Trung Phong Tam Thời

Hệ Niệm Pháp Sự

Toàn Tập Giảng Ký,

Phần 16

Lão pháp sư Tịnh Không giảng tại Tịnh Tông Học Viện Úc Châu

Chuyển ngữ: Bửu Quang Tự đệ tử Như Hòa

      Chư vị đồng học!

      Trong phần trên chúng ta đã học về mười nguyện của Phổ Hiền Bồ Tát, cũng có thể nói mười nguyện của Phổ Hiền Bồ Tát chính là nguyện chung của các Bồ Tát. Thế nhưng, ngoại trừ những nguyện chung này ra, lại còn có một tổng nguyện, tức là lời nguyện chung của hết thảy chư Phật, ngay cả mười nguyện của Phổ Hiền Bồ Tát cũng chẳng thể tách rời Tứ Hoằng Thệ Nguyện này. Bốn mươi tám nguyện của Phật A Di Đà cũng nằm gọn trong Tứ Hoằng Thệ Nguyện. Như vậy, Tứ Hoằng Thệ Nguyện là cương lãnh, triển khai thành vô lượng vô biên đại nguyện của chư Phật, Bồ Tát. Chúng ta đọc bài kệ đầu tiên:

Chúng sanh vô biên thệ nguyện độ,

      Phiền não vô tận thệ nguyện đoạn,

      Pháp môn vô lượng thệ nguyện học,

      Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành.

      Trong Tam Thời Hệ Niệm Pháp Sự, Tứ Hoằng Thệ Nguyện được đọc ba lần, mỗi một thời đọc một lần, bốn câu kệ này chúng tôi dành lại sẽ nói sau. Tiếp đến là bài Tam Bảo Tán, phần tán thán ở đây chính là xưng tán Như Lai. Tam Bảo Tán là tán Phật, tán Pháp, tán Tăng, gọi là Tam Bảo Tán. Bảo là tỷ dụ, người thế gian có của báu thì cuộc sống rất giàu có, sung sướng, cuộc sống rất hạnh phúc, giải quyết được những vấn đề thuộc đời sống vật chất. Phật - Pháp - Tăng gọi là Tam Bảo, là ba của báu thật sự, vì của cải thế gian chỉ có thể giải quyết những vấn đề trong một đời, chẳng thể giải quyết những vấn đề thuộc đời đời kiếp kiếp, càng chẳng thể giải quyết vấn đề sanh tử luân hồi lục đạo. Ngoài chuyện luân hồi ra còn có vấn đề chẳng thể thoát khỏi mười pháp giới, còn có vấn đề chẳng thể chứng đắc Vô Thượng Bồ Đề, nhiều vấn đề quá! Thế nhưng Tam Bảo là của báu thật sự, chắc chắn của báu thế gian không thể sánh bằng! Vì sao? Vì Tam Bảo có thể giải quyết được vấn đề sanh tử trong lục đạo, giải quyết được vấn đề mười pháp giới, có thể giúp chúng ta trong vấn đề chứng đắc Phật quả rốt ráo, đấy mới là của báu thật sự!

      Nếu chúng ta hỏi Tam Bảo có thể giải quyết vấn đề sanh hoạt trong thực tế hay không thì câu trả lời là khẳng định: “Đương nhiên!” Vì sao? Chuyện trong lục đạo là vấn đề nhỏ, Vô Thượng Bồ Đề là vấn đề lớn. Vấn đề lớn còn giải quyết được thì vấn đề nhỏ thấm vào đâu! Rất đáng tiếc, thế gian rất nhiều người mê không giác, coi thường Tam Bảo. Tam Bảo chẳng phải ở bên ngoài mà ở ngay nơi Tự Tánh. Phật Bảo là Tự Tánh Giác, Pháp Bảo là Tự Tánh Chánh, Tăng Bảo là Tự Tánh Tịnh, Giác - Chánh - Tịnh Tam Bảo. Giác - Chánh - Tịnh là tánh đức; bởi vậy, Tam Bảo chẳng ở bên ngoài, không ai cầu không được, đúng là có cầu ắt ứng. Cầu nơi đâu? Hướng về Tự Tánh mà cầu.

      Thế Tôn dạy cho chúng ta lý luận và phương pháp để cầu. Tam Bảo đã hiện tiền thì cũng nói được cảnh giới rất tường tận, rất minh bạch. Cảnh giới ấy chính là Hoa Tạng thế giới, Cực Lạc thế giới, Nhất Chân pháp giới. Như vậy, chỉ có Tam Bảo mới có thể giúp chúng ta chuyển mê thành ngộ, chuyển phàm thành thánh, chuyển Sa Bà thành Cực Lạc, chuyển uế độ thành tịnh độ, chuyển mười pháp giới thành Nhất Chân pháp giới. Đấy mới thật sự là của báu! Nay chúng ta hãy xem đoạn thứ nhất, đoạn thứ nhất là tán Phật:

14. Tán thán Phật Bảo

Phật bảo tán vô cùng

      (Phật Bảo khen ngợi khôn cùng)

      Câu này mang ý nghĩa kép: Phật Bảo nơi Tự Tánh và Phật Bảo trên mặt sự tướng. Phật Bảo về mặt sự tướng thì gần nhất là Thích Ca Mâu Ni Phật. Vì sao? Nếu Ngài không thị hiện thành Phật, dạy cho chúng ta Pháp Bảo Giác Chánh Tịnh chân chánh thì chúng ta vĩnh viễn chẳng biết, không ai nói ra cả. Do vậy, tán Phật ở đây bao gồm cả tán thán Tự Tánh Phật lẫn sự tướng Phật. “Thán vô cùng”: Tự Tánh vô cùng, sự tướng cũng vô cùng.

