pháp, Tăng Tam Bảo, quý vị thường chẳng tách rời, thường được thân cận.

“Ư chư thiện căn, thường tinh tấn cầu, tâm vô yếm túc” (thường tinh tấn cầu các thiện căn, tâm chẳng chán đủ): Đấy là vun bồi phước đức, vun bồi thiện căn, tinh tấn chẳng lười nhác, chẳng thỏa mãn, tức là chẳng cảm thấy làm lành đã đủ. Đối với ác thì một niệm chẳng sanh. Đó là một niệm thành Phật. “Thường ư Bồ Đề chủng chủng hạnh nguyện, tâm vô yếm túc” (thường đối với các thứ hạnh nguyện Bồ Đề, tâm chẳng chán đủ): Phát Bồ Đề tâm, hành Bồ Đề hạnh, phát Bồ Đề nguyện, chẳng chán đủ, đạt được quả báo như trong phần trước đã rộng nói.

(Kinh) Phục thứ thiện nam tử! Nhược Bồ Tát Ma Ha Tát, năng tận hình thọ, ly dục tà hạnh, tức thị thí dữ dục lưu sở phiêu nhất thiết chúng sanh vô kinh, vô bố, vô tật, vô hại, vô hữu nhiệt não, diệc vô nhiễu động. Ư kỷ thê thất, hỷ túc nhi trụ, chung bất hy cầu phi pháp sắc dục. Do thử thiện căn, tốc đắc thành thục. Sở hữu tiền tế luân chuyển ngũ thú, một sanh tử hà, nhân dục tà hạnh, tạo thân, ngữ, ý, chư ác nghiệp chướng, chư phiền não chướng, chư hữu tình chướng, nhất thiết pháp chướng, chư thất gia chướng, tự tác, giáo tha, kiến văn tùy hỷ. Do thử viễn ly dục tà hạnh luân, giai tất triển hoại, tồi diệt vô dư, bất thọ quả báo. Ư hiện thân trung, chư nhân thiên đẳng, giai cộng thân ái, vô sở sai lự, thân tâm an lạc, thê thất trinh lương. Tương mạng chung thời, thân tâm bất vị ưu khổ bức thiết, sở ái thê tử, quyến thuộc vi nhiễu. Lâm mạng chung thời, bất kiến khả bố Diễm Ma Vương sứ, duy kiến khả ý, thành điều thiện pháp, cụ giới, phú đức, chân thật phước điền vi thiện tri thức, thân tâm hoan duyệt, thâm sanh kính tín. Ký mạng chung dĩ, hoàn sanh nhân trung, chư căn viên mãn, chi thể cụ túc. Tùy sở sanh xứ, cụ chư quyến thuộc, đoan chánh, thông minh, an ổn, khoái lạc. Phục ngộ khả ý, thành điều thiện pháp, cụ giới, phú đức, chân thật phước điền, vi thiện tri thức, y bỉ tu học, ly dục tà hạnh, năng đoạn nhất thiết ác bất thiện pháp, năng thành nhất thiết thù thắng thiện pháp, năng cầu nhất thiết Đại Thừa pháp nghĩa, năng tu nhất thiết Bồ Tát nguyện hạnh, tiệm thứ thú nhập thâm quảng trí hải, nãi chí chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề. Sở cư Phật độ, vô chư nữ nhân, ly chư dâm dục, cụ tục đệ nhất phạm hạnh hữu tình lai sanh kỳ quốc. Nhất thiết hữu tình giai thọ hóa sanh, bất xử bào thai xú uế bất tịnh. Như Lai tự thân thọ mạng vô lượng, vị chư hữu tình như ưng thuyết pháp. Bát Niết Bàn hậu, chánh pháp cửu trụ, lợi ích, an lạc, vô lượng hữu tình. Thiện nam tử! Thị danh Bồ Tát Ma Ha Tát đệ tam viễn ly dục tà hạnh luân.

(經)復次，善男子，若菩薩摩訶薩，能盡形壽離欲邪行，即是施與欲流所漂一切眾生無驚無怖，無嫉無害，無有熱惱，亦無擾動，於己妻室喜足而住，終不希求非法色慾，由此善根速得成熟。所有前際輪轉五趣沒生死河，因欲邪行，造身語意諸惡業障、諸煩惱障、諸有情障、一切法障、諸室家障，自作、教他、見聞隨喜，由此遠離欲邪行輪，皆悉輾壞，摧滅無餘，不受果報。於現身中，諸人天等皆共親愛，無所猜慮，身心安樂，妻室貞良。將命終時，身心不為憂苦逼切，所愛妻子眷屬圍繞。臨命終時，不見可怖剡魔王使，唯見可意成調善法，具戒富德真實福田，為善知識，身心歡悅，深生敬信。既命終已，還生人中，諸根圓滿，支體具足，隨所生處，具諸眷屬，端正聰明，安隱快樂；復遇可意成調善法，具戒富德真實福田，為善知識，依彼修學離欲邪行，能斷一切惡不善法，能成一切殊勝善法，能求一切大乘法義，能修一切菩薩願行，漸次趣入深廣智海，乃至證得無上菩提。所居佛土，無諸女人，離諸淫慾，具足第一梵行有情來生其國，一切有情皆受化生，不處胞胎臭穢不淨；如來自身壽命無量，為諸有情如應說法，般涅槃後，正法久住，利益安樂無量有情。善男子，是名菩薩摩訶薩，第三遠離欲邪行輪。

(Kinh: Lại này thiện nam tử! Nếu Bồ Tát Ma Ha Tát có thể cho đến hết thọ mạng lìa dục tà hạnh, tức là đã thí “không kinh sợ, không ghen ghét, không não hại, không nhiệt não”, cũng như “không nhiễu loạn” cho hết thảy chúng sanh trôi giạt trong giòng dục. Trụ trong sự vui đủ đối với vợ mình, trọn chẳng mong cầu sắc dục phi pháp. Do vậy, thiện căn mau được thành thục. Trong tất cả những lúc luân chuyển trong năm đường, chìm trong sông sanh tử thuở quá khứ, do dục tà hạnh, tạo các ác nghiệp chướng nơi thân, ngữ, ý, các phiền não chướng, các hữu tình chướng, hết thảy pháp chướng, các chướng ngại về gia đình, tự làm, dạy người khác làm, thấy nghe tùy hỷ. Do cái luân “xa lìa dục tà hạnh” này, [các thứ chướng ấy] sẽ đều bị nghiền nát, phá tan chẳng còn sót thừa, chẳng nhận lãnh quả báo. Trong thân hiện tại, các hàng trời người đều cùng thân ái, chẳng ngờ vực, lo ngại, thân tâm an lạc, thê thiếp trinh lương. Khi sắp mạng chung, thân tâm chẳng bị ưu khổ bức bách. Vợ con yêu mến, quyến thuộc vây quanh. Khi sắp mạng chung, chẳng thấy sứ giả đáng sợ của vua Diễm Ma, chỉ thấy người đẹp ý, điều phục thành tựu thiện pháp, đủ giới, giàu đức, chân thật phước điền làm thiện tri thức, thân tâm vui sướng, sanh lòng kính tin sâu xa. Đã mạng chung rồi lại sanh làm người, các căn viên mãn, chi thể trọn đủ, sanh ở bất cứ nơi đâu, quyến thuộc đầy đủ, đoan chánh, thông minh, an ổn, vui sướng, lại gặp người vừa ý, thành tựu điều phục các thiện pháp, đủ giới, giàu đức, chân thật phước điền làm thiện tri thức, nương theo người ấy tu học, lìa dục tà hạnh, có thể đoạn hết thảy các pháp ác bất thiện, có thể thành tựu hết thảy thiện pháp thù thắng, có thể cầu hết thảy pháp nghĩa Đại Thừa, có thể tu hết thảy nguyện hạnh của Bồ Tát, dần dần tiến nhập biển trí sâu rộng, cho đến chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề. Cõi Phật người ấy sống, không có các nữ nhân, lìa các dâm dục, hữu tình trọn đủ phạm hạnh bậc nhất sanh về nước ấy. Hết thảy hữu tình đều được hóa sanh, chẳng ở trong bào thai hôi thối, bất tịnh. Bản thân Như Lai thọ mạng vô lượng, vì các hữu tình thuyết pháp đúng theo căn cơ. Sau khi đức Phật nhập Niết Bàn, chánh pháp tồn tại lâu dài, lợi ích, an lạc vô lượng hữu tình. Này thiện nam tử! Đó gọi là luân thứ ba “xa lìa dục tà hạnh” của Bồ Tát Ma Ha Tát).

[Giữ giới chẳng] tà dâm, “tức thị thí dữ dục lưu sở phiêu, nhất thiết chúng sanh vô kinh, vô bố” (tức là thí chẳng kinh sợ cho hết thảy chúng sanh đang trôi giạt trong giòng dục), giống như giới trộm cắp, đấy cũng là bố thí cho chúng sanh. Tất cả những kẻ đang chìm đắm trong giòng dục, tham đắm dâm dục, hạng chúng sanh ấy chìm nổi trong ba đường ác. Bố thí cho hết thảy chúng sanh đang trôi giạt, an ủi, khiến cho họ không sợ hãi, không kinh hoàng, giống hệt như trong phần trước [đã nói]. “Vô tật, vô hại, vô hữu nhiệt não” (chẳng ghen ghét, chẳng não hại, chẳng có nhiệt não), cũng chẳng nhiễu loạn. “Ư kỷ thê thất, hỷ túc nhi trụ” (Trụ nơi vui đủ với vợ mình): Quan hệ vợ chồng là chánh đạo trong nhân gian, cho nên đã thọ Ngũ Giới hay thọ [tại gia] Bồ Tát Giới, sẽ chẳng gây trở ngại cho chánh đạo trong nhân gian. Nếu đã thọ tỳ-kheo Bồ Tát giới thì không được [có quan hệ dâm dục]. Hàng Bồ Tát thuộc Tín vị phải đoạn hết thảy các dục. Chúng ta cảm thấy lập gia đình sanh nở, nuôi dưỡng con cái, nối dõi tông đường là chuyện bình thường trong nhân gian, nhưng điều ấy có đúng hay không? Chẳng đúng!

Như khi tôi ở chùa Chánh Giác thuộc Trung Nam Hải tại Bắc Kinh, có một vị giáo sư đại học đến công viên Bắc Hải chơi, trông thấy một ngôi chùa, liền bước vào. Trong công viên lại có chùa, ông ta cảm thấy rất lạ lùng. Có thể là lần đầu tiên ông ta bước vào. Ngôi chùa trong công viên Bắc Hải do đế vương nhà Mãn Thanh xây dựng; trước kia, chùa hoàn toàn chẳng mở cửa cho công chúng. Bởi lẽ, ngôi chùa ấy chuyên dành cho các vị lạt-ma ở, chẳng dành cho các hòa thượng ở. Thời đó, các hoàng đế đều quy y lạt-ma, mượn sức người Mông Cổ, mượn sức người Tây Tạng để giúp đỡ biên cương [an ổn].

Vị giáo sư ấy đến đó, thấy bọn hòa thượng chúng tôi, ông ta chẳng cung kính đối với tượng Phật, cũng chẳng lễ bái, lên giọng răn dạy chúng tôi: “Nếu ai nấy đều giống như các ngươi, nhân gian sẽ chẳng còn ai hết, bị tuyệt chủng cả rồi!” Ông ta nói với tôi rất nhiều, tôi chỉ nêu ra vấn đề liên quan đến chuyện đang nói hôm nay (tức là chuyện đoạn dục). Lúc đó, tôi đáp lời ông ta: “Đều giống như chúng tôi thì cũng được lắm, đều đoạn dục, tuyệt chủng rồi. [Ông cho rằng] đều giống như chúng tôi là không được, nhưng tôi có thể nói mấy chỗ, chẳng hạn như thế giới Cực Lạc chẳng có nữ nhân, họ chẳng tuyệt chủng, người trong mười phương thế giới đều đến đó”. Tôi nói: “Đại Phạm Thiên chẳng tuyệt chủng! Ở cõi trời ấy, chẳng có tướng nữ nhân, mà cũng chẳng có nữ nhân, chỉ sáu tầng trời trong cõi Dục thì có, chứ Đại Phạm Thiên tuyệt đối chẳng có. Mười phương thế giới đều sanh về đó, họ chẳng bị tuyệt chủng”. Ông ta đáp: “Tôi chẳng thấy chuyện ấy, tôi không tin. Tôi chỉ tin tưởng chuyện thấy trước mắt. Có sự thật thì tôi mới tin tưởng. Những điều ấy chẳng phải là sự thật, toàn là chuyện do Phật giáo mấy ông bịa ra!” Tôi nói: “Tôi nói một chút sự thật vậy. Đều giống như chúng tôi thì không được, vậy thì đều giống như giáo sư nhà ông thì có được hay không?” “Có gì là không được? Tôi có thể dạy dỗ người khác”. Tôi nói: “Ông có ăn uống hay không? Có mặc quần áo hay không? Quần áo của ông từ đâu mà có? Là do giáo sư làm ra? Hay do học giả làm ra? Lương thực ông ăn do các vị giáo sư như ông trồng trọt à? Đều giống như tôi [đương nhiên] là chuyện chẳng thể. Nhưng nếu đều giống như ông thì cũng chẳng được! Nếu đều giống như ông thì thế giới này cũng chẳng có, đều chết đói hết rồi! Ông cũng chẳng cần mặc quần áo, mà cũng chẳng cần ăn cơm nữa, ông còn muốn đến chơi chỗ này thì chẳng thể nào được!”

Giả sử nói thế giới này đều giống như Phật, đó là chuyện chẳng thể nào! Chỉ có thể nói là Phật quả. Đều giống như Phật, thế giới này sẽ chẳng có, toàn thể thanh tịnh. Đây là chuyện tuyệt đối chẳng thể có. Đó là đã phạm sai lầm căn bản [trong khi biện luận]. Bất luận quý vị nêu lên một pháp nào, nếu đều là một pháp, thứ gì cũng đều chẳng có, chỉ có một pháp là chứng đắc tánh Không. Ai nấy đều trọn đủ tánh Không, nhưng [kẻ bình phàm] ai nấy đều chẳng chứng được! Người chứng đắc [tánh Không] rất ít, cho nên [người chứng đắc tánh Không] mới thành Phật. Vật gì hiếm thì quý! Trong nhân loại, hễ có một vị A La Hán đoạn phiền não, chứng Bồ Đề, vị ấy sẽ tôn quý khôn cùng, có ý nghĩa như thế đó.

Vị Bồ Tát này cho đến hết thọ mạng đều có thể rời lìa [dục tà hạnh], vì Bồ Tát có tại gia Bồ Tát và xuất gia Bồ Tát, cho nên các Ngài lìa dục tà hạnh. Nếu toàn thể [chúng sanh đều] là Bồ Tát, sẽ đều là chánh hạnh ly dục, chẳng thể nào tà hạnh. Thế nhưng nếu quý vị chẳng có dục niệm, thì đối với hết thảy chúng sanh, chính là đã cúng dường, bố thí cho họ “chẳng kinh sợ, chẳng ghen ghét, chẳng não hại”. Tà dục là ghen tỵ, do gian dâm sanh ra sát hại. Hễ phá giới này, sát giới cũng phá, mà cũng có thể giới uống rượu bị phá luôn, mà cũng có thể là giới trộm cắp cũng phạm. Giết, trộm, dâm, dối, chỉ cần phá một điều, sẽ có mối liên quan, cũng có thể phá sạch cả năm giới. Do vậy, chớ nên ghen tỵ. “Vô hữu nhiệt não, diệc vô nhiễu động, ư kỷ thê thất, hỷ túc nhi trụ” (Chẳng có nhiệt não, cũng chẳng nhiễu loạn, có thể trụ trong vui đủ với vợ của chính mình), phải nên vui thỏa [với những gì mình đang có]. Dục vọng là thứ không có chừng hạn!

“Chung bất hy cầu phi pháp sắc dục” (trọn chẳng mong cầu sắc dục phi pháp), tức là chẳng tham cầu sắc dục trái pháp. Chẳng hợp pháp, chẳng qua các thủ tục [kết hôn], thì đều gọi là “phi pháp sắc dục”. Hiện thời, chẳng có cách nào! Hằng ngày xem báo chí, [sẽ thấy] sắc dục phi pháp quá nhiều. Nếu Bồ Tát có thể cho đến hết thọ mạng, luôn xa lìa [dục tà hạnh]; do điều này mà thiện căn nhất định có thể chín muồi! Trong tất cả những lúc luân chuyển trong năm đường, chìm trong sông sanh tử trước kia, do dục tà hạnh, tạo ra các nghiệp chướng ác nơi thân, ngữ, ý, các phiền não chướng, các hữu tình chướng, hết thảy pháp chướng, các chướng ngại về gia đình, [những thứ chướng sẽ đều bị trừ diệt]. Có gia đình là có chướng ngại. Mọi người thấy chữ Gia (家), phía trên có một chữ giống như cái lọng báu (tức bộ Miên, 宀), khóa chặt lại, chẳng thể có cách nào thoát ra. Chờ gì vậy? Chờ bị tàn sát, chờ đến khi chết ngắc trong nhà. Hiện thời, thật sự chết ở trong nhà vẫn là “chánh tẩm”, nếu chết ở bên ngoài thì “phiêu lưu” (trôi giạt).

“Tự tác, giáo tha, kiến văn tùy hỷ, do thử viễn ly dục tà hạnh luân” (tự làm, dạy người khác làm, thấy nghe tùy hỷ. Do cái luân “xa lìa dục tà hạnh” này), khi quý vị xem TV, gặp những màn ấy, quý vị phải phát nguyện, nguyện cho hết thảy chúng sanh đoạn tà dục, nhất định phải phát nguyện. Quý vị nhìn những cảnh ấy, lại nhìn vào thế giới động vật, quý vị nói xem, con người và động vật khác nhau bao nhiêu? Đều là lo kiếm ăn, tàn sát lẫn nhau. Mấy hôm nay, tôi xem TV mới biết gấu chó ăn cá. Gấu chó[4] ở Bắc Cực phải dựa vào cá để sống. Thứ gì cũng đều chẳng có, trời băng đất tuyết, nó phải bắt cá. Đó gọi là tàn sát lẫn nhau. Trả nợ mạng thay cho nhau. Trông thấy những việc ấy, ngàn vạn phần chớ nên tùy hỷ! Quý vị nói xem, giữa con người với nhau, giữa súc sanh với nhau, có gì khác biệt? Trung Hoa cổ đại đã có câu tục ngữ: “Nhân chi dị ư cầm thú giả cơ hy” (con người khác với cầm thú rất ít). Rất ít! Con người xét theo lý, trong cảnh giới ngũ dục, chúng ta một vừa hai phải, chớ nên quá phận. Chữ Dâm (淫) có ba chấm thủy, Dâm là quá mức, [theo nghĩa gốc là] mưa dầm quá lâu, một mực chẳng ngừng. Mưa lâu liền sanh ẩm ướt. Dâm có nghĩa là “quá mức”, càng quá mức thì khác biệt với động vật càng nhỏ!

Quý vị có thể quan sát, bồ câu, chim sẻ, chuột, dục niệm của chúng đúng là chẳng có chừng hạn. Phải nên biết điều này! Do “viễn ly dục hạnh luân” sẽ “giai tất triển hoại, tồi diệt vô dư, bất thọ quả báo. Ư hiện thân trung, chư nhân thiên đẳng giai cộng thân ái, vô sở sai lự” (thảy đều nghiền nát, phá tan chẳng còn sót, chẳng nhận lãnh quả báo. Trong thân hiện tại, các hàng trời, người đều cùng thân ái, chẳng có ngờ vực, lo ngại): Trời, người đối với quý vị chẳng ngờ vực, lo ngại. Quý vị đã rời lìa dục niệm, nữ nhân chẳng phải đề phòng quý vị, vì tuyệt đối chẳng phát sanh chuyện cường bạo. Do chính quý vị nhận biết mình đã lìa dục, hết thảy nữ nhân sẽ chẳng sanh khởi cái tâm tham ái đối với quý vị, vì “điện quang”, từ trường phóng ra từ tinh thần của quý vị chẳng tương ứng, chẳng khởi tác dụng đối với họ.

Vấn đề này rất lớn. Thập Thiện Nghiệp Đạo, nói dễ hiểu thì là nhân thiên thừa, nói lớn hơn thì Thanh Văn Thừa cũng chưa làm được, họ chỉ có thể làm được một phần. Cho đến hàng Bồ Tát Ma Ha Tát cũng chỉ có thể làm được một phần. Chỉ có Phật với Phật thì mới có thể rốt ráo thành tựu Thập Thiện Nghiệp Đạo Luân, mỗi pháp đều là như thế. Quả báo đạt được sẽ là nơi thân hiện tại, các hàng nhân thiên đều cùng thân ái, chẳng ngờ vực, lo ngại quý vị, thân tâm của chính mình cũng an lạc. “Thê thất trinh lương”, theo như kinh Phật đã nói, dường như chủ nghĩa đại nam nhân rất nặng. [Nếu chấp trước văn tự, sẽ hiểu] “thê thất trinh lương” dường như [chỉ cần vợ trinh lương], mặc kệ chồng, chồng có thể tùy tiện [lăng nhăng] chứ gì? Nam nữ đều như nhau, đều chẳng thể! Thường nói là “thê thất trinh lương”, nhưng nam nhân cũng phải làm như vậy!

Trong quá khứ, vào thời Chiến Quốc, anh của ông Liễu Hạ Huệ[5] nước Lỗ, thân bất nhị sắc (người chung thủy với một nữ nhân duy nhất). Xưa nay, mọi người đề xướng, chung thủy với vợ, nam giới chớ nên lẹo tẹo với nữ nhân nào khác. Nữ nhân chớ nên tằng tịu với nam nhân nào khác [ngoài chồng mình]. Có khi là suốt đời thanh tịnh, suốt đời chẳng lập gia đình. Rất nhiều người thời cổ là như vậy. Có người khi phê phán, đã cho rằng hạng người ấy là ngu si, chẳng có trí huệ. [Họ lập luận] “ăn uống và sắc dục là bản tánh. Thế mà người như thế ngay cả ăn uống lẫn sắc dục đều không hiểu; đấy là ngu si”, [đâu có biết] chỉ có thánh nhân mới làm được như thế! Người như Liễu Hạ Huệ, [nữ nhân] ngồi trong lòng mà tâm vẫn chẳng loạn, “Lỗ nam tử”[6] là một nam nhân ở nước Lỗ như thế! Ông ta thân bất nhị sắc, suốt đời gìn giữ thanh tịnh. Đó là chuyện chẳng dễ dàng! Phải hiểu đạo lý này!

Khi sắp mạng chung, thân tâm chẳng bị ưu khổ bức bách, vợ con yêu mến và quyến thuộc vây quanh. Khi lâm chung, “bất kiến khả bố Diễm La Vương sứ, duy kiến khả ý thành điều thiện pháp, cụ giới, phú đức, chân thật phước điền, vi thiện tri thức” (chẳng thấy sứ giả đáng sợ của vua Diễm La, chỉ thấy người vừa ý, điều phục thành tựu thiện căn, đủ giới, giàu đức, chân thật phước điền làm thiện tri thức): Đoạn này giống như kinh văn trong phần trước. Như vậy thì sẽ “y bỉ tu học ly dục tà hạnh” (nương theo người ấy tu học lìa dục tà hạnh), câu kinh văn này khác biệt. Trong đoạn kinh văn trước đó thì là “ly bất dữ thủ” (lìa chẳng cho mà lấy), còn ở đây là ly dục, các điều khác đều giống nhau. Trong đoạn thứ nhất nơi phần trước là “ly bất sát” (lìa chẳng giết). “Năng đoạn nhất thiết ác bất thiện pháp, năng thành nhất thiết thù thắng thiện pháp, năng cầu nhất thiết Đại Thừa pháp nghĩa, năng tu nhất thiết Bồ Tát nguyện hạnh, tiệm thứ thú nhập thâm quảng trí hải” (có thể đoạn hết thảy các pháp ác bất thiện, có thể thành tựu hết thảy thiện pháp thù thắng, có thể cầu hết thảy pháp nghĩa Đại Thừa, có thể tu hết thảy nguyện hạnh Bồ Tát, dần dần tiến nhập biển trí sâu rộng): Dần dần có thể thành Phật, “nãi chí chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề” (cho đến chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề). “Sở cư Phật độ, vô chư nữ nhân”, [nghĩa là] quý vị sanh vào cõi Phật ấy, trì giới “chẳng tà dâm” trong Ngũ Giới thì quý vị sẽ sanh vào cõi Phật chẳng có nữ nhân.

“Ly chư dâm dục, cụ túc đệ nhất phạm hạnh” (lìa các dâm dục, trọn đủ phạm hạnh bậc nhất): Phạm hạnh bậc nhất là thanh tịnh hạnh. Người sanh về cõi Phật ấy đều trọn đủ phạm hạnh thanh tịnh, đều lìa các dâm dục. Thế giới Cực Lạc là như vậy. Thế giới của Đông Phương Dược Sư Lưu Ly Quang Như Lai, và thế giới của Bất Động Như Lai ở thượng phương cũng như vậy. Phàm là cõi Phật thanh tịnh đều là như thế. Vậy thì sẽ chẳng còn thọ sanh [trong thai bào], thọ sanh đều là hóa sanh. Cõi Phạm Thiên đều là hóa sanh, thế giới Cực Lạc là liên hoa hóa sanh. Như vậy, sẽ chẳng có tình huống “ở trong thai mẹ, thai bào xú uế bất tịnh”. Phật Như Lai trong thế giới ấy thọ mạng vô lượng. “Vị chư hữu tình như ưng thuyết pháp, bát Niết Bàn hậu, chánh pháp cửu trụ, lợi ích an lạc, vô lượng hữu tình” (vì các hữu tình thuyết pháp đúng như căn cơ. Sau khi Phật nhập Niết Bàn, chánh pháp tồn tại lâu dài, lợi ích, an lạc vô lượng hữu tình), ý nghĩa như đã nói trong phần trước đã xong. Đấy là “thiện nam tử! Thị danh Bồ Tát Ma Ha Tát đệ tam viễn ly dục tà hạnh luân” (này thiện nam tử! Đó gọi là cái luân thứ ba “xa lìa dục tà hạnh” của Bồ Tát Ma Ha Tát). Đấy là cái luân thứ ba.

(Kinh) Bồ Tát Ma Ha Tát thành tựu thử luân cố, ư Thanh Văn Thừa, đắc vô ngộ thất, ư Thanh Văn Thừa Bổ Đặc Già La, đắc vô ngộ thất, ư Độc Giác Thừa, đắc vô ngộ thất, ư Độc Giác Thừa Bổ Đặc Già La, đắc vô ngộ thất, ư kỳ Đại Thừa, đắc vô ngộ thất, ư kỳ Đại Thừa Bổ Đặc Già La, đắc vô ngộ thất. Thường năng xí nhiên Tam Bảo chủng tánh. Ư chư Như Lai xuất gia đệ tử, nhược thị pháp khí, nhược phi pháp khí, hạ chí nhất thiết bị phiến ca-sa, thế tu phát giả, đắc vô ngộ thất. Ư Đại Thừa pháp, thường đắc thăng tấn, vô hữu thoái chuyển. Lợi huệ, thắng phước, thường đắc tăng trưởng. Ư nhất thiết Định, chư Đà-la-ni, chư Nhẫn, chư Địa, tốc đắc tự tại, vô hữu thoái chuyển. Thường đắc trị ngộ chư thiện tri thức, tùy thuận nhi hành. Thường đắc bất ly kiến nhất thiết Phật, cập chư Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử, bất ly văn pháp, bất ly thân cận, cúng dường chúng Tăng. Ư chư thiện căn, thường tinh tấn cầu, tâm vô yếm túc. Thường ư Bồ Đề chủng chủng hạnh nguyện, tâm vô yếm túc, sở đắc quả báo, quảng thuyết như tiền.

(經)菩薩摩訶薩成就此輪故，於聲聞乘，得無誤失；於聲聞乘補特伽羅，得無誤失；於獨覺乘，得無誤失；於獨覺乘補特伽羅，得無誤失；於其大乘，得無誤失；於其大乘補特伽羅，得無誤失；常能熾然三寶種性；於諸如來出家弟子，若是法器，若非法器，下至一切被片袈裟、剃鬚發者，得無誤失；於大乘法，常得升進，無有退轉；利慧勝福，常得增長；於一切定諸陀羅尼，諸忍諸地，速得自在，無有退轉；常得值遇諸善知識，隨順而行；常得不離見一切佛及諸菩薩、聲聞弟子，不離聞法，不離親近供養眾僧；於諸善根，常精進求，心無厭足；常於菩提種種行願，心無厭足。所得果報，廣說如前。

(Kinh: Bồ Tát Ma Ha Tát do thành tựu luân ấy, chẳng phạm sai lầm đối với Thanh Văn Thừa, chẳng phạm sai lầm đối với Thanh Văn Thừa Bổ Đặc Già La, chẳng phạm sai lầm đối với Độc Giác Thừa, chẳng phạm sai lầm đối với Độc Giác Thừa Bổ Đặc Già La, chẳng phạm sai lầm đối với Đại Thừa, chẳng phạm sai lầm đối với Đại Thừa Bổ Đặc Già La. Thường có thể hưng thịnh chủng tánh Tam Bảo. Đối với các đệ tử xuất gia của các đức Như Lai, dù là pháp khí, hay chẳng phải là pháp khí, thậm chí đối với hết thảy những kẻ khoác một mảnh ca-sa, cạo bỏ râu tóc, đều chẳng phạm sai lầm. Đối với pháp Đại Thừa, thường được thăng tấn, chẳng bị thoái chuyển. Trí huệ nhạy bén, phước thù thắng, thường được tăng trưởng. Trong hết thảy các Định, các Đà-la-ni, các Nhẫn, các Địa, mau được tự tại, chẳng bị thoái chuyển. Thường được gặp gỡ các thiện tri thức, tùy thuận hành theo. Thường được chẳng lìa thấy hết thảy Phật và các vị Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử, chẳng lìa nghe pháp, chẳng lìa thân cận, cúng dường chúng Tăng. Đối với các thiện căn, thường tinh tấn cầu, tâm chẳng chán đủ. Thường đối với các thứ hạnh nguyện Bồ Đề, tâm chẳng chán đủ, đạt được quả báo như đã nói rộng trong phần trên).

Nếu Bồ Tát Ma Ha Tát thành tựu luân này, Kim Cang Tạng Bồ Tát hỏi đức Phật, làm như thế nào mới chẳng phạm sai lầm đối với Thanh Văn Thừa? Làm như thế nào chẳng phạm sai lầm đối với Thanh Văn Thừa Bổ Đặc Già La? “Ư Độc Giác Thừa đắc vô ngộ thất? Ư Độc Giác Thừa Bổ Đặc Già La đắc vô ngộ thất? Ư kỳ Đại Thừa đắc vô ngộ thất? Ư kỳ Đại Thừa Bổ Đặc Già La đắc vô ngộ thất?” (Chẳng phạm sai lầm đối với Độc Giác Thừa? Chẳng phạm sai lầm đối với Độc Giác Thừa Bổ Đặc Già La? Chẳng phạm sai lầm đối với Đại Thừa? Chẳng phạm sai lầm đối với Đại Thừa Bổ Đặc Già La?), cũng thường khiến cho Tam Bảo hưng thịnh, chủng tánh Tam Bảo thường có thể tồn tại. Nếu có thể thành tựu cái luân “xa lìa dục tà hạnh”, có thể thành tựu cái luân “chẳng giết chóc”, có thể thành tựu cái luân “xa lìa chẳng cho mà lấy”, thì sẽ đều như nhau. Như thế thì đối với pháp tam thừa, đối với người thuộc tam thừa, sẽ có thể chẳng sai lầm. Khi đại Bồ Tát đang thuyết pháp, khi nương theo pháp để khơi gợi chúng sanh, đối với người thuộc Thanh Văn Thừa, sẽ nói cho họ pháp Thanh Văn thừa, sẽ chẳng lầm lạc nói pháp Đại Thừa cho họ. Đối với người Đại Thừa, cũng chẳng nói pháp Thanh Văn. Đây là đối với tam thừa bèn thuyết pháp tương ứng căn cơ, đều chẳng sai lầm. Như thế thì chánh pháp sẽ tồn tại lâu dài.

Trên đây đã nói, sau khi mỗi vị Phật bát Niết Bàn, chánh pháp tồn tại lâu dài, có ý nghĩa như thế ấy. Đối với đệ tử xuất gia, “nhược thị pháp khí, hoặc phi pháp khí, hạ chí nhất thiết bị phiến ca-sa, thế tu phát giả, vô hữu ngộ thất” (dù là pháp khí, hay chẳng phải pháp khí, thậm chí đối với hết thảy những kẻ khoác một mảnh ca-sa, cạo bỏ râu tóc, chẳng phạm sai lầm): Không chỉ chẳng phạm sai lầm đối với người thuộc tam thừa. Chỉ cần kẻ ấy khoác một mảnh ca-sa [cũng chẳng phạm sai lầm đối với kẻ ấy]. Quý vị phải biết vì sao người ấy có thể khoác một mảnh ca-sa này, đó gọi là “tri căn vô ngộ” (biết tận cội rễ thì sẽ chẳng lầm), tuyệt đối chẳng sai lầm! Như thế thì pháp Đại Thừa thường được thăng tấn; nếu không, sẽ bị thoái chuyển. “Lợi huệ, thắng phước” (trí huệ nhạy bén, phước thù thắng) do vậy “thường đắc tăng trưởng, ư nhất thiết Định, chư Đà-la-ni, chư Nhẫn, chư Địa, tốc đắc tự tại vô hữu thoái chuyển, thường đắc trị ngộ chư thiện tri thức, tùy thuận nhi hành” (thường được tăng trưởng, đối với hết thảy các Định, các Đà-la-ni, các Nhẫn, các Địa, mau được tự tại, chẳng bị thoái chuyển. Thường được gặp gỡ các thiện tri thức, tùy thuận mà hành). Những điều này giống như trong phần trước. “Thường đắc bất ly kiến nhất thiết Phật, cập chư Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử, bất ly văn pháp, bất ly thân cận cúng dường chúng Tăng” (thường được chẳng lìa thấy hết thảy Phật, và các Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử, chẳng lìa nghe pháp, chẳng lìa thân cận cúng dường chúng Tăng): Đối với Phật, Pháp, Tăng Tam Bảo thường được thân cận.

(Kinh) Phục thứ thiện nam tử! Nhược Bồ Tát Ma Ha Tát, năng tận hình thọ, ly hư cuống ngữ, nhất thiết chúng sanh thường cộng ái kính, sở xuất ngôn từ giai thành đế lượng, văn tất kính phụng, vô sở sai nghi. Do thử thiện căn, tốc đắc thành thục. Sở hữu tiền tế luân chuyển ngũ thú, một sanh tử hà, nhân hư cuống ngữ, tạo thân, ngữ, ý, chư ác nghiệp chướng, chư phiền não chướng, chư hữu tình chướng, nhất thiết pháp chướng, chư tín ngôn chướng, tự tác, giáo tha, kiến văn tùy hỷ, do thử viễn ly hư cuống ngữ luân, giai tất triển hoại, tồi diệt vô dư, bất thọ quả báo. Ư hiện thân trung, chư nhân thiên đẳng, giai cộng thân ái, vô sở sai lự, thân tâm an lạc, sở xuất ngôn từ, tha giai tín phụng. Tương mạng chung thời, thân tâm bất vị ưu khổ bức thiết. Sở ái thê tử, quyến thuộc vi nhiễu. Lâm mạng chung thời, bất kiến khả bố Diễm Ma Vương sứ, duy kiến khả ý, thành điều thiện pháp, cụ giới, phú đức, chân thật phước điền, vi thiện tri thức, thân tâm hoan duyệt, thâm sanh kính tín. Ký mạng chung dĩ, hoàn sanh nhân trung, chư căn viên mãn, chi thể cụ túc, tùy sở sanh xứ, sở ngôn thành đế, đoan chánh, thông minh, an ổn, khoái lạc. Phục ngộ khả ý, thành điều thiện pháp, cụ giới, phú đức, chân thật phước điền, vi thiện tri thức, y bỉ tu học, ly hư cuống ngữ, năng đoạn nhất thiết ác bất thiện pháp, năng thành nhất thiết thù thắng thiện pháp, năng cầu nhất thiết Đại Thừa pháp nghĩa, năng tu nhất thiết Bồ Tát nguyện hạnh, tiệm thứ thú nhập thâm quảng trí hải, nãi chí chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề. Sở cư Phật độ, nhất thiết chân thật, ly chư hư ngụy, diệu hương khiết vật chi sở trang nghiêm, vô siểm, vô cuống, tâm hạnh chánh trực, hy cầu thuần tịnh thiện pháp hữu tình lai sanh kỳ quốc, hương khiết diệu phục, bảo sức trang nghiêm. Như Lai tự thân thọ mạng vô lượng, vị chư hữu tình như ưng thuyết pháp. Bát Niết Bàn hậu, chánh pháp cửu trụ, lợi ích, an lạc vô lượng hữu tình. Thiện nam tử! Thị danh Bồ Tát Ma Ha Tát đệ tứ viễn ly hư cuống ngữ luân.

(經)復次，善男子，若菩薩摩訶薩，能盡形壽離虛誑語，一切眾生常共愛敬，所出言詞皆誠諦量，聞悉敬奉，無所猜疑，由此善根速得成熟。所有前際輪轉五趣沒生死河，因虛誑語，造身語意諸惡業障、諸煩惱障、諸有情障、一切法障、諸信言障，自作、教他、見聞隨喜，由此遠離虛誑語輪，皆悉輾壞，摧滅無餘，不受果報。於現身中，諸人天等皆共親愛，無所猜慮，身心安樂，所出言詞他皆信奉。將命終時，身心不為憂苦逼切，所愛妻子眷屬圍繞。臨命終時，不見可怖剡魔王使，唯見可意成調善法，具戒富德真實福田，為善知識，身心歡悅，深生敬信。既命終已，還生人中，諸根圓滿，支體具足，隨所生處，所言誠諦，端正聰明，安隱快樂；復遇可意成調善法，具戒富德真實福田，為善知識，依彼修學離虛誑語，能斷一切惡不善法，能成一切殊勝善法，能求一切大乘法義，能修一切菩薩願行，漸次趣入深廣智海，乃至證得無上菩提。所居佛土，一切真實，離諸虛偽，妙香潔物之所莊嚴，無諂無誑，心行正真，希求純淨善法有情來生其國，香潔妙服，寶飾莊嚴；如來自身壽命無量，為諸有情如應說法，般涅槃後，正法久住，利益安樂無量有情。善男子，是名菩薩摩訶薩，第四遠離虛誑語輪。

(Kinh: Lại này thiện nam tử! Nếu Bồ Tát Ma Ha Tát có thể cho đến hết thọ mạng lìa lời hư dối, hết thảy chúng sanh sẽ thường cùng yêu kính, lời lẽ nói ra đều trở thành chắc thật, đúng lý, người nghe đều kính trọng, vâng theo, chẳng ngờ vực. Do vậy, thiện căn có thể mau chín muồi. Tất cả các nghiệp chướng nơi thân, ngữ, ý, các phiền não chướng, các hữu tình chướng, hết thảy pháp chướng, các chướng ngại khiến cho lời nói chẳng đáng tin do lời hư dối tạo ra khi luân chuyển trong năm đường, chìm trong sông sanh tử trong quá khứ, tự mình làm, dạy người khác làm, sẽ do cái luân “xa lìa lời nói hư dối” này mà đều bị nghiền nát, phá tan chẳng còn thừa sót, chẳng nhận lãnh quả báo. Nơi thân hiện tại, các hàng trời, người đều cùng thân ái, chẳng ngờ vực, lo ngại gì. Thân tâm an lạc, lời lẽ nói ra, người khác đều tin tưởng, vâng theo. Khi sắp mạng chung, thân tâm chẳng bị ưu khổ bức bách, vợ con yêu mến, quyến thuộc vây quanh. Khi lâm chung, chẳng thấy sứ giả đáng sợ của vua Diễm Ma, chỉ thấy người đáng mến, thành tựu điều phục thiện pháp, đủ giới, giàu đức, phước điền chân thật làm thiện tri thức, thân tâm vui vẻ, sanh lòng kính tin sâu xa. Đã mạng chung, lại sanh làm người, các căn viên mãn, chi thể đầy đủ, sanh ở bất cứ nơi đâu, lời nói chân thành, chắc thật, đoan chánh, thông minh, an ổn, vui sướng. Lại gặp người vừa ý, thành tựu điều phục thiện pháp, trọn giới, giàu đức, phước đức chân thật làm thiện tri thức, nương theo người đó tu học, lìa lời hư dối, có thể đoạn hết thảy pháp ác, bất thiện, có thể thành tựu hết thảy thiện pháp thù thắng, có thể cầu hết thảy pháp nghĩa Đại Thừa, có thể tu hết thảy nguyện hạnh Bồ Tát, dần dần tiến nhập biển trí sâu rộng, cho đến chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề. Cõi Phật người ấy ở, hết thảy chân thật, lìa các hư ngụy, trang nghiêm bằng các vật thơm sạch mầu nhiệm. Các hữu tình không siểm nịnh, không dối gạt, tâm hạnh chánh trực, mong cầu thiện pháp thuần tịnh sanh về cõi ấy. Các thứ y phục mầu nhiệm thơm sạch, các thứ trang sức báu trang hoàng. Bản thân của Như Lai thọ mạng vô lượng, vì các hữu tình thuyết pháp đúng với căn cơ. Sau khi Phật bát Niết Bàn, chánh pháp tồn tại lâu dài, lợi ích, an lạc vô lượng hữu tình. Này thiện nam tử! Đó gọi là luân thứ tư “xa lìa lời hư dối” của Bồ Tát Ma Ha Tát).

“Hư” (虛) là lời nói rỗng tuếch, giả dối, “cuống” (誑) là lời lẽ gạt người, đều phải xa lìa. “Nhất thiết chúng sanh thường cộng ái kính, sở hữu ngôn từ giai thành đế lượng” (hết thảy chúng sanh thường cùng yêu kính, tất cả lời lẽ đều trở thành chắc thật, đúng lý). “Lượng” (量) có nghĩa là “như lý” (如理, đúng lý), Đế (諦) là lý, còn Lượng là “như lý”. Hết thảy lời nói đều là chân thật, sự chân thật ấy phù hợp pháp tánh. Những lời chúng ta nói đều chẳng chân thật, chẳng đúng lý, chẳng phải là sự thật, chứa đựng những yếu tố lừa gạt, dụ hoặc. Lời lẽ dối gạt bao gồm rất nhiều thứ. Đối với chúng ta, chỉ cần [lời nói] chẳng vì danh lợi, chẳng phải vì chính mình có lợi, [thì dẫu không chân thật] cũng tạm chấp nhận được; nhưng đối với Bồ Tát thì không thể. Yêu cầu của Bồ Tát rất nghiêm ngặt: Bồ Tát chỉ được phép nói dối nếu vì hành Bồ Tát đạo!

Chẳng hạn như khi đức Phật còn tu nhân, có một con đỗ quyên bị thợ bẫy chim làm bị thương. Con đỗ quyên ấy bay đến bên đức Phật. Đức Phật liền giấu nó trong ngực. Gã thợ bẫy chim tới đó nhìn ngó, thấy có một người như vậy, bèn hỏi: “Tao vừa đánh bẫy được một con chim, mày có thấy hay không?” “Tôi không thấy”. Đó chẳng gọi là nói dối. Ngài giấu con đỗ quyên trong ngực áo, vẫn nói chẳng trông thấy. Điều này chẳng phạm giới, Ngài vì lợi ích chúng sanh, chính là phương tiện thiện xảo của Phật. Các pháp do đức Phật đã nói đều là phương tiện. Do vậy, trong kinh Kim Cang, đức Phật đã bảo ngài Tu Bồ Đề: “Tri ngã thuyết pháp, như phiệt dụ giả, pháp thượng ưng xả, hà huống phi pháp” (hãy biết pháp do ta đã nói ví như thuyền bè. Pháp còn nên xả, huống hồ phi pháp). Đó là phương tiện, do là phương tiện thiện xảo độ chúng sanh, cho nên mới nói như thế. Thật ra, chẳng có hết thảy các pháp. Hết thảy các pháp đều chẳng thành lập, đó gọi là “hư cuống, vọng ngữ”. Vì lợi ích chúng sanh, cho nên đối với giới sát, giới trộm, giới dâm, đều nói như thế. Chúng ta thờ tượng Đề Lam Quán Âm (提籃觀音, Quán Âm cầm giỏ), Đề Lam Quán Âm[7] chính là Quán Thế Âm Bồ Tát thị hiện thân nữ nhân, kết hôn với người khác. Ngài có phạm giới hay không? Phạm giới! Ngài vì lợi ích các chúng sanh ấy, nhưng hôm Ngài kết hôn bèn chết. Đã kết hôn, hoàn thành hôn lễ, tối hôm đó Ngài chết. Ngày dạy người đó niệm phẩm Phổ Môn, hoặc là niệm mấy phẩm. Về sau, còn dạy họ tụng thuộc lòng kinh Pháp Hoa. Chàng họ Mã ấy suốt ngày từ sáng đến tối học kinh Pháp Hoa, Ngài gả cho anh ta, nhưng đến tối đó bèn chết. Chàng họ Mã thấy vậy, [cảm ngộ] đời người vô thường như thế đó, xinh đẹp như vậy để làm gì, dù gì đi nữa thì cũng phải chết, anh ta cũng xuất gia, tức là Bồ Tát đã độ anh ta! Đại Bồ Tát hành nghịch hạnh. Hành nghịch hạnh tức chẳng phải là thuận hạnh, trái nghịch giới luật nhà Phật. Tuy hành nghịch hạnh, nhưng thật sự là thuận, chân thuận! Ngài làm đúng như lý, hiểu đạo lý này là được rồi. Nếu không, hãy còn có rất nhiều mê hoặc. Các chúng sanh như vậy, người khác cung kính họ, họ bèn lìa khỏi, chẳng lừa gạt, toàn nói lời chân thật. Như thế thì người khác đối với lời nói của người đó, chẳng có chỗ nào làm căn cứ để có thể ngờ vực, lo ngại, cho nên chẳng hoài nghi, có thiện căn ấy, đã chín muồi.

“Chư tín ngôn chướng”: Do kẻ khác chẳng tin, lời nói của người đó sẽ bị chướng ngại. Nếu một kẻ [ăn nói dối trá], khiến cho người khác chỉ trích, thì dẫu kẻ đó nói cả trăm lượt, ta vẫn chẳng tin. Chuyện này rất khó khăn! Tức là quý vị thốt lời dối gạt quá nhiều, nói dối quá mức, ai còn tin nổi quý vị? Gạt người khác một lần, hai lần, ba lần, năm lần, mười lần, ba mươi lần thì còn có thể. Chứ quý vị nói một trăm lần, vì quý vị thốt lời dối trá, nói rồi chẳng làm, xài chi phiếu lủng, vậy là xong đời rồi! Chẳng có cách nào kinh doanh được nữa!

Do vì thiện căn đã chín muồi, dẫu trong quá khứ, khi luân chuyển trong năm đường, chìm trong sông sanh tử, đã trót thốt lời dối trá, sanh ra đủ thứ chướng ngại, [các chướng ngại ấy do thiện căn “lìa lời dối trá”] sẽ đều tiêu mất. Cái luân “xa lìa hư dối” sẽ đều nghiền nát, xa lìa [các thứ chướng ấy], chẳng còn nói lời hư giả nữa. “Tồi diệt vô dư” (phá tan chẳng còn sót thừa), đối với [các nghiệp] đã tạo trước kia sẽ “bất thọ quả báo. Ư hiện thân trung, chư nhân thiên đẳng, giai cộng thân ái” (chẳng nhận lãnh quả báo, nơi thân hiện tại, các hàng trời người đều cùng thân ái): Mọi người đều thân ái quý vị; bởi lẽ, nếu quý vị rất thành thật, bất luận buôn bán với ai, họ đều mong qua lại với quý vị. Kể ra, chẳng có kẻ nào là thành thật, nhưng ai nấy đều mong kẻ khác thành thật. Có hiểu ý nghĩa này hay chăng? Tôi nghĩ mỗi đạo hữu đều hiểu. Quý vị đã thấy nghe, luôn hy vọng kẻ khác đừng lừa gạt ta, ta có thể lường gạt người khác. Đó là tâm lý của mọi người. Nếu hy vọng “mọi người đều lừa gạt ta, ta trọn chẳng lừa gạt người khác. Ai lừa gạt ta, ta đều bằng lòng chịu bị gạt” thì là bậc đại Bồ Tát.

Hết thảy chúng sanh giết ta, ta đều có thể chịu đựng, ta bằng lòng cúng dường chúng sanh, nhưng ta chẳng não hại một chúng sanh nào, kể cả loài kiến. Tôi ở Nữu Ước, [chỗ ở] có gián và chuột, có một đệ tử hỏi: “Làm thế nào đối với gián và kiến?” Lại chẳng thể đập chúng, lại chẳng thể dùng nước sôi rưới nó, lại chẳng thể rảy thuốc. Tin tưởng Phật, tôi nói: “Quý vị thuyết pháp cho nó”. “Nó có thể hiểu hay không?” Tôi nói: “Tôi thuyết pháp cho quý vị, cũng có những điều quý vị không hiểu! Tôi xem kinh, có những chỗ kinh nói tôi không hiểu, rất nhiều thứ chẳng hiểu! Quý vị chớ vì nó không hiểu mà chẳng nói. Quý vị hãy thử xem, sẽ thật sự linh”. Người đó nói: “Linh thiệt”. Nhà người ấy chẳng có [gián, kiến] nữa!

Chuyện kiểu này rất nhiều, hễ quý vị tin tưởng thì sẽ thành tựu. Chẳng tin, thứ gì cũng không linh. Hễ tin tưởng bèn linh. Kinh Địa Tạng Bồ Tát dạy: Niệm danh hiệu ta là được, nhưng quý vị vẫn chẳng niệm! Niệm ư? Tôi cảm thấy tôi chẳng thể ngày ngày niệm như thế được! Mỗi ngày niệm một vạn câu, chẳng làm được! Nhưng đạo hữu của tôi, có rất nhiều người làm được! “Vì sao tôi chẳng làm được? Chẳng có thời gian!” Đó toàn là viện cớ! Tín lực vẫn chưa đủ! “Tôi giảng kinh là đủ rồi!” Luôn đổ vấy cho nguyên nhân khác khiến cho mình chẳng thể làm! Nếu thật sự chẳng giải đãi, bất luận là chướng ngại nào, tôi mỗi ngày niệm danh hiệu Ngài một vạn câu, Địa Tạng Vương Bồ Tát sẽ tiếp dẫn quý vị. Để niệm một vạn tiếng, quý vị vẫn phải mất ba năm. Có khi đả thất thì niệm một trăm vạn tiếng! Như thế thì mỗi ngày niệm một ngàn câu, phải niệm bao lâu mới được một trăm vạn câu? Mỗi ngày niệm một ngàn câu, một tháng là ba vạn câu, một năm mới hơn ba mươi vạn câu. Quý vị muốn niệm một trăm vạn câu, phải niệm ba năm. Khi quý vị tinh tấn, dũng mãnh, quý vị liền niệm một trăm vạn câu. Niệm xong, lại giải đãi ba năm, ba năm sau, lại niệm một trăm vạn câu nữa. Làm kiểu ấy cũng được, ta đặt kế hoạch như vậy. Hết một năm, ta đả thất, niệm một trăm vạn câu, hoặc nhiều hơn. Nói là “niệm một trăm vạn câu”, thật ra là niệm một trăm mười vạn câu, vì sao? Có lúc dấy vọng tưởng, niệm hơn mười vạn tiếng để bổ sung những câu niệm xen tạp vọng tưởng. Biết chăng? Khi chúng ta niệm kinh, phải niệm nhiều hơn một chút, dấy vọng tưởng chẳng sao hết! Sau đấy, quý vị bổ sung, chuyện này thật sự có thể bổ sung. Khi niệm, ta niệm một ngàn câu, quý vị phải niệm thêm một trăm câu nữa. Vì ở trong ấy, đã dấy vọng tưởng, hoặc là lần chuỗi đếm sai, cũng có khi đếm số chẳng chuẩn xác. Niệm nhiều chẳng ít, các chướng ngại trên đây sẽ đều đoạn trừ.

Xa lìa hư dối, quý vị phải nên làm như thế nào để đối trị? Nói lời chân thật. Nói năng tuyệt đối phải suy nghĩ một phen rồi mới nói. Đừng mở miệng thốt lời luông tuồng, hãy suy xét một phen rồi mới nói. Người ta vừa hỏi liền đáp ngay, sẽ dễ sai lầm. [Người ta chê trách] “cứ mở miệng là phun ào ào” là vì ý nghĩa này. Diệt tan quả báo trong quá khứ, sẽ chẳng lãnh nhận quả báo nữa. “Ư hiện thân trung, chư nhân thiên đẳng, giai cộng thân ái, vô sở sai lự. Thân tâm an lạc, sở xuất ngôn từ, tha giai kính phụng” (trong thân hiện tại, các hàng trời người đều cùng thân ái, chẳng ngờ vực, lo ngại. Thân tâm an lạc, lời lẽ nói ra, người khác đều kính trọng, vâng theo): Người khác đều tin lời quý vị nói, làm theo lời quý vị nói. Hoặc là ai nấy đều tuân hành lời nói của quý vị, đó chính là sự tín nhiệm đối với quý vị. Người trong nước, ai nấy đều tin nhận vị Tổng Thống này toàn nói lời thành thật, họ sẽ tuyệt đối làm theo chánh sách do ông ta đã nói. Chánh sách do quốc gia định ra sẽ chẳng trở thành “ăn nói hai lời, toàn là lừa gạt!”

Giết chóc quá nặng, nước nhà sẽ tồn tại chẳng lâu, chẳng thể tồn tại một trăm năm. Nhà Nguyên tồn tại ngắn nhất, [vương triều của] Lý Tự Thành càng ngắn ngủi hơn, mười tám ngày! Tới ngày thứ mười tám, nhà Mãn Thanh vào trong quan ải, đuổi ông ta chạy dài. Ông ta toàn nói lời giả dối, giết người quá nhiều. [Người lìa lời dối trá], khi mạng chung, thân tâm chẳng bị ưu khổ bức bách, vợ con yêu mến và quyến thuộc vây quanh. Khi lâm chung, chẳng thấy sứ giả đáng sợ của vua Diễm Ma. Vợ con yêu mến và quyến thuộc vây quanh, mọi người ở đó đều nói lời chân thật, đều tiễn ông ta đi, khiến cho ông ta thật sự chẳng lưu luyến. Điều này rất quan trọng. Khi sắp chết, đối trước cửa ải tình ái, nếu khóc sướt mướt, thần thức của người đó đã bị quý vị cầm giữ, rất khó siêu thoát!

Học tập lìa lời hư dối. Chắc là mọi người nói: “Lìa lời hư dối mà còn phải học à?” Vì mọi người chẳng học giới kinh. Học giới kinh thì [sẽ biết] mỗi một giới đều phải học. Như thế nào là phạm phải tội nói hư vọng? Như thế nào là chẳng phạm tội nói hư vọng? Cái nhân của lời hư vọng, cái duyên của lời hư vọng, [hợp thành những điều kiện để xét đoán có phạm] giới hư vọng [hay không]. Còn nữa, lừa gạt để cầu danh lợi, lừa gạt người ta, người ta bị tổn thất, là đã thành phạm giới. Tùy tiện lừa gạt đứa bé [khi nó quấy khóc], đại khái là do chuyện ấy chẳng phạm thì không gọi là phạm giới ăn nói hư vọng. Bất quá, quý vị lừa trẻ nhỏ như vậy, sẽ có điều gì không tốt? Đứa bé học theo cha mẹ nó, lớn lên sẽ nói láo! Vì từ thuở bé đã học rồi, cha mẹ đều nói như vậy, dỗ suông trẻ nhỏ: “Con đừng có khóc, ta sẽ cho con bánh hoặc kẹo”. Chờ tới khi nó không khóc, muốn nhận lấy thì chẳng có. Đứa trẻ biết bị gạt, nó cũng sẽ lừa quý vị. Hiểu đạo lý này là được rồi! Quý vị ắt cần phải học, chẳng học sẽ vẫn không hiểu! Học tập xa lìa lời hư dối như thế nào, xa lìa lời hư dối thì hãy nói lời thật cho nhiều. “Năng đoạn nhất thiết ác bất thiện pháp, năng thành nhất thiết thù thắng thiện pháp, năng cầu nhất thiết Đại Thừa pháp nghĩa, năng tu nhất thiết Bồ Tát nguyện hạnh, tiệm thứ thú nhập thâm quảng trí hải” (có thể đoạn hết thảy các pháp ác bất thiện, có thể thành tựu hết thảy thiện pháp thù thắng, có thể cầu hết thảy pháp nghĩa Đại Thừa, có thể tu hết thảy nguyện hạnh của Bồ Tát, dần dần tiến nhập biển trí sâu rộng), dần dần có thể thành Phật.

“Nãi chí chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề, sở cư Phật độ” (cho đến chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề. Cõi Phật người ấy ở): Trong cõi Phật ấy, “nhất thiết chân thật” (hết thảy chân thật), chẳng có cõi Phật nào không chân thật, nhưng cõi Phật này của Thích Ca Mâu Ni Phật chẳng chân thật, vì sao? Vì đây là hóa thân [trong cõi đời] chẳng phải là tịnh, mà là đời ác ngũ trược. Đức Phật đã nói thế giới này chẳng chân thật, hư huyễn. Thích Ca Mâu Ni Phật ở trong cõi Phật này để chuyên hóa độ những kẻ nói lời hư dối; do vậy, Ngài đến nơi đây. Địa Tạng Bồ Tát chuyên tới địa ngục, các cõi Phật khác chẳng có địa ngục. Thế giới Cực Lạc hoặc các thế giới khác chẳng có địa ngục, chẳng có tam đồ. Không chỉ là chẳng có tam đồ, mà cũng chẳng có lục đạo, chỉ có người hóa sanh. Những người đó đều là Bồ Tát. Dần dần tiến nhập biển trí sâu rộng, chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề. Cõi Phật người ấy ở toàn là chân thật, lìa các dối trá, trang nghiêm bằng các vật thanh khiết, thơm tho nhiệm mầu. Hữu tình chúng sanh không siểm nịnh, không lường gạt, toàn là đoan chánh, tâm hạnh chánh trực, mong cầu thiện pháp thuần tịnh thì mới có thể sanh về quốc độ ấy.

Chúng ta toàn nói vọng ngữ, có thuần tịnh hay không? Quý vị làm việc thiện, có phải thật sự là làm việc thiện hay không? Chúng ta ngỡ chúng ta đang làm việc thiện, làm chuyện tốt, nhưng trong ấy, luôn xen tạp rất nhiều thứ chẳng thuần, chẳng thanh tịnh! Chẳng hạn như phóng sanh, mỗi người có cách nghĩ khác nhau, tuy chẳng thuần tịnh, vẫn có công đức. Phóng sanh có thuần tịnh hay không? Chẳng thuần tịnh. Vì sao? Trong tâm tưởng gì, chính mình biết ngay! Chúng ta làm hết thảy mọi chuyện đều xen tạp các điều kiện kèm theo! Chẳng hạn như cho người khác mượn tiền, phải có chứng cứ, hoặc ra ngân hàng vay tiền, phải dùng bất động sản để thế chấp, đều cần phải có thứ gì đó! Chúng ta đều luôn cần thứ gì đó bảo đảm, mong mỏi được hồi báo. Ta phóng sanh, thấy các súc sanh đó bơi trở lại, trong lòng rất cao hứng, giống như nó quay lại báo đáp, luôn có sự mong cầu ấy. Nếu nó chẳng quay lại hồi báo mà bỏ đi luôn, [sẽ lầm bầm]: “Thứ vô tình, vô nghĩa. Ta cứu nó, mà nó vẫn vô tình vô nghĩa!” Chuyện kiểu này rất nhiều. Chúng ta làm hết thảy mọi chuyện, trong tâm luôn xen tạp rất nhiều thứ. Niệm một bộ kinh, niệm kinh, niệm Phật, trong ấy có rất nhiều thứ xen tạp. Sau đó, phát nguyện cầu cái này, nguyện cầu cái kia. “Bồ Tát ơi! Ngài vì con gia trì cho ai đó”, giống như khi quý vị cầu thì Phật Bồ Tát phải gia trì vậy! Đợi tới khi Phật, Bồ Tát gia trì xong, hết chuyện rồi, chẳng tìm Phật, Bồ Tát làm chi nữa! Như thế đó! Sau đấy [có chuyện], lại ôm chân Phật. Đó là cái tâm chúng sanh, đó là chẳng thuần tịnh. Nếu quý vị mong cầu thiện pháp thuần tịnh, hữu tình sanh về cõi ấy ắt cần phải tinh thuần. Muốn sanh về cõi Phật, phải suy tưởng tinh thuần, đừng nói lời giả, đừng nói dối!

(Kinh) Bồ Tát Ma Ha Tát thành tựu thử luân cố, ư Thanh Văn Thừa, đắc vô ngộ thất, ư Thanh Văn Thừa Bổ Đặc Già La, đắc vô ngộ thất, ư Độc Giác Thừa, đắc vô ngộ thất, ư Độc Giác Thừa Bổ Đặc Già La, đắc vô ngộ thất, ư kỳ Đại Thừa, đắc vô ngộ thất, ư kỳ Đại Thừa Bổ Đặc Già La, đắc vô ngộ thất. Thường năng xí nhiên Tam Bảo chủng tánh. Ư chư Như Lai xuất gia đệ tử, nhược thị pháp khí, nhược phi pháp khí, hạ chí nhất thiết bị phiến ca-sa, thế tu phát giả, đắc vô ngộ thất. Ư Đại Thừa pháp, thường đắc thăng tấn, vô hữu thoái chuyển. Lợi huệ, thắng phước, thường đắc tăng trưởng. Ư nhất thiết Định, chư Đà-la-ni, chư Nhẫn, chư Địa, tốc đắc tự tại, vô hữu thoái chuyển. Thường đắc trị ngộ chư thiện tri thức, tùy thuận nhi hành. Thường đắc bất ly kiến nhất thiết Phật, cập chư Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử, bất ly văn pháp, bất ly thân cận, cúng dường chúng Tăng. Ư chư thiện căn, thường tinh tấn cầu, tâm vô yếm túc. Thường ư Bồ Đề chủng chủng hạnh nguyện, tâm vô yếm túc. Sở đắc quả báo, quảng thuyết như tiền.

(經)菩薩摩訶薩成就此輪故，於聲聞乘，得無誤失；於聲聞乘補特伽羅，得無誤失；於獨覺乘，得無誤失；於獨覺乘補特伽羅，得無誤失；於其大乘，得無誤失；於其大乘補特伽羅，得無誤失；常能熾然三寶種性；於諸如來出家弟子，若是法器，若非法器，下至一切被片袈裟、剃鬚發者，得無誤失；於大乘法，常得升進，無有退轉；利慧勝福，常得增長；於一切定諸陀羅尼，諸忍諸地，速得自在，無有退轉；常得值遇諸善知識，隨順而行；常得不離見一切佛及諸菩薩、聲聞弟子，不離聞法，不離親近供養眾僧；於諸善根，常精進求，心無厭足；常於菩提種種行願，心無厭足。所得果報，廣說如前。

(Kinh: Bồ Tát Ma Ha Tát do thành tựu luân ấy, chẳng phạm sai lầm đối với Thanh Văn Thừa, chẳng phạm sai lầm đối với Thanh Văn Thừa Bổ Đặc Già La, chẳng phạm sai lầm đối với Độc Giác Thừa, chẳng phạm sai lầm đối với Độc Giác Thừa Bổ Đặc Già La, chẳng phạm sai lầm đối với Đại Thừa, chẳng phạm sai lầm đối với Đại Thừa Bổ Đặc Già La. Thường có thể hưng thịnh chủng tánh Tam Bảo. Đối với các đệ tử xuất gia của các đức Như Lai, dù là pháp khí, hay chẳng phải là pháp khí, thậm chí đối với hết thảy những kẻ khoác một mảnh ca-sa, cạo bỏ râu tóc, đều chẳng phạm sai lầm. Đối với pháp Đại Thừa, thường đắc thăng tấn, chẳng bị thoái chuyển. Trí huệ nhạy bén, phước thù thắng thường được tăng trưởng. Trong hết thảy các Định, các Đà-la-ni, các Nhẫn, các Địa, mau được tự tại, chẳng bị thoái chuyển. Thường được gặp gỡ các thiện tri thức, tùy thuận hành theo. Thường được chẳng lìa thấy hết thảy Phật và các vị Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử, chẳng lìa nghe pháp, chẳng lìa thân cận, cúng dường chúng Tăng. Đối với các thiện căn, thường tinh tấn cầu, tâm chẳng chán đủ. Thường đối với các thứ hạnh nguyện Bồ Đề, tâm chẳng chán đủ, đạt được quả báo như đã nói rộng trong phần trên).

Thiện căn khoác một mảnh ca-sa khác với thiện căn trì thanh tịnh giới, mà cũng chẳng giống với kẻ phá giới, thiện căn của họ bất đồng. Quý vị chỉ khoác một mảnh ca-sa, do tâm gì mà khoác? Đấy đều là có nguyên nhân; hết thảy các pháp đều có nhân. Phạm giới cũng cần phải xét theo cái nhân, nhân gì? Duyên gì? Hễ có một nhân, sẽ thành phạm giới. Có một nhân khác, sẽ thành chẳng phạm.

(Kinh) Phục thứ thiện nam tử! Nhược Bồ Tát Ma Ha Tát, năng tận hình thọ, ly ly gián ngữ, nhất thiết chúng sanh thường cộng ái kính, sở phát ngôn từ giai linh hòa thuận, văn tất kính phụng, vô sở sai nghi. Do thử, thiện căn tốc đắc thành thục. Sở hữu tiền tế luân chuyển ngũ thú, một sanh tử hà, nhân ly gián ngữ, tạo thân, ngữ, ý chư ác nghiệp chướng, chư phiền não chướng, chư hữu tình chướng, nhất thiết pháp chướng, chư hòa kính chướng, tự tác, giáo tha, kiến văn tùy hỷ, do thử “viễn ly ly gián ngữ” luân, giai tất triển hoại, tồi diệt vô dư, bất thọ quả báo. Ư hiện thân trung, chư nhân thiên đẳng, giai cộng thân ái, vô sở sai lự, thân tâm an lạc, sở phát ngôn từ, giai linh hòa thuận. Tương mạng chung thời, thân tâm bất vị ưu khổ bức thiết, sở ái thê tử, quyến thuộc vi nhiễu. Lâm mạng chung thời, bất kiến khả bố Diễm Ma Vương sứ, duy kiến khả ý, thành điều thiện pháp, cụ giới, phú đức, chân thật phước điền, vi thiện tri thức, thân tâm hoan duyệt, thâm sanh kính tín. Ký mạng chung dĩ, hoàn sanh nhân trung, chư căn viên mãn, chi thể cụ túc. Tùy sở sanh xứ, sở ngôn hòa thuận, đoan chánh, thông minh, an ổn, khoái lạc.

(經)復次，善男子，若菩薩摩訶薩，能盡形壽離離間語，一切眾生常共愛敬，所發言詞皆令和順，聞悉敬奉，無所猜疑，由此善根速得成熟。所有前際輪轉五趣沒生死河，因離間語，造身語意諸惡業障、諸煩惱障、諸有情障、一切法障、諸和敬障，自作、教他、見聞隨喜，由此遠離離間語輪，皆悉輾壞，摧滅無餘，不受果報。於現身中，諸人天等皆共親愛，無所猜慮，身心安樂，所發言詞皆令和順。將命終時，身心不為憂苦逼切，所愛妻子眷屬圍繞。臨命終時，不見可怖剡魔王使，唯見可意成調善法，具戒富德真實福田，為善知識，身心歡悅，深生敬信。既命終已，還生人中，諸根圓滿，支體具足，隨所生處，所言和順，端正聰明，安隱快樂。

(Kinh: Lại này thiện nam tử! Nếu Bồ Tát Ma Ha Tát có thể cho đến hết thọ mạng, lìa lời ly gián, hết thảy chúng sanh thường cùng yêu kính, ngôn từ nói ra đều khiến cho mọi người hòa thuận, nghe rồi đều kính vâng, chẳng ngờ vực, lo ngại. Do vậy, thiện căn có thể mau chóng được thành thục. Trong tất cả các lúc luân chuyển trong năm đường, chìm trong sông sanh tử thuở trước, do ly gián ngữ mà tạo các nghiệp chướng ác nơi thân, ngữ, ý, các phiền não chướng, các hữu tình chướng, hết thảy pháp chướng, các chướng ngại đối với sự hòa kính, tự làm, dạy người khác làm, thấy nghe tùy hỷ, do cái luân “lìa lời ly gián” này, [các chướng ấy] thảy đều bị nghiền nát, phá tan chẳng còn sót, chẳng nhận lãnh quả báo. Nơi thân hiện tại, các hàng trời, người đều cùng thân ái, chẳng ngờ vực, lo ngại, thân tâm an lạc, lời lẽ nói ra đều khiến mọi người hòa thuận. Khi sắp mạng chung, thân tâm chẳng bị ưu khổ bức bách, vợ con yêu mến và quyến thuộc vây quanh. Lúc lâm chung, chẳng thấy sứ giả đáng sợ của vua Diễm Ma, chỉ thấy người đẹp ý, điều phục thành tựu thiện pháp, đủ giới, giàu đức, phước điền chân thật làm thiện tri thức, thân tâm vui mừng, sanh lòng tin kính sâu xa. Đã mạng chung rồi, vẫn sanh trong loài người, các căn viên mãn, chi thể đầy đủ. Sanh ở bất cứ nơi đâu, lời lẽ hòa thuận, đoan chánh, thông minh, an ổn, vui sướng).