Công thành vô lượng kiếp trung.

      (Thành tựu công phu trong vô lượng kiếp)

      Luận trên mặt sự tướng, “công” là công phu tu hành. Phật là do con người tu thành, phải tu bao lâu? Tu trong vô lượng kiếp, không phải là thời gian ngắn. Thoạt nhìn vô lượng kiếp rất ư là dài, thường khiến cho cái tâm tu học của chúng ta hoảng sợ: “Vô lượng kiếp ư? Đến bao giờ mới thành tựu được nổi?” Trong giáo pháp Đại Thừa đức Phật dạy: “Không những thời gian là giả mà không gian cũng không thật!” Thời gian và không gian do đâu mà có? Do từ vọng niệm của chúng ta mà sanh ra, không phải là chân thật. Nếu quý vị chuyển mê thành ngộ thì vô lượng kiếp bèn biến thành một sát-na; nếu mê không giác thì một sát-na liền biến thành vô lượng kiếp. Trong giáo pháp Đại Thừa, đức Thế Tôn giảng về chuyện này rất nhiều, nhất là trong kinh Hoa Nghiêm, chúng ta đọc thấy: “Mê không giác thì quả thật là vô lượng kiếp, giác không mê thì nhất niệm đốn siêu” (siêu thoát nhanh chóng trong một niệm). Việc này khó lắm! Khó ở chỗ nào? Khó ở chỗ chúng ta chưa buông vọng tưởng, phân biệt, chấp trước xuống được, khó ở chỗ này đấy! Lúc nào buông vọng tưởng, phân biệt, chấp trước được thì “công thành vô lượng kiếp trung”, quý vị bèn thành tựu, vô lượng kiếp không còn nữa. Ai làm được như thế? Thích Ca Mâu Ni Phật làm được, Ngài nêu gương cho chúng ta thấy.

Nguy nguy trượng lục tử kim thân.

      (Thân trượng sáu vàng ròng vòi vọi)

      Chữ “nguy nguy” hình dung sự cao lớn. Lúc Thích Ca Mâu Ni Phật tại thế, thân Ngài cao một trượng sáu thước. Chúng tôi nghĩ một trượng sáu quá cao, hầu như trong hiện tại không có người nào cao được như thế. Há chẳng phải biến thành người khổng lồ ư? Thật ra, phép đo lường của Ấn Độ thời cổ không giống cách đo lường hiện thời của chúng ta. Quý vị xem cuốn Luật Học Tam Thập Tam Chủng Hiệp San (ba mươi loại sách về Giới Luật được in chung lại) của Hoằng Nhất đại sư, thấy có một chương sách mang tựa đề Châu Xích Khảo (Khảo luận về thước đời Châu). Thước của người đời Châu sử dụng chỉ gần bằng sáu tấc của chúng ta hiện thời. Chúng tôi nghĩ nhận định ấy rất hợp lý. Thích Ca Mâu Ni Phật như vậy rất cao, đại khái Phật phải cao từ một mét tám đến một mét chín (thước Tây). So với mọi người thì Phật rất cao nhưng cũng rất bình thường, chứ không như [tính theo] thước tấc hiện tại, một trượng sáu là quá cao!

Màu da nơi thân đức Phật là màu vàng tía. Vì thế, câu này nhằm mục đích tán thán, khen ngợi thân sắc Phật, “nguy nguy trượng lục tử kim thân”. Tướng hảo ấy do đâu mà có? Một con người tâm tốt, tư tưởng tốt, ngôn hạnh tốt, thân sắc của chính người ấy cũng có thể chuyển biến theo ý niệm. Người thế gian coi thân thể, màu da như thế là tôn quý nhất, người thế gian trông thấy tướng ấy bảo là quý tướng. Mỗi một tướng của đức Phật đều là quý tướng, người thế gian vô cùng hâm mộ, hết sức yêu thích, mong cầu nhưng không đạt được tướng ấy. Mỗi một vị Phật cũng đều có đủ [những tướng ấy]. Thế nhưng đức Phật dạy chúng ta: Tướng hảo là quả báo, quả ắt phải có nhân. Tu nhân thế nào sẽ được quả báo như thế ấy. Quý vị thấy Phật hiện thân thuyết pháp, dạy chúng ta muốn được tướng hảo thì phải khéo tu hành.

      Tướng chuyển theo tâm; thân thể, thể chất cũng chuyển theo tâm. Sự chuyển biến này hết sức nhanh chóng. Ngay cả sơn hà đại địa, hoàn cảnh cũng chuyển theo tâm, công phu ấy càng phải cao hơn nữa. Nếu chúng ta chia công phu thành ba bậc:

      1) Thượng thượng đẳng thì hoàn cảnh cư trụ, phong thủy đều chuyển theo.

      2) Trung đẳng thì thể chất chuyển biến.