“Ly gián ngữ” là nói đôi chiều, châm ngòi ly gián. Mọi người bị ly gián sẽ thay đổi, cừu hận lẫn nhau, còn có thể kính yêu lẫn nhau nữa hay không? Nếu lìa ly gián ngữ, chẳng khấy động thị phi, khi mọi người tiếp xúc với nhau, sẽ tôn kính lẫn nhau, những ngôn từ thốt ra đều là hòa thuận, chẳng phải là bạo lực. Châm ngòi ly gián, sẽ chẳng hòa thuận. Đối trước Trương Tam, chúng ta kể tội Lý Tứ, đối trước Lý Tứ, kể tội Trương Tam, chuyện châm ngòi ly gián quá nhiều. Trong giới hòa thượng, giữa người xuất gia với nhau, thì gọi “phá hòa hợp Tăng”, còn trong những người bình phàm, ly gián ngữ được gọi là “châm ngòi ly gián”. Nhưng có kẻ [làm như vậy] để đạt được lợi ích cho chính mình, lại có kẻ khuấy đảo cho người khác đấu đá, nhưng bản thân kẻ đó chẳng được lợi ích gì, chỉ là kẻ đó rất vui thú, thích thấy người khác đấu đá, thích khuấy đảo cho người khác đấu đá. Loại quả báo này khi hứng chịu sẽ rất thảm, giữa người với người là như thế, giữa các nước với nhau cũng là như thế. Ly gián ngữ, ác ngữ: “Ác ngữ thương nhân lục nguyệt hàn”, [ý nói] trời tháng Sáu cực nóng, quý vị nói lời quá mức kích thích người khác, người ấy mẫn cảm, dù trời rất nóng cũng chẳng thể toát mồ hôi nổi, rởn cả da gà, đông cứng luôn! Nếu nói lời êm tai, dẫu trời đang rét mướt, “lương ngôn nhất cú tam đông noãn”. Tức là trời đang lạnh buốt, tâm quý vị cảm thấy rất thoải mái. Hiểu đạo lý này là được rồi. Do vậy, chúng ta đừng nên nói lời ly gián.

Lại này, thiện nam tử! Nếu Bồ Tát Ma Ha Tát cho đến hết thọ mạng, có thể lìa ly gián ngữ, thì hết thảy chúng sanh sẽ thân ái với nhau, toàn nói những lời hòa thuận, mọi người đều kính vâng theo. Nghe những gì quý vị nói, đều là “người này tốt đẹp, người này trước nay chưa hề lá mặt lá trái”. Chớ nên trước người này nói thế này, trước kẻ kia nói thế khác. Trong một hội nghị, bất luận đảng Cộng Hòa hay đảng Dân Chủ của nước Mỹ, hay đảng Dân Tiến và Quốc Dân Đảng của Đài Loan, cho đến có thêm một đảng mới, động tác của họ là như thế nào? Khuấy chọc cho họ bất hòa để chúng ta ở giữa thủ lợi! Phiếu của ta nhiều hơn, phiếu của ngươi nhất định giảm bớt. Ta nắm quyền, các ngươi phải nghe theo ta, ta chẳng cần nghe theo bọn ngươi! Mục đích là như thế đó, thấy rất rõ ràng! Chỉ là lìa khỏi hội nghị từ ngoài nhìn vào [mới thấy], chứ trong hội nghị sẽ chẳng thấy! Đó là gì? Ly gián lẫn nhau, quấy rối lẫn nhau!

Hôm nay mới vừa mở hội nghị tại Quốc Hội, buổi họp đầu tiên đã đấu đá nhau. Thường ngày châm ngòi ly gián đã thành thục, khúc mắc ấy khó tháo gỡ, cuộc họp vừa mở ra bèn tranh chấp, vừa họp liền đấu đá nhau, làm sao có thể tốt đẹp cho nổi? Nói “tôi vì dân chúng, tôi cũng là vì nhân dân. Quý vị bầu cho tôi một phiếu, trong tương lai, tôi sẽ cho quý vị hưởng lợi ích như thế này, như thế nọ”. Mọi người bầu cho bọn họ xong, bọn họ tới Quốc Hội, quên béng phiếu bầu, quên sạch lợi ích của nhân dân, lo tranh chấp! Chúng tôi giảng kinh Đại Tập Thập Luân, muốn nói về Thập Thiện Luân và Thập Ác Luân. Ai nấy đều đoạn Thập Ác Luân, hành Thập Thiện Luân, thì không chỉ trên thế giới này, mà ngay cả A Tu La và chư thiên cũng chẳng đánh nhau. Chẳng cần phải đánh, không cần thiết, như thế sẽ tốt lắm! Hiện thời, có thể lìa xa các chướng ngại ấy. Nếu không, sẽ chẳng xa lìa được! Vì ly gián ngữ tạo ra các nghiệp chướng ác nơi thân, ngữ, ý, các phiền não chướng, các hữu tình chướng, hết thảy pháp chướng, chướng ngại sự hòa kính, hoặc là tự làm, hoặc dạy người khác làm, thấy nghe tùy hỷ. Chúng ta thấy kẻ khác đánh nhau, đừng sanh tâm hoan hỷ. Trông thấy tranh đấu, bèn sanh tâm chán lìa. Vì sao phải làm như vậy? Bất luận họ viện ra lý do nào, đều chẳng phải là lý do! Quý vị đã muốn đánh đấm, đánh rồi thì chẳng có lý do chi hết, còn có lý do chi nữa? Vẫn muốn tìm lý do, bản thân chuyện tìm lý do ấy đã sai lầm rồi! Đạo lý cần phải dựa vào đấu đá thì mới có thể giải quyết ư? Do vậy, người ta dùng hỏa tiễn tấn công quý vị là chánh đáng, lý do gì vậy? “Tao đánh mày, vì tao có thế mạnh”. Đó chẳng gọi là công lý, đó gọi là “cường quyền”.

Nói đến bình đẳng, ta thấy Thích Ca Mâu Ni Phật là bình đẳng nhất, Ngài đối xử với mọi người đều như nhau, [ai cũng] đều có thể thành Phật. Đức Phật nói, quý vị và tôi giống hệt như nhau, bản tánh của quý vị sẵn có, có cùng một Thể với tôi, mọi người đều như nhau, nhưng tôi đã trừ sạch nghiệp chướng, quý vị hãy còn có nghiệp chướng. [Trừ khử] nghiệp chướng là lìa chướng ngại nơi ngôn ngữ. Nếu quý vị lìa ly gián ngữ, nghiệp chướng sẽ diệt trừ. Đó là cái luân “lìa ly gián ngữ” đã nghiền nát, phá hủy các chướng ấy. “Tồi diệt vô dư, bất thọ quả báo” (dẹp tan chẳng còn sót, chẳng nhận lấy quả báo). Đức Phật giảng đoạn kinh văn này là nói theo phía phàm phu, từ phàm phu cho đến Thanh Văn, Bồ Tát, đạt đến thành Phật, đều bắt đầu từ làm người. Do vậy, mỗi đoạn kinh văn đều khởi đầu bằng chuyện làm người.

(Kinh) Phục ngộ khả ý, thành điều thiện pháp, cụ giới, phú đức, chân thật phước điền vi thiện tri thức, y bỉ tu học ly ly gián ngữ, năng đoạn nhất thiết ác bất thiện pháp, năng thành nhất thiết thù thắng thiện pháp, năng cầu nhất thiết Đại Thừa pháp nghĩa, năng tu nhất thiết Bồ Tát nguyện hạnh, tiệm thứ thú nhập thâm quảng trí hải, nãi chí chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề. Sở cư Phật độ, nhất thiết kiên mật, nan khả phá hoại. Chư mỹ diệu vật chi sở trang nghiêm. Vô vi, vô cạnh, thiện hòa tránh tụng, hy cầu thuần chất, thiện pháp hữu tình, lai sanh kỳ quốc, thường tu hòa kính, thính văn chánh pháp. Như Lai tự thân thọ mạng vô lượng, vị chư hữu tình, như ưng thuyết pháp. Bát Niết Bàn hậu, chánh pháp cửu trụ, lợi ích, an lạc vô lượng hữu tình. Thiện nam tử! Thị danh Bồ Tát Ma Ha Tát đệ ngũ viễn ly ly gián ngữ luân. Bồ Tát Ma Ha Tát thành tựu thử luân cố, ư Thanh Văn Thừa, đắc vô ngộ thất, ư Thanh Văn Thừa Bổ Đặc Già La, đắc vô ngộ thất, ư Độc Giác Thừa, đắc vô ngộ thất, ư Độc Giác Thừa Bổ Đặc Già La, đắc vô ngộ thất, ư kỳ Đại Thừa, đắc vô ngộ thất, ư kỳ Đại Thừa Bổ Đặc Già La, đắc vô ngộ thất. Thường năng xí nhiên Tam Bảo chủng tánh. Ư chư Như Lai xuất gia đệ tử, nhược thị pháp khí, nhược phi pháp khí, hạ chí nhất thiết bị phiến ca-sa, thế tu phát giả, đắc vô ngộ thất. Ư Đại Thừa pháp, thường đắc thăng tấn, vô hữu thoái chuyển. Lợi huệ, thắng phước, thường đắc tăng trưởng. Ư nhất thiết Định, chư Đà-la-ni, chư Nhẫn, chư Địa, tốc đắc tự tại, vô hữu thoái chuyển. Thường đắc trị ngộ chư thiện tri thức, tùy thuận nhi hành. Thường đắc bất ly kiến nhất thiết Phật, cập chư Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử, bất ly văn pháp, bất ly thân cận, cúng dường chúng Tăng. Ư chư thiện căn, thường tinh tấn cầu, tâm vô yếm túc. Thường ư Bồ Đề chủng chủng hạnh nguyện, tâm vô yếm túc, sở đắc quả báo quảng thuyết như tiền.

(經)復遇可意成調善法，具戒富德真實福田，為善知識，依彼修學離離間語，能斷一切惡不善法，能成一切殊勝善法，能求一切大乘法義，能修一切菩薩願行，漸次趣入深廣智海，乃至證得無上菩提。所居佛土，一切堅密，難可破壞，諸美妙物之所莊嚴，無違無競，善和諍訟，希求淳質善法有情來生其國，常修和敬，聽聞正法；如來自身壽命無量，為諸有情如應說法，般涅槃後，正法久住，利益安樂無量有情。善男子，是名菩薩摩訶薩，第五遠離離間語輪。菩薩摩訶薩成就此輪故，於聲聞乘，得無誤失；於聲聞乘補特伽羅，得無誤失；於獨覺乘，得無誤失；於獨覺乘補特伽羅，得無誤失；於其大乘，得無誤失；於其大乘補特伽羅，得無誤失；常能熾然三寶種性；於諸如來出家弟子，若是法器，若非法器，下至一切被片袈裟、剃鬚發者，得無誤失；於大乘法，常得升進，無有退轉；利慧勝福，常得增長；於一切定諸陀羅尼，諸忍諸地，速得自在，無有退轉；常得值遇諸善知識，隨順而行；常得不離見一切佛及諸菩薩、聲聞弟子，不離聞法，不離親近供養眾僧；於諸善根，常精進求，心無厭足；常於菩提種種行願，心無厭足。所得果報，廣說如前。

(Kinh: Lại gặp bậc vừa ý, điều phục thành tựu thiện pháp, đủ giới, giàu đức, phước điền chân thật làm thiện tri thức. Nương theo người đó tu học, lìa ly gián ngữ, có thể đoạn hết thảy ác pháp bất thiện, có thể thành tựu hết thảy thiện pháp thù thắng, có thể cầu hết thảy pháp nghĩa Đại Thừa, có thể tu hết thảy nguyện hạnh của Bồ Tát, dần dần tiến nhập biển trí rộng sâu, cho đến chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề. Cõi Phật người ấy ở, hết thảy cứng chắc, chặt chẽ, khó thể phá hoại, được trang nghiêm bằng các vật đẹp đẽ mầu nhiệm. Hữu tình chúng sanh không chống trái, không đua tranh, khéo hòa giải các tranh chấp và kiện cáo, mong cầu thiện pháp thuần chất, sẽ sanh về cõi ấy. Họ thường tu hòa kính, lắng nghe chánh pháp. Bản thân Như Lai thọ mạng vô lượng, vì các hữu tình thuyết pháp đúng với căn cơ. Sau khi Phật bát Niết Bàn, chánh pháp tồn tại lâu dài, lợi ích, an lạc vô lượng hữu tình. Này thiện nam tử! Đó gọi là cái luân thứ năm “xa lìa lời ly gián” của Bồ Tát Ma Ha Tát. Bồ Tát Ma Ha Tát do thành tựu luân này, chẳng phạm sai lầm đối với Thanh Văn Thừa, chẳng phạm sai lầm đối với Thanh Văn Thừa Bổ Đặc Già La, chẳng phạm sai lầm đối với Độc Giác Thừa, chẳng phạm sai lầm đối với Độc Giác Thừa Bổ Đặc Già La, chẳng phạm sai lầm đối với Đại Thừa, chẳng phạm sai lầm đối với Đại Thừa Bổ Đặc Già La. Thường có thể hưng thịnh chủng tánh Tam Bảo. Đối với các đệ tử xuất gia của các đức Như Lai, dù là pháp khí, hay chẳng phải là pháp khí, thậm chí đối với hết thảy kẻ khoác một mảnh ca-sa, cạo bỏ râu tóc, đều chẳng phạm sai lầm. Đối với pháp Đại Thừa, thường được thăng tấn, chẳng bị thoái chuyển. Trí huệ nhạy bén và phước thù thắng thường được tăng trưởng. Trong hết thảy các Định, các Đà-la-ni, các Nhẫn, các Địa, nhanh chóng được tự tại, chẳng bị thoái chuyển. Thường được gặp gỡ các thiện tri thức để tùy thuận làm theo. Thường được chẳng lìa thấy hết thảy Phật, và các Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử, chẳng lìa nghe pháp, chẳng lìa thân cận, cúng dường chúng Tăng. Đối với các thiện căn, thường tinh tấn cầu, tâm chẳng chán đủ. Thường đối với các thứ hạnh nguyện Bồ Đề, tâm chẳng chán đủ, đạt được quả báo như trên đây đã rộng nói).

Được làm người, thường xuyên gặp gỡ thiện tri thức, gặp họ để làm gì? Học lìa ly gián ngữ. Học tập sao cho đừng nói những lời châm ngòi ly gián. Châm ngòi ly gián gây hại khá lớn. Nếu quý vị đâm thọc người khác, thì cũng là đâm thọc chính mình! Quý vị thường xuyên khuấy động người khác, chẳng có ai nói lời tốt đẹp với quý vị. Đấy chẳng phải là mắc quả báo ư? Nếu lìa khỏi ly gián ngữ, có thể đoạn hết thảy pháp ác bất thiện, có thể thành tựu hết thảy các thiện pháp thù thắng, có thể cầu hết thảy pháp nghĩa Đại Thừa, có thể tu hết thảy nguyện hạnh của Bồ Tát, dần dần tiến nhập biển trí sâu rộng, cho đến chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề, sẽ thành Phật. Cõi nước người ấy ở, “nhất thiết kiên mật, nan khả phá hoại” (hết thảy cứng chắc, chặt chẽ, khó thể phá hoại). Ly gián ngữ chẳng thể phá hoại được!

Cơ chế nội bộ của chúng ta chẳng kiện toàn, ly gián ngữ sẽ dễ nẩy sanh tác dụng. Chính quý vị đã đấu đá, cho đến khi kẻ bên ngoài châm ngòi ly gián, sẽ càng đấu đá hung hăng hơn! Chính mình chẳng chịu thua kém, hằng ngày cứ cãi cọ là do chính mình chẳng chịu thua kém, đừng trách ai khác! Một điều ác cũng chẳng có, sẽ có thể thành tựu hết thảy các thiện pháp thù thắng, có thể thành tựu pháp nghĩa Đại Thừa, những điều ấy đều có thể thành tựu. Chúng ta trừ khử các nghiệp bất thiện, trừ khử nghiệp bất thiện, sẽ là thiện nghiệp, cho nên có thể thâm nhập biển trí, cho đến chứng Vô Thượng Bồ Đề. Cõi Phật ta đang ở sẽ cứng chắc, chặt chẽ, “nan khả phá hoại, chư mỹ diệu vật chi sở trang nghiêm. Vô vi, vô cạnh, thiện hòa tránh tụng, hy cầu thuần chất” (khó thể phá hoại. Trang nghiêm bằng các vật đẹp đẽ mầu nhiệm. Không chống trái, không tranh đua, khéo hòa giải các tranh chấp và thưa kiện, mong cầu thuần chất): “Thuần chất” có ý nghĩa giống như “thuần tịnh”.

Khi Bồ Tát Ma Ha Tát giáo hóa hết thảy chúng sanh, đối với pháp và đối với mọi người, đều chẳng phạm sai lầm. Pháp chẳng sai lầm, mà đối với người cũng chẳng sai lầm, chẳng nhận sai căn cơ, coi Tiểu Thừa thành Đại Thừa. Đối với kẻ chẳng chán ghét Ngũ Nghịch, chẳng tin Phật pháp, mà lại nói pháp Đại Thừa, thì người nói phạm sai lầm, phải thọ báo.

(Kinh) Phục thứ thiện nam tử! Nhược Bồ Tát Ma Ha Tát, năng tận hình thọ, ly thô ác ngữ, nhất thiết chúng sanh thường cộng ái kính. Sở phát ngữ ngôn giai linh hoan duyệt, văn tất kính phụng, vô sở sai nghi. Do thử, thiện căn tốc đắc thành thục. Sở hữu tiền tế luân chuyển ngũ thú, một sanh tử hà, nhân thô ác ngữ, tạo thân, ngữ, ý, chư ác nghiệp chướng, chư phiền não chướng, chư hữu tình chướng, nhất thiết pháp chướng, chư điều thiện chướng, tự tác, giáo tha, kiến văn tùy hỷ, do thử viễn ly thô ác ngữ luân, giai tất triển hoại, tồi diệt vô dư, bất thọ quả báo. Ư hiện thân trung, chư nhân thiên đẳng, giai cộng thân ái, vô sở sai lự, thân tâm an lạc, sở xuất ngôn từ, giai linh hoan duyệt. Tương mạng chung thời, thân tâm bất vị ưu khổ bức thiết. Sở ái thê tử, quyến thuộc vi nhiễu. Lâm mạng chung thời, bất kiến khả bố Diễm Ma Vương sứ, duy kiến khả ý, thành điều thiện pháp, cụ giới, phú đức, chân thật phước điền, vi thiện tri thức, thân tâm hoan duyệt, thâm sanh kính tín. Ký mạng chung dĩ, hoàn sanh nhân trung, chư căn viên mãn, chi thể cụ túc. Tùy sở sanh xứ, sở ngôn nhu nhuyễn, đoan chánh, thông minh, an ổn, khoái lạc.

(經)復次，善男子，若菩薩摩訶薩，能盡形壽離粗惡語，一切眾生常共愛敬，所發語言皆令歡悅，聞悉敬奉，無所猜疑，由此善根速得成熟。所有前際輪轉五趣沒生死河，因粗惡語，造身語意諸惡業障、諸煩惱障、諸有情障、一切法障、諸調善障，自作、教他、見聞隨喜，由此遠離粗惡語輪，皆悉輾壞，摧滅無餘，不受果報。於現身中，諸人天等皆共親愛，無所猜慮，身心安樂，所出言詞皆令歡悅。將命終時，身心不為憂苦逼切，所愛妻子眷屬圍繞。臨命終時，不見可怖剡魔王使，唯見可意成調善法，具戒富德真實福田，為善知識，身心歡悅，深生敬信。既命終已，還生人中，諸根圓滿，支體具足，隨所生處，所言柔軟，端正聰明，安隱快樂。

(Kinh: Lại này thiện nam tử! Nếu Bồ Tát Ma Ha Tát có thể cho đến hết thọ mạng lìa lời thô ác, hết thảy chúng sanh thường cùng yêu kính, lời lẽ nói ra đều khiến cho mọi người hoan hỷ, nghe rồi đều kính trọng, vâng theo, chẳng ngờ vực, lo ngại. Do vậy, thiện căn mau chóng chín muồi. Trong tất cả những lúc luân chuyển năm đường, chìm trong sông sanh tử thuở trước, do thô ác ngữ, tạo các nghiệp chướng ác nơi thân, ngữ, ý, các phiền não chướng, các hữu tình chướng, hết thảy pháp chướng, các chướng ngại nơi điều phục thiện sự, tự làm, dạy người, thấy nghe vui theo, do cái luân “xa lìa lời thô ác” này, [các nghiệp chướng ấy] thảy đều bị nghiền nát, phá tan, chẳng còn sót, chẳng thọ quả báo. Trong thân hiện đời, các hàng trời người đều cùng thân ái, chẳng có ngờ vực, lo ngại, thân tâm an lạc, lời lẽ nói ra đều khiến cho người khác vui mừng. Khi sắp mạng chung, thân tâm chẳng bị ưu khổ bức bách, vợ con yêu mến và quyến thuộc vây quanh. Khi lâm chung, chẳng thấy sứ giả đáng sợ của vua Diễm Ma, chỉ thấy người vừa ý, điều phục thành tựu thiện pháp, trọn giới, giàu đức, phước điền chân thật làm thiện tri thức, thân tâm vui mừng, sanh lòng kính tin sâu xa. Đã mạng chung, lại sanh làm người, các căn viên mãn, chi thể trọn đủ. Sanh ở bất cứ nơi đâu, lời nói mềm mỏng, đoan chánh, thông minh, an ổn, vui sướng).

“Thô ác ngữ” là nói lời ác, lời nói khó nghe! Chửi người khác thì lời lẽ thốt ra thường bẩn thỉu. Nếu là người Tứ Xuyên, hễ mở miệng ra bèn nói “cách lão tử”. “Cách lão tử” là gì? “Cách lão tử” (格老子)[8] là câu cửa miệng của họ, gặp ai cũng gọi người ta là “tiểu bối” (小輩, bọn nhỏ). Tôi có tranh luận với thầy tôi về chuyện này, thầy nói đó là tập khí của họ. Tôi nói: “Tập khí ư? Cớ sao họ đối với Phật chẳng dám gọi là “tiểu bối”, mà gọi là Thế Tôn. Họ thấy quốc vương, làm sao dám gọi là “tiểu bối”! Tập khí gì vậy? Tập khí có thể sửa đổi, câu cửa miệng của họ, thậm chí thấy ai cũng đều gọi là “quy nhi tử” (龜兒子, đồ con rùa). Tôi nói: “Họ thấy quan địa phương, thấy cảnh sát, đâu có dám gọi những người đó là đồ con rùa!” Phàm là đối với hết thảy thói quen, [nếu quan niệm] có sửa hay không cũng chẳng sao, hỏng bét rồi! Hết thảy thói quen sanh hoạt, hoặc là lời lẽ thô ác, cứ để mặc như vậy, cho là chẳng có vấn đề gì! Khi kinh Phật dạy về giới, chẳng nói [cặn kẽ] như thế sẽ không được. Khi đó, những điều [giới kinh] nói ra, [hễ vi phạm] đều tính là phạm giới. Giới luật ắt phải nói như sự thật, nêu rõ sự thật. Trừ giới luật ra, đều chẳng thể nói lời thô ác.

Không nói lời thô ác, hãy nói lời mềm mỏng. Từ ngữ mềm mỏng, nói những lời đáng mến, khiến cho người khác thích nghe. Mềm mỏng là âm điệu rất nhu hòa, đừng ăn nói thô bạo, hoặc là lớn tiếng, gắt gỏng, mặt cũng đỏ bừng, mắt cũng trợn trừng trừng. Quý vị còn chưa nói gì, người ta trông thấy đã phiền não. Nếu quý vị thốt ra lời, đương nhiên càng tệ hơn thế. Chuyện kiểu này rất nhiều, đều là biểu hiện chẳng đoan chánh, chẳng thông minh. Khi người đang nổi giận, tướng mạo hết sức khó coi!

(Kinh) Phục ngộ khả ý, thành điều thiện pháp, cụ giới, phú đức, chân thật phước điền vi thiện tri thức, y bỉ tu học ly thô ác ngữ, năng đoạn nhất thiết ác bất thiện pháp, năng thành nhất thiết thù thắng thiện pháp, năng cầu nhất thiết Đại Thừa pháp nghĩa, năng tu nhất thiết Bồ Tát nguyện hạnh, tiệm thứ thú nhập thâm quảng trí hải, nãi chí chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề. Sở cư Phật độ, viễn ly nhất thiết bất khả ý thanh, chủng chủng thượng diệu, như ý hòa nhã, chư ý lạc thanh, kết tập pháp thanh, sung mãn kỳ độ. Cụ túc niệm huệ, phạm âm thanh triệt, điều thiện hữu tình, lai sanh kỳ quốc. Thường dĩ nhuyễn ngữ, cánh tương khuyến tấn. Như Lai tự thân thọ mạng vô lượng, vị chư hữu tình, như ưng thuyết pháp. Bát Niết Bàn hậu, chánh pháp cửu trụ, lợi ích, an lạc vô lượng hữu tình. Thiện nam tử! Thị danh Bồ Tát Ma Ha Tát đệ lục viễn ly thô ác ngữ luân. Bồ Tát Ma Ha Tát thành tựu thử luân cố, ư Thanh Văn Thừa, đắc vô ngộ thất, ư Thanh Văn Thừa Bổ Đặc Già La, đắc vô ngộ thất, ư Độc Giác Thừa, đắc vô ngộ thất, ư Độc Giác Thừa Bổ Đặc Già La, đắc vô ngộ thất, ư kỳ Đại Thừa, đắc vô ngộ thất, ư kỳ Đại Thừa Bổ Đặc Già La, đắc vô ngộ thất. Thường năng xí nhiên Tam Bảo chủng tánh. Ư chư Như Lai xuất gia đệ tử, nhược thị pháp khí, nhược phi pháp khí, hạ chí nhất thiết bị phiến ca-sa, thế tu phát giả, đắc vô ngộ thất. Ư Đại Thừa pháp, thường đắc thăng tấn, vô hữu thoái chuyển. Lợi huệ, thắng phước, thường đắc tăng trưởng. Ư nhất thiết Định, chư Đà-la-ni, chư Nhẫn, chư Địa, tốc đắc tự tại, vô hữu thoái chuyển. Thường đắc trị ngộ chư thiện tri thức, tùy thuận nhi hành. Thường đắc bất ly kiến nhất thiết Phật, cập chư Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử, bất ly văn pháp, bất ly thân cận, cúng dường chúng Tăng. Ư chư thiện căn, thường tinh tấn cầu, tâm vô yếm túc. Thường ư Bồ Đề chủng chủng hạnh nguyện, tâm vô yếm túc. Sở đắc quả báo, quảng thuyết như tiền.

(經)復遇可意成調善法，具戒富德真實福田，為善知識，依彼修學離粗惡語，能斷一切惡不善法，能成一切殊勝善法，能求一切大乘法義，能修一切菩薩願行，漸次趣入深廣智海，乃至證得無上菩提。所居佛土，遠離一切不可意聲，種種上妙、如意、和雅諸意樂聲、結集法聲，充滿其土，具足念慧，梵音清徹，調善有情來生其國，常以軟語，更相勸進；如來自身壽命無量，為諸有情如應說法，般涅槃後，正法久住，利益安樂無量有情。善男子，是名菩薩摩訶薩，第六遠離粗惡語輪。菩薩摩訶薩成就此輪故，於聲聞乘，得無誤失；於聲聞乘補特伽羅，得無誤失；於獨覺乘，得無誤失；於獨覺乘補特伽羅，得無誤失；於其大乘，得無誤失；於其大乘補特伽羅，得無誤失；常能熾然三寶種性；於諸如來出家弟子，若是法器，若非法器，下至一切被片袈裟、剃鬚發者，得無誤失；於大乘法，常得升進，無有退轉；利慧勝福，常得增長；於一切定諸陀羅尼，諸忍諸地，速得自在，無有退轉；常得值遇諸善知識，隨順而行；常得不離見一切佛及諸菩薩、聲聞弟子，不離聞法，不離親近供養眾僧；於諸善根，常精進求，心無厭足；常於菩提種種行願，心無厭足。所得果報，廣說如前。

(Kinh: Lại gặp bậc vừa ý, thành tựu điều phục thiện pháp, đủ giới, giàu đức, phước điền chân thật làm thiện tri thức, nương theo người ấy tu học, lìa lời thô ác, có thể đoạn hết thảy các pháp ác, bất thiện, có thể thành tựu hết thảy các thiện pháp thù thắng, có thể cầu hết thảy pháp nghĩa Đại Thừa, có thể tu hết thảy nguyện hạnh Bồ Tát, dần dần tiến nhập biển trí sâu rộng, cho đến chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề. Cõi Phật người ấy đang ở, xa lìa hết thảy tiếng chẳng đẹp ý, các thứ thượng diệu, như ý, hòa nhã, các thứ tiếng khiến đẹp lòng, tiếng kết tập pháp, đầy ắp cõi ấy. Các hữu tình chúng sanh trọn đủ niệm huệ, phạm âm trong trẻo, thấu triệt, điều hòa thuần thiện, sanh về cõi ấy. Thường dùng lời lẽ mềm mỏng để khuyên lơn, sách tấn lẫn nhau. Bản thân Như Lai thọ mạng vô lượng, vì các hữu tình thuyết pháp đúng với căn cơ. Sau khi Phật bát Niết Bàn, chánh pháp tồn tại lâu dài, lợi ích, an lạc vô lượng hữu tình. Này thiện nam tử! Đó gọi là luân thứ sáu “xa lìa lời thô ác” của Bồ Tát Ma Ha Tát. Do Bồ Tát Ma Ha Tát thành tựu luân này, sẽ chẳng phạm sai lầm đối với Thanh Văn Thừa, chẳng phạm sai lầm đối với Thanh Văn Thừa Bổ Đặc Già La, chẳng phạm sai lầm đối với Độc Giác Thừa, chẳng phạm sai lầm đối với Độc Giác Thừa Bổ Đặc Già La, chẳng phạm sai lầm đối với Đại Thừa, chẳng phạm sai lầm đối với Đại Thừa Bổ Đặc Già La. Thường có thể hưng thịnh chủng tánh Tam Bảo. Đối với các đệ tử xuất gia của các đức Như Lai, dù là pháp khí, hay chẳng phải là pháp khí, thậm chí đối với hết thảy những kẻ khoác một mảnh ca-sa, cạo bỏ râu tóc, đều chẳng phạm sai lầm. Đối với pháp Đại Thừa, thường được thăng tấn, chẳng bị thoái chuyển. Trí huệ nhạy bén và phước thù thắng thường được tăng trưởng. Trong hết thảy các Định, các Đà-la-ni, các Nhẫn, các Địa, mau được tự tại, chẳng bị thoái chuyển, thường được gặp gỡ các thiện tri thức tùy thuận hành theo. Thường được chẳng lìa thấy hết thảy Phật, và các Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử, chẳng lìa nghe pháp, chẳng lìa thân cận, cúng dường chúng Tăng. Đối với các thiện căn, thường tinh tấn cầu, tâm chẳng chán đủ. Thường đối với các hạnh nguyện Bồ Đề, tâm chẳng chán đủ. Đạt được quả báo như trên đây đã rộng nói).

“Phục ngộ khả ý, thành điều thiện pháp, cụ giới, phú đức, chân thật phước điền vi thiện tri thức, y bỉ tu học” (Lại gặp người vừa ý, thành tựu điều phục thiện pháp, trọn giới, giàu đức, phước điền chân thật, nương theo người đó tu học): Phải học như thế nào thì mới có thể lìa lời thô ác? Chuyện này lại bất đồng, khác với những điều trước đó. Âm thanh “chủng chủng thượng diệu” (các thứ thượng diệu), sanh vào thế giới Cực Lạc, ngay cả tiếng chim kêu đều là đang thuyết pháp, há còn có lời thô ác? Đã chẳng có, cho nên hết thảy [các chúng sanh] tâm tình điều phục, hiền lành, ăn nói mềm mỏng, âm thanh vi diệu, đều sanh về cõi Phật ấy. “Thường dĩ nhuyễn ngữ cánh tương khuyến tấn” (thường dùng lời lẽ mềm mỏng để khuyên lơn, khích lệ lẫn nhau), phải tinh tấn tu hành. Điều gì được coi là có trí huệ? Điều gì có thể khiến cho chúng sanh đạt được lợi ích? Cho đến “sắc bén, chẳng bị hết thảy chướng ngại tối tăm ngăn trở”. Đó là trí huệ. Đấy là huệ kiếm, huệ kiếm chém diệt ma! Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật chính là [trí huệ ấy]. Trí huệ ấy kiên cố như kim cang, sắc bén như kim cang, có thể trừ khử hết thảy các Hoặc. Đó gọi là “lợi huệ”. Có thể nói lợi huệ chính là kim cang trí huệ, cũng gọi là trí Bát Nhã. “Thắng phước” là gì? Chẳng chấp trước. Bồ Tát làm hết thảy các sự, độ hết thảy chúng sanh, chẳng có phước đức. Ngài Tu Bồ Đề ngạc nhiên, làm nhiều như vậy mà chẳng có phước đức ư? Bồ Tát tạo phước đức, nhưng chẳng chấp trước, đấy là phước đức lớn nhất. Khi chúng ta làm hết thảy các chuyện tốt mà chẳng chấp trước, chuyện tốt ấy biến thành rất lớn. Lợi huệ và phước đức có thể lý giải theo nhiều cách, thường được tăng trưởng.

(Kinh) Phục thứ thiện nam tử! Nhược Bồ Tát Ma Ha Tát năng tận hình thọ ly tạp uế ngữ, nhất thiết chúng sanh thường cộng ái kính, sở phát ngôn từ giai hữu nghĩa lợi, văn tất kính phụng, vô sở sai nghi. Do thử thiện căn tốc đắc thành thục. Sở hữu tiền tế luân chuyển ngũ thú, một sanh tử hà, nhân tạp uế ngữ, tạo thân, ngữ, ý, chư ác nghiệp chướng, chư phiền não chướng, chư hữu tình chướng, nhất thiết pháp chướng, chư nghĩa lợi chướng, tự tác, giáo tha, kiến văn tùy hỷ, do thử viễn ly tạp uế ngữ luân, giai tất triển hoại, tồi diệt vô dư, bất thọ quả báo. Ư hiện thân trung, chư nhân thiên đẳng, giai cộng thân ái, vô sở sai lự, thân tâm an lạc, sở phát ngôn từ, giai thành nghĩa lợi. Tương mạng chung thời, thân tâm bất vị ưu khổ bức thiết, sở ái thê tử, quyến thuộc vi nhiễu. Lâm mạng chung thời, bất kiến khả bố Diễm Ma Vương sứ, duy kiến khả ý, thành điều thiện pháp, cụ giới, phú đức, chân thật phước điền vi thiện tri thức, thân tâm hoan duyệt, thâm sanh kính tín. Ký mạng chung dĩ, hoàn sanh nhân trung, chư căn viên mãn, chi thể cụ túc, tùy sở sanh xứ, ngôn tất nhiêu ích, đoan chánh, thông minh, an ổn khoái lạc.

(經)復次，善男子，若菩薩摩訶薩，能盡形壽離雜穢語，一切眾生常共愛敬，所發言詞皆有義利，聞悉敬奉，無所猜疑，由此善根速得成熟。所有前際輪轉五趣沒生死河，因雜穢語，造身語意諸惡業障、諸煩惱障、諸有情障、一切法障、諸義利障，自作、教他、見聞隨喜，由此遠離雜穢語輪，皆悉輾壞，摧滅無餘，不受果報。於現身中，諸人天等皆共親愛，無所猜慮，身心安樂，所發言詞皆成義利。將命終時，身心不為憂苦逼切，所愛妻子眷屬圍繞。臨命終時，不見可怖剡魔王使，唯見可意成調善法，具戒富德真實福田，為善知識，身心歡悅，深生敬信。既命終已，還生人中，諸根圓滿，支體具足，隨所生處，言必饒益，端正聰明，安隱快樂。

(Kinh: Lại này, thiện nam tử! Nếu Bồ Tát Ma Ha Tát có thể cho đến hết thọ mạng, lìa lời tạp uế, hết thảy chúng sanh sẽ thường cùng yêu kính, lời lẽ nói ra đều có nghĩa lợi, người nghe đều tôn kính, vâng theo, chẳng nghi ngờ, lo ngại. Do vậy, thiện căn mau được chín muồi. Trong tất cả các lúc luân chuyển trong năm đường, chìm trong sông sanh tử thuở trước, đã do lời lẽ tạp uế mà tạo các nghiệp chướng ác nơi thân, ngữ, ý, các phiền não chướng, các hữu tình chướng, hết thảy pháp chướng, các chướng ngại đối với nghĩa lợi. Do cái luân “xa lìa lời tạp uế” này, [các nghiệp chướng ấy] đều bị nghiền nát, phá tan, chẳng còn sót, chẳng nhận lấy quả báo. Nơi thân hiện tại, các hàng trời, người đều cùng thân ái, chẳng ngờ vực, lo ngại, thân tâm yên vui. Lời lẽ thốt ra đều trở thành nghĩa lợi. Khi sắp mạng chung, thân tâm chẳng bị ưu khổ bức bách. Vợ con yêu mến và quyến thuộc vây quanh. Khi lâm chung, chẳng thấy sứ giả đáng sợ của vua Diễm Ma, chỉ thấy người vừa ý, thành tựu điều phục thiện pháp, trọn giới, giàu đức, phước điền chân thật làm thiện tri thức, thân tâm vui sướng, sanh lòng kính tin sâu xa. Đã mạng chung, lại được sanh làm người, các căn viên mãn, chi thể trọn đủ, sanh vào bất cứ nơi đâu, cũng đều nói lời lợi ích, đoan chánh, thông minh, an ổn, vui sướng).

Tạp uế ngữ là món cuối cùng trong ngữ nghiệp. [Chúng ta đã thảo luận về] hư cuống ngữ, thô ác ngữ, ly gián ngữ, loại thứ tư trong ngữ nghiệp là tạp uế ngữ, cũng chính là ỷ ngữ. “Ỷ ngữ” (綺語) là thốt ra lời lẽ vô ích. “Uế” (穢) có nghĩa là “bất tịnh”; nói đúng ra, chính là cái kiểu chuyện gẫu, tán nhảm thông thường của chúng ta! Có mấy người ngồi với nhau, tán gẫu sẽ là [tình hình] như thế này: Chuyện gì cũng nói được, đó chính là tạp uế! Do người nói lời tạp uế chẳng được chúng sanh cung kính, chúng sanh chẳng muốn cung kính, vì họ ăn nói chẳng có “nghĩa lợi” (義利, nghĩa lý, lợi ích), tức là như chúng ta nói “ngôn ngữ nhạt phèo, nhìn mặt chán ngắt!” Nếu lìa tạp uế ngữ, [lời nói] sẽ có ý nghĩa. Hết thảy chúng sanh đều muốn thân cận, cung kính, kính mến người ấy. Như thế thì lìa khỏi lời tạp uế, lời người ấy nói có đạo lý, có lợi ích cho chúng sanh, người khác nghe thấy sẽ cung kính quý vị, sẽ chẳng ngờ vực, lo ngại. Nếu quý vị ăn nói mà người ta cứ phải “trừ hao” [những điều khoác lác, nhảm nhí, vô bổ] thì hãy ngẫm xem, lời nói của quý vị còn có ý nghĩa gì cơ chứ? Đấy chính là “sai nghi” (猜疑, ngờ vực, lo ngại), chẳng thể hoàn toàn tin lời quý vị, sẽ nẩy sanh nghi hoặc đối với lời nói của quý vị. Nếu lìa khỏi tạp uế ngữ, sẽ khiến cho quý vị mau chóng được thành thục, thành thục gì vậy? Thành thục tịnh nghiệp. Trong quá khứ trước kia, đã luân chuyển trong năm đường, chìm đắm trong sông sanh tử, quả báo ấy có liên quan đến tạp uế ngữ, đồng thời tạo rất nhiều [nghiệp nơi] thân, ngữ, ý, “chư ý nghiệp cố” (do các ý nghiệp), có ý nghĩa ấy!

[Nếu quý vị] đọc phẩm Phạm Hạnh [của kinh Hoa Nghiêm] đều biết “ngữ” là ngữ nghiệp, cũng có hàm nghĩa như thế. “Ý” là ý nghiệp, “thân” là thân nghiệp. Thân và thân nghiệp khác nhau, vì lời nói chẳng có ý nghĩa khiến cho các nghiệp đã làm và tất cả tác dụng nơi thân, khẩu, ý của quý vị đều trở thành chướng ngại. Khi quý vị giáo hóa, độ chúng sanh, cùng học tập với chúng sanh, [các nghiệp đã tạo nơi thân, ngữ, ý] đều trở thành chướng ngại, cũng tức là người khác chẳng muốn quan tâm quý vị. Vì có chướng ngại ấy, hoặc là do chính mình thốt lời tạp uế, cho đến dạy kẻ khác nói lời tạp uế, hoặc là nghe kẻ khác thốt lời tạp uế, quý vị đều tán thán, tùy hỷ. Nơi trà đình, tửu quán, tiệm ăn, phòng khiêu vũ, ngôn ngữ thuộc loại này quá nhiều. Đối với chuyện này, quý vị chớ nên nẩy sanh thái độ “thấy, nghe tùy hỷ”, phải xa lìa! Nếu xa lìa tạp uế ngữ, luân này sẽ thành tựu. Xa lìa tạp uế ngữ nghiệp luân có mười luân. Đây là luân cuối cùng trong mười luân. Do cái luân nghiền nát tạp uế ngữ này, hết thảy ngữ nghiệp tạp uế trong quá khứ của quý vị sẽ bị phá nát chẳng còn sót thừa, chẳng chịu quả báo. Chẳng chịu quả báo thuộc về “tiền tế” (前際, quá khứ), còn “hiện tế” (現際, hiện tại) là “ư hiện thân trung, chư thiên nhân đẳng giai cộng thân cận” (nơi thân hiện tại, các hàng thiên nhân đều cùng thân cận).

Nếu trời, người đều cùng thân cận quý vị, thì đối với cá nhân của quý vị, họ chẳng phải lo ngại, suy đoán, rà xét lời lẽ của quý vị, mà sẽ tin ưa chân thành, khẩn thiết, thân tâm của quý vị cũng an lạc. Tất cả ngôn từ “giai thành nghĩa lợi” (đều thành nghĩa lợi), chẳng phải là ngôn từ không có nghĩa lý và vô ích. Tất cả ngôn từ khiến cho hết thảy hữu tình chúng sanh đều có thể đạt được lợi ích. Nếu lúc quý vị sắp mạng chung, thân tâm đều chẳng bị ưu sầu, buồn bã, khổ não trói buộc, cũng chẳng bị khổ nạn vùi dập, bức bách. Sự khổ sở mang tánh chất bức bách khiến cho thân tâm của quý vị chẳng được an lạc. Thân tâm đạt được an lạc, sẽ chẳng có tánh chất bức bách. Mỗi cá nhân đều hy vọng khi chết, lục thân quyến thuộc của chính mình, vợ con yêu mến đều vây quanh bên mình. Những lời này thoạt nhìn rất đơn giản, rất nhiều người khi chết, chẳng có vợ con hiện diện, hoặc là chết vì tai nạn xe cộ, hoặc chết nơi đất khách quê người. Có thể “thọ chung chánh tẩm”, khi chết, người thân yêu nhất ở bên cạnh, đấy cũng là rất hạnh phúc, ra đi cũng rất thoải mái. Tuy cuối cùng vẫn biệt ly, vẫn là biệt ly rất tốt đẹp. Quý vị cũng chẳng trông thấy sứ giả đáng sợ của vua Diễm Ma, Hắc Vô Thường, Bạch Vô Thường. Họ là câu hồn sứ giả, câu hồn quý vị đi. Quý vị cũng chẳng trông thấy.

Trong khi mạng chung mà trông thấy những kẻ ấy, sẽ sanh lòng hoảng sợ. Bất quá, quý vị trông thấy toàn là thiện tri thức vừa ý, điều thuận thiện pháp, toàn thấy các vị phước điền chân thật, đủ giới, giàu đức, khiến cho thân tâm của quý vị rất hoan hỷ, rất vui sướng. Đồng thời, đối với vị thiện tri thức ấy, sanh lòng kính tín sâu xa. Như thế thì khi quý vị ra đi, sẽ ra đi rất tốt đẹp. Nếu quý vị chẳng tu hành, chỉ do một hạnh lìa lời tạp uế này, do đã thành tựu nghiệp này, quý vị còn có thể sanh làm người, sẽ chẳng [phải lâm vào tình cảnh khốn khổ] như đã nói trong Thập Ác Nghiệp Luân thuộc phần trước, tức là hễ sanh làm người, các căn thiếu sót, tứ chi không đầy đủ! Mà sẽ là sanh trong loài người, các căn viên mãn, tứ chi trọn vẹn. “Tùy sở sanh xứ, ngôn tất nhiêu ích” (sanh ở bất cứ nơi đâu, lời nói ắt tạo lợi ích): Quý vị sanh ở bất cứ nơi đâu, hễ tới chỗ nào, nói năng đều có thể tạo lợi ích cho người khác. Ai nấy đều sanh tâm hoan hỷ, tướng mạo của quý vị là “đoan chánh, thông minh, an ổn, vui sướng”.

(Kinh) Phục ngộ khả ý, thành điều thiện pháp, cụ giới, phú đức, chân thật phước điền, vi thiện tri thức, y bỉ tu học ly tạp uế ngữ, năng đoạn nhất thiết ác bất thiện pháp, năng thành nhất thiết thù thắng thiện pháp, năng cầu nhất thiết Đại Thừa pháp nghĩa, năng tu nhất thiết Bồ Tát nguyện hạnh, tiệm thứ thú nhập thâm quảng trí hải, nãi chí chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề. Sở cư Phật độ, viễn ly nhất thiết vô nghĩa lợi thanh, chủng chủng thượng diệu Bồ Tát tạng nhiếp, đại pháp âm thanh châu biến quốc độ, thành tựu vô biên đại nguyện diệu trí, năng thiện biện thuyết chủng chủng pháp nghĩa, như thị hữu tình lai sanh kỳ quốc. Như Lai tự thân thọ mạng vô lượng, vị chư hữu tình như ưng thuyết pháp. Bát Niết Bàn hậu, chánh pháp cửu trụ, lợi ích an lạc vô lượng hữu tình. Thiện nam tử! Thị danh Bồ Tát Ma Ha Tát đệ thất viễn ly tạp uế ngữ luân. Bồ Tát Ma Ha Tát thành tựu thử luân cố, ư Thanh Văn Thừa đắc vô ngộ thất, ư Thanh Văn Thừa Bổ Đặc Già La đắc vô ngộ thất, ư Độc Giác Thừa đắc vô ngộ thất, ư Độc Giác Thừa Bổ Đặc Già La đắc vô ngộ thất, ư kỳ Đại Thừa đắc vô ngộ thất, ư kỳ Đại Thừa Bổ Đặc Già La đắc vô ngộ thất, thường năng xí nhiên Tam Bảo chủng tánh. Ư chư Như Lai xuất gia đệ tử, nhược thị pháp khí, nhược phi pháp khí, hạ chí nhất thiết bị phiến ca-sa, thế tu phát giả, đắc vô ngộ thất. Ư Đại Thừa pháp, thường đắc thăng tấn, vô hữu thoái chuyển. Lợi huệ, thắng phước thường đắc tăng trưởng. Ư nhất thiết Định, chư Đà-la-ni, chư Nhẫn, chư Địa, tốc đắc tự tại, vô hữu thoái chuyển, thường đắc trị ngộ chư thiện tri thức, tùy thuận nhi hành, thường đắc bất ly kiến nhất thiết Phật, cập chư Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử, bất ly văn pháp, bất ly thân cận, cúng dường chúng Tăng. Ư chư thiện căn, thường tinh tấn cầu, tâm vô yếm túc, thường ư Bồ Đề chủng chủng hạnh nguyện, tâm vô yếm túc. Sở đắc quả báo, quảng thuyết như tiền.

(經)復遇可意成調善法，具戒富德真實福田，為善知識，依彼修學離雜穢語，能斷一切惡不善法，能成一切殊勝善法，能求一切大乘法義，能修一切菩薩願行，漸次趣入深廣智海，乃至證得無上菩提。所居佛土，遠離一切無義利聲，種種上妙菩薩藏攝大法音聲週徧國土，成就無邊大願妙智，能善辯說種種法義，如是有情來生其國；如來自身壽命無量，為諸有情如應說法，般涅槃後，正法久住，利益安樂無量有情。善男子，是名菩薩摩訶薩，第七遠離雜穢語輪。菩薩摩訶薩成就此輪故，於聲聞乘，得無誤失；於聲聞乘補特伽羅，得無誤失；於獨覺乘，得無誤失；於獨覺乘補特伽羅，得無誤失；於其大乘，得無誤失；於其大乘補特伽羅，得無誤失；常能熾然三寶種性；於諸如來出家弟子，若是法器，若非法器，下至一切被片袈裟、剃鬚發者，得無誤失；於大乘法，常得升進，無有退轉；利慧勝福，常得增長；於一切定諸陀羅尼，諸忍諸地，速得自在，無有退轉；常得值遇諸善知識，隨順而行；常得不離見一切佛及諸菩薩、聲聞弟子，不離聞法，不離親近供養眾僧；於諸善根，常精進求，心無厭足；常於菩提種種行願，心無厭足。所得果報，廣說如前。

(Kinh: Lại gặp người vừa ý, điều phục thành tựu thiện pháp, đủ giới, giàu đức, phước điền chân thật làm thiện tri thức, nương theo người đó tu học lìa lời tạp uế, có thể đoạn hết thảy pháp ác bất thiện, có thể thành tựu hết thảy thiện pháp thù thắng, có thể cầu hết thảy pháp nghĩa Đại Thừa, có thể tu hết thảy nguyện hạnh của Bồ Tát, dần dần tiến nhập biển trí sâu rộng, cho đến chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề. Cõi Phật người ấy ở xa lìa hết thảy tiếng chẳng có nghĩa lợi, âm thanh to lớn thuộc về các loại Bồ Tát Tạng thượng diệu trọn khắp cõi nước, thành tựu vô biên đại nguyện diệu trí, có thể khéo biện luận, giảng giải các thứ pháp nghĩa. Hữu tình như thế sanh về nước ấy. Bản thân Như Lai thọ mạng vô lượng, vì các hữu tình thuyết pháp đúng như căn cơ. Sau khi Phật nhập Niết Bàn, chánh pháp tồn tại lâu dài, lợi ích, an lạc vô lượng hữu tình. Này thiện nam tử! Đó gọi là cái luân thứ bảy “xa lìa lời tạp uế” của Bồ Tát Ma Ha Tát. Bồ Tát Ma Ha Tát do thành tựu luân này, chẳng phạm sai lầm đối với Thanh Văn Thừa, chẳng phạm sai lầm đối với Thanh Văn Thừa Bổ Đặc Già La, chẳng phạm sai lầm đối với Độc Giác Thừa, chẳng phạm sai lầm đối với Độc Giác Thừa Bổ Đặc Già La, chẳng phạm sai lầm đối với Đại Thừa, chẳng phạm sai lầm đối với Đại Thừa Bổ Đặc Già La, thường có thể hưng thịnh chủng tánh Tam Bảo. Đối với các đệ tử xuất gia của các đức Như Lai, dù là pháp khí, hay chẳng phải là pháp khí, cho đến đối với hết thảy những kẻ khoác một mảnh ca-sa, cạo bỏ râu tóc, đều chẳng phạm sai lầm. Đối với pháp Đại Thừa, thường được thăng tấn, chẳng bị thoái chuyển. Trí huệ nhạy bén và phước thù thắng thường được tăng trưởng. Trong hết thảy các Định, các Đà-la-ni, các Nhẫn, các Địa, mau được tự tại, chẳng bị thoái chuyển. Thường được gặp gỡ các thiện tri thức để tùy thuận hành theo. Thường được chẳng lìa thấy hết thảy Phật, và các Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử. Chẳng lìa nghe pháp, chẳng lìa thân cận, cúng dường chúng Tăng. Đối với các thiện căn, thường tinh tấn cầu, tâm chẳng chán đủ. Thường đối với các thứ hạnh nguyện Bồ Tát, tâm chẳng chán đủ. Đạt được quả báo như đã nói rộng trong phần trước).

Đây là nói quý vị lại sanh trong nhân gian, cũng giống như khi lâm chung [đã nói] trong phần trước, cũng gặp gỡ hàng thiện tri thức vừa ý. Vị ấy đã điều phục ác pháp, chẳng có ác pháp, đều biến thành thiện pháp, trọn đủ giới thanh tịnh, phước đức dồi dào, có trí huệ. “Phước điền chân thật” chính là nói đến bậc phước điền xuất thế. Phước điền chân thật là nói phước điền lý tánh của chính mình, chẳng phải là phước điền hư vọng. Bậc thiện tri thức như thế đến làm bậc y chỉ cho quý vị, quý vị sẽ học tập điều gì từ họ? Học tập lìa tạp uế ngữ, tức là chẳng nói những lời không có ý nghĩa. Đấy là đối chiếu giữa Thập Ác Nghiệp và Thập Thiện Nghiệp. Hãy khéo học tập Thập Thiện Nghiệp, Thập Ác Nghiệp liền biến thành Thập Thiện Nghiệp. Học tập Thập Thiện Nghiệp tốt đẹp, Thập Ác Nghiệp sẽ chẳng còn nữa, bị đoạn dứt.

Trong quá khứ, chúng ta cứ ngỡ Thập Thiện Nghiệp chỉ là phước báo nhân thiên. Nếu tiến thêm bước nữa, dùng Thập Thiện Nghiệp làm cơ sở để tiến lên, hết thảy các thiện pháp đều có thể tăng trưởng, hết thảy các ác pháp đều có thể tách rời. Quý vị có thể thành tựu hết thảy thiện pháp thù thắng, bao gồm Tứ Đế, mười hai duyên, Lục Độ. Khi ấy, nếu quý vị cầu pháp nghĩa Đại Thừa, có thể tu Bồ Tát nguyện, phát Bồ Tát nguyện, hành Bồ Tát hạnh, sẽ dần dần tiến nhập trí huệ Bát Nhã, thâm nhập biển trí sâu rộng, cho đến thành Phật, chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề. Như vậy thì trong cõi Phật quý vị đang ở, sẽ xa lìa hết thảy các âm thanh chẳng có nghĩa lợi, chẳng nghe thấy các ngôn ngữ không có nghĩa lợi. Như thế thì [các âm thanh được nghe] toàn thuộc về Bồ Tát Tạng thượng diệu, luôn được nghe các pháp nghĩa vi diệu, đều thuộc loại Đại Thừa Bồ Tát. “Đại pháp âm thanh châu biến quốc độ” (âm thanh đại pháp trọn khắp cõi nước): Pháp âm như vậy trọn khắp cả nước, trọn khắp cõi Phật quý vị đang ở. Quốc độ ấy chẳng phải là một tiểu châu, mà là một thế giới Phật, [chẳng hạn như] thế giới Sa Bà của chúng ta, toàn thể pháp âm trọn khắp thế giới Sa Bà. “Thành tựu vô biên đại nguyện diệu trí” là chỉ nói Đại Thừa. Có đôi khi, đức Phật nói Đại Thừa mà hàm nhiếp Nhị Thừa. [Chánh kinh nói] “hữu tình như thế sanh vào cõi ấy” để hình dung quốc độ ấy có hình dạng như thế nào? Cõi Phật ấy hết sức trang nghiêm, hoàn toàn thuộc về Đại Thừa. Thế giới Cực Lạc cũng thế, đến nơi đó là sẽ tiến thẳng đến thành Phật, nhưng trong ao hoa sen ấy cũng có Thanh Văn, cũng có Duyên Giác, đều là tiến nhập Đại Thừa, hoàn toàn chẳng phải là các Thanh Văn đoạn chủng tử Bồ Đề trong thế giới Sa Bà, mà là hàng Thanh Văn có chủng tử Bồ Đề.

Thọ mạng của đức Phật thì sao? Bản thân Như Lai thọ mạng vô lượng, “Như Lai” chính là A Di Đà Phật trong thế giới Cực Lạc, thọ mạng vô lượng. Mỗi vị Phật trong vô lượng các tịnh Phật quốc độ đều có thọ mạng vô lượng. “Vị chư hữu tình như ưng thuyết pháp” [nghĩa là] họ thuộc căn cơ gì, bèn nói cho họ pháp [tương xứng] căn cơ ấy. Sau khi đức Phật trong cõi ấy nhập Niết Bàn, “chánh pháp cửu trụ, lợi ích an lạc vô lượng hữu tình” (chánh pháp tồn tại lâu dài, lợi ích, yên vui vô lượng hữu tình). Chẳng có Tượng Pháp và Mạt Pháp, Chánh Pháp vĩnh viễn trụ trong thế gian.

“Ư chư thiện căn, thường tinh tấn cầu, tâm vô yếm túc” (Đối với các thiện căn, thường tinh tấn cầu, tâm chẳng chán đủ): Vun bồi thiện căn, vĩnh viễn chẳng chán đủ, mãi cho đến khi thành Phật. “Thường ư Bồ Đề chủng chủng hạnh nguyện, tâm vô yếm túc” (Thường đối với các thứ hạnh nguyện Bồ Đề, tâm chẳng chán đủ): Trăm ngàn vạn ức nguyện, trăm ngàn vạn ức hạnh, vĩnh viễn chẳng chán đủ. Vì thế, Địa Tạng Vương Bồ Tát vẫn đang phát nguyện, Thập Địa Bồ Tát vẫn đang phát nguyện, các Ngài phát nguyện lợi ích chúng sanh. “Sở đắc quả báo quảng như tiền thuyết” (Đạt được quả báo rộng như đã nói trong phần trước): Những điều ấy đã nói tới lần thứ bảy rồi, tổng cộng sẽ nói mười lượt.

Thân nghiệp gồm giết, trộm, dâm, khẩu nghiệp bao gồm nói hư cuống (虛誑,giả dối, lừa gạt), tức là vọng ngữ. Những danh từ được phiên dịch trong kinh này có đôi chút biến hóa, “hư cuống ngữ” là vọng ngữ, “ly gián ngữ” là lưỡng thiệt. Ngài (pháp sư Huyền Trang) không dùng danh xưng lưỡng thiệt mà gọi là “ly gián ngữ”. Ngài gọi ác khẩu là “thô ác ngữ”, gọi ỷ ngữ là “tạp uế ngữ”. Tuy danh xưng bất đồng, nhưng ý nghĩa như nhau. Mọi người phải nên biết: Danh từ trong các kinh tuy bất đồng, nhưng ý nghĩa của chúng như nhau. Dưới đây còn có ba luân, [những câu chữ được sử dụng trong ba luân ấy] đều là trùng lặp.

(Kinh) Phục thứ thiện nam tử! Nhược Bồ Tát Ma Ha Tát năng tận hình thọ, viễn ly tham dục, nhất thiết chúng sanh thường sở ái trọng, kỳ tâm thanh tịnh, ly chư nhiễm trược. Do thử, thiện căn tốc đắc thành thục. Sở hữu tiền tế luân chuyển ngũ thú, một sanh tử hà, nhân tham dục cố, tạo thân, ngữ, ý, chư ác nghiệp chướng, chư phiền não chướng, chư hữu tình chướng, nhất thiết pháp chướng, chư vô tham chướng, tự tác, giáo tha, kiến văn tùy hỷ. Do thử viễn ly tham dục luân cố, giai tất triển hoại, tồi diệt vô dư, bất thọ quả báo. Ư hiện thân trung, chư nhân thiên đẳng, giai cộng thân ái, vô sở sai lự, thân tâm an lạc. Kỳ tâm thanh tịnh, ly chư nhiễm trược. Tương mạng chung thời, thân tâm bất vị ưu khổ bức thiết, sở ái thê tử, quyến thuộc vi nhiễu. Lâm mạng chung thời, bất kiến khả bố Diễm Ma vương sứ, duy kiến khả ý, thành điều thiện pháp, cụ giới, phú đức, chân thật phước điền vi thiện tri thức, thân tâm hoan duyệt, thâm sanh kính tín. Ký mạng chung dĩ, hoàn sanh nhân trung, chư căn viên mãn, chi thể cụ túc, tùy sở sanh xứ, kỳ tâm thanh tịnh, ly chư nhiễm trược, đoan chánh, thông minh, an ổn, khoái lạc. Phục ngộ khả ý, thành điều thiện pháp, cụ giới, phú đức, chân thật phước điền vi thiện tri thức, y bỉ tu học ly tham dục pháp, năng đoạn nhất thiết ác bất thiện pháp, năng thành nhất thiết thù thắng thiện pháp, năng cầu nhất thiết Đại Thừa pháp nghĩa, năng tu nhất thiết Bồ Tát nguyện hạnh, tiệm thứ thú nhập thâm quảng trí hải, nãi chí chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề. Sở cư Phật độ, địa bình như chưởng, chúng bảo sung mãn, chủng chủng bảo thụ hàng liệt trang nghiêm, chủng chủng bảo y, bảo trang nghiêm cụ, bảo tràng, phan, cái, kim, ngân, chân châu, la võng đẳng thụ, xứ xứ giai hữu, thậm khả ái nhạo, viễn ly kiêu mạn, nhan mạo đoan nghiêm, chư căn vô khuyết, kỳ tâm bình đẳng. Như thị hữu tình lai sanh kỳ quốc, vô tham công đức, viên mãn trang nghiêm. Như Lai tự thân thọ mạng vô lượng, vị chư hữu tình như ưng thuyết pháp. Bát Niết Bàn hậu, chánh pháp cửu trụ, lợi ích, an lạc vô lượng hữu tình. Thiện nam tử! Thị danh Bồ Tát Ma Ha Tát đệ bát viễn ly tham dục luân dã.

(經)復次，善男子，若菩薩摩訶薩，能盡形壽遠離貪慾，一切眾生常所愛重，其心清淨，離諸染濁，由此善根速得成熟。所有前際輪轉五趣沒生死河，因貪慾故，造身語意諸惡業障、諸煩惱障、諸有情障、一切法障、諸無貪障，自作、教他、見聞隨喜，由此遠離貪慾輪故，皆悉輾壞，摧滅無餘，不受果報。於現身中，諸人天等皆共親愛，無所猜慮，身心安樂，其心清淨，離諸染濁。將命終時，身心不為憂苦逼切，所愛妻子眷屬圍繞。臨命終時，不見可怖剡魔王使，唯見可意成調善法，具戒富德真實福田，為善知識，身心歡悅，深生敬信。既命終已，還生人中，諸根圓滿，支體具足，隨所生處，其心清淨，離諸染濁，端正聰明，安隱快樂；復遇可意成調善法，具戒富德真實福田，為善知識，依彼修學離貪慾法，能斷一切惡不善法，能成一切殊勝善法，能求一切大乘法義，能修一切菩薩願行，漸次趣入深廣智海，乃至證得無上菩提。所居佛土，地平如掌，眾寶充滿，種種寶樹行列莊嚴，種種寶衣、寶莊嚴具、寶幢幡蓋、金、銀、真珠、羅網等樹，處處皆有，甚可愛樂，遠離憍慢，顏貌端嚴，諸根無缺，其心平等，如是有情來生其國，無貪功德圓滿莊嚴；如來自身壽命無量，為諸有情如應說法，般涅槃後，正法久住，利益安樂無量有情。善男子，是名菩薩摩訶薩，第八遠離貪慾輪也。

(Kinh: Lại này thiện nam tử! Nếu Bồ Tát Ma Ha Tát có thể cho đến hết thọ mạng, xa lìa tham dục, hết thảy chúng sanh sẽ thường yêu mến, kính trọng. Tâm vị ấy thanh tịnh, lìa các nhiễm trược. Do vậy, thiện căn có thể mau chóng thành thục. Trong những lúc luân chuyển trong năm đường, chìm trong sông sanh tử trước kia, vì tham dục đã tạo các nghiệp chướng ác nơi thân, ngữ, ý, các phiền não chướng, các hữu tình chướng, hết thảy pháp chướng, các chướng ngại đối với vô tham, tự làm, dạy người khác làm, thấy nghe tùy hỷ. Do cái luân “xa lìa tham dục” này, [các nghiệp chướng ấy] đều bị nghiền nát, tan diệt chẳng còn sót, chẳng nhận lãnh quả báo. Trong thân hiện tại, các hàng trời người đều cùng thân ái, chẳng ngờ vực, lo ngại, thân tâm yên vui. Tâm vị ấy thanh tịnh, lìa các nhiễm trược. Khi sắp mạng chung, thân tâm chẳng bị ưu khổ bức bách. Vợ con yêu mến và quyến thuộc vây quanh. Khi lâm chung, chẳng thấy sứ giả đáng sợ của vua Diễm Ma, chỉ thấy người vừa ý, điều phục thành tựu thiện pháp, đủ giới, giàu đức, phước điền chân thật làm thiện tri thức, thân tâm vui sướng, sanh lòng kính tin sâu xa. Đã mạng chung rồi, lại được làm người, các căn viên mãn, chi thể trọn đủ. Sanh ở bất cứ chỗ nào, tâm cũng thanh tịnh, lìa các đắm nhiễm, ô trược, đoan chánh, thông minh, an ổn, vui sướng. Lại gặp người vừa ý, điều phục thành tựu thiện pháp, trọn giới, đủ đức, phước điền chân thật làm thiện tri thức, nương theo người ấy tu học pháp lìa tham dục, có thể đoạn hết thảy các pháp ác bất thiện, có thể thành tựu hết thảy thiện pháp thù thắng, có thể cầu hết thảy pháp nghĩa Đại Thừa, có thể tu hết thảy nguyện hạnh của Bồ Tát, dần dần tiến nhập biển trí sâu rộng, cho đến chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề. Cõi Phật người ấy ở, đất bằng phẳng như lòng bàn tay, các thứ báu đầy ắp, các thứ cây báu bày hàng trang nghiêm, các thứ áo báu, vật trang hoàng báu, tràng, phan, lọng báu, các thứ cây được phủ lưới mành vàng, bạc, chân châu v.v… thật đáng yêu thích, nơi nơi đều có. Xa lìa kiêu mạn, vẻ mặt đoan nghiêm, các căn chẳng khuyết, tâm người ấy bình đẳng. Hữu tình như thế sanh vào nước ấy, công đức “chẳng tham” viên mãn trang nghiêm. Bản thân Như Lai thọ mạng vô lượng, vì các hữu tình thuyết pháp đúng với căn cơ. Sau khi đức Phật nhập Niết Bàn, chánh pháp tồn tại lâu dài trong cõi đời, lợi ích, an lạc vô lượng hữu tình. Này thiện nam tử! Đó gọi là luân thứ tám “xa lìa tham dục” của Bồ Tát Ma Ha Tát).