      3) Hạ đẳng là tướng mạo biến chuyển. Vì thế, chuyển tướng mạo là dễ dàng nhất. Hễ tướng mạo chuyển thì quý vị sẽ có tín tâm. Từ đấy trở đi, quyết định chẳng khởi một ác niệm, quyết định chẳng khởi một tâm bất thiện, dần dần chuyển được thân thể, lại còn chuyển được cảnh giới.

      Đến lúc chuyển được cảnh giới thì ngay cả hoàn cảnh nhân sự cũng phải chuyển theo. Hoàn cảnh nhân sự là lúc kẻ ác trông thấy mình chẳng khởi ác niệm. Khoa học hiện đại đã giảng thông suốt điều này, người Tàu chúng ta gọi là “khí phận”, người ngoại quốc gọi là “từ trường”. Phật pháp gọi “từ trường” của quý vị là “quang”. Chúng ta thường thấy kinh nói “Phật quang phổ chiếu” (ánh sáng của Phật chiếu khắp); cái được Phật pháp gọi là “quang” thì người Tàu gọi là “khí phận”. Khí phận của quý vị hết sức từ bi, hiền lành, kẻ ác bước vào khí phận của quý vị sẽ bị cảm động, ác niệm tạm thời không sanh, bị quang minh (tức khí phận) của quý vị nhiếp trì, chẳng thể khởi ác niệm. Lúc rời khỏi nơi ấy, rất có thể ác niệm lại khởi lên; còn thuộc vòng kiểm soát của khí phận thì ác niệm chẳng thể sanh khởi. Đây là thường thức, là thật, chứ không phải giả.

      Do vậy, chúng ta thật sự hiểu rõ, mong mỏi cảnh giới của chính mình được nâng cao không ngừng thì phải hạ thủ công phu nơi tâm hạnh, đó mới là công phu thật sự. Quý vị hạ thủ công phu nơi kinh giáo, văn tự, nếu chẳng thực hiện được [những điều ấy] thì cũng vô ích, chẳng chuyển được cảnh giới. Xưa kia, thầy Lý thường bảo: “Sanh tử như thế nào thì vẫn là sanh tử đúng như thế ấy! Quý vị học kinh giáo, giảng kinh thuyết pháp thì nhiều nhất là bồi thêm một chút phước đức, thuộc về phước đức chứ không phải là công đức”. Công đức giải quyết sanh tử, giải quyết được vấn đề. Công là gì? Thực hiện được thì mới gọi là công phu; không thực hiện được thì chẳng thể gọi là công phu; không có công phu thật sự, chỉ tu một chút phước. Phước báo ấy được gọi là “phước báo hữu lậu” trong tam giới. Vì sao là hữu lậu? Vì phiền não tập khí chẳng đoạn, nên là hữu lậu. Quý vị tu phước, chưa đoạn tập khí phiền não thì gọi là “phước báo hữu lậu”. Câu kế tiếp là:

Giác đạo Tuyết Sơn phong

      (Giác đạo đảnh núi Tuyết)

      Đây là nói Thích Ca Mâu Ni Phật tu hành. Câu thứ nhất nói về quả, tức quả báo, có quả ắt phải có nhân. Nhân là gì? Nhân là tu hành. Tuyết Sơn là núi Hỷ Mã Lạp Nhã (Himalaya), đây là tỷ dụ. “Giác đạo” giống như chót đảnh Tuyết Sơn. Câu này nói lên sự tu hành chứng quả của lão nhân gia, chứng được Phật quả viên mãn rốt ráo, dùng Tuyết Sơn làm tỷ dụ; Tuyết Sơn là rặng núi cao nhất, Thích Ca Mâu Ni Phật tu hành thành tựu. Câu kế tiếp là:

Mi tế ngọc hào quang xán lạn,

      Chiếu khai lục đạo hôn mông

      (Ngọc hào quang rạng rỡ giữa mày,

Chiếu sáng rực sáu đường tăm tối)

      Tự mình đã thành tựu thì phải giúp đỡ chúng sanh. Phần trên là tự mình tu hành chứng quả, tự mình chứng quả rồi thì phải giáo hóa chúng sanh. “Mi tế ngọc hào” (tướng bạch hào đẹp như ngọc giữa hai mày) là một trong ba mươi hai tướng. Chúng ta thường thấy trong kinh nói đức Phật phóng bạch hào quang (quang minh phát xuất từ tướng lông trắng giữa hai mày), trong hào quang có hóa Phật, có hóa Bồ Tát. “Quang trung hóa Phật vô số ức, hóa Bồ Tát chúng diệc vô biên”, hai câu kệ trong bài Tán Phật như chúng ta thường đọc chính là [nói đến chuyện] bạch hào phóng quang. “Mi tế ngọc hào” thường được gọi là bạch hào, bạch hào phóng quang.

      Câu “chiếu khai lục đạo hôn mông” cho thấy vì chúng sanh trong lục đạo có cảm, chư Phật Như Lai bèn có ứng, tức là ứng hóa trong sáu đường, giáo hóa hết thảy chúng sanh. Ứng hóa về mặt Lý hết sức sâu, chúng ta không cách nào hiểu được; ứng hóa về mặt Sự hết sức huyền diệu, chẳng thể nghĩ bàn! Nên dùng thân nào để độ, bèn hiện thân ấy, bản thân đức Phật tuyệt đối chẳng khởi tâm động niệm nay phải nên hiện thân hình nào, không hề [nghĩ như thế]! Nếu Phật khởi tâm động niệm, chẳng phải là đã biến thành phàm phu ư? Phàm phu mới khởi tâm động niệm. Nay chúng ta tham dự bất cứ tiệc tùng nào, trước hết phải khởi tâm động niệm: “Bữa nay mình phải ăn diện như thế nào? Mặc quần áo gì?” Phàm phu khởi tâm động niệm, Phật, Bồ Tát thì không. Ngay cả A La Hán ứng hóa trong thế gian đều chẳng khởi tâm, đều không động niệm. Không khởi tâm, không động niệm có được chăng? Được chứ! Nay chúng ta thấy rất rõ ràng, quý vị thấy nước kết tinh đó, nước có khởi tâm động niệm hay chăng? Không có, cứ tự nhiên mà ứng. Chúng ta là chúng sanh, chúng ta tạo sự Cảm cho nó bằng cách viết chữ dán trên bình pha lê, tức là dùng văn tự để cảm, hoặc là dùng âm nhạc, âm thanh để cảm, quý vị liền thấy nó đáp ứng. Chúng ta hữu ý, khởi tâm động niệm là hữu ý; nước lại không, nước phản ứng rất tự nhiên, đạo lý cảm ứng đạo giao đấy! Bởi thế chúng sanh trong sáu nẻo có cầu, đó là Cảm, Phật, Bồ Tát bèn Ứng. Nguyên lý này chính là “nhất thiết duy tâm tạo” (hết thảy chỉ do tâm tạo). Nay chúng ta “duy tâm tạo”, chúng ta yêu cầu, cầu Phật, Bồ Tát thì Phật, Bồ Tát bèn có cảm ứng.

“Nhất thiết duy tâm tạo” nói theo ngôn ngữ thế gian là chân lý tối cao. Chúng ta rốt cuộc lãnh hội câu này được chừng nào? Đọc hiểu như thế nào? Rất khó! Chớ nên hiểu lầm! Hiểu lầm sẽ phạm sai lầm rất lớn. Trọn pháp giới, hư không giới, khoa học hiện tại gọi là “những chiều không gian khác nhau” vô hạn, chẳng lìa duy tâm, toàn là duy tâm sở hiện, duy thức sở biến. Nếu quý vị hỏi vì sao mình lại thành ra nông nỗi này ư? Bây giờ phải làm thế nào ư? Nay chúng ta đang mê, chưa ngộ, mê vẫn là duy tâm, ngộ cũng là duy tâm; nhưng nay chúng ta còn mê chứ chưa ngộ. Mê chứ không ngộ thì phải chịu hết những nỗi khổ trong sáu nẻo. Nằm mộng là duy tâm. Có người ngày nào cũng mơ những giấc mộng đẹp, rất sung sướng; có người ngày ngày gặp ác mộng, đều là duy tâm. Quý vị phải biết: Chúng ta hiện đang ngày ngày gặp ác mộng, Phật, Bồ Tát ngày ngày gặp mộng đẹp. Làm thế nào để biến ác mộng thành mộng đẹp? Không cầu Phật, Bồ Tát giúp đỡ sẽ làm không được, quý vị không biết cách chuyển biến như thế nào. Vì thế, Phật, Bồ Tát giúp đỡ chúng ta rất lớn, ân đức là đây!

      Chúng ta có cầu, tức là cảm, Phật, Bồ Tát bèn ứng; thành tâm, thành ý cầu, cảm ứng rất linh, hễ thành kính bèn linh nghiệm. Do vậy, từng câu, từng chữ trong kinh Đại Thừa quyết chẳng được hiểu lầm. Hiểu sai, hiểu lầm sẽ phải tiếp tục ở trong lục đạo tam đồ, không biết đến kiếp nào mới có thể quay đầu, mới có thể giác ngộ. Vì thế, phải dùng cái tâm chân thành, tâm cung kính cầu pháp! Chúng ta phải thật sự hiểu được ý tứ giáo huấn của Phật, Bồ Tát, thiện tri thức, nếu có ngờ vực phải hỏi. Trong lịch sử Phật giáo Trung Quốc, Triệu Châu đến tám mươi tuổi vẫn còn hành cước, một cụ già tám mươi vẫn phải đi tham học bên ngoài là vì lẽ gì? Vì chưa đoạn nghi hoặc, phải thân cận thiện tri thức, đến các nơi thỉnh giáo, đoạn nghi sanh tín thì sau đấy công phu mới đắc lực.

      Người hiện tại vướng mắc ở chỗ nào? Có nghi hoặc nhưng không chịu hỏi, dường như hỏi thì rất mất mặt, mang ý nghĩ rất xấu. Đọc kinh, nghe kinh thường hiểu lệch lạc ý nghĩa. Đó không phải là hiếu học, không trống lòng. Dẫu vẫn có người thỉnh giáo, nhưng thỉnh giáo rất tùy tiện, thiện hữu khai thị cho mình, mình cũng chẳng hiểu được. Do đạo lý nào vậy? Ấn Quang đại sư nói rất rõ: Quý vị không hiểu “một phần thành kính được một phần lợi ích, hai phần thành kính được hai phần lợi ích”. Học sinh hướng về thầy thỉnh giáo, thầy trả lời có rất nhiều người nghe. Học sinh nêu lên nghi vấn, có thể nói là nghi vấn chung của mọi người, thầy trả lời có rất nhiều học trò nghe. Thầy trả lời rồi, có người khai ngộ, có người vẫn chẳng hiểu. Mỗi cá nhân nghe thầy thuyết pháp, mỗi người ngộ khác nhau, quyết định chẳng có hai người giác ngộ giống nhau. Vì nguyên nhân gì? Tâm thái của mỗi người đối với thầy khác nhau. Đấy chính là như Ấn Quang đã giảng: Ai mười phần cung kính thì người ấy được lợi ích mười phần; ai một phần cung kính thì chỉ được một phần lợi ích, không giống nhau!