Lìa tham dục rất khó. Lìa tham dục đến mức lìa tham dục rốt ráo, chính là đoạn trừ vô minh. Tham dục chia ra rất nhiều tầng cấp. Khi nghiệp của chúng ta rất nặng, khi duyên niệm Tam Bảo, [làm như thế] là đúng, nhưng rốt cuộc, duyên niệm Tam Bảo cũng trở thành chướng ngại. Duyên niệm Tam Bảo vẫn là hữu pháp, nếu đạt đến cái Không rốt ráo (tất cánh Không), thiện pháp lẫn ác pháp đều chẳng có. Thiện pháp Tam Bảo, Tam Bảo là học Giới, Định, Huệ, vì cung kính Tam Bảo mà học Giới, Định, Huệ, trừ diệt tham, sân, si, đối trị tham dục. Tham, sân, si đã chẳng còn, quý vị cũng đừng chấp trước Giới, Định, Huệ. Nếu vẫn chấp trước, sẽ thành bệnh, thuộc loại bệnh chấp trước. Chẳng hạn như chúng ta lập một gian Phật đường, nếu chúng ta thỉnh một bức tượng Phật, cung kính tột bậc, vốn chỉ có một bức tượng vẽ trên giấy được thờ tại đó, vẫn [cung kính] y hệt, cho đến cúng mấy vạn đồng, hoặc là mười vạn đồng đều biểu thị tôn kính. Trong ấy có thiện tham niệm. Có những lúc chúng ta cũng giống như vậy, tham niệm kiểu này rất nặng, phải khắc phục tham niệm ấy; [nếu không], niệm Phật, lạy Phật, luôn mong số lượng cho nhiều, chẳng cầu nội tâm thanh tịnh.

“Phật” là Giác. Ý nghĩa của Giác là trừ bỏ. Luôn cho rằng ta niệm số lượng càng nhiều, thì sức gia trì của Phật sẽ càng lớn. Niệm thánh hiệu Địa Tạng Vương Bồ Tát một vạn câu chẳng được, niệm mười vạn câu chẳng được, vậy thì niệm một trăm vạn câu, trong ấy có sự chiết khấu. Ta niệm mười vạn câu ấy, trong đó có rất nhiều vọng tưởng. Ta niệm một trăm vạn câu, trong ấy cũng có vọng tưởng. Như thế thì một trăm vạn câu niệm của ta đã chiết khấu thành mười vạn niệm thanh tịnh, mười vạn câu chiết khấu thành một vạn niệm thanh tịnh, một vạn câu chiết thành một ngàn thanh tịnh niệm, một ngàn chiết thành một trăm, đáng phải là như vậy! Nếu một trăm niệm thanh tịnh cũng chẳng có, mười tiếng thì cũng được, có được một câu niệm thanh tịnh thì sẽ là chẳng thể nghĩ bàn. Đó là ý nghĩa “dùng nhiều hòng đạt được cái ít”.

Mong cầu tham dục rất nhiều, [vận dụng] trí huệ Bát Nhã chân chánh sẽ triệt để đoạn dứt [cái tâm mong cầu ấy], rốt ráo thanh tịnh, nhưng hiện thời vẫn chưa được. Vì để đối trị sự tham dục này, khi quý vị lìa khỏi sự đắm nhiễm, ô trược, thiện căn đã chín muồi. Do vậy, trong quá khứ, khi luân chuyển trong năm đường, chìm trong sông sanh tử, đã vì tham dục làm duyên [mà tạo các nghiệp chướng]; đấy là căn bản của sanh tử. Thập Luân được nói trong kinh Đại Tập Thập Luân đều là bình đẳng. Tạp uế ngữ chính là ỷ ngữ, giới luật chế định vốn rất nhẹ. Chẳng có chuyện gì, ngay cả khi chỉ đứng đó nói chuyện gẫu thì trong mỗi câu tán gẫu đã chứa đựng sự thị phi. Quý vị đến Phật đường, nhìn vào các đạo hữu luôn thấy cái này chẳng đúng, cái kia chẳng đúng, bàn luận người khác, đó chính là lưỡng thiệt. Hoặc là đối với ai cũng chẳng nghị luận, chỉ lượn qua lượn lại tại đó. Lượn qua lượn lại thì chẳng hợp Phật pháp, chẳng hợp nghĩa lý! Hễ chuyện gì chẳng liên quan đến Phật pháp thì đều gọi là tạp uế ngữ. Rất dễ phạm sai lầm này!

Trên thực tế, đối với chúng ta, cái khó đoạn nhất là tham dục. Vì quý vị lìa tham dục, thân tâm an lạc, cái tâm thanh tịnh, lìa các đắm nhiễm, ô trược. Khi sắp mạng chung, thân tâm chẳng bị ưu khổ bức bách, vợ con yêu mến và quyến thuộc vây quanh. Lúc lâm chung, quý vị cũng chẳng trông thấy tiểu quỷ sai của vua Diễm Ma, hoặc câu hồn sứ giả Hắc Bạch vô thường sẽ chẳng tới. “Duy kiến khả ý” (chỉ thấy người vừa ý), [những người] khiến cho tâm ý vui thích đều có thể trông thấy, chẳng thấy những kẻ không ưa thích. “Phục ngộ khả ý, thành điều thiện pháp, cụ giới, phú đức, chân thật phước điền vi thiện tri thức, y bỉ học tập, ly tham dục pháp” (chỉ thấy người vừa ý, điều phục thành tựu thiện pháp, trọn giới, giàu đức, phước điền chân thật làm thiện tri thức, nương theo người ấy học tập pháp lìa tham dục): Đấy là học tập pháp lìa tham dục từ thiện tri thức, và cũng có thể đoạn trừ hết thảy các pháp ác bất thiện, có thể thành tựu hết thảy thiện pháp thù thắng, có thể cầu hết thảy pháp nghĩa Đại Thừa, có thể tu hết thảy nguyện hạnh của Bồ Tát, dần dần tiến nhập biển trí sâu rộng. Chỉ có kinh Đại Tập Thập Luân nói như thế, các kinh khác chẳng có ý nghĩa như vậy!

Tham dục là căn bản phiền não, còn nghiêm trọng hơn so với tạp uế ngữ và thô ác ngữ. Giết, trộm, dâm chỉ là trong đời hiện tại, tham đã bao gồm hết. Mười nghiệp đều lấy tham dục làm gốc. Quý vị ngẫm xem, tất cả đều nói lời tạp uế, nói đã quen miệng rồi, nói đã quen nết, sẽ trở thành tập khí. Do tập khí tham dục, cứ thuận miệng đứng ở đâu, dẫu chẳng có chuyện gì cũng phải nói. Có những kẻ nói quá nhiều, chẳng có ai nghe họ nói, họ bèn ở trong nhà tự nói chuyện với mình. Có chuyện như thế đấy! Chúng ta gọi những kẻ đó là “thuyết quỷ thoại”. “Thuyết quỷ thoại” là như thế nào? Chẳng có ai nói chuyện với kẻ đó, kẻ đó bèn tự nói với mình. Nhất là mấy bà cụ đã cao tuổi, đặc biệt dông dài! Quý vị nghe họ chót chét suốt ngày! Đó là tập khí căn bản.

Kinh Đại Tập Thập Luân đối đãi bình đẳng với Thập Ác Nghiệp, văn tự đều giống hệt như nhau, các kinh khác chẳng vậy. Kinh này nói về Thập Ác Luân, tức Thập Ác Nghiệp Ác Luân. Thập Thiện Nghiệp Thiện Luân đã được hoàn toàn nêu bày danh tự trong phần trước, nói một lượt là được rồi! Vì sao kinh này đã nói lần này qua lần khác, nói từng lần một, cả mười lần đều như thế? Đấy là vì sợ quý vị chẳng chú ý. Đó là lòng đại từ của đức Phật. Nếu giảng bài cho đệ tử trong Phật Học Viện, chẳng thể giảng như vậy. Trong mỗi khóa học tại Phật Học Viện, toàn là giảng về nghĩa lý, rất ít khi giảng kinh. Thời gian giảng nghĩa lý thì nhiều, thời gian giảng kinh ít. Giảng về luận, Nhiếp Đại Thừa Luận, Hiện Quán Trang Nghiêm Luận, Đại Thừa Khởi Tín Luận, Đại Trí Độ Luận, Du Già Sư Địa Luận. Giảng luận, chẳng giảng kinh, rất ít giảng kinh. Kinh nhằm dạy quý vị thực hiện, còn Luận để biện luận, nhằm khai trí huệ. Phật Học Viện là học sự hiểu biết, Thiền Đường chẳng phải vậy. Thiền Đường là quý vị ít nói, tham cứu là được rồi. Niệm Phật Đường thì quý vị cũng ít nói, chỉ niệm A Di Đà Phật là được rồi! Học Giới thì suốt ngày làm Yết Ma, bày giới tướng ra, hằng ngày học tập, quý vị làm thế nào để giữ giới thanh tịnh? Trong một tùng lâm, hay trong một ngôi chùa lớn, trừ Học Giới Đường, Niệm Phật Đường, Thiền Đường, và Học Đường ra, còn có Như Ý Liêu[9]. Khi quý vị sợ hãi, có thể tiến vào Như Ý Liêu.

Những điều được giảng trong kinh Thập Luân chuyên vì đại chúng trong hội Đại Tập mà giảng. Trong pháp hội ấy, từ Bồ Tát cho đến phàm phu đều có. Rất nhiều phàm phu phạm sai lầm này. Do vậy, đức Phật phải nhắc đi, nhắc lại, dặn tới, dặn lui. Thông thường, đức Phật căn dặn ba lượt là được rồi, còn kinh Đại Tập Thập Luân là mười lượt, dùng ngôn ngữ, lời lẽ giống hệt nhau, đều bình đẳng diễn nói để nhắc lại, là do ý nghĩa này! Có phải là hễ nói mười lượt thì sẽ ghi nhớ hay chăng? Tâm chẳng để vào đó thì một trăm lần vẫn là như vậy! Học pháp thì phải học từ trong tâm. Đấy là soi gương. Quý vị hãy soi để biết trong Thập Luân, chính mình có mấy luân. Có người được toàn bộ, có người chỉ có hai ba luân. Như thế thì quý vị là thiện tri thức. Nếu biết nghiệp chướng của chính mình chẳng nặng, chính quý vị có thể đối chiếu đôi chút, toàn thể văn tự trong đoạn này đều tương đồng. Trong phần trước đã nói hai lần; từ đây trở đi, chẳng nói nữa!

Nói “năng thành nhất thiết thù thắng thiện pháp, năng cầu nhất thiết Đại Thừa pháp nghĩa, năng tu nhất thiết Bồ Tát nguyện hạnh, tiệm thứ thú nhập thâm quảng trí hải, nãi chí chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề. Sở cư Phật độ địa bình như chưởng, chúng bảo sung mãn, chủng chủng bảo thụ, hàng liệt trang nghiêm, chủng chủng bảo y, bảo trang nghiêm cụ, bảo tràng, phan, cái, kim, ngân, chân châu đẳng thụ, xứ xứ giai hữu” (có thể thành tựu hết thảy các thiện pháp thù thắng, có thể cầu hết thảy pháp nghĩa Đại Thừa, có thể tu hết thảy nguyện hạnh của Bồ Tát, dần dần tiến nhập biển trí rộng sâu, cho đến chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề. Cõi Phật người ấy ở, đất bằng phẳng như lòng bàn tay, các thứ báu đầy ắp, các thứ cây báu bày hàng trang nghiêm, các thứ y báu, vật trang nghiêm báu, tràng, phan, lọng, báu, các thứ cây báu phủ lưới mành bằng vàng, bạc, chân châu v.v… nơi nơi đều có). Đấy là thế giới Cực Lạc, các cõi Phật thanh tịnh đều là như thế. “Thậm khả ái nhạo” (hết sức đáng ưa thích), quý vị còn tham chi nữa! Vì quý vị ắt phải lìa tham dục, phá hủy tham dục luân, sau đó mới có thể đạt được quả báo này!

“Viễn ly kiêu mạn, nhan mạo đoan nghiêm, chư căn vô khuyết, kỳ tâm bình đẳng. Như thị hữu tình, lai sanh kỳ quốc” (Xa lìa kiêu căng, ngạo mạn, hình mạo đoan nghiêm, các căn chẳng khuyết, cái tâm bình đẳng. Hữu tình như thế sanh vào cõi ấy): Chúng sanh trong quốc độ ấy đều là như thế, chẳng kiêu căng, chẳng ngạo mạn. Tướng mạo của mỗi người chẳng sai biệt cho lắm, cũng không có ai xấu xí chẳng ra sao, mà đều là dung mạo đoan chánh. Xinh đẹp có mấy loại, người xinh đẹp mà có đức hạnh thì ai trông thấy cũng đều sanh tâm cung kính, chẳng có tâm khinh mạn, chẳng có tâm vũ nhục! Nói đến phụ nữ có đức thì trong quá khứ, chúng ta nói đến những cô tiểu thư khuê các, hễ có phước đức thì cũng rất đoan trang, mà cũng rất mỹ lệ! Nhưng đem so với một kỹ nữ xinh đẹp thì tuyệt đối chẳng thể nói là tương đồng được, chẳng ai nẩy sanh tâm khinh mạn đối với các cô!

Xưa kia, Địa Tạng Vương Bồ Tát làm một cô gái Bà-la-môn cũng thế, mà khi là cô Quang Mục cũng thế. Ai trông thấy các cô ấy, cũng đều sanh lòng cung kính. Ngay cả quỷ trông thấy cô ta đều nẩy sanh tâm cung kính. Đó là đức (đức hạnh). Như chúng ta thấy Quán Thế Âm Bồ Tát và thấy một vị mỹ nữ, tuyệt đối là hai tâm thái khác nhau! Chúng ta thấy Quán Thế Âm Bồ Tát, bất luận quý vị tin Phật hay không, sẽ đối với Ngài sanh tâm cung kính, chẳng có tâm giải đãi, ngạo mạn. Đừng nói Phật, Bồ Tát, ngay như thiên nhân, Ma Tổ (Thiên Hậu Nguyên Quân)[10] là một cô bé, tổ miếu tại Bồ Điền, tỉnh Phước Kiến. Các bức tượng của Ma Tổ trong huyện ấy, vẽ rất xinh đẹp, chẳng có ai dám sanh tâm khinh mạn đối với Ngài. Còn có một câu chuyện tại miếu thờ Cửu Thiên Huyền Nữ Nương Nương, Ân Trụ Vương[11] đến dâng hương tại miếu đó. [Trông thấy] tượng Cửu Thiên Huyền Nữ[12] tạc khéo quá, vua sanh khởi tâm ô nhiễm, sanh khởi tâm tham dục. Vị thần ấy phẫn nộ, chứ Bồ Tát chẳng hề! Cửu Thiên Huyền Nữ liền sai hồ ly tinh chín đuôi [đến phá hoại nhà Ân], hồ ly tinh chín đuôi liền biến thành Đát Kỷ. Do một niệm [tham ái, Trụ Vương] đã chôn vùi giang sơn!

Người có đức, công đức viên mãn; cho nên lục căn toàn vẹn. “Nhan mạo đoan nghiêm, chư căn vô khuyết, kỳ tâm bình đẳng” (dung mạo đoan nghiêm, các căn chẳng khuyết, cái tâm bình đẳng), ý nghĩa được bao hàm ở đây chính là “người ấy chẳng có tham dục”. Đó là công đức của người ấy, quốc độ nơi người ấy sanh vào đều [được trang nghiêm bởi] công đức chẳng tham dục, tức là “viên mãn trang nghiêm”. Công đức chẳng tham dục, bản thân “chẳng tham dục” đã là công đức. Bản thân “chẳng nói lời tạp uế” đã là công đức. Như Lai trong cõi Phật ấy thọ mạng vô lượng. Tất cả các đức Như Lai nơi các quốc độ được nói trong cả mười luân đều là thọ mạng vô lượng, [nói thọ mạng vô lượng] chẳng phải là [nói đến thọ mạng của] Báo Thân, mà là [thọ mạng của] Hóa Thân. “Vị chư hữu tình như ưng thuyết pháp. Bát Niết Bàn hậu, chánh pháp cửu trụ” (Vì các hữu tình, thuyết pháp đúng căn cơ. Sau khi Phật nhập Niết Bàn, chánh pháp tồn tại lâu dài): Cũng chẳng có Tượng Pháp và Mạt Pháp. “Lợi ích, an lạc vô lượng hữu tình. Thiện nam tử! Thị danh Bồ Tát Ma Ha Tát đệ bát viễn ly tham dục luân dã” (Lợi ích, an lạc vô lượng hữu tình. Này thiện nam tử! Đó gọi là luân thứ tám “xa lìa tham dục” của Bồ Tát Ma Ha Tát).

(Kinh) Bồ Tát Ma Ha Tát thành tựu thử luân cố, ư Thanh Văn Thừa đắc vô ngộ thất, ư Thanh Văn Thừa Bổ Đặc Già La đắc vô ngộ thất, ư Độc Giác Thừa đắc vô ngộ thất, ư Độc Giác Thừa Bổ Đặc Già La đắc vô ngộ thất, ư kỳ Đại Thừa đắc vô ngộ thất, ư kỳ Đại Thừa Bổ Đặc Già La đắc vô ngộ thất, thường năng xí nhiên Tam Bảo chủng tánh. Ư chư Như Lai xuất gia đệ tử, nhược thị pháp khí, nhược phi pháp khí, hạ chí nhất thiết bị phiến ca-sa, thế tu phát giả, đắc vô ngộ thất. Ư Đại Thừa pháp, thường đắc thăng tấn, vô hữu thoái chuyển. Lợi huệ, thắng phước, thường đắc tăng trưởng. Ư nhất thiết Định, chư Đà-la-ni, chư Nhẫn, chư Địa, tốc đắc tự tại, vô hữu thoái chuyển. Thường đắc trị ngộ chư thiện tri thức, tùy thuận nhi hành. Thường đắc bất ly kiến nhất thiết Phật, cập chư Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử, bất ly văn pháp, bất ly thân cận, cúng dường chúng Tăng. Ư chư thiện căn, thường tinh tấn cầu, tâm vô yếm túc, thường ư Bồ Đề chủng chủng hạnh nguyện, tâm vô yếm túc. Sở đắc quả báo quảng thuyết như tiền.

(經)菩薩摩訶薩成就此輪故，於聲聞乘，得無誤失；於聲聞乘補特伽羅，得無誤失；於獨覺乘，得無誤失；於獨覺乘補特伽羅，得無誤失；於其大乘，得無誤失；於其大乘補特伽羅，得無誤失；常能熾然三寶種性；於諸如來出家弟子，若是法器，若非法器，下至一切被片袈裟、剃鬚發者，得無誤失；於大乘法，常得升進，無有退轉；利慧勝福，常得增長；於一切定諸陀羅尼，諸忍諸地，速得自在，無有退轉；常得值遇諸善知識，隨順而行；常得不離見一切佛及諸菩薩、聲聞弟子，不離聞法，不離親近供養眾僧；於諸善根，常精進求，心無厭足；常於菩提種種行願，心無厭足。所得果報，廣說如前。

(Kinh: Bồ Tát Ma Ha Tát do thành tựu luân này, chẳng phạm sai lầm đối với Thanh Văn Thừa, chẳng phạm sai lầm đối với Thanh Văn Thừa Bổ Đặc Già La, chẳng phạm sai lầm đối với Độc Giác Thừa, chẳng phạm sai lầm đối với Độc Giác Thừa Bổ Đặc Già La, chẳng phạm sai lầm đối với Đại Thừa, chẳng phạm sai lầm đối với Đại Thừa Bổ Đặc Già La, thường có thể hưng thịnh chủng tánh Tam Bảo. Đối với các đệ tử xuất gia của các đức Như Lai, dù là pháp khí, hay chẳng phải là pháp khí, cho đến đối với hết thảy những kẻ khoác một mảnh ca-sa, cạo bỏ râu tóc, đều chẳng phạm sai lầm. Đối với pháp Đại Thừa, thường được thăng tấn, chẳng bị thoái chuyển. Trí huệ nhạy bén và phước thù thắng thường được tăng trưởng. Đối với hết thảy các Định, các Đà-la-ni, các Nhẫn, các Địa, mau được tự tại, chẳng bị thoái chuyển. Thường được gặp gỡ các thiện tri thức để tùy thuận làm theo. Thường được chẳng lìa thấy hết thảy các đức Phật, và các Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử. Chẳng lìa nghe pháp, chẳng lìa thân cận, cúng dường chúng Tăng. Đối với các thiện căn, thường tinh tấn cầu, tâm chẳng chán đủ. Thường đối với các hạnh nguyện Bồ Đề, tâm chẳng chán đủ, đạt được quả báo như đã nói rộng trong phần trước).

Ở đây chỉ nói tới ly tham dục luân; sau đó, hãy còn hai luân nữa!

(Kinh) Phục thứ, thiện nam tử! Nhược Bồ Tát Ma Ha Tát, năng tận hình thọ, viễn ly sân khuể, nhất thiết chúng sanh thường sở ái trọng, kỳ tâm thanh tịnh, ly chư cấu uế. Do thử, thiện căn tốc đắc thành thục. Sở hữu tiền tế luân chuyển ngũ thú, một sanh tử hà, nhân sân khuể cố, tạo thân, ngữ, ý, chư ác nghiệp chướng, chư phiền não chướng, chư hữu tình chướng, nhất thiết pháp chướng, chư vô minh chướng, tự tác, giáo tha, kiến văn tùy hỷ. Do thử viễn ly sân khuể luân cố, giai tất triển hoại, tồi diệt vô dư, bất thọ quả báo. Ư hiện thân trung, chư nhân thiên đẳng giai cộng thân ái, vô sở sai lự. Kỳ tâm thanh tịnh, ly chư cấu uế. Tương mạng chung thời, thân tâm bất vị ưu khổ bức thiết, sở ái thê tử, quyến thuộc vi nhiễu. Lâm mạng chung thời, bất kiến khả bố Diễm Ma vương sứ. Duy kiến khả ý, thành điều thiện pháp, cụ giới, phú đức, chân thật phước điền vi thiện tri thức, thân tâm hoan duyệt, thâm sanh kính tín. Ký mạng chung dĩ, hoàn sanh nhân trung, chư căn viên mãn, chi thể cụ túc, tùy sở sanh xứ, kỳ tâm thanh tịnh, ly chư cấu uế, đoan chánh, thông minh, an ổn, khoái lạc.

(經)復次，善男子，若菩薩摩訶薩，能盡形壽遠離瞋恚，一切眾生常所愛重，其心清淨離諸垢穢，由此善根速得成熟。所有前際輪轉五趣沒生死河，因瞋恚故，造身語意諸惡業障、諸煩惱障、諸有情障、一切法障、諸無明障，自作、教他、見聞隨喜，由此遠離瞋恚輪故，皆悉輾壞，摧滅無餘，不受果報。於現身中，諸人天等皆共親愛，無所猜慮，其心清淨，離諸垢穢。將命終時，身心不為憂苦逼切，所愛妻子眷屬圍繞。臨命終時，不見可怖剡魔王使，唯見可意成調善法，具戒富德真實福田，為善知識，身心歡悅，深生敬信。既命終已，還生人中，諸根圓滿，支體具足，隨所生處，其心清淨，離諸垢穢，端正聰明，安隱快樂。

(Kinh: Lại này thiện nam tử! Nếu Bồ Tát Ma Ha Tát có thể cho đến hết thọ mạng, xa lìa nóng giận, hết thảy chúng sanh sẽ thường yêu mến, kính trọng, tâm vị ấy thanh tịnh, lìa các cấu uế. Do vậy, thiện căn mau được thành thục. Trong những lúc luân chuyển trong năm đường, chìm trong sông sanh tử thuở trước, do sân khuể, đã tạo các nghiệp chướng ác nơi thân, ngữ, ý, các phiền não chướng, các hữu tình chướng, hết thảy pháp chướng, các vô minh chướng, tự làm, dạy người khác, thấy nghe tùy hỷ. Do cái luân “xa lìa sân khuể” này, [các nghiệp chướng ấy] đều bị nghiền nát, phá tan chẳng còn sót, chẳng nhận lãnh quả báo. Trong thân hiện tại, các hàng nhân thiên đều cùng thân ái, chẳng ngờ vực, lo ngại. Cái tâm thanh tịnh, lìa các cấu uế. Khi sắp mạng chung, thân tâm chẳng bị ưu khổ bức bách, vợ con yêu mến, quyến thuộc vây quanh. Khi lâm chung, chẳng thấy sứ giả đáng sợ của vua Diễm Ma, chỉ thấy người vừa ý, điều phục thành tựu thiện pháp, đủ giới, trọn đức, phước điền chân thật làm thiện tri thức, thân tâm vui sướng, sanh lòng kính tín sâu xa. Đã mạng chung, lại sanh làm người, các căn viên mãn, chi thể trọn đủ, hễ sanh vào nơi đâu, cái tâm thanh tịnh, lìa các cấu uế, đoan chánh, thông minh, an ổn, vui sướng).

Đoạn kinh văn này có thêm một câu, tức là phá tan “chư vô minh chướng”. Sân hận có lớn và nhỏ. Sân khuể thì có người nếu nổi nóng, cáu giận, sẽ có khá nhiều người bị mắc họa! Như quốc vương, đại thần, tướng quân, do một niệm sai lầm, sẽ tạo rất nhiều nghiệp. Như tướng Bạch Khởi đời Tần, khi nước Tần giao tranh với nước Triệu, đã ra lệnh đào hầm chôn sống bốn mươi vạn tù binh nước Triệu do hắn bắt được trong trận chiến Trường Bình! Bản thân hắn mắc quả báo hứng chịu bất tận! Có một năm nọ, báo chí Thượng Hải đăng tin, có một con lợn nơi chỗ da dưới bụng nó có đề tên màu đỏ “Bạch Khởi”. Đấy là Phật, Bồ Tát chỉ bày cảnh tỉnh chúng ta. Lại còn có một người họ Trình, chúng tôi không nói tên người ấy, ông ta làm chuyên viên, đã thụt két, nuốt gọn mấy vạn lạng bạc trắng, cũng bị biến thành lợn. Con lợn nái có thai lần ấy, đẻ ba con lợn con, dưới bụng đều có ghi tên, một là Bạch Khởi, hai là tên của gã họ Trình, còn con lợn kia cũng đề tên của một người đã từng sống tại vùng Thượng Hải. Đó là nghiệp báo, ở dưới bụng, có đề tên màu đỏ chót, đề rành rành là Bạch Khởi. Đó là gì? Đấy là quả báo. Báo chí Thượng Hải bèn đăng tải để giáo dục mọi người.

Từ thuở đó cho đến hiện thời đã bao nhiêu năm, thời gian ấy vẫn còn rất ngắn, hắn vẫn phải thọ báo. Một cuộc chiến thành công, cả vạn bộ hài cốt khô. Không chỉ là một vạn bộ hài cốt, thuở ấy có đến bốn mươi vạn người. Từ xưa đến nay, bất luận ở nơi đâu cũng đều chẳng giết hàng binh, hễ đầu hàng thì thôi, buông vũ khí là xong! Hắn dùng thủ đoạn lừa gạt, đem họ chôn sống. Trên thực tế, nếu người ta thật sự liều mạng, cũng rất khó đánh! Sau khi đã lừa được họ buông vũ khí xuống, liền đào hầm chôn sống họ, đương nhiên là hắn có các thứ nghiệp! Tôi còn nhớ có một bài thơ: “Ô nha thất kỳ mẫu” (Quạ đen bị mất mẹ), khi con quạ đen chết, tức quạ già chết, quạ non mất mẹ. “Kinh niên thủ cố lâm” (Bao năm giữ rừng cũ), trong quá khứ đã ở trong rừng cây ấy. “Dạ dạ bất ly khứ, duy báo niệm mẫu ân” (hằng đêm chẳng lìa khỏi, chỉ nghĩ báo ơn mẹ): Mỗi đêm nó đều kêu như thế, chẳng chịu bay đi. “Tích hữu Ngô Khởi giả” (xưa có gã Ngô Khởi), có một gã tên là Ngô Khởi[13], chẳng phải là Bạch Khởi. “Mẫu táng, mộ bất lâm” (mẹ mất, chẳng viếng mộ): Mẹ hắn đã chết, ngay cả mộ địa cũng chẳng thèm đến viếng. “Ta thán tư đồ bối, kỳ tâm bất như cầm” (Than ôi! Hạng người đó, tâm chẳng bằng loài chim). So sánh giữa con người và cầm thú, có khi con người vẫn chẳng khác gì cầm thú! Khi tôi còn ở trong tù, có một bác sĩ, đứa con ruột của ông ta cưỡng hiếp mẹ nó, bị phán tù mười tám năm. Vào thời quá khứ, tội ấy bị “ngũ mã phân thi” (năm ngựa xé xác), hoặc “ngũ ngưu phân thi” (năm con trâu xé xác). Đó là đại tội nghịch, chẳng bằng cầm thú! Ngựa tuyệt đối chẳng giao phối với ngựa mẹ, còn dê khi sắp bú sữa, nhất định sẽ quỳ xuống, quỳ để bú sữa. Đó là báo ân.

Hễ nói tới ác nghiệp, đều xen tạp phiền não. Phiền não là tâm tham, tâm sân hận. Phật giáo chúng ta chú trọng tâm sân hận nhất. Tất cả công đức do quý vị tích lũy, “một niệm sân hận khởi, cháy rụi rừng công đức”. Hễ nổi cơn lôi đình, quý vị cứ tưởng chỉ là nóng giận một trận rồi thôi ư? Đặc biệt phải đối trị tâm sân hận, nó có thể đem lại cho quý vị rất nhiều họa hoạn. Đối với tâm sân hận, quý vị cho rằng nổi nóng chẳng nhằm nhò gì! Gia đình thường vì một hai trận giận dữ mà vợ chồng bất hòa, hoặc là như trong hiện thời, do căm thù mà giết hại nhau, gia đình tan vỡ. Đối với tầm quan trọng của một niệm tâm sân hận, tôi phải nói nhấn mạnh đôi chút như vậy để mọi người tham khảo, những điều khác đều giống như kinh văn trong phần trước. Đấy là nói về sân khuể luân. Quý vị thấy người ta nổi nóng, thấy người ta đánh nhau, rất nhiều kẻ bu lại xem náo nhiệt. Chớ nên xem sự náo nhiệt ấy! Nếu quý vị bu lại coi, không chừng bị ngộ thương, họ đánh lầm quý vị, chớ nên xem náo nhiệt!

(Kinh) Phục ngộ khả ý, thành điều thiện pháp, cụ giới, phú đức, chân thật phước điền vi thiện tri thức, y bỉ tu học, ly sân khuể pháp, năng đoạn nhất thiết ác bất thiện pháp, năng thành nhất thiết thù thắng thiện pháp, năng cầu nhất thiết Đại Thừa pháp nghĩa, năng tu nhất thiết Bồ Tát nguyện hạnh, tiệm thứ thú nhập thâm quảng trí hải, nãi chí chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề. Sở cư Phật độ, viễn ly nhất thiết trược uế phong vân, úc chưng trần cấu, chư thô tệ vật, chúng bảo trang nghiêm, thậm khả ái nhạo, viễn ly kiêu mạn, nhan mạo đoan nghiêm, chư căn vô khuyết, tâm thường tịch định. Như thị hữu tình, lai sanh kỳ quốc. Từ bi công đức, viên mãn trang nghiêm. Như Lai tự thân thọ mạng vô lượng, vị chư hữu tình như ưng thuyết pháp. Bát Niết Bàn hậu, chánh pháp cửu trụ, lợi ích, an lạc vô lượng hữu tình. Thiện nam tử! Thị danh Bồ Tát Ma Ha Tát đệ cửu viễn ly sân khuể luân dã.

(經)復遇可意成調善法，具戒富德真實福田，為善知識，依彼修學離瞋恚法，能斷一切惡不善法，能成一切殊勝善法，能求一切大乘法義，能修一切菩薩願行，漸次趣入深廣智海，乃至證得無上菩提。所居佛土，遠離一切濁穢風雲、郁烝塵垢、諸粗弊物，眾寶莊嚴甚可愛樂，遠離憍慢，顏貌端嚴，諸根無缺，心常寂定，如是有情來生其國，慈悲功德，圓滿莊嚴；如來自身壽命無量，為諸有情如應說法，般涅槃後，正法久住，利益安樂無量有情。善男子，是名菩薩摩訶薩，第九遠離瞋恚輪也。
(Kinh: Lại gặp người vừa ý, điều phục thành tựu thiện pháp, trọn giới, giàu đức, phước điền chân thật làm thiện tri thức, nương theo người ấy tu học, lìa pháp sân khuể, có thể đoạn hết thảy các pháp ác bất thiện, có thể thành tựu hết thảy thiện pháp thù thắng, có thể cầu hết thảy pháp nghĩa Đại Thừa, có thể tu hết thảy nguyện hạnh của Bồ Tát, dần dần tiến nhập biển trí sâu rộng, cho đến chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề. Cõi Phật người ấy ở xa lìa hết thảy dơ bẩn, gió mây, nung nấu các trần cấu, các vật thô tệ, được trang nghiêm bằng các món báu rất đáng ưa thích. Xa lìa kiêu căng, ngạo mạn, dung mạo đoan nghiêm, các căn chẳng khuyết, tâm thường tịch định, các hữu tình như thế sẽ sanh về cõi ấy. Từ bi công đức viên mãn trang nghiêm. Bản thân Như Lai thọ mạng vô lượng, vì các hữu tình nói pháp thích ứng căn cơ. Sau khi Phật nhập Niết Bàn, chánh pháp tồn tại lâu dài, lợi ích, an lạc vô lượng hữu tình. Này thiện nam tử! Đó gọi là luân thứ chín “xa lìa sân khuể” của Bồ Tát Ma Ha Tát).

“Phục ngộ khả ý, thành điều thiện pháp, cụ giới, phú đức, chân thật phước điền, vi thiện tri thức” (lại gặp người vừa ý, điều phục thành tựu thiện pháp, trọn giới, giàu đức, phước điền chân thật làm thiện tri thức): Nương theo vị thiện tri thức ấy, “tu học ly sân khuể pháp”. Nếu muốn lìa pháp sân khuể, phải làm như thế nào? Phải nhẫn nhục. Dựa trên sự rèn luyện hằng ngày của quý vị, khi sắp nổi nóng, quý vị hãy vào Phật đường. Hoặc nhằm lúc không có Phật đường, chính quý vị phải tĩnh tọa, đã tĩnh tọa rồi, niệm Phật cũng được, mà niệm kinh cũng được. Hễ niệm thì cái tâm của quý vị sẽ thanh lương, lửa giận sẽ dịu xuống! Khi đang nóng giận, ngàn vạn lần đừng xử trí công việc. Khi trong tâm quý vị chẳng thoải mái, cũng đừng nên đáp ứng chuyện gì, quý vị nhất định phải khắc phục. Quý vị rèn luyện dần dần như thế, đấy cũng là tu hành.