Trong lịch sử Trung Quốc có một tấm gương rất nổi danh là Liên Trì đại sư. Lúc còn trẻ, Liên Trì đại sư hiếu học. Lúc ấy, có một vị thiện tri thức là Biến Dung pháp sư, Cao Tăng Truyện cũng chép truyện vị này. Liên Trì đại sư hết sức ngưỡng mộ, đến thân cận Biến Dung pháp sư. Đi đến núi của ngài Biến Dung bèn bắt đầu tam bộ nhất bái (cứ đi ba bước là một lạy), Ngài không đi thẳng lên núi gặp Biến Dung pháp sư mà là vừa đi vừa lạy. Cứ ba bước một lạy, lạy mãi cho đến đại điện gặp Biến Dung pháp sư. Đương thời, chúng tại gia, xuất gia rất đông, đều ở cạnh Biến Dung pháp sư. Trông thấy ngài Liên Trì cung kính như thế, lạy dưới tòa lão hòa thượng, cầu lão hòa thượng khai thị. Lão hòa thượng nói sao? Biến Dung pháp sư chỉ nói một câu: “Ngươi chớ để danh văn lợi dưỡng làm hại!” Người xung quanh nghe vậy đều cười, cười chuyện gì? Cười con người kiền thành lạy từng bước đến đây, lão hòa thượng chẳng có diệu pháp gì để ban cho; đấy là câu thường nói giữa thầy và trò mà! Thường xuyên nói, mọi người nghe như gió thoảng qua tai. Thành tựu cả đời của Liên Trì đại sư, trở thành tổ sư nổi tiếng của Tịnh tông, theo chính Ngài nói ra là nhờ câu cảnh tỉnh ấy của Biến Dung pháp sư. Đây chính là như Ấn Quang đại sư đã nói: “Mười phần thành kính” cho nên Biến Dung nói với Liên Trì câu ấy, Liên Trì bèn được mười phần lợi ích. Những kẻ ở quanh lão hòa thượng thường nghe, nghe riết như gió thoảng qua tai, không có tâm cung kính, nên chẳng được lợi ích. Lão hòa thượng không có gì bí mật để truyền cho Ngài, chỉ nói câu thường nói giữa đám đông, vì sao Ngài được lợi ích, người khác không được lợi ích? Ở đây chúng ta hiểu: Đúng là một phần thành kính được một phần lợi ích, mười phần thành kính được mười phần lợi ích. Ngày ngày ở cạnh lão hòa thượng, chẳng có tâm cung kính đối với lão hòa thượng, lợi ích gì cũng chẳng đạt được; một người từ phương xa tới do mười phần thành kính nên được mười phần lợi ích. Phải khéo suy gẫm chuyện này, rồi hãy hồi quang phản chiếu: Mình học Phật vì sao không được lợi ích? Lại thưa cùng quý vị: Học trò của Chương Gia đại sư rất đông, học trò của tiên sinh Phuơng Đông Mỹ cũng đông, học trò của lão cư sĩ Lý Bỉnh Nam khỏi cần phải nói nữa; trong cả đống học trò như thế, có mấy người được thành tựu? Vì nguyên nhân nào? Vì tâm thái đối với thầy không giống nhau.

Cổ nhân nói “tôn sư trọng đạo”. Tôn sư trọng đạo chẳng phải là hình thức mà là tâm hạnh. Quý vị nghe lời thầy dạy dỗ, thật sự thực hiện sẽ được lợi ích; nghe lời thầy giáo huấn nhưng không thể áp dụng vào sanh hoạt thường nhật của chính mình thì vô ích, lợi ích gì cũng không đạt được. Quý vị thực hiện một phần sẽ được một phần lợi ích, thực hiện hai phần bèn được hai phần lợi ích, thực hiện mười phần sẽ được lợi ích viên mãn, không có gì khác cả! Do vậy, thành Phật rồi phải ứng theo lòng cảm của chúng sanh, giáo hóa hết thảy chúng sanh khổ nạn. “Lục đạo hôn mông” (sáu nẻo tối tăm) không có trí huệ, mê hoặc điên đảo; đúng là lục đạo chúng sanh mê chứ không giác, tà chứ không chánh, nhiễm chứ không tịnh.