Đã nhẫn lại nhẫn nữa, Trương Công bách nhẫn[14], viết một chữ Nhẫn mà chưa nhẫn được, bèn viết một chữ nữa, vẫn chẳng nhẫn được, lại viết một chữ nữa. Ắt cần phải nhẫn! Nhẫn rất khó! [Nhẫn (忍) là] trên chữ Tâm (心) cắm một thanh đao bén (刃, đao bén), đau đớn lắm! Nhẫn có sức mạnh lớn như vậy! Đặc biệt là khi sanh khởi phiền não, quý vị sẽ tạo nghiệp. Không phải chỉ là thân quý vị tạo nghiệp! Trong tâm khởi lên [sân khuể], sẽ phát ra đằng miệng, chửi rủa người khác. Chửi hết mức bèn đánh, đánh đã rồi vung đao, hoặc nổ súng, đèo thêm cái nợ mạng, sẽ bị nhốt vào tù. Lúc đó, quý vị hối hận chẳng kịp, lại còn phải đền mạng. Nhất định phải nhẫn, mỗi luân đều là như vậy. Bất quá đối với sân luân này, đặc biệt nói nhiều một chút. Quý vị mong lìa khỏi nó rất khó. Người quen thói nổi nóng sẽ rất khó lìa khỏi!

Còn nữa, hễ nổi giận, trong lòng bực bội, trong gia đình, đặc biệt dễ nẩy sanh [chuyện này nhất]: Quý vị bực mình với đứa con nào, hằng ngày chửi mắng nó. Nó làm gì, quý vị cũng lập tức xài xể, quở trách nó. Cứ như thế, dẫu là cha mẹ ruột, đâm ra đứa con cũng coi như oán cừu! Hoặc là nó trưởng thành, sẽ lìa khỏi quý vị, hoặc là nó còn muốn báo thù. Tôi đã gặp rất nhiều trường hợp báo thù rồi! Chẳng cần nói quá nhiều, khi người khác sai lầm, đừng nóng giận, phải tha thứ cho người khác. Quý vị thường xuyên nghĩ như vậy, một hai lần không được, cứ cố gắng nhiều lần, dần dần sẽ được. Vì người khác chẳng phải là quý vị, dẫu [kẻ đó] do chính mình sanh ra, vẫn chẳng phải là có cùng một cái tâm với quý vị. Cách nghĩ của quý vị và cách nghĩ của họ phải khác nhau, nhất định phải nhẫn điều này. Học tập lìa pháp sân khuể như thế, có thể tu hết thảy nguyện hạnh của Bồ Tát, dần dần tiến nhập biển trí sâu rộng, cho đến chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề.

Cõi Phật người ấy ở, “viễn ly nhất thiết trược uế, phong vân, úc chưng trần cấu, chư thô tệ vật, chúng bảo trang nghiêm, thậm khả ái nhạo” (xa lìa hết thảy dơ bẩn, gió, mây, nung nấu trần cấu, các vật thô tệ, [lại được] các báu trang nghiêm rất đáng ưa thích). Đấy là vấn đề bảo vệ môi trường sinh thái, [môi trường hiện thời] dơ bẩn, đục ngầu, đặc biệt là nước bị ô nhiễm. Gió thổi qua, [các thứ bẩn thỉu] bị bốc lên không trung, ở trên không trung biến thành mây đen. Phàm là những thứ có màu đen là đã xen tạp vật bất tịnh. “Chưng” (蒸) là khi mặt trời mọc, sẽ nung nóng, chúng liền bị bốc hơi. Đã bốc hơi xong, lại rơi xuống đất, hóa thành các vật thô tệ. Các vật thô tệ ấy nếu rơi xuống nước, hoặc các thực phẩm, cũng sẽ khiến cho chúng bị nhiễm độc. Khí oán kết dữ dội hơn bất cứ thứ độc hại nào, tức là như chúng tôi vừa mới nói “phẫn nộ, oán độc”. Oán độc thì ai gặp cũng sợ. Nếu quốc độ này, tàn sát nhân dân trên quy mô lớn, giống như đại chiến trường, chết một loạt mấy vạn người, mấy chục vạn người, loại oán khí ấy xông lên không trung, ngưng kết thành một loại oán khí mà hễ ai đi qua nơi đó, nếu chẳng né tránh, chạm phải, thần tiên cũng chẳng có cách nào cứu được!

Oán độc của chúng sanh hết sức dữ dội. Rất nhiều bộ kinh Phật nghiên cứu thứ này, đã nói oán độc nặng nề hơn bất cứ thứ gì khác. Vì thế, người ấy [do xa lìa sân khuể] đã chuyển hóa các vật thô tệ do các trần cấu nung nấu mà thành, chuyển biến các thứ đó thành “chúng bảo trang nghiêm, thậm khả ái nhạo” (các báu trang nghiêm, rất đáng yêu mến). “Viễn ly kiêu mạn, nhan mạo trang nghiêm, chư căn vô khuyết, tâm thường tịch định” (xa lìa kiêu căng, ngạo mạn, diện mạo trang nghiêm, các căn chẳng khuyết, tâm thường tịch định). Thêm vào “tịch định”, tức là trong tâm luôn an tĩnh, luôn lặng lẽ, an định, chẳng tán loạn, chẳng phiền não thì mới định được. Vì sao trong tâm chúng ta bứt rứt? Tuy chẳng nổi nóng, cội rễ trong ấy là do phiền não muốn bùng phát, mà chẳng phát ra được. Hoặc là do khắc chế, khiến cho nó chẳng bùng ra, trong tâm sẽ bứt rứt, chẳng thoải mái! Do vậy, cái tâm phải thường tịch định, đừng buồn bực, đừng bứt rứt. Quốc độ của người ấy (người đã xa lìa sân khuể) là như thế! Phàm những ai tâm thường tịch định, xa lìa kiêu mạn, sẽ sanh về cõi ấy, đều là “từ bi công đức, viên mãn trang nghiêm”. Trái nghịch với sân hận là từ bi. Do đó, đối với hết thảy chúng sanh, đều phải từ bi. Người tu Từ Bi Quán sẽ chẳng tức giận, mà cũng chẳng nổi cáu!

Còn có một loại nữa là Bồ Tát thị hiện: “Tánh tình ngươi quá nóng, ta còn nóng tánh hơn ngươi nữa! Ngươi còn lộn xộn nữa, ta giết ngươi luôn!” Quán Thế Âm Bồ Tát tại đất Hán rất từ bi; ở Tây Tạng Ngài chẳng phải là như vậy. Ngài thị hiện giống như ma vương, Mã Đầu Kim Cang (Hayagriva)[15], hoặc Đại Minh Kim Cang, hiện rất nhiều tướng Kim Cang. Tướng Kim Cang rất dữ tợn. Đấy là từ bi thật sự, hàng phục phiền não của họ. Muốn hàng phục phiền não của họ, chúng ta làm không được! Chỉ có thể nhẫn nại đôi chút, chúng ta vẫn chưa có công lực ấy!

(Kinh) Bồ Tát Ma Ha Tát thành tựu thử luân cố, ư Thanh Văn Thừa đắc vô ngộ thất, ư Thanh Văn Thừa Bổ Đặc Già La đắc vô ngộ thất, ư Độc Giác Thừa đắc vô ngộ thất, ư Độc Giác Thừa Bổ Đặc Già La đắc vô ngộ thất, ư kỳ Đại Thừa đắc vô ngộ thất, ư kỳ Đại Thừa Bổ Đặc Già La đắc vô ngộ thất, thường năng xí nhiên Tam Bảo chủng tánh. Ư chư Như Lai xuất gia đệ tử, nhược thị pháp khí, nhược phi pháp khí, hạ chí nhất thiết bị phiến ca-sa, thế tu phát giả, đắc vô ngộ thất. Ư Đại Thừa pháp, thường đắc thăng tấn, vô hữu thoái chuyển. Lợi huệ, thắng phước, thường đắc tăng trưởng. Ư nhất thiết Định, chư Đà-la-ni, chư Nhẫn, chư Địa, tốc đắc tự tại, vô hữu thoái chuyển. Thường đắc trị ngộ chư thiện tri thức, tùy thuận nhi hành. Thường đắc bất ly kiến nhất thiết Phật, cập chư Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử, bất ly văn pháp, bất ly thân cận, cúng dường chúng Tăng. Ư chư thiện căn, thường tinh tấn cầu, tâm vô yếm túc. Thường ư Bồ Đề, chủng chủng hạnh nguyện, tâm vô yếm túc, sở đắc quả báo quảng thuyết như tiền.

(經)菩薩摩訶薩成就此輪故，於聲聞乘，得無誤失；於聲聞乘補特伽羅，得無誤失；於獨覺乘，得無誤失；於獨覺乘補特伽羅，得無誤失；於其大乘，得無誤失；於其大乘補特伽羅，得無誤失；常能熾然三寶種性；於諸如來出家弟子，若是法器，若非法器，下至一切被片袈裟、剃鬚發者，得無誤失；於大乘法，常得升進，無有退轉；利慧勝福，常得增長；於一切定諸陀羅尼，諸忍諸地，速得自在，無有退轉；常得值遇諸善知識，隨順而行；常得不離見一切佛及諸菩薩、聲聞弟子，不離聞法，不離親近供養眾僧；於諸善根，常精進求，心無厭足；常於菩提種種行願，心無厭足。所得果報，廣說如前。

(Kinh: Bồ Tát Ma Ha Tát do thành tựu luân này, chẳng phạm sai lầm đối với Thanh Văn Thừa, chẳng phạm sai lầm đối với Thanh Văn Thừa Bổ Đặc Già La, chẳng phạm sai lầm đối với Độc Giác Thừa, chẳng phạm sai lầm đối với Độc Giác Thừa Bổ Đặc Già La, chẳng phạm sai lầm đối với Đại Thừa, chẳng phạm sai lầm đối với Đại Thừa Bổ Đặc Già La. Thường có thể hưng thịnh chủng tánh Tam Bảo. Đối với các đệ tử xuất gia của các đức Như Lai, dù là pháp khí, hay chẳng phải pháp khí, cho đến đối với hết thảy những kẻ khoác một mảnh ca-sa, cạo bỏ râu tóc, đều chẳng phạm sai lầm. Đối với pháp Đại Thừa, thường được tăng tấn, chẳng bị thoái chuyển. Trí huệ nhạy bén và phước thù thắng thường được tăng trưởng. Trong hết thảy các Định, các Đà-la-ni, các Nhẫn, các Địa, đều mau chóng tự tại, chẳng bị thoái chuyển. Thường được gặp gỡ các thiện tri thức, tùy thuận hành theo. Thường được chẳng lìa thấy Phật, và các Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử. Chẳng lìa thân cận, cúng dường chúng Tăng. Đối với các thiện căn, thường tinh tấn cầu, tâm chẳng chán đủ. Thường đối với các thứ hạnh nguyện Bồ Đề, tâm chẳng chán đủ, đạt được quả báo như đã nói rộng trong phần trước).

Người học pháp tam thừa, hoặc học pháp Nhị Thừa, nếu đối với pháp và người đều chẳng “ngộ thất”, tức là chẳng sai lầm. “Như ưng thuyết pháp, thường năng xí nhiên Tam Bảo chủng tánh” (tùy theo căn cơ thích đáng mà thuyết pháp, thường có thể hưng thịnh chủng tánh Tam Bảo): Đối với các đệ tử xuất gia của các đức Như Lai, bất luận là trong cõi Phật nào, đại đa số là nói tới quốc độ này của chúng ta. “Nhược thị pháp khí, nhược phi pháp khí” (Dù là pháp khí, hay chẳng phải là pháp khí), thế giới Cực Lạc chẳng có “phi pháp khí”, đương nhiên là nói đến cõi [Sa Bà] này. Phàm là những quốc độ tương tự như chúng ta, “hạ chí nhất thiết bị phiến ca-sa, thế tu phát giả, đắc vô ngộ thất” (thậm chí đối với hết thảy những kẻ khoác một mảnh ca-sa, cạo bỏ râu tóc, đều chẳng phạm sai lầm): Không chỉ là chẳng sai lầm đối với ba thừa, mà thậm chí đối với kẻ chỉ khoác một mảnh ca-sa, kẻ ấy nhất định có thiện căn, nhất định là có nhân duyên, phải quan sát quá khứ của kẻ đó.

(Kinh) Phục thứ thiện nam tử! Nhược Bồ Tát Ma Ha Tát năng tận hình thọ, viễn ly tà kiến, nhất thiết chúng sanh thường sở ái trọng, kỳ tâm thanh tịnh, ly tà phân biệt. Do thử, thiện căn tốc đắc thành thục. Sở hữu tiền tế luân chuyển ngũ thú, một sanh tử hà, nhân tà kiến cố, tạo thân, ngữ, ý, chư ác nghiệp chướng, chư phiền não chướng, chư hữu tình chướng, nhất thiết pháp chướng, chư chánh kiến chướng, tự tác, giáo tha, kiến văn tùy hỷ, do thử viễn ly tà kiến luân cố, giai tất triển hoại, tồi diệt vô dư, bất thọ quả báo. Ư hiện thân trung, chư nhân thiên đẳng, giai cộng thân ái, vô sở sai lự, thân tâm an lạc, kỳ tâm thanh tịnh, ly tà phân biệt. Tương mạng chung thời, thân tâm bất vị ưu khổ bức thiết, sở ái thê tử, quyến thuộc vi nhiễu. Lâm mạng chung thời, bất kiến khả bố Diễm Ma vương sứ, duy kiến khả ý, thành điều thiện pháp, cụ giới, phú đức, chân thật phước điền, vi thiện tri thức, thân tâm hoan duyệt, thâm sanh kính tín. Ký mạng chung dĩ, hoàn sanh nhân trung, chư căn viên mãn, chi thể cụ túc, tùy sở sanh xứ, kỳ tâm thanh tịnh, ly tà phân biệt, đoan chánh, thông minh, an ổn, khoái lạc.

(經)復次，善男子，若菩薩摩訶薩，能盡形壽遠離邪見，一切眾生常所愛重，其心清淨，離邪分別，由此善根速得成熟。所有前際輪轉五趣沒生死河，因邪見故，造身語意諸惡業障、諸煩惱障、諸有情障、一切法障、諸正見障，自作、教他、見聞隨喜，由此遠離邪見輪故，皆悉輾壞，摧滅無餘，不受果報。於現身中，諸人天等皆共親愛，無所猜慮，身心安樂，其心清淨，離邪分別。將命終時，身心不為憂苦逼切，所愛妻子眷屬圍繞。臨命終時，不見可怖剡魔王使，唯見可意成調善法，具戒富德真實福田，為善知識，身心歡悅，深生敬信。既命終已，還生人中，諸根圓滿，支體具足，隨所生處，其心清淨，離邪分別，端正聰明，安隱快樂。

(Kinh: Lại này thiện nam tử! Nếu Bồ Tát Ma Ha Tát có thể cho đến hết thọ mạng, xa lìa tà kiến, sẽ được hết thảy chúng sanh thường yêu kính, quý trọng. Tâm vị ấy thanh tịnh, lìa tà phân biệt. Do vậy, thiện căn mau được thành thục. Trong tất cả những lúc luân chuyển trong năm đường, chìm trong sông sanh tử thuở trước, do tà kiến mà tạo các ác nghiệp chướng nơi thân, ngữ, ý, các phiền não chướng, các hữu tình chướng, hết thảy pháp chướng, các chánh kiến chướng, tự làm, dạy người khác, thấy nghe tùy hỷ. Do cái luân “xa lìa tà kiến” này, [các nghiệp chướng ấy] thảy đều bị nghiền nát, tan diệt chẳng còn sót, chẳng nhận lãnh quả báo. Nơi thân hiện tại, các hàng trời người đều cùng thân ái, chẳng ngờ vực, lo ngại, thân tâm an lạc, cái tâm thanh tịnh, lìa tà phân biệt. Khi sắp mạng chung, thân tâm chẳng bị ưu khổ bức bách. Vợ con yêu mến và quyến thuộc vây quanh. Khi lâm chung, chẳng thấy sứ giả đáng sợ của vua Diễm Ma, chỉ thấy người vừa ý, điều phục thành tựu thiện pháp, đủ giới, giàu đức, là bậc phước điền chân thật làm thiện tri thức, thân tâm vui sướng, sanh lòng kính tin sâu xa. Đã mạng chung, lại sanh làm người, các căn viên mãn, chi thể trọn đủ. Sanh ở bất cứ nơi đâu, cái tâm thanh tịnh, lìa tà phân biệt, đoan chánh, thông minh, an ổn, vui sướng).

“Phục thứ thiện nam tử! Nhược Bồ Tát Ma Ha Tát năng tận hình thọ, viễn ly tà kiến” (Lại này thiện nam tử! Nếu Bồ Tát Ma Ha Tát có thể cho đến hết thọ mạng, xa lìa tà kiến): Ngu si cũng là vô minh. Kẻ chẳng có trí huệ, sẽ nẩy sanh tà kiến. Đức Phật nói kẻ phá kiến chẳng thể cứu độ. “Kiến” (見) là chấp trước. Có những kẻ chẳng xả chấp trước! Quý vị nói thiện pháp với họ, họ chẳng có cách nào nghe lọt tai được! “Tà tri, tà kiến”: Nếu kẻ đó vì đắc Thiên Nhãn Thông, thấy bò sanh lên trời, bèn nói: “Làm bò là tốt nhất! Sau khi chết, có thể sanh lên trời!” Kẻ đó chẳng hiểu đời trước của con bò ấy như thế nào, chẳng biết nhân quả. Thần thông của kẻ đó chỉ thấy đời này, chẳng thấy tám vạn đại kiếp, càng chẳng thấy vô lượng đại kiếp, chỉ thấy trước mắt, bèn nói bò có công đức to lớn. Do vậy, hằng ngày kẻ đó lạy bò, chẳng tin Phật. Đối trước tượng Phật, kẻ đó chẳng lễ bái, lại có thể lạy lục con bò!

Khi tôi sang Ca Nhĩ Cách Đáp (Calcutta) của Ấn Độ, có một con đường, chắc là tới cả ngàn con bò, to dễ sợ, còn to gấp mấy lần chúng tôi! Đầu bò gắn một viên ngọc, khoác vải bông đủ màu. Còn có người dùng tơ vàng kết thành quả cầu đeo bên thân bò. Con bò đi trên phố, đi đến nhà nào, đại khái là nhà ấy đem đồ ăn cho nó ăn no, lấy nước lọc sạch nhất cho nó uống. Cả con đường ấy đều thờ phụng bò. Nếu quý vị chẳng biết, hoặc là đụng phải bò, thôi rồi! Người trên phố ấy sẽ liều mạng với quý vị. Khi tôi đến đó là năm 1940, thuở ấy, Đệ Nhị Thế Chiến còn chưa chấm dứt, Ấn Độ chưa độc lập, vẫn bị Anh quốc thống trị. Người Anh cũng chẳng dám đụng tới lũ bò, vì biết sẽ chuốc lấy phiền toái. Nếu họ lái xe phải qua khu phố đó, sẽ lái theo đường vòng, chẳng lái thẳng vào con đường đó. Nếu chẳng thể không lái qua con đường ấy, họ sẽ lái chầm chậm, đợi con bò đi qua, đường thông rồi mới lái. Nếu bò vẫn chưa đi qua, quý vị chẳng thể đuổi nó đi được. Đó là tà tri tà kiến của ngoại đạo tín phụng, chẳng có cách nào hết! Nếu hiện thực hơn chút nữa, trong quốc độ này của chúng ta, kẻ tin tà tri tà kiến quá nhiều! Thế giới này có bao nhiêu ức người đều là tin theo tà tri tà kiến, chứ chánh tri chánh kiến khá ít. Đại Lục có mười ba ức người, được bao nhiêu người có chánh tri chánh kiến? Kể cả trong các tỳ-kheo và tỳ-kheo-ni, người chánh tri chánh kiến vẫn rất ít.

Nhưng trong Thập Luân, nói theo tà kiến thông thường, đều như nhau, tức là ngu si, chính là si trong tham, sân, si. Chúng ta mỗi ngày thấy chuyện gì cũng đều chẳng chánh xác, phán đoán sai lầm, đều là ngu si, chẳng thể liễu giải “các pháp duyên khởi tánh Không”. Đó là ngu si. Hết thảy các pháp sanh khởi từ “duyên khởi tánh Không”, phải mong hồi quy về duyên khởi tánh Không; đấy là điều căn bản nhất trong khi học Phật. Điều ấy sẽ có thể đoạn tà kiến của quý vị. Nếu xa lìa các tà kiến, quả báo đạt được sẽ chín muồi, đó chính là “viễn ly tà kiến luân”.

Đối với tà phân biệt, nếu chẳng có Định lực, chẳng có trí huệ, trong tâm quý vị suy nghĩ, phân biệt, toàn là tà tri tà kiến. Tà tri tà kiến ấy hoàn toàn chẳng phải là tà tri tà kiến của ngoại đạo, mà là trong tâm quý vị, hễ chẳng an lạc, hễ chẳng thanh tịnh, thì đều thuộc về tà tri tà kiến. Sâu hơn một chút, sẽ là chẳng thấy pháp tánh, tâm vượt ra ngoài đạo, tâm vượt ra ngoài Bồ Đề đạo, nghĩ tưởng các thứ chẳng phải là Bồ Đề đạo, đó gọi là “tà kiến”. Đó là nói tới những cái chẳng chiếu theo lời chỉ dạy của đức Phật, chẳng thể đoạn Khổ, Tập, Diệt, Đạo, chẳng thể nương theo pháp Tứ Đế để tu, chẳng thể nương theo pháp mười hai nhân duyên để tu, chẳng thể nương theo pháp Lục Độ để tu, đó đều là tà kiến. Nếu xa lìa tà phân biệt, trong tâm tưởng chẳng sanh khởi tà kiến, luôn nương theo chánh kiến, nương theo lời Phật dạy để hành, như thế là lìa tà phân biệt, sẽ có kết quả tốt đẹp gì vậy? Khi mạng chung, thân tâm của quý vị chẳng bị đau khổ bức bách. “Sở ái thê tử, quyến thuộc vi nhiễu. Lâm mạng chung thời, bất kiến khả bố Diễm Ma vương sứ” (vợ con yêu mến và quyến thuộc vây quanh. Khi lâm chung, chẳng thấy sứ giả đáng sợ của vua Diễm Ma), chỉ thấy người vừa ý, điều phục thành tựu thiện pháp, trọn giới, giàu đức, phước điền chân thật làm thiện tri thức cho quý vị. “Thân tâm hoan duyệt, thâm sanh kính tín” (Thân tâm vui sướng, sanh lòng tin kính sâu xa): Như thế thì sẽ an tường, nhàn nhã chuyển thế. Sau khi mạng chung, lại sanh trong loài người.

(Kinh) Phục ngộ khả ý, thành điều thiện pháp, cụ giới, phú đức, chân thật phước điền, vi thiện tri thức, y bỉ tu học ly tà kiến pháp, năng đoạn nhất thiết ác bất thiện pháp, năng thành nhất thiết thù thắng thiện pháp, năng cầu nhất thiết Đại Thừa pháp nghĩa, năng tu nhất thiết Bồ Tát nguyện hạnh, tiệm thứ thú nhập Đại Thừa đại hải, nãi chí chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề. Sở cư Phật độ, viễn ly nhất thiết Thanh Văn, Độc Giác nhị thừa nhân pháp, viễn ly nhất thiết thiên ma đồ chúng, viễn ly nhất thiết ngoại đạo bằng đảng, chúng bảo trang nghiêm, thậm khả ái nhạo, viễn ly nhất thiết vọng chấp cát hung, Thường Kiến, Đoạn Kiến, ngã, ngã sở kiến. Như thị hữu tình, lai sanh kỳ quốc, thọ mạng trường viễn, thọ dụng nhất vị, vị Đại Thừa vị. Như Lai tự thân, thọ mạng vô lượng, vị chư hữu tình, như ưng thuyết pháp. Bát Niết Bàn hậu, chánh pháp cửu trụ, lợi ích, an lạc, vô lượng hữu tình, thánh giáo nhất vị, vô hữu quai tránh, xí thịnh lưu thông, ly chư chướng nạn. Thiện nam tử! Thị danh Bồ Tát Ma Ha Tát đệ thập viễn ly tà kiến luân dã.

(經)復遇可意成調善法，具戒富德真實福田，為善知識，依彼修學離邪見法，能斷一切惡不善法，能成一切殊勝善法，能求一切大乘法義，能修一切菩薩願行，漸次趣入大乘大海，乃至證得無上菩提。所居佛土，遠離一切聲聞、獨覺二乘人法，遠離一切天魔徒眾，遠離一切外道朋黨，眾寶莊嚴甚可愛樂，遠離一切妄執吉凶、常見、斷見、我我所見，如是有情來生其國，壽命長遠，受用一味，謂大乘味；如來自身壽命無量，為諸有情如應說法，般涅槃後，正法久住，利益安樂無量有情。聖教一味，無有乖諍，熾盛流通，離諸障難。善男子，是名菩薩摩訶薩，第十遠離邪見輪也。

(Kinh: Lại gặp người vừa ý, điều phục thành tựu thiện pháp, đủ giới, giàu đức, phước điền chân thật làm thiện tri thức. Nương theo người đó tu học pháp lìa tà kiến, có thể đoạn hết thảy pháp ác bất thiện, có thể thành tựu hết thảy thiện pháp thù thắng, có thể cầu hết thảy pháp nghĩa Đại Thừa, có thể tu hết thảy nguyện hạnh của Bồ Tát, lần lượt tiến nhập biển cả Đại Thừa, cho đến chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề. Cõi Phật người ấy ở xa lìa hết thảy người và pháp thuộc hai thừa Thanh Văn và Độc Giác, xa lìa hết thảy đồ chúng thiên ma, xa lìa hết thảy bè đảng ngoại đạo, các thứ báu trang nghiêm rất đáng yêu thích, xa lìa hết thảy hư vọng chấp trước cát hung, Thường Kiến, Đoạn Kiến, ngã, và cái thấy của ta (ngã sở kiến). Hữu tình như thế sanh vào nước ấy, thọ mạng dài lâu, thọ dụng một vị, tức là Đại Thừa vị. Bản thân Như Lai thọ mạng vô lượng, vì các hữu tình thuyết pháp đúng với căn cơ. Sau khi Phật nhập Niết Bàn, chánh pháp tồn tại lâu dài, lợi ích, an lạc vô lượng hữu tình, thánh giáo một vị chẳng hề chống trái, tranh chấp, lưu thông rạng rỡ, lìa các chướng nạn. Này thiện nam tử! Đó gọi là luân thứ mười “xa lìa tà kiến” của Bồ Tát Ma Ha Tát).

“Phục ngộ khả ý, thành điều thiện pháp, cụ giới, phú đức, chân thật phước điền, vi thiện tri thức” (lại gặp người vừa ý, điều phục thành tựu thiện pháp, đủ giới, giàu đức, phước điền chân thật làm thiện tri thức): Y chỉ vị thiện tri thức ấy, tu học cách lìa tà kiến như thế nào, tu pháp môn này bằng cách nào. “Năng đoạn nhất thiết ác bất thiện pháp, năng thành nhất thiết thù thắng thiện pháp, năng cầu nhất thiết Đại Thừa pháp nghĩa, năng tu nhất thiết Bồ Tát nguyện hạnh, tiệm thứ thú nhập Đại Thừa đại hải, nãi chí chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề” (có thể đoạn hết thảy pháp ác bất thiện, có thể thành tựu hết thảy thiện pháp thù thắng, có thể cầu hết thảy pháp nghĩa Đại Thừa, có thể tu hết thảy nguyện hạnh của Bồ Tát, dần dần tiến nhập biển cả Đại Thừa, cho đến chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề): Như thế thì cõi Phật nơi người ấy ở “viễn ly nhất thiết Thanh Văn, Độc Giác nhị thừa nhân pháp, viễn ly nhất thiết thiên ma đồ chúng, viễn ly nhất thiết ngoại đạo bằng đảng, chúng bảo trang nghiêm, thậm khả ái nhạo” (xa lìa hết thảy người và pháp thuộc hai thừa Thanh Văn và Độc Giác, xa lìa hết thảy đồ chúng thiên ma, xa lìa hết thảy bè đảng ngoại đạo, các thứ báu trang nghiêm rất đáng yêu thích): Chỉ có lìa tà kiến luân thì mới nói đến chuyện “xa lìa hết thảy pháp Nhị Thừa Thanh Văn và Độc Giác”, còn chín luân kia đều chẳng có. Đấy mới gọi là “chánh kiến”.

Do ở đây nói đến tà kiến,“viễn ly nhất thiết vọng chấp cát hung, Thường Kiến, Đoạn Kiến, ngã, ngã sở kiến. Như thị hữu tình, lai sanh kỳ quốc” (xa lìa hết thảy hư vọng chấp trước cát hung, Thường Kiến, Đoạn Kiến, ngã, và cái thấy của ta. Hữu tình như thế sanh về nước ta): Sanh vào cõi Phật ấy, chẳng phải là bình phàm, được xa lìa hết thảy thiên ma đồ chúng tà kiến. Người ấy sẽ xa lìa hết thảy hư vọng chấp trước cát hung. Nếu chúng ta mong sanh về thế giới Cực Lạc, quý vị còn mong đoán mạng, xủ quẻ hay không? Kinh Chiêm Sát khác hẳn. Quý vị muốn dùng Chiêm Sát Luân để hỏi: “Con có thể sanh về thế giới Cực Lạc hay không?” Quý vị chiêm sát một phen, Địa Tạng Chiêm Sát Luân sẽ nói: “Nếu ngươi muốn sanh về thế giới Cực Lạc, vẫn phải dụng công”. Nếu nói là “có thể được vãng sanh”, vậy thì quý vị nắm chắc [chuyện vãng sanh], càng phải thêm dụng công, nhưng cơ hội chiêm sát được như vậy rất ít!

Chiêm sát luân rất ít khi sẽ nói ngay: “Quý vị có thể vãng sanh”, nhưng nếu muốn hỏi trong quá khứ quý vị đã sanh từ đường nào đến, chết rồi sẽ sanh vào đường nào, Chiêm Sát Luân sẽ trả lời chánh xác. Nếu quý vị sanh lòng sợ hãi, [sợ chính mình] sẽ sanh vào ba ác đạo, hãy gấp gáp tu tập! Chẳng phải là quý vị gieo [chiêm sát luân] hằng ngày ư? Hằng ngày lạy, hằng ngày gieo, lạy đến một mức độ nhất định, tam ác sẽ luân chuyển, quý vị sẽ có thể vãng sanh. Luân tướng ấy khác với cát, hung, họa, phước, Thường Kiến, Đoạn Kiến, ngã, ngã sở kiến, ngã kiến, toàn bộ đều thuộc vào tà kiến. Xa lìa chấp trước cát, hung, họa, phước hư vọng. Cát, hung, họa, phước chẳng thể biện luận cố định được, nó luôn luôn chuyển biến! Đặc biệt là đối với đệ tử Tam Bảo, đối với người học đạo, nó sẽ luôn chuyển biến. Tướng mạo của con người luôn chuyển biến. Nếu quý vị chú ý quan sát tướng mạo của một người, sẽ thấy trong một ngày, nó biến hóa vài lượt. Nếu cách vài hôm, nhìn lại người đó, tướng mạo lại thay đổi. Quý vị thấy người ấy rất phiền chán, diện mạo đáng ghét, ăn nói tẻ ngắt. Hai ngày sau, nhìn lại kẻ đó, quý vị sẽ sanh khởi tâm hoan hỷ, đó là vì người ấy có sự tu tập. Hiện thời, nếu một người đả thất, niệm Phật một vài ngày, khi niệm đến tương ứng, tướng mạo lập tức biến đổi. “Biến” chẳng phải là như trong thế gian, mặt mũi hồng hào, hoặc là trắng trẻo, hoặc là dễ coi, chẳng phải như vậy. Loại người có đạo đức ấy, sẽ khiến cho quý vị cảm ứng, khiến cho tâm quý vị hoan hỷ. Quý vị thấy một vị lão hòa thượng hay lão lạt-ma nào đó, bộ dạng rất xấu xí, rất bẩn thỉu, nhưng quý vị gặp vị ấy, sẽ sanh khởi tâm cung kính, đối với vị ấy đặc biệt cung kính. Đó là do đức của vị ấy!

Phải lìa khỏi hết thảy, lìa khỏi Thường Kiến và Đoạn Kiến. Thường Kiến là nói đến Thường, tức là luôn cho rằng bất tử, hoặc “chết rồi vẫn sanh làm người”, chẳng tin tưởng có địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh. Đó là tà kiến. Sau khi đã sanh, ta nhất định sanh lên trời, sanh lên tầng trời nào? Sanh đến chỗ chúa trời, sanh vào Phạm Thiên. Quý vị vẫn có chỗ cách biệt với thiên chúa và Phạm Thiên, chẳng đến đấy để làm Đại Phạm Thiên Chúa, chỉ có thể làm thiên dân. Đó đều là những tri kiến chẳng chánh xác. Thường Kiến, Đoạn Kiến, hoặc là Ngã Kiến, Ngã Chấp Ngã Kiến, Ngã Sở Kiến là các thứ vật chất hoặc người mà ta chấp trước. Ngã Kiến và Ngã Sở Kiến là hai thứ. Ngã là năng kiến (chủ thể trông thấy), còn Ngã Sở Kiến là cái được Ngã trông thấy. Hữu tình như thế sanh vào nước ấy, quốc độ đó chẳng có kẻ tà kiến, “thọ mạng trường viễn, thọ dụng nhất vị” (thọ mạng dài lâu, thọ dụng một vị): Thọ dụng một vị gì vậy? Đại Thừa vị. “Như Lai tự thân, thọ mạng vô lượng, vị chư hữu tình, như ưng thuyết pháp. Bát Niết Bàn hậu, chánh pháp cửu trụ, lợi ích, an lạc vô lượng hữu tình, thánh giáo nhất vị” (Bản thân Như Lai thọ mạng vô lượng, vì các hữu tình thuyết pháp đúng theo căn cơ. Sau khi Phật nhập Niết Bàn, chánh pháp tồn tại lâu dài, lợi ích, an lạc vô lượng hữu tình, thánh giáo một vị). Đây là điều bất đồng, trong phần trước là “như ưng thuyết pháp” (thuyết pháp thích hợp căn cơ), điều này bất đồng: Đức Phật dạy bảo một vị, chẳng có tranh luận Đại Thừa, hay tranh luận là Thanh Văn Thừa, hoặc Độc Giác Thừa, chủng tánh Tam Bảo đều là Đại Thừa. “Xí thịnh lưu thông” (lưu truyền rạng rỡ), đều là Bồ Tát, hết thảy các chướng ngại đều chẳng có. “Thiện nam tử! Thị danh Bồ Tát Ma Ha Tát đệ thập viễn ly tà kiến luân” (này thiện nam tử! Đó là luân thứ mười “xa lìa tà kiến” của Bồ Tát Ma Ha Tát).

(Kinh) Bồ Tát Ma Ha Tát thành tựu thử luân cố, ư Thanh Văn Thừa đắc vô ngộ thất, ư Thanh Văn Thừa Bổ Đặc Già La đắc vô ngộ thất, ư Độc Giác Thừa đắc vô ngộ thất, ư Độc Giác Thừa Bổ Đặc Già La đắc vô ngộ thất, ư kỳ Đại Thừa đắc vô ngộ thất, ư kỳ Đại Thừa Bổ Đặc Già La đắc vô ngộ thất, thường năng xí nhiên Tam Bảo chủng tánh. Ư chư Như Lai xuất gia đệ tử, nhược thị pháp khí, nhược phi pháp khí, hạ chí nhất thiết bị phiến ca-sa, thế tu phát giả, đắc vô ngộ thất. Ư Đại Thừa pháp, thường đắc thăng tấn, vô hữu thoái chuyển. Lợi huệ, thắng phước, thường đắc tăng trưởng. Ư nhất thiết Định, chư Đà-la-ni, chư Nhẫn, chư Địa, tốc đắc tự tại, vô hữu thoái chuyển, thường đắc trị ngộ chư thiện tri thức, tùy thuận nhi hành, thường đắc bất ly kiến nhất thiết Phật, cập chư Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử, bất ly văn pháp, bất ly thân cận, cúng dường chúng Tăng. Ư chư thiện căn, thường tinh tấn cầu, tâm vô yếm túc. Thường ư Bồ Đề chủng chủng hạnh nguyện, Lục Ba La Mật Đa, tâm vô yếm túc, sở đắc quả báo quảng thuyết như tiền.

(經)菩薩摩訶薩成就此輪故，於聲聞乘，得無誤失；於聲聞乘補特伽羅，得無誤失；於獨覺乘，得無誤失；於獨覺乘補特伽羅，得無誤失；於其大乘，得無誤失；於其大乘補特伽羅，得無誤失；常能熾然三寶種性；於諸如來出家弟子，若是法器，若非法器，下至一切被片袈裟、剃鬚發者，得無誤失；於大乘法，常得升進，無有退轉；利慧勝福，常得增長；於一切定諸陀羅尼，諸忍諸地，速得自在，無有退轉；常得值遇諸善知識，隨順而行；常得不離見一切佛及諸菩薩、聲聞弟子，不離聞法，不離親近供養眾僧；於諸善根，常精進求，心無厭足；常於菩提種種行願，六波羅蜜多，心無厭足。所得果報，廣說如前。

(Kinh: Bồ Tát Ma Ha Tát do thành tựu luân này, chẳng phạm sai lầm đối với Thanh Văn Thừa, chẳng phạm sai lầm đối với Thanh Văn Thừa Bổ Đặc Già La, chẳng phạm sai lầm đối với Độc Giác Thừa, chẳng phạm sai lầm đối với Độc Giác Thừa Bổ Đặc Già La, chẳng phạm sai lầm đối với Đại Thừa, chẳng phạm sai lầm đối với Đại Thừa Bổ Đặc Già La. Thường có thể hưng thịnh chủng tánh Tam Bảo. Đối với các đệ tử xuất gia của các đức Như Lai, dù là pháp khí, hay chẳng phải là pháp khí, cho đến đối với hết thảy những kẻ khoác một mảnh ca-sa, cạo bỏ râu tóc, đều chẳng phạm sai lầm. Đối với pháp Đại Thừa, thường được thăng tấn, chẳng bị thoái chuyển. Trí huệ nhạy bén và phước thù thắng thường được tăng trưởng. Trong hết thảy các Định, các Đà-la-ni, các Nhẫn, các Địa, mau được tự tại, chẳng bị thoái chuyển. Thường được gặp gỡ các thiện tri thức, tùy thuận hành theo. Thường được chẳng lìa thấy hết thảy Phật, và các Bồ Tát, Thanh Văn đệ tử. Chẳng lìa nghe pháp, chẳng lìa thân cận, cúng dường chúng Tăng. Đối với các thiện căn, thường tinh tấn cầu, tâm chẳng chán đủ. Thường đối với các thứ hạnh nguyện Bồ Đề, Lục Ba La Mật Đa, tâm chẳng chán đủ, đạt được quả báo như trên đã rộng nói).

(Kinh) Thiện nam tử! Nhược Bồ Tát Ma Ha Tát thành tựu như thị Thập Luân, năng tốc chứng đắc A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề. Sở dĩ giả hà? Ư quá khứ thế, nhất thiết Như Lai, Ứng Chánh Đẳng Giác, giai tất viễn ly Thập Ác Nghiệp Đạo, giai tất xưng dương, tán thán như thị Thập Thiện Nghiệp Đạo sở đắc quả báo, vị dục trưởng dưỡng nhất thiết chúng sanh lợi ích, an lạc Bồ Đề đạo cố, vị dục trừ diệt nhất thiết chúng sanh nghiệp phiền não khổ, linh vô dư cố, vị dục khô kiệt tam ác thú cố, vị dục thiệu long Tam Bảo chủng cố, vị dục đoạn trừ tam giới hữu cố, vi dục vĩnh đoạn Uẩn, Giới, Xứ cố, vị linh nhất thiết tốc nhập vô úy Niết Bàn thành cố, quảng thuyết như tiền, viễn ly thập chủng bất thiện nghiệp đạo, sở đắc quả báo. Thị cố, thiện nam tử! Nhược bất chân thật hy cầu như thị Thập Thiện Nghiệp Đạo sở chứng Phật quả, cập bất chân thật hạ chí thủ hộ nhất thiện nghiệp đạo, nãi chí mạng chung, nhi tự xưng ngôn: “Ngã thị chân thật hành Đại Thừa giả, ngã cầu Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ Đề”. Đương tri như thị Bổ Đặc Già La, thị cực hư trá, thị đại vọng ngữ, đối thập phương giới Phật Thế Tôn tiền, cuống hoặc thế gian, vô tàm, vô quý, thuyết Không đoạn kiến, dụ cuống ngu si, thân hoại mạng chung, đọa chư ác thú.

(經)善男子，若菩薩摩訶薩成就如是十輪，能速證得阿耨多羅三藐三菩提。所以者何？於過去世一切如來、應、正等覺，皆悉遠離十惡業道，皆悉稱揚讚歎如是十善業道所得果報，為欲長養一切眾生利益安樂菩提道故，為欲除滅一切眾生業煩惱苦令無餘故，為欲枯竭三惡趣故，為欲紹隆三寶種故，為欲斷除三界有故，為欲永斷蘊、界、處故，為令一切速入無畏涅槃城故。廣說如前，遠離十種不善業道，所得果報。是故，善男子，若不真實希求如是十善業道所證佛果，及不真實下至守護一善業道，乃至命終而自稱言：‘我是真實行大乘者，我求無上正等菩提。’當知如是補特伽羅，是極虛詐！是大妄語！對十方界佛世尊前，誑惑世間，無慚無愧，說空斷見，誘誑愚癡，身壞命終，墮諸惡趣。

(Kinh: Này thiện nam tử! Nếu Bồ Tát Ma Ha Tát thành tựu mười luân như thế, có thể mau chứng đắc A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề. Vì cớ sao vậy? Trong đời quá khứ, hết thảy Như Lai, Ứng Chánh Đẳng Giác thảy đều xa lìa Thập Ác Nghiệp Đạo, thảy đều xưng dương, tán thán quả báo đạt được do Thập Thiện Nghiệp Đạo như thế, vì muốn trưởng dưỡng lợi ích cho hết thảy cúng sanh, an lạc Bồ Đề đạo, vì muốn trừ diệt nghiệp phiền não khổ chẳng còn sót thừa cho hết thảy chúng sanh, vì muốn khô cạn ba đường ác, vì muốn tiếp nối hưng thịnh chủng tánh Tam Bảo, vì muốn đoạn trừ tam giới hữu, vì muốn đoạn vĩnh viễn Uẩn, Giới, Xứ, vì khiến cho hết thảy mau vào tòa thành Niết Bàn không sợ hãi. Nói rộng thì như quả báo đã đạt được do xa lìa mười thứ bất thiện nghiệp đạo đã nói trong phần trên. Do vậy, thiện nam tử! Nếu chẳng chân thật mong cầu Phật quả được chứng bởi Thập Thiện Nghiệp Đạo như thế, và chẳng chân thật tối thiểu là thủ hộ một thiện nghiệp đạo cho đến khi mạng chung, mà tự xưng là: “Ta là người thật sự hành Đại Thừa. Ta cầu Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ Đề”. Hãy nên biết Bổ Đặc Già La như thế là kẻ hư dối tột bậc, là đại vọng ngữ, đối trước mười phương thế giới Phật Thế Tôn mà dối gạt, mê hoặc thế gian, không hổ, không thẹn, nói Đoạn Kiến rỗng tuếch, dụ dỗ, lường gạt kẻ ngu si. Thân hoại, mạng chung, sẽ đọa vào các đường ác).

Đây là nói chung. Quá khứ chư Phật có thể thành tựu Thập Luân, Bồ Tát Ma Ha Tát chứng đắc A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề rất nhanh chóng. Vì sao phải nói như vậy? Vì hết thảy các đức Như Lai sở dĩ có thể thành Phật, thành tựu Chánh Giác, là do xa lìa Thập Ác Nghiệp. Do vậy, thảy đều xưng dương, tán thán quả báo đạt được do Thập Thiện Nghiệp Đạo như thế. “Vị dục trưởng dưỡng nhất thiết chúng sanh, lợi ích, an lạc Bồ Đề đạo cố” [nghĩa là] khiến cho đạo Bồ Đề của chúng sanh có thể trưởng dưỡng, dần dần tăng trưởng, nuôi dưỡng dần dần. “Vị dục diệt trừ nhất thiết chúng sanh nghiệp, phiền não, khổ, linh vô dư cố” (vì muốn trừ diệt nghiệp, phiền não, khổ chẳng còn sót cho hết thảy chúng sanh): [Cái nhân của] nghiệp là Hoặc (phiền não). “Nghiệp” [ở đây] là nói đến các nghiệp do quý vị đã tạo. Phiền não là Hoặc, Khổ là cái quả [của nghiệp]. Do phiền não mà tạo nghiệp, vì tạo nghiệp mà gặt lấy khổ quả. Như vậy thì [do tu Thập Luân], sẽ khiến cho chúng chẳng còn thừa sót, thanh tịnh ba món Hoặc, Nghiệp, Khổ, khiến cho chúng thanh tịnh. Đồng thời, khiến cho ba đường ác khô kiệt. Vì phải khô kiệt ba đường ác thì mới có thể “thiệu long” (tiếp nối hưng thịnh) chủng tánh Tam Bảo. “Thiệu” (紹) là kế thừa, “long” (隆) là rạng rỡ, to lớn. Không chỉ tiếp tục kế thừa, mà còn khiến cho chủng tánh Tam Bảo Phật, Pháp, Tăng phát dương quang đại. “Vị dục đoạn trừ tam giới hữu cố” (vì muốn đoạn trừ tam giới hữu). Tam giới có sanh tử, có phiền não, có khổ não, có nghiệp, [cho nên gọi là Hữu], đều đoạn tuyệt các thứ đó. Lại còn mong đoạn tuyệt, tức là vĩnh viễn đoạn dứt Ngũ Uẩn, Thập Bát Giới, Thập Nhị Xứ. “Vị linh nhất thiết tốc nhập vô úy Niết Bàn thành cố, quảng thuyết như tiền viễn ly thập chủng bất thiện nghiệp đạo, sở đắc quả báo” (vì khiến cho hết thảy mau chóng vào tòa thành Niết Bàn không sợ hãi, nói rộng là như quả báo sẽ đạt được do xa lìa mười loại bất thiện nghiệp đạo trong phần trước). Nói xong lại tổng kết một lượt. Trong phần trên, đối với mỗi luân đều đã nói rồi.

“Thị cố, thiện nam tử! Nhược bất chân thật hy cầu như thị Thập Thiện Nghiệp Đạo sở chứng Phật quả, cập bất chân thật hạ chí thủ hộ nhất thiện nghiệp đạo” (Vì thế, thiện nam tử! Nếu chẳng chân thật mong cầu Phật quả được chứng bởi Thập Thiện Nghiệp Đạo như thế, và chẳng tối thiểu là chân thật thủ hộ một thiện nghiệp đạo): Quý vị ngay cả một thiện nghiệp đạo vẫn chẳng thể chân thật thủ hộ. “Nãi chí mạng chung” (cho đến mạng chung): Chẳng làm như vậy, nói dối! “Nhi tự xưng ngôn: - Ngã thị chân thật hành Đại Thừa giả” (mà tự xưng là: “Ta là người hành Đại Thừa chân thật”): Đối với Thập Thiện Nghiệp Đạo, ngay cả một đạo mà quý vị còn chẳng làm được, vẫn nói chính mình chân thật hành Đại Thừa, hoặc nói chính mình cầu Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ Đề! Bổ Đặc Già La ăn nói kiểu đó “thị cực hư trá” (tột bậc hư dối, lường gạt), dối trá, lừa gạt, “thị đại vọng ngữ”, nói dối tột bậc. “Đối thập phương giới Phật Thế Tôn tiền, cuống hoặc thế gian, vô tàm, vô quý, thuyết không đoạn kiến” (đối trước mười phương thế giới Phật Thế Tôn, dối gạt, mê hoặc thế gian, chẳng hổ, chẳng thẹn, nói đoạn kiến rỗng tuếch): Cái Đoạn Kiến rỗng tuếch ấy lấy gì làm tiêu chuẩn? Thập Thiện Nghiệp! Dùng [những lời lẽ dối trá đó] để “dụ cuống ngu si” [tức là] lừa gạt, dụ dỗ, gạt gẫm kẻ không có trí huệ, cho đến nói “làm như vậy, nói như vậy” ngươi là kẻ ngu si nhất. Kẻ đó tự mình nói. Nếu “thân hoại, mạng chung”, kẻ đó sẽ trực tiếp đọa vào đường ác nhanh như tên bắn, sanh thẳng vào đường ác.

(Kinh) Thiện nam tử! Nhược đản ngôn thuyết, cập đản thính văn, bất do tu hành Thập Thiện Nghiệp Đạo, năng đắc Bồ Đề, bát Niết Bàn giả, ư nhất kiếp trung, hoặc nhất niệm khoảnh, khả linh thập phương nhất thiết Phật độ địa giới vi trần toán số chúng sanh, giai đăng Chánh Giác, nhập bát Niết Bàn, nhiên vô thị sự. Sở dĩ giả hà? Thập Thiện Nghiệp Đạo thị Đại Thừa bổn, thị Bồ Đề nhân, thị chứng Niết Bàn kiên cố thê đằng. Thiện nam tử! Nhược đản phát tâm, phát thệ nguyện lực, bất do tu hành Thập Thiện Nghiệp Đạo, năng đắc Bồ Đề, bát Niết Bàn giả, ư nhất kiếp trung, hoặc nhất niệm khoảnh, khả linh thập phương nhất thiết Phật độ địa giới vi trần toán số chúng sanh, giai đăng Chánh Giác, nhập bát Niết Bàn, nhiên vô thị sự. Sở dĩ giả hà? Thập Thiện Nghiệp Đạo, thị thế xuất thế thù thắng quả báo công đức căn bản. Thiện nam tử! Nhược bất tu hành Thập Thiện Nghiệp Đạo, thiết kinh thập phương nhất thiết Phật độ vi trần số kiếp, tự hiệu Đại Thừa, hoặc thuyết, hoặc thính, hoặc đản phát tâm, hoặc phát thệ nguyện, chung bất năng chứng Bồ Đề Niết Bàn, diệc bất linh tha thoát sanh tử khổ! Thiện nam tử! Yếu do tu hành Thập Thiện Nghiệp Đạo, thế gian phương hữu chư Sát-đế-lợi, Bà-la-môn đẳng, đại phú quý tộc, Tứ Đại Vương Thiên, nãi chí Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, hoặc Thanh Văn Thừa, hoặc Độc Giác Thừa, nãi chí Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ Đề, giai do tu hành Thập Thiện Nghiệp Đạo phẩm loại sai biệt.

(經)善男子，若但言說，及但聽聞，不由修行十善業道能得菩提般涅槃者，於一劫中，或一念頃，可令十方一切佛土地界微塵算數眾生，皆登正覺，入般涅槃，然無是事！所以者何？十善業道，是大乘本，是菩提因，是證涅槃堅固梯蹬。善男子，若但發心，發誓願力，不由修行十善業道能得菩提般涅槃者，於一劫中，或一念頃，可令十方一切佛土地界微塵算數眾生，皆登正覺，入般涅槃，然無是事！所以者何？十善業道，是世出世，殊勝果報功德根本。善男子，若不修行十善業道，設經十方一切佛土微塵數劫，自號大乘，或說或聽，或但發心，或發誓願，終不能證菩提涅槃，亦不令他脫生死苦。善男子，要由修行十善業道，世間方有諸剎帝利、婆羅門等大富貴族，四大王天乃至非想非非想處，或聲聞乘，或獨覺乘，乃至無上正等菩提，皆由修行十善業道，品類差別。

(Kinh: Này thiện nam tử! Nếu chỉ nói suông, và chỉ nghe, chẳng do tu hành Thập Thiện Nghiệp Đạo, mà có thể đắc Bồ Đề, bát Niết Bàn, trong một kiếp, hay trong một niệm, có thể khiến cho hết thảy chúng sanh nhiều như vi trần hay ví như toán số nơi cõi đất của hết thảy các cõi Phật đều có thể chứng Chánh Giác, nhập Bát Niết Bàn, chẳng có chuyện ấy! Vì cớ sao vậy? Thập Thiện Nghiệp Đạo là cái gốc của Đại Thừa, là cái nhân của Bồ Đề, là bậc thang kiên cố để chứng Niết Bàn. Này thiện nam tử! Nếu chỉ do sức phát tâm và phát thệ nguyện, chẳng do tu hành Thập Thiện Nghiệp Đạo, mà có thể đắc Bồ Đề, bát Niết Bàn, hoặc trong một kiếp, hay trong khoảng một niệm, có thể khiến cho chúng sanh nhiều như vi trần, toán số trong cõi đất thuộc hết thảy các cõi Phật đều có thể chứng Chánh Giác, nhập Bát Niết Bàn thì chẳng có chuyện ấy. Vì cớ sao vậy? Thập Thiện Nghiệp Đạo là căn bản của quả báo công đức thù thắng trong thế gian và xuất thế gian. Này thiện nam tử! Nếu chẳng tu hành Thập Thiện Nghiệp Đạo, dẫu trải qua vi trần số kiếp trong hết thảy các cõi Phật khắp mười phương, tự xưng là Đại Thừa, hoặc nói, hoặc nghe, hoặc chỉ phát tâm, hoặc phát thệ nguyện, trọn chẳng thể chứng Bồ Đề Niết Bàn, mà cũng chẳng thể khiến cho người khác thoát khỏi nỗi khổ sanh tử. Này thiện nam tử! Phải do tu hành Thập Thiện Nghiệp Đạo thì thế gian mới có các Sát-đế-lợi, Bà-la-môn, giòng dõi cao quý giàu có v.v… Tứ Đại Vương Thiên, cho đến Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, hoặc Thanh Văn Thừa, hoặc Độc Giác Thừa, cho đến Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ Đề, đều là do tu hành Thập Thiện Nghiệp Đạo theo từng phẩm loại sai khác).

“Thiện nam tử! Nhược đản ngôn thuyết, cập đản thính văn, bất do tu hành Thập Thiện Nghiệp Đạo, năng đắc Bồ Đề, bát Niết Bàn giả” (Này thiện nam tử! Nếu chỉ nói suông, và chỉ nghe, chẳng do tu hành Thập Thiện Nghiệp Đạo mà có thể đắc Bồ Đề, bát Niết Bàn); đấy là chuyện chẳng thể được! Giả sử nói như thế này, nếu chỉ luận bàn, nghe nhận, chẳng do tu hành Thập Thiện Nghiệp Đạo, mà có thể chứng đắc Bồ Đề, chứng đắc Niết Bàn; đấy là chuyện chẳng thể nào! Hoặc là “ư nhất kiếp trung” (trong một kiếp), được nghe như vậy, hoặc là trong khoảng một niệm, [nghe nói như vậy] mà “khả linh thập phương nhất thiết Phật độ địa giới vi trần toán số chúng sanh, giai đăng Chánh Giác, nhập bát Niết Bàn, nhiên vô thị xứ” (có thể khiến cho hết thảy chúng sanh nhiều như vi trần hay ví như toán số nơi cõi đất của hết thảy các cõi Phật đều có thể chứng Chánh Giác, nhập Bát Niết Bàn, chẳng có chuyện ấy): Nói kiểu ấy sẽ là chuyện không thể nào xảy ra được! Nói cách khác, nếu không do hành Thập Thiện Nghiệp, quý vị nói gì cũng đều chẳng thể!

Nếu xây tòa cao ốc trên bãi cát, sẽ bị sụp đổ, Thập Thiện Nghiệp mới là căn bản của hết thảy. Vì sao phải nói như thế? Thập Thiện Nghiệp là cái gốc của Đại Thừa. “Thị Bồ Đề nhân, thị chứng Niết Bàn kiên cố thê đằng” (Là cái nhân của Bồ Đề, là bậc thang kiên cố để chứng Niết Bàn): Giống như bậc thang để bước lên đài cao, từng bậc, từng bậc một, hợp thành chiếc thang. Thập Thiện Nghiệp chính là chiếc thang. “Nhược đản phát tâm, phát thệ nguyện lực, bất do tu hành Thập Thiện Nghiệp Đạo, năng đắc Bồ Đề, bát Niết Bàn giả, ư nhất kiếp trung, hoặc nhất niệm khoảnh, khả linh thập phương nhất thiết Phật độ địa giới vi trần toán số chúng sanh, giai đăng Chánh Giác, nhập bát Niết Bàn, nhiên vô thị sự” (Nếu chỉ do sức phát tâm và phát thệ nguyện, chẳng do tu hành Thập Thiện Nghiệp Đạo mà có thể đắc Bồ Đề, bát Niết Bàn, hoặc trong một kiếp, hay trong khoảng một niệm, có thể khiến cho chúng sanh nhiều như vi trần, toán số trong cõi đất thuộc hết thảy các cõi Phật, đều có thể chứng Chánh Giác, nhập Bát Niết Bàn, thì chẳng có chuyện ấy): Đấy là ăn nói lớn lối, nói suông, giả trất, rỗng tuếch! Nói cách khác, đều là do tu hành Thập Thiện Nghiệp Đạo thì mới đắc quả thù thắng.

“Nhiên vô thị sự, sở dĩ giả hà? Thập Thiện Nghiệp Đạo, thị thế xuất thế thù thắng quả báo công đức căn bản. Thiện nam tử! Nhược bất tu hành Thập Thiện Nghiệp Đạo, thiết kinh thập phương nhất thiết Phật độ vi trần số kiếp” (Nhưng chẳng có chuyện ấy, vì cớ sao vậy? Thập Thiện Nghiệp Đạo là căn bản của quả báo công đức thù thắng trong thế gian và xuất thế gian. Này thiện nam tử! Nếu chẳng tu hành Thập Thiện Nghiệp Đạo, dẫu trong vi trần số kiếp trải qua hết thảy các cõi Phật trong mười phương): Thời gian quá dài, trải qua [thời gian] bằng số lượng của vi trần trong mười phương, tức là đem mười phương cõi Phật mài nát thành vi trần, cứ một hạt vi trần coi là một kiếp, lâu dài cỡ nào? Trải qua thời gian dài như thế, ăn nói lớn lối như thế, tự xưng là Đại Thừa, hoặc là nghe, hoặc tự mình nói, hoặc chỉ phát tâm, chỉ phát thệ nguyện mong thành Phật, thì vẫn chẳng thể chứng quả Bồ Đề. Không chỉ chính mình chẳng thể chứng đắc, mà quý vị mong làm cho người khác thoát khỏi nỗi khổ sanh tử, có làm được hay không? Chẳng thể nào!

Thiện nam tử! Do tu hành Thập Thiện Nghiệp Đạo, cho nên thế gian còn có quốc vương Sát-đế-lợi, còn có Bà-la-môn, học giả, còn có quý tộc giàu to. Người phú quý do đâu mà có? Do tu Thập Thiện Nghiệp Đạo. Còn có Tứ Đại Vương Thiên, “nãi chí Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ” (cho đến Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ Thiên), tất cả hết thảy thiên chúng, hoặc là Thanh Văn Thừa, hoặc là Độc Giác Thừa, “nãi chí Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ Đề, giai do tu hành Thập Thiện Nghiệp Đạo phẩm loại sai biệt” (cho đến Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ Đề, đều do tu hành Thập Thiện Nghiệp Đạo, phẩm loại sai khác): Mức độ khác nhau, quả vị bất đồng, cho đến quả báo nhân thiên bất đồng, cho đến quả báo thánh nhân khác nhau. Đấy là tu Thập Thiện Nghiệp, tùy thuộc quý vị tu như thế nào! Phương pháp tu khác nhau, sẽ chứng đắc địa vị khác nhau. Nhưng ắt phải tu Thập Thiện Nghiệp thì mới có thể đạt được phú quý trong trời người, cho đến chứng quả Thanh Văn, Duyên Giác, Bồ Tát, cho đến thành Phật. Nếu không, sẽ tuyệt đối chẳng thể đạt được!

(Kinh) Thị cố, thiện nam tử! Nhược dục tốc mãn Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ Đề nguyện giả, đương tu như thị Thập Thiện Nghiệp Đạo dĩ tự trang nghiêm, phi trụ thập ác bất luật nghi giả năng mãn như thị Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ Đề đại nguyện. Nhược cầu tốc ngộ Đại Thừa cảnh giới, tốc chứng Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ Đề, tốc mãn nhất thiết thiện pháp nguyện giả, tiên ưng hộ trì Thập Thiện Nghiệp Đạo. Sở dĩ giả hà? Thập Thiện Nghiệp Đạo thị năng an lập nhất thiết thiện pháp công đức căn bản, thị thế xuất thế thắng quả báo nhân. Thị cố ưng tu Thập Thiện Nghiệp Đạo.

(經)是故，善男子，若欲速滿無上正等菩提願者，當修如是十善業道以自莊嚴。非住十惡不律儀者，能滿如是無上正等菩提大願。若求速悟大乘境界，速證無上正等菩提，速滿一切善法願者，先應護持十善業道。所以者何？十善業道，是能安立一切善法功德根本，是世出世勝果報因，是故應修十善業道。

(Kinh: Vì thế, thiện nam tử! Nếu muốn mau chóng mãn nguyện Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ Đề, hãy nên tu Thập Thiện Nghiệp Đạo như thế để tự trang nghiêm, chẳng phải là kẻ trụ trong thập ác bất luật nghi mà có thể viên mãn đại nguyện Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ Đề như thế. Nếu cầu mau ngộ cảnh giới Đại Thừa, mau chứng Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ Đề, mau thỏa mãn hết thảy các nguyện thiện pháp, trước hết hãy nên hộ trì Thập Thiện Nghiệp Đạo. Vì cớ sao vậy? Thập Thiện Nghiệp Đạo là căn bản để đặt yên hết thảy thiện pháp công đức, là cái nhân của cái quả thù thắng thế gian và xuất thế gian. Vì thế, hãy nên tu Thập Thiện Nghiệp Đạo).

Đã phát Bồ Đề nguyện, nếu quý vị muốn thỏa mãn nguyện ấy, “đương tu như thị Thập Thiện Nghiệp Đạo dĩ tự trang nghiêm” (hãy nên tu Thập Thiện Nghiệp Đạo như thế để tự trang nghiêm), như thế thì mới có thể thực hiện được, trang nghiêm chính quý vị, “phi trụ Thập Ác, bất luật nghi giả, năng mãn như thị Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ Đề đại nguyện” (chẳng phải là trụ trong Thập Ác, chẳng giữ luật nghi mà có thể thỏa mãn đại nguyện Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ Đề), chẳng hành Thập Thiện thì sẽ là Thập Ác. “Nhược cầu tốc ngộ Đại Thừa cảnh giới, tốc chứng Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ Đề, tốc mãn nhất thiết thiện pháp nguyện giả, tiên ưng hộ trì Thập Thiện Nghiệp Đạo” (Nếu cầu mau ngộ cảnh giới Đại Thừa, mau chứng Vô Thượng Chánh Đẳng Bồ Đề, mau thỏa mãn hết thảy các nguyện thiện pháp, trước hết, hãy nên hộ trì Thập Thiện Nghiệp Đạo), đấy là căn bản của hết thảy các pháp. “Sở dĩ giả hà? Thập Thiện Nghiệp Đạo thị năng an lập nhất thiết thiện pháp công đức căn bản, thị thế xuất thế thắng quả báo nhân” (Vì cớ sao vậy? Thập Thiện Nghiệp Đạo là căn bản để đặt yên hết thảy công đức thiện pháp, là cái nhân của quả báo thù thắng thế gian và xuất thế gian): Nếu muốn đạt được quả báo thù thắng, Thập Thiện Nghiệp Đạo chính là cái nhân của nó. Quý vị tu thâm nhập, sẽ chứng quả. “Thị cố, ưng tu Thập Thiện Nghiệp Đạo” (Vì thế, hãy nên tu Thập Thiện Nghiệp Đạo), đức Phật đã nói mười lượt vẫn sợ chúng sanh quên khuấy!

Do vậy, Ngài trùng tụng nghĩa này, trong phần trước đã nói mười lượt, đức Phật vẫn chẳng an tâm. Do vậy, đức Phật nói pháp nào, cuối cùng dặn dò vị Bồ Tát này, căn dặn vị Bồ Tát kia, vào thời Mạt Pháp, các đệ tử chẳng tin, các vị nhất định phải gánh vác trách nhiệm độ họ. Bộ kinh này giao phó cho Hư Không Tạng Bồ Tát, có kinh giao cho Văn Thù Bồ Tát, có kinh giao cho Di Lặc Bồ Tát. Di Lặc Bồ Tát là người kế nhiệm Phật, cho nên, đức Phật nói với Di Lặc Bồ Tát nhiều nhất. Vì thế, khi Di Lặc Bồ Tát thành Phật, trong ba hội Long Hoa, Ngài sẽ độ chúng sanh thời Mạt Pháp, độ chẳng sót một ai. Di Lặc Bồ Tát đã phát nguyện, Ngài sẽ độ.

(Kinh) Nhĩ thời, Thế Tôn trùng hiển thử nghĩa, nhi thuyết tụng viết: - Dục trừ chư hữu khổ, chứng đắc đại Bồ Đề, ưng tu thập thiện luân, tinh cần vật phóng dật. Tiện ư tam thừa pháp, cập Bổ Đặc Già La, nhất thiết xuất gia nhân, giai đắc vô ngộ thất. Tín thọ hành Đại Thừa, lợi lạc nhất thiết chúng, giác thắng pháp Tịnh Độ, tốc chứng đại Bồ Đề. Nhược ly ư sát sanh, nhất thiết giai ái kính, hằng vô bệnh trường thọ, thường nhạo bất hại pháp, nhất thiết sở sanh xứ, hằng nhạo Phật sở hành, thường ngộ Phật, Pháp, Tăng, tốc thành Vô Thượng Giác.

(經)爾時，世尊重顯此義，而說頌曰：欲除諸有苦，證得大菩提，應修十善輪，精勤勿放逸，便於三乘法，及補特伽羅，一切出家人，皆得無誤失。信受行大乘，利樂一切眾，覺勝法淨土，速證大菩提。若離於殺生，一切皆愛敬，恆無病長壽，常樂不害法，一切所生處，恆樂佛所行，常遇佛法僧，速成無上覺。

(Kinh: Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn hiển thị lại nghĩa này, bèn nói kệ tụng rằng: - Muốn trừ khổ các cõi, chứng đắc đại Bồ Đề, hãy tu thập thiện luân, siêng ròng, chớ buông lung, sẽ với pháp tam thừa, và Bổ Đặc Già La, hết thảy người xuất gia, đều chẳng phạm sai lầm. Tin nhận, hành Đại Thừa, lợi lạc hết thảy chúng, giác Tịnh Độ thù thắng, mau chứng đại Bồ Đề. Nếu rời lìa sát sanh, hết thảy đều yêu kính, luôn không bệnh, sống lâu, thường thích pháp bất hại. Sanh bất cứ nơi đâu, luôn thích hành theo Phật, thường gặp Phật, Pháp, Tăng, chóng thành Vô Thượng Giác).

Đạo lý này tuy đức Phật đã nói mười lượt, vẫn chẳng an tâm. Cuối cùng, Ngài lại nói kệ tụng, nhắc lại một phen, lại căn dặn một lượt. Đặc biệt là đối với Thập Thiện Nghiệp, “dục trừ chư hữu khổ, chứng đắc đại Bồ Đề, ưng tu thập thiện luân, tinh cần, vật phóng dật”, [ý nói]: Nếu quý vị muốn trừ hết thảy các khổ [trong các cõi], nếu muốn chứng đắc Phật quả, hãy nên tu Thập Thiện Nghiệp Đạo luân, phải siêng năng, chuyên ròng tu tập, chớ nên buông lung! “Tiện ư tam thừa pháp, cập Bổ Đặc Già La” [nghĩa là] đối với ba thừa, tức Thanh Văn, Độc Giác, Đại Thừa, cho đến Bổ Đặc Già La [thuộc ba thừa ấy], quý vị mới có thể dạy họ chẳng sai lầm. “Nhất thiết xuất gia nhân, giai đắc vô ngộ thất”, [ý nói]: Bất luận người ấy phá giới cũng thế, phạm giới cũng thế, cho đến hết thảy những kẻ khoác một mảnh ca-sa, quý vị đều chớ nên xử lý họ, [có ý nghĩa] như thế đó. [Tức là] chớ nên trách phạt, chớ nên đánh mắng, chẳng thể giam cầm họ.

“Tín thọ hành Đại Thừa, lợi lạc nhất thiết chúng, giác thắng pháp Tịnh Độ, Niết Bàn, tốc chứng đại Bồ Đề. Nhược ly ư sát sanh, nhất thiết giai ái kính” (Tin nhận hành Đại Thừa, lợi lạc hết thảy chúng, giác Tịnh Độ thù thắng, mau chứng đại Bồ Đề. Nếu lìa khỏi sát sanh, hết thảy đều yêu kính): Nếu quý vị là người thật sự tín phụng Đại Thừa, lợi lạc hết thảy chúng sanh, quý vị mong giác ngộ, muốn thành tựu một cõi thanh tịnh, sẽ có thể chứng đắc Đại Bồ Đề rất nhanh chóng. Chúng ta mong tu đạo, trước hết phải có một gian tinh xá, có quan phòng để bế quan. Phật nếu muốn thành Phật, tự mình phải có một cõi Phật. Bất luận vị Phật nào, trước hết chính vị ấy phải phát nguyện kiến lập một quốc độ, phải hiểu ý nghĩa này! Thế giới của Lưu Ly Quang Như Lai là như thế, mà thế giới của A Di Đà Phật cũng là như vậy, Bất Động Như Lai là như vậy, thế giới của Đa Bảo Như Lai là như vậy, quốc độ của mỗi vị Phật khác nhau.