Long Hoa tam hội nguyện tương phùng

(Nguyện gặp gỡ trọn ba hội Long Hoa)

Những câu trên nói về Phật Thích Ca, từ ngữ “Long Hoa tam hội” ở đây nói đến Phật Di Lặc. Quý vị thường niệm Vô Lượng Thọ kinh, nhất định quý vị phải hiểu rằng: Thích Ca Mâu Ni Phật diệt độ rồi, sứ mạng hoằng pháp lợi sanh trong tương lai được phó thác cho Di Lặc Bồ Tát. Trong tương lai, Di Lặc Bồ Tát phải từ trời Đâu Suất giáng hạ nhân gian, thị hiện thành Phật. “Long Hoa tam hội” chính là đại hội hoằng pháp của Di Lặc Phật. Phàm những ai tu tập, tích lũy thiện căn trong thời Chánh Pháp, Tượng Pháp, Mạt Pháp, tức pháp vận một vạn hai ngàn năm của Thích Ca Mâu Ni Phật, nhưng chưa thành tựu trong pháp vận của đức Thế Tôn, thì trong tương lai, lúc Di Lặc Bồ Tát thành Phật, những người ấy sẽ đều thành tựu. Nói cách khác, nhân được trồng trong hội của Thích Ca Mâu Ni Phật, quả hiện tiền trong Long Hoa tam hội. Do rất nhiều người nghe kinh dạy như thế, ai nấy đều cầu sanh vào Tịnh Độ của Phật Di Lặc, hy vọng tương lai được chứng quả nơi pháp hội của Di Lặc Bồ Tát, chứng quả A La Hán, chứng quả Bích Chi Phật, chứng quả Bồ Tát. Điều này không sai, nhưng rất khó được!

Diễn thuyết pháp chân tông

“Pháp chân tông” ở đây là gì? “Chân tông” là niệm A Di Đà Phật cầu sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới. Nói cách khác, tương lai Di Lặc Phật xuất thế sẽ thành tựu những người tu nhân gieo thiện căn nơi Thích Ca Mâu Ni Phật như thế nào, dùng phương pháp gì để thành tựu họ? Vẫn cứ là giảng pháp môn Tịnh Độ y như cũ, vẫn cứ giảng kinh Vô Lượng Thọ, kinh Quán Vô Lượng Thọ, kinh Phật Thuyết A Di Đà y như cũ, dạy mọi người niệm Phật cầu sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới, thành tựu họ như vậy đó. Khi chúng tôi giảng kinh Vô Lượng Thọ đã nói về “pháp chân tông” rất nhiều. Di Lặc Bồ Tát tương lai thành Phật sẽ giảng kinh gì? Sẽ giảng pháp môn nào? Vẫn chủ yếu là giảng ba kinh Tịnh Độ.

Do đây biết rằng: Niệm Phật cầu vãng sanh như thế, tức là đến thời Phật Di Lặc mới vãng sanh thì gần như là năm mươi sáu ức bảy ngàn vạn năm. Chúng ta đợi đến năm mươi sáu ức bảy ngàn vạn năm rồi mới niệm Phật vãng sanh, chẳng bằng hiện tại vãng sanh ư? Trong hội Di Lặc sẽ thành tựu như thế nào? Vẫn là niệm Phật cầu sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới y như cũ. Hiện tại niệm Phật vãng sanh và đến hội Di Lặc lại niệm Phật vãng sanh, quý vị vãng sanh trong hiện tại trở thành những bậc đàn anh, vượt lên trước rất nhiều, những người kia rớt lại đằng sau. Rớt lại đằng sau cũng không sao, hễ cứ vãng sanh là không sao. Hàm ý của bài tán tụng này rất sâu, rất rộng, tùy thuộc quý vị lãnh ngộ như thế nào! Quý vị phải thật sự ngộ, hiện tại nỗ lực, gấp rút vãng sanh Cực Lạc thế giới.

Pháp sự này dành cho những vong nhân (người đã khuất) nghiệp chướng sâu nặng, trong một đời này không thể quay đầu, vẫn không giác ngộ, phó chúc họ rốt cuộc được thành tựu nơi đức Phật kế tiếp. Vì thế, câu nào, chữ nào cũng đều mang ý nghĩa kép. Chúng ta phải đại triệt đại ngộ! Đại triệt đại ngộ đây không phải là minh tâm kiến tánh mà là trong một đời nhất định phải vãng sanh, chẳng được bỏ lỡ cơ hội này! Nếu bỏ lỡ thì phải đợi đến khi gặp Di Lặc Bồ Tát trong tương lai, cũng có nghĩa là phải đợi năm mươi sáu ức bảy ngàn vạn năm nữa, thời gian ấy thật là dài quá! Trong thời gian dài như thế, thầy Lý thường nói: Quý vị khó tránh khỏi luân hồi lục đạo, trong lục đạo (đặc biệt là tam đồ) phải chịu khổ nạn. Sau phần tán tụng lại có một phen khai thị, chúng ta hãy xem một đoạn khai thị:

15. Khai thị

Nhân nhân phần thượng, bản hữu Di Đà, cá cá tâm trung, tổng vi Tịnh Độ. Liễu tắc đầu đầu kiến Phật, ngộ lai bộ bộ Tây Phương.

(Bản thân ai nấy vốn sẵn Di Đà, trong tâm mỗi người đều là Tịnh Độ. Hiểu thì thời thời thấy Phật, ngộ thì bước bước Tây Phương)

Trong đoạn này, “liễu” là hiểu rõ. Trung Phong thiền sư dạy chúng ta: “Bản thân ai nấy vốn sẵn Di Đà”, tức là nơi bản thân mỗi người pháp đã vốn sẵn là như thế. Đấy là điều hết sức tự nhiên, xét trên căn bản của mỗi người, Di Đà chính là tự tâm, ở phần trên đã giảng rồi: Di Đà là tâm ta, tâm ta chính là Di Đà. Rất dễ hiểu lầm tự tâm; cứ tưởng tự tâm là cái tâm suốt ngày suy nghĩ lung tung của chúng ta. Không sai! Cái tâm suy nghĩ lung tung ấy chính là Di Đà, nhưng là Di Đà đã bị điên đảo, đã bị mê, đã không còn biết chính mình, đã bị luân hồi trong lục đạo. Giác là Di Đà, mê là phàm phu.

“Trong tâm mỗi người đều là Tịnh Độ”: Hễ giác thì Tịnh Độ hiện tiền, hễ mê thì uế độ hiện tiền. Cõi nước không có uế hay tịnh, trong Tánh không có phàm - thánh, chẳng có chúng sanh, chẳng có Phật. Chúng sanh - Phật, tịnh - uế chỉ do Thức biến, chỉ là hết thảy pháp từ tâm tưởng mà sanh. Tâm thanh tịnh, Tịnh Độ hiện tiền; tâm không thanh tịnh, uế độ hiện tiền. Tâm giác ngộ, phàm phu thành Phật; tâm mê hoặc, vĩnh viễn làm phàm phu. Đấy chính là ý nghĩa của hai câu trên vậy.

“Liễu tắc đầu đầu kiến Phật” (hiểu thì thời thời thấy Phật); Liễu là giác ngộ, là hiểu rõ. Giác ngộ rồi, mỗi bước là Tây Phương. Câu đầu (tức câu “liễu tác đầu đầu kiến Phật”) là chuyển phàm thành thánh, quý vị thấy Phật tức là thành Phật. Quý vị không thành Phật làm sao thấy được Phật? Quý vị thấy Bồ Tát thì chính là thành Bồ Tát. Thiện Tài đồng tử tham học năm mươi ba lần là một thí dụ hay nhất. Ngài tự chứng được Sơ Trụ, bèn thấy Sơ Trụ Bồ Tát – tỳ-kheo Cát Tường Vân là Sơ Trụ Bồ Tát. Chứng được Nhị Trụ bèn gặp tỳ-kheo Hải Vân, Hải Vân là bậc Nhị Trụ. Quý vị tự chứng được Đẳng Giác mới thấy được Đẳng Giác Bồ Tát. Thế nhưng Tây Phương thế giới khác biệt ở chỗ nào? Quý vị chưa chứng đắc, nhưng sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới cũng có thể thấy được những vị Bồ Tát như thế, thật chẳng thể nghĩ bàn, là pháp khó tin, thật sự là pháp môn đặc biệt.

Người tin có phước, người không tin không có phước báo; nếu họ cật lực tu, tu cần mẫn trong vô lượng kiếp, tu đến khi minh tâm kiến tánh, sanh vào Hoa Tạng thế giới, lại gặp Văn Thù, Phổ Hiền mười đại nguyện vương dẫn về Cực Lạc. Người chịu tin thành tựu rất nhanh, không chịu tin phải tiến chầm chậm. Tiến đến bao giờ mới tin được? Đăng địa (Sơ Địa trở lên) mới tin được. Kinh Hoa Nghiêm dạy: “Thập Địa Bồ Tát từ đầu đến cuối chẳng rời niệm Phật”. Câu này là khẳng định: Đến khi nào mới không hoài nghi, hoàn toàn tin tưởng? Đến bậc Thập Địa. Địa vị đầu tiên trong Thập Địa là Sơ Địa, bắt đầu, mở đầu là Sơ Địa, cuối cùng là Đẳng Giác. Mười một địa vị này từ đầu đến cuối không rời niệm Phật, đối với lời khuyên bảo của Văn Thù, Phổ Hiền không hoài nghi mảy may.

Điều này cho thấy trong Hoa Tạng thế giới, Bồ Tát thuộc địa vị Tam Hiền vẫn chưa nhất định thật sự tin tưởng, phải đăng địa (từ Sơ Địa trở lên) mới tin tưởng. Vì sao? Trí huệ đã khai, là bậc đại trí huệ, không phải là tiểu trí huệ. Đăng địa là Ma Ha Tát, không phải là Bồ Tát tầm thường. Ma Ha Tát không có vấn đề, vừa nghe nói Ngài bèn hoàn toàn tin tưởng, bèn niệm Phật cầu sanh Tịnh Độ. Nếu nay chúng ta ở trong thế giới này, ai nghe nói đến pháp môn này mà không hoài nghi chút nào, hoàn toàn chịu tu tập, thì nói cách khác, người ấy không khác gì bậc Bồ Tát từ Sơ Địa trở lên, người ấy thành tựu chẳng thể nghĩ bàn! Nói thật ra, người thế gian bị thua thiệt chỗ nào? Tự cậy mình thông minh, không chất phác. Tự cho mình thông minh, không biết bao lần bỏ lỡ cơ duyên, không chịu trống lòng, không chịu bỏ cái thân mình, đều là tôn sùng tham - sân - si - mạn, những thứ ấy hại mình thê thảm. Trái lại, không bằng những ông già bà cả trong làng quê, một chữ không biết, gặp được thiện tri thức dạy niệm A Di Đà Phật, bèn chết lòng trọn ý, không do dự, không hoài nghi, rốt cuộc họ thành công. Tôi thấy bao nhiêu người đứng mất, ngồi mất, biết trước lúc mất, không sanh bệnh, tướng lành hy hữu. Kẻ tự cậy mình thông minh, chẳng sánh bằng những người ấy được, kém xa! Vì thế, “luôn luôn thấy Phật” là chuyển phàm thành thánh, “bước bước Tây Phương” là chuyển uế thành tịnh. A! Nay đã đến giờ rồi!

*

      Chư vị đồng học!

      Chúng ta tiếp tục phần khai thị của Trung Phong thiền sư:

Thượng lai khải kiến tam thời hệ niệm tịnh nghiệp đạo tràng, kim đương đệ nhất thời Phật sự dĩ viên.

      (Từ trước tới đây đã tạo lập đạo tràng tịnh nghiệp Tam Thời Hệ Niệm, nay Phật sự thời thứ nhất đã viên mãn)

      Tiếp theo phần Khai Thị, Trung Phong thiền sư bèn nói: Trên đây là thời thứ nhất mở đầu Tam Thời Hệ Niệm Pháp Sự, thời thứ nhất đến chỗ này đã viên mãn.

Như thượng thù huân.

      (Công huân thù thắng như trên)

      Chữ “như thượng” chỉ những điều chúng ta đã thấy trong những phần trên: Lễ tán đúng là lễ kính, tán thán, tụng kinh, niệm chú, khai thị, sám hối, phát nguyện, xưng dương Phật bảo. Những pháp sự này đều là vì siêu độ vong linh, đến đây là thời thứ nhất. “Như thượng thù huân”: Huân là công huân, Thù là thù thắng, rất đông người cùng thực hiện. Nhất là trong Tam Thời Hệ Niệm Phật sự, ngoại trừ vị pháp sư xuất gia lãnh chúng ra, đại chúng tham dự rất đông, tứ chúng đồng tu đều tham gia, đúng là Vô Già pháp hội (1). Bao nhiêu người như thế vì vong linh chúc phước, vì người đã khuất trợ niệm, đấy là công đức thù thắng.

Đầu nhập Di Đà đại nguyện hải trung

      (Gieo vào trong biển đại nguyện Di Đà)

      Di Đà đại nguyện là bốn mươi tám nguyện, nguyện nào cũng nhằm độ chúng sanh khổ nạn thuộc chín pháp giới khắp cùng pháp giới, hư không giới. Di Đà được xưng là nguyện hải. Công đức của chúng ta đã tu tương ứng với Di Đà nguyện hải, đấy chính là “gieo vào trong biển đại nguyện Di Đà”.

Chuyên vị vong linh cầu sanh Tịnh Độ.

      (Chuyên vì vong linh cầu sanh Tịnh Độ)

      Hệ Niệm Pháp Sự này chẳng vì chuyện gì khác, mà “chuyên vì” giúp cho “vong linh cầu sanh Tịnh Độ”. “Chuyên vì” là một lẽ, những người được siêu độ ké rất nhiều, tức là những ai có duyên. Có duyên thì ngay khi ấy cùng được siêu độ. Bởi thế, thông thường chúng ta hồi hướng, quán tưởng hết thảy chúng sanh trong chín pháp giới. Nếu là người tâm lượng lớn hơn nữa thì hồi hướng, quán tưởng hết thảy thần linh trọn pháp giới, hư không giới. Chúng ta có thể quán tưởng như thế thì họ đều được lợi ích. Đây chính là điều đức Phật đã thường dạy trong giáo pháp Đại Thừa: “Hết thảy pháp từ tâm tưởng mà sanh”, cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn! Tiếp đó, thiền sư lại vì chúng ta khai thị, lời khai thị này rất quan trọng, đều nhằm mục đích khơi gợi cho chúng ta:

Đản niệm tự tùng vô thỉ, ngật chí kim sanh.

      (Chỉ nghĩ kể từ vô thỉ cho đến đời này)

      Đúng là từ vô thỉ kiếp mãi cho đến ngày nay.

Nhất niệm vi chân, lục căn trục vọng, tùy tình tạo nghiệp, túng ngã vi phi.

      (Một niệm trái nghịch chân, sáu căn đuổi theo vọng, theo tình tạo nghiệp, buông lung cái Ngã làm quấy)

      Tiểu đoạn này hết sức cảm khái, thống thiết sám hối. Chúng ta từ vô thỉ kiếp đến nay, mãi cho đến đời này, đến tận ngày hôm nay “một niệm trái nghịch chân”, tức là khởi Hoặc. “Một niệm” là gì? Là khởi tâm động niệm. Nếu hiểu Chân Tâm, bản tánh sẽ chẳng khởi tâm động niệm, vĩnh viễn là tướng tịch diệt, tướng thanh tịnh tịch diệt, sở chứng nơi quả địa Như Lai vốn tịch. Một niệm vọng động bèn thành vô minh, động một cái là phiền phức xảy ra liền.

“Sáu căn đuổi theo vọng”, sáu căn lập tức bị mê. Khi mê bèn khởi vọng tưởng, phân biệt, chấp trước, Căn, Trần, Thức đều hư vọng không thật, trong Bách Pháp Minh Môn Luận chúng đều được gọi