Nếu muốn tu đạo, phải có một gian lều tranh, ở trong sơn động, đều phải có một cái động. Nếu không, thứ gì cũng đều chẳng có. Do vậy, hết thảy chư Phật nếu mong tu một cõi Tịnh Độ của Phật, chứng đại Bồ Đề; điều thứ nhất là phải lìa sát sanh. Lìa sát sanh thì hết thảy đều yêu kính; quý vị lại chẳng có bệnh, sống lâu, thường luôn vui vẻ, ưa thích pháp bất hại, chẳng não hại chúng sanh. Sát sanh bao gồm rất nhiều thứ. Con chó đang nằm úp sấp tại đó, quý vị muốn đi qua, cho rằng nó ngáng đường, hoặc là lấy đá phang nó một trận, hoặc dùng chân đá; đó gọi là “não hại chúng sanh”. Quý vị có thể đi vòng qua một chút, đừng cho là chúng sanh gây trở ngại cho chuyện của mình, đừng nên phương hại hết thảy chúng sanh. Vì sao khi quý vị đi đường, lại phải chú ý nhìn, đừng đạp lên ổ kiến, vì trên đó có trùng, quý vị phải chú ý đừng đạp chết nó. Trẻ nhỏ có lúc coi chuyện giẫm chết chúng sanh khác là chơi đùa, bắt chim sẻ con, thậm chí não hại hết thảy chúng sanh: Dùng nước nóng xối vào hang kiến, hoặc là trong bếp lò có gián, bèn lấy nước nóng giội vào. Tuy chúng nó đều chết sạch, quý vị luôn phải trả nợ. Đó gọi là “não hại chúng sanh”, sẽ rất khó chứng quả Đại Thừa. “Nhất thiết sở sanh xứ, hằng nhạo Phật sở hành” (sanh ở hết thảy các nơi, đều thích hành theo Phật): Bất luận quý vị sanh vào nơi đâu, đức Phật làm như thế nào, chính mình sẽ làm theo như thế ấy. Như vậy thì sao? Quý vị sẽ thường gặp Phật, Pháp, Tăng, mau thành Vô Thượng Giác.

(Kinh) Nhược ly bất dữ thủ, trí giả giai ái kính, diệt tham sở sanh nghiệp, hoạch vô tham sở sanh. Sanh sanh thường cự phú, năng vi đại thí chủ, đắc chúng bảo trang nghiêm, khả ái tịnh Phật quốc. Nhược ly dục tà hạnh, diệt xú uế phiền não, khô kiệt tham ái hà, tốc đắc tịnh Phật quốc. Bạt chư chúng sanh loại, linh xuất dục ứ nê, an trí ư Đại Thừa, sử cần tu phạm hạnh. Nhược ly hư cuống ngữ, đắc thánh tự tại trí, thường nhạo đế thật ngôn, diệt hư vọng chúng khổ, nhất ngôn vi chứng lượng, thường ngộ Phật, Pháp, Tăng, tốc đắc đại Bồ Đề, khuyến tu bất vọng ngữ. Nhược ly ly gián ngữ, thành chúng thiện pháp khí, thường ngộ Phật, Pháp, Tăng, bất quy ư đoạn diệt. Đắc thánh vô nhiễm trước, Đà-la-ni bảo tạng, đạt thâm pháp hải nguyên, tốc thành Vô Thượng Giác. Nhược ly thô ác ngữ, thường thuyết nhu nhuyễn ngôn, chúng sanh giai ái kính, diệt tiên thế tội nghiệp. Linh chúng thường hoan duyệt, thành Bồ Tát đạo sư. Tri chư Phật sở hành, siêu quá Đệ Thập Địa. Nhược ly tạp uế ngữ, trí giả giai ái kính, vị tha sở phát ngôn, cụ hoạch ngũ công đức. Thường thính thọ thánh ngôn, hằng hân cầu thánh đạo, viên mãn chư Phật hải, tốc đắc Nhất Thiết Trí.

(經)若離不與取，智者皆愛敬，滅貪所生業，獲無貪所生，生生常巨富，能為大施主，得眾寶莊嚴，可愛淨佛國。若離欲邪行，滅臭穢煩惱，枯竭貪愛河，速得淨佛國，拔諸眾生類，令出欲淤泥，安置於大乘，使勤修梵行。若離虛誑語，得聖自在智，常樂諦實言，滅虛妄眾苦，一言為證量，常遇佛法僧，速得大菩提，勸修不妄語。若離離間語，成眾善法器，常遇佛法僧，不歸於斷滅，得聖無染著，陀羅尼寶藏，達深法海源，速成無上覺。若離粗惡語，常說柔軟言，眾生皆愛敬，滅先世罪業，令眾常歡悅，成菩薩導師，知諸佛所行，超過第十地。若離雜穢語，智者皆愛敬，為他所發言，具獲五功德，常聽受聖言，恆欣求聖道，圓滿諸佛海，速得一切智。

(Kinh: Lìa chẳng cho mà lấy, người trí đều kính yêu, diệt cái sanh bởi tham, đạt sanh bởi vô tham. Đời đời thường giàu lớn, làm bậc đại thí chủ. Được các báu trang nghiêm, cõi Phật tịnh đáng mến. Nếu lìa hạnh tà dục, diệt phiền não thối bẩn, khô cạn sông tham ái, mau được cõi Phật tịnh. Cứu các loại chúng sanh, thoát bùn lầy ái dục, đặt yên nơi Đại Thừa, khiến siêng tu phạm hạnh. Nếu lìa lời hư dối, được trí thánh tự tại, thường thích lời chắc thật, diệt các khổ hư vọng, một lời làm chứng lượng, thường gặp Phật, Pháp, Tăng, mau đắc đại Bồ Đề, khuyên tu chẳng vọng ngữ. Nếu lìa lời ly gián, thành các thiện pháp khí, thường gặp Phật, Pháp, Tăng, chẳng quy về đoạn diệt. Đắc thánh, chẳng đắm nhiễm, tạng báu Đà-la-ni, đạt nguồn biển pháp sâu, mau thành Vô Thượng Giác. Nếu lìa lời thô ác, thường nói lời mềm mỏng, chúng sanh đều yêu kính, diệt tội nghiệp đời trước, khiến chúng thường vui thích, thành Bồ Tát đạo sư. Biết chư Phật sở hành, vượt hơn Đệ Thập Địa. Nếu lìa lời tạp uế, người trí đều yêu kính, vì người khác thốt lời, trọn được năm công đức. Thường nghe, nhận thánh ngôn, luôn vui cầu thánh đạo, viên mãn biển các Phật, mau đắc Nhất Thiết Trí).

“Nhược ly bất dữ thủ, trí giả giai ái kính, diệt tham sở sanh nghiệp, hoạch vô tham sở sanh” (Nếu lìa “chẳng cho mà lấy”, người trí đều yêu kính, diệt cái được sanh ra bởi tham, đạt được cái sanh bởi vô tham): Chẳng ăn trộm của người khác, sẽ được người có trí yêu kính. Kẻ trộm cắp là tham, [đó là nghiệp] sanh ra bởi tham, đó là chuyện thuộc về tội nghiệp. Chẳng tham, do chẳng tham mà sanh ra Tịnh Độ. Chẳng tham thì “sanh sanh thường cự phú” (đời đời thường giàu to), đời nào, kiếp nào cũng đều là kẻ có tiền, đều trở thành trưởng giả đại phú. Tham và trộm đều chẳng được, càng ngày càng nghèo túng, càng chẳng có gì. Càng giàu có thì càng có thể bố thí. Càng có thể bố thí thì càng tích phước! Do vậy, người đó có thể trở thành bậc đại thí chủ. “Đắc chúng bảo trang nghiêm” (được trang nghiêm bằng các báu) là cõi Phật thanh tịnh, rốt cuộc sanh vào cõi Phật thanh tịnh. “Nhược ly dục tà hạnh” (nếu lìa hạnh tà dục), tức là xa lìa cả ba thứ giết, trộm, dâm.

Luân thứ ba, “diệt xú uế phiền não”: Kinh Lăng Nghiêm dạy hết sức rõ ràng. Mọi người thấy ngài A Nan khi muốn tán thán đức Phật, đức Phật bèn hỏi ngài A Na thấy Phật như thế nào? Ngài trả lời: “Con thấy như thế này, con chán lìa tham dục, nhưng chẳng chứng quả. Chẳng chứng quả thì tham dục Hoặc vẫn chưa diệt trừ”. Ngài A Nan nói như thế nào? “Nùng uế tạp loạn, vân hà năng sanh diệu minh tử kim quang tụ?” (Mủ và chất bẩn lẫn lộn, làm sao có thể sanh ra khối sáng mầu nhiệm có màu vàng tía?): Nam nữ sanh ra trẻ nhỏ, tinh cha, huyết mẹ chính là “nùng uế” (濃穢), tức máu mủ lẫn lộn. Làm sao có thể sanh khối quang minh mầu nhiệm giống như khối quang minh có màu vàng tía trên thân đức Phật? Thân Phật kim sắc, ngài A Nan chẳng tin Phật do tinh cha huyết mẹ sanh ra. Đấy là thân công đức, chứ các thứ kia chẳng thể nào sanh ra được! Do vậy, tham dục chẳng thể sanh [kim thân Phật], hiểu điều này là được rồi. Vì thế, phải lìa dục tà hạnh, [tà hạnh] chính là cái sanh bởi phiền não xú uế. “Khô kiệt tham ái hà, tốc đắc tịnh Phật quốc, bạt chư chúng sanh loại, linh xuất dục ứ nê, an trí ư Đại Thừa, sử cần tu phạm hạnh” (khô cạn sông tham ái, mau được cõi Phật tịnh, cứu vớt các chúng sanh, thoát khỏi bùn lầy dục, đặt yên nơi Đại Thừa, khiến siêng tu phạm hạnh): Làm cho hết thảy chúng sanh đều là phạm hạnh thanh tịnh, đừng nên quá tham dục.

“Nhược ly hư cuống ngữ, đắc thánh tự tại trí, thường nhạo đế thật ngôn, diệt hư vọng chúng khổ” (Nếu lìa lời hư dối, được trí thánh tự tại, thường ưa lời chắc thật, diệt các khổ hư vọng): Nếu quý vị lìa hư vọng, chẳng lường gạt kẻ khác, sẽ có thể đạt được trí huệ tự tại, trí huệ thù thắng tự tại, lại ưa thích lời lẽ đúng sự thật, lời lẽ đúng với chân lý, diệt trừ nỗi khổ hư vọng! “Nhất ngôn vi chứng lượng, thường ngộ Phật, Pháp, Tăng, tốc đắc Đại Bồ Đề, cần tu bất vọng ngữ. Nhược ly ly gián ngữ, thành chúng thiện pháp khí, thường ngộ Phật, Pháp, Tăng, bất quy ư đoạn diệt, đắc thánh vô nhiễm trước. Đà-la-ni bảo tạng, đạt thâm pháp hải nguyên, tốc thành Vô Thượng Giác” (Một lời làm chứng lượng, thường gặp Phật, Pháp, Tăng, mau đắc Đại Bồ Đề, siêng tu không vọng ngữ. Nếu lìa lời ly gián, thành các pháp khí tốt lành, thường gặp Phật, Pháp, Tăng, chẳng quy vào đoạn diệt, đạt được thánh vô nhiễm. Tạng báu Đà-la-ni, thấu đạt nguồn biển pháp sâu xa, mau thành Vô Thượng Giác): Lời ly gián có thể khuấy động người khác, châm ngòi ly gián, khiến cho mọi người chẳng thể hòa hợp, làm sao quý vị có thể gặp Phật, Pháp, Tăng cho được? Cho nên quý vị chẳng thành đạo! Muốn thành đạo, đắc thánh vô nhiễm, nếu mong đạt được tạng báu đà-la-ni, quý vị phải “đạt thâm pháp hải nguyên, tốc thành Vô Thượng Giác. Nhược ly thô ác ngữ, thường thuyết nhu nhuyễn ngôn, chúng sanh giai ái kính, diệt tiên thế tội nghiệp, linh chúng thường hoan duyệt, thành Bồ Tát đạo sư, tri chư Phật sở hành, siêu quá Đệ Thập Địa” (Thấu đạt nguồn biển pháp sâu xa, mau thành Vô Thượng Giác. Nếu lìa lời thô ác, thường nói lời mềm mỏng, chúng sanh đều yêu kính, diệt tội nghiệp đời trước, khiến chúng thường vui sướng, thành Bồ Tát đạo sư, biết các sở hành của chư Phật, vượt hơn hẳn bậc Đệ Thập Địa). Lìa lời thô ác, có công đức to lớn ngần ấy. “Nhược ly tạp uế ngữ, trí giả giai ái kính, vị tha sở phát ngôn, cụ hoạch ngũ công đức” (nếu lìa lời tạp uế, người trí đều yêu kính, vì người khác thốt lời, đạt trọn năm công đức): Năm công đức ấy là năm loại công đức được nói trong Tịnh Độ Luận.

(Kinh) Nhược ly ư tham dục, bất phỉ báng thánh giáo, cúng dường phục ca-sa, hoằng tam thừa thánh đạo, đương sanh tịnh Phật quốc. Đạo sư chi sở cư, thừa ư vô thượng thừa, tốc đắc tối thắng trí. Nhược ly ư sân khuể, nhất hướng tu từ tâm, tốc tật chứng đẳng trì, nhạo chúng thánh hạnh xứ, đương sanh tịnh Phật độ, viễn ly chư quá ác, trụ bỉ chứng Bồ Đề, linh ly chư sân phẫn. Nhược ly ư tà kiến, thuần tu tịnh tín tâm, nhạo khai thị tam thừa, diệc cúng dường chư Phật. Vĩnh thoát chư ác thú, ngộ chúng hiền thánh giả, cụ chư Bồ Tát đức, đãi đắc tối thượng trí. Ngã thuyết Thập Thiện Nghiệp, năng thú thắng Bồ Đề, sanh trưởng chư Đẳng Trì, Đà-la-ni, Nhẫn, Địa. Thử luân đại oai đức, năng tồi chư ác thú, phá hoại chư ác chướng, tốc chứng đại Bồ Đề.

(經)若離於貪慾，不誹謗聖教，供養服袈裟，弘三乘聖道，當生淨佛國，導師之所居，乘於無上乘，速得最勝智。若離於瞋恚，一向修慈心，速疾證等持，樂眾聖行處，當生淨佛土，遠離諸過惡，住彼證菩提，令離諸瞋忿。若離於邪見，純修淨信心，樂開示三乘，亦供養諸佛，永脫諸惡趣，遇眾賢聖者，具諸菩薩德，逮得最上智。我說十善業，能趣勝菩提，生長諸等持，陀羅尼忍地。此輪大威德，能摧諸惡趣，破壞諸惡障，速證大菩提。

(Kinh: Nếu lìa khỏi tham dục, chẳng phỉ báng thánh giáo, cúng người mặc ca-sa, hoằng thánh đạo ba thừa, sẽ sanh cõi Phật tịnh, là chỗ đạo sư ở. Nương theo vô thượng thừa, mau được trí tối thắng. Nếu lìa khỏi sân khuể, một mực tu tâm từ, mau chóng chứng đẳng trì, ưa thích các thánh hạnh, sẽ sanh cõi Phật tịnh, xa lìa các lỗi ác, trụ đó, chứng Bồ Đề, khiến lìa các sân phẫn. Nếu lìa khỏi tà kiến, thuần tu tịnh tín tâm, ưa khai thị ba thừa, cũng cúng dường chư Phật, mãi thoát các đường ác, gặp các vị thánh hiền. Đủ các Bồ Tát đức, bèn đắc tối thượng trí. Ta nói nghiệp Thập Thiện, hay nhập thắng Bồ Đề, sanh trưởng các Đẳng Trì, Đà-la-ni, Nhẫn, Địa. Luân này oai đức lớn, hay dẹp các đường ác, phá hoại các ác chướng, chóng chứng đại Bồ Đề).

“Nhược ly ư tham dục, bất phỉ báng thánh giáo, cúng dường phục ca-sa” (Nếu lìa các tham dục, chẳng phỉ báng thánh giáo, cúng dường người mặc ca-sa): truyền y ca-sa, hoằng dương tam thừa thánh đạo. “Đương sanh tịnh Phật quốc, đạo sư chi sở cư, thừa ư vô thượng thừa” (Sẽ sanh vào cõi Phật thanh tịnh, là chỗ ở của bậc đạo sư. Nương theo vô thượng thừa): Đức Phật ngự trong cõi Phật thanh tịnh, là vô thượng Đại Thừa. “Tốc đắc tối thắng trí, nhược tuy ư sân khuể, nhất hướng tu từ tâm, tốc tật chứng Đẳng Trì, nhạo chúng thánh hành xứ” (Mau được trí tối thắng, dẫu ở trong sân khuể, một mực tu tâm từ, mau chóng chứng Đẳng Trì, thích hành xứ chúng thánh): Nếu lìa sân khuể, lìa tham, lìa sân, tu Từ Bi Quán, như thế thì mới có thể thành tựu Phật quả. Đẳng Trì (Bình đẳng duy trì) hết thảy các pháp, trì vô lượng nghĩa. “Đương sanh tịnh Phật độ, viễn ly chư quá ác, vãng bỉ chứng Bồ Đề, linh ly chư sân phẫn. Nhược ly ư tà kiến, thuần tu tịnh tín tâm, nhạo khai thị tam thừa, diệc cúng dường chư Phật. Vĩnh thoát chư ác thú, ngộ chúng hiền thánh giả, cụ chư Bồ Tát đức, đãi đắc tối thượng trí” (Sẽ sanh cõi Phật tịnh, xa lìa các lỗi ác, về đó chứng Bồ Đề, khiến lìa các sân phẫn. Nếu lìa các tà kiến, thuần tu tịnh tín tâm, ưa khai thị ba thừa, cũng cúng dường chư Phật. Mãi thoát các đường ác, gặp các bậc thánh hiền, đủ các Bồ Tát đức, bèn đắc trí tối thượng): Như thế thì mới có thể thành tựu Vô Thượng Bồ Đề.

“Ngã thuyết Thập Thiện Nghiệp, năng thú thắng Bồ Đề, sanh trưởng chư Đẳng Trì, Đà-la-ni, Nhẫn, Địa. Thử luân đại oai đức, năng tồi chư ác thú, phá hoại chư ác chướng, tốc chứng đại Bồ Đề” (Ta nói Thập Thiện Nghiệp, hay nhập thắng Bồ Đề, sanh trưởng các Đẳng Trì, Đà-la-ni, Nhẫn, Địa. Luân này oai đức lớn, dẹp tan các đường ác, phá hoại các ác chướng, mau chứng đại Bồ Đề): Đây là nói tổng quát. Thập Thiện Luân là thành tựu cái nhân của Bồ Đề thù thắng, có thể sanh trưởng mười pháp vô lượng, đó là Đà-la-ni. Vô lượng pháp là Đẳng Trì, là Đà-la-ni, là tam-muội. “Đà-la-ni, Nhẫn, Địa” là Thập Nhẫn, Thập Địa. Oai đức của luân này có thể phá tan các đường ác, phá hoại các ác chướng, mau chứng đại Bồ Đề.

Đại Thừa Địa Tạng Thập Luân Kinh Giảng Ký, phần 13 hết

---

[1] Thông thường, theo truyền thống Nam Truyền, dựa trên kinh Trưởng Lão, thập đại đệ tử là Xá Lợi Phất, Mục Kiền Liên, Đại Ca Diếp, Đại Ca Chiên Diên, Đại Câu Hy La (Mahākoṭṭhita), Đại Kiếp Tân Na (Mahākappina), Đại Thuần Đà (Mahācunda), A Nậu Lâu Đà, Ly Bà Đa (Revata), và Nan Đà (Nanda). Nhưng theo Bắc Truyền Phật giáo (chẳng hạn như kinh Duy Ma Cật), thập đại đệ tử là Xá Lợi Phất (Śāriputra), Mục Kiền Liên (Maudgalyāyana), Đại Ca Diếp (Mahākāśyapa), Tu Bồ Đề (Subhūti), Phú Lâu Na (Pūrṇa Maitrāyaniputra ), Ma Ha Ca Chiên Diên (Mahākātyāyana), A Na Luật (A Nậu Lâu Đà, Aniruddha), Ưu Ba Ly (Upāli), La Hầu La (Rāhula), và A Nan Đà (Ānanda).

[2] Ở đây, người ghi lại lời giảng đã viết sai, câu đúng ra phải là “Thư sơn hữu lộ, cần vi kính; học hải vô nhai, khổ tác châu” (núi sách có đường, phải siêng năng tạo thành đường tiến vào. Biển học không bờ bến, phải dùng cần cù làm thuyền). Đó là đôi câu đối do Hàn Dũ viết và được chép trong bộ Tăng Quảng Hiền Văn.

[3] Kim cang ở đây là kim cang xử (vajra), vũ khí của Thiên Đế Thích.

[4] Cẩu hùng (狗熊, nguyệt hùng, hắc hạt hùng, gấu chó, Asian black bear, người Việt lại thường gọi chúng là gấu ngựa) tức loại gấu có mõm giống như mõm chó, thường có lông màu đen, có tên khoa học là Ursus Thibetanus. Trong khi gấu Bắc Cực là chủng loại khác (có tên khoa học là Ursus Maritimus). Do chúng có hình dáng giống nhau, chỉ khác màu lông, người Hoa vẫn gọi lẫn lộn cả hai loại đều là Cẩu Hùng.

[5] Liễu Hạ Huệ (720-621 trước Công Nguyên) họ Cơ, tên là Hoạch, biểu tự là Cầm, còn có một tên khác là Quý. Ông là hậu duệ của Công Tử Triển (con cháu của Lỗ Hiếu Công). Liễu Hạ là tên thực ấp (đất phong) của ông ta, Huệ là thụy hiệu (tên đặt sau khi mất). Do vậy, khi nhắc tới ông người ta thường gọi là Liễu Hạ Huệ, hay Liễu Hạ Quý. Ông làm quan đại phu nước Lỗ, là người cương trực, đạo đức, rất được Mạnh Tử khen ngợi. Theo truyền tụng, ông ra ngoài thành, thấy có một cô gái bị lạnh sắp ngất xỉu, ông ôm trong lòng để giữ ấm cho cô ta khỏi chết rét, không nẩy sanh dục niệm, không có hành động sàm sỡ nào.

[6] Lỗ nam tử là Nhan Thúc Tử người nước Lỗ thời Xuân Thu. Ông sống một mình. Một hôm, do có người nữ hàng xóm bị mưa gió làm sụp nhà, xin tá túc. Từ chối không được, ông bèn thắp đèn ngồi ngoài phòng khách suốt đêm để tránh tỵ hiềm. Người đương thời gọi ông là Lỗ nam tử

[7] Theo Quán Âm Linh Cảm Truyện, tại bãi Kim Sa thuộc vùng Thiểm Hữu, có một cô gái rất xinh đẹp, thường xách giỏ đi bán cá. Các chàng trai chưa vợ trong thôn đều muốn lấy cô làm vợ. Cô gái nói: “Nếu ai có thể thuộc lòng phẩm Phổ Môn, tôi sẽ gả cho người đó”. Hôm sau, có hai mươi người thuộc lòng phẩm Phổ Môn. Cô gái lại gieo hẹn: “Ai có thể trong một đêm thuộc lòng kinh Kim Cang, tôi sẽ gả cho người đó”. Hôm sau, vẫn có mười người thuộc. Cô gái lại nói: “Nếu ai có thể thuộc toàn bộ kinh Pháp Hoa trong vòng ba ngày, tôi sẽ gả cho người đó”. Khi đó, chỉ có chàng họ Mã thuộc. Lễ cưới liền tiến hành. Vừa rước dâu qua cửa, cô ngã lăn ra chết, xác chết rữa nát ngay, phải chôn liền. Mấy hôm sau, có một tăng sĩ dẫn chàng họ Mã đào quan tài lên để xem xét, chỉ thấy một miếng xương đòn bằng vàng trong quan tài. Tăng sĩ nói: “Đấy là Quán Thế Âm Bồ Tát thị hiện hóa độ các ngươi tin Phật”. Nói xong, vị Tăng nhân cũng bay lên hư không, biến mất. Từ đó, các vùng tại tỉnh Thiểm Tây đều tín phụng Quán Âm. Thân thị hiện này được gọi là Đề Lam Quán Âm, hay Ngư Lam Quán Âm. Trong Tây Du Ký, Ngô Thừa Ân đã bịa chuyện để xuyên tạc: “Cá chép trong ao sen của Quán Thế Âm Bồ Tát trốn xuống trần gian làm yêu quái, bắt cóc, toan ăn thịt Đường Tăng. Tôn Ngộ Không sang núi Phổ Đà mách, Quán Thế Âm Bồ Tát vội vàng chặt trúc tía, đan thành cái giỏ, xuống trần gian bắt yêu quái! Khi Ngài bay lên, mọi người họa hình thờ, gọi là Ngư Lam Quán Âm”.

[8] Theo người Tứ Xuyên chữ Cách này không có ý nghĩa gì, chỉ là một chữ cảm thán. Cái tật của họ là hay dùng chữ Cách như ta nói “nè, e hèm”. Về sau chữ Cách này được hiểu như từ ngữ chỉ ngôi thứ nhất, Cách Lão Tử là “ông nội mày đây”. Do vậy, đối với người ngoài Tứ Xuyên nghe xưng là Cách Lão Tử sẽ rất khó chịu, vì giống như nghe họ nói: “Ông nội mày”. Cái tật này nặng đến nỗi mở miệng ra là “cách lão tử” dù chẳng cần phải nói như vậy. Có chuyện kể rằng: Một người Sơn Đông sang Tứ Xuyên mua hàng, hỏi: “Giá cá đông tây đa thiểu tiền?” (món đồ này bao nhiêu tiền?) Người bán hàng trả lời: “Cách lão tử, ngũ thập khối tiền” (ông nội mày, năm mươi đồng). Người mua đùng đùng nổi giận: “Tao mua đồ của mày, mày chẳng cám ơn thì chớ, còn dám chửi ông nội tao hả?”

[9] Như Ý Liêu là nơi dành cho các vị tăng bị bệnh an dưỡng trong một ngôi tùng lâm.

[10] Ma Tổ là một vị thần bảo hộ cho những người sống bằng nghề biển hoặc dân cư ven biển, đặc biệt được sùng bái tại Hoa Nam, nhất là các tỉnh Phước Kiến, Quảng Đông, Hải Nam. Theo chân người Hoa, miếu thờ của bà xuất hiện khắp vùng Đông Nam Á, thậm chí tại Nhật Bản cũng có miếu thờ. Bà húy là Lâm Mặc, người huyện Bồ Điền, sanh năm Kiến Long nguyên niên (960) tại đảo My Châu, thông minh, lanh lợi, nhưng ít nói. Sau khi chết, bà hiển linh cứu giúp dân chài hoặc những người vượt biển. Nổi tiếng nhất là khi sứ đoàn của Lộ Doãn Địch đi sứ Cao Ly, gặp nạn sóng thần, đoàn thuyền tám chiếc chìm hết bảy, riêng thuyền của ông Lộ được bà hiển linh cứu vớt. Do vậy, khi trở về ông Lộ đã xin triều đình sắc phong cho bà. Thoạt đầu bà chỉ được sắc phong là Sùng Phước Phu Nhân, rồi Linh Huệ phu nhân. Đến đời Nguyên, Hốt Tất Liệt sắc phong bà là Thiên Phi, đến đời Thanh, vua Khang Hy sắc phong bà là Thiên Hậu. Trải các đời, phong hiệu của bà đã trở thành Hộ Quốc Tỳ Dân Diệu Linh Chiêu Ứng Hoằng Nhân Phổ Tế Phước Hựu Quần Sanh Thành Cảm Hàm Phù Hiển Thần Tán Thuận Thùy Từ Đốc Hộ An Lan Lợi Vận Trạch Đàm Hải Vũ Điểm Ba Tuyên Huệ Đạo Lưu Diễn Khánh Tĩnh Dương Tích Chỉ Ân Châu Đức Phổ Vệ Tào Thái Chấn Vũ Tuy Cương Thiên Hậu Chi Thần. Bà thường được gọi bằng danh xưng Thiên Hậu Nguyên Quân, hay Thiên Hậu Thánh Mẫu. Chữ Ma Tổ vốn là từ ngữ người huyện Hưng Hóa tỉnh Phước Kiến dùng để tôn xưng tổ tiên thuộc phái nữ.

[11] Trụ Vương chính là tên miệt thị của nhà Châu để gọi Đế Tân (?-1046 trước Công Nguyên), là con trai của Đế Ất. “Trụ” (紂) có nghĩa là miếng da che mông ngựa, dẫn khởi thành ý nghĩa “hung ác, tàn nhẫn”. Ông tên thật là Tử Thọ, là vị vua cuối cùng của nhà Thương. Ông được mô tả là người cao lớn, có sức mạnh, có thể chống lại cả trăm người. Sau khi lên ngôi, ông đóng đô tại Mạt Ấp (sau đó đổi tên thành Triều Ca). Do say mê mở rộng lãnh thổ, chinh chiến liên miên khiến quốc khố trống rỗng, lại đam mê tửu sắc, bỏ bê triều chánh, nên nhà Thương bị diệt vong. Do tổ tiên của Trụ Vương là Bàn Canh (Tử Tuần, cháu chín đời của vua Thành Thang) đã dời đô về Ân Khư (nay là huyện An Dương tỉnh Hà Nam), nhà Thương thường được gọi là nhà Ân.

[12] Cửu Thiên Huyền Nữ, còn gọi là Cửu Thiên Huyền Mẫu, là một vị nữ thần đã được người Hoa tôn sùng từ thời cổ. Bà thường được hình dung đầu người mình chim, đã truyền binh pháp cho Hoàng Đế đánh bại Si Vưu. Đạo giáo coi bà là môn đệ của Tây Vương Mẫu, chế ra bùa Lục Nhâm Lục Giáp, chế ra pháp ấn Chế Yêu Thông Linh Ngũ Minh Ấn, cũng như là thần bảo hộ của những người làm hương.

[13] Ngô Khởi (440-381 trước Công Nguyên) là một nhà quân sự cuối thời Xuân Thu Chiến Quốc. Ông này thông thạo quân sự, từng làm tướng cho ba nước Lỗ, Ngụy và Sở, giúp cho Ngụy Văn Hầu thành tựu bá nghiệp. Khi làm quan tại nước Sở, ông ta đã đề ra nhiều cải cách khiến giới quý tộc bất mãn. Vì thế, sau khi Sở Điệu Vương mất đi, họ đã tạo binh biến, giết chết Ngô Khởi. Binh pháp của ông nổi tiếng ngang với binh pháp của Tôn Vũ. Ông nổi tiếng tàn nhẫn, chỉ mong đạt mục đích, bất cần phương tiện. Khi còn trẻ, ông ta đã hao phí gia tài để cầu cạnh được làm quan, nhưng không thành công. Xóm làng có kẻ cười chê, cho nên khi ông ta thành công, đã giết ba mươi mấy người trong số ấy. Về sau, ông theo học với Tăng Thân là con của Tăng Sâm (cao đồ của Khổng Tử) để học đạo Nho, nghe tin mẹ chết tại nước Vệ, ông ta vẫn tiếp tục học, chẳng thèm về viếng tang. Tăng Thân chê là kẻ bất hiếu, đuổi đi, không dạy nữa. Khi sang nước Lỗ, để được Lỗ Mục Công trọng dụng làm tướng, nhưng do vợ ông ta là người nước Tề, cho nên vua cũng có lòng ngờ. Ngô Khởi liền giết vợ để đoạn sạch quan hệ với nước Tề.

[14] Đời Đường, tại Vận Châu có ông Trương Công Nghệ, gia tộc chín đời cùng chung sống, hòa thuận, không hề có chuyện tranh chấp gì. Đường Cao Tông rất lạ lùng, triệu ông vào cung hỏi bí quyết. Ông bèn lấy một trang giấy viết một trăm chữ Nhẫn.

[15] Mã Đầu Kim Cang, còn gọi là Mã Đầu Quán Âm là thân phẫn nộ của Quán Thế Âm Bồ Tát. là một tôn vị trong Quán Âm Viện của Thai Tạng Giới Mạn Đà La, thuộc Lục Quán Âm (Thánh Quán Âm, Thiên Thủ Quán Âm, Mã Đầu Quán Âm, Thập Nhất Diện Quán Âm, Chuẩn Đề Quán Âm, và Như Ý Luân Quán Âm) đặc biệt được tôn sùng trong Mật Tông. Đây chính là Sư Tử Vô Úy Quán Âm trong Lục Quán Âm của tông ThiênThai, là thân thị hiện cứu vớt chúng sanh trong súc sanh đạo. Ngài cũng là Minh Vương Bộ Chủ thuộc Liên Hoa Bộ trong Kim Cang Giới Mạn Đà La, cũng như được coi là Phẫn Nộ Thân của Vô Lượng Thọ Phật. Tượng Ngài có hai tay, bốn tay, cho đến sáu tay, thường có ba mặt, cổ đeo xâu chuỗi bằng đầu lâu, lưng quấn khố da hổ, mặt chính giữa có ba mắt. Sắc mặt giận dữ, nhe răng. Cổ tay, cổ chân, cổ và eo đều có rắn quấn, tay cầm các pháp khí như chén bằng sọ người (kappala), dây thừng, rắn, gậy đầu lâu. Trên đỉnh đầu có một hoặc ba đầu ngựa nhô ra. Tượng theo truyền thống Tây Tạng còn vẽ hoặc tạc Ngài có hai cánh xanh biếc, đầu đội mão có gắn đầu lâu (biểu thị từ trong phiền não mà chứng nhập Ngũ Trí Như Lai). Theo Mật Tông, Ngài có các công đức hàng phục quỷ mị, tà thần, tiêu trừ vô minh, trừ diệt ôn dịch, hạn hán, bệnh khổ, trừ diệt các tà chú ác độc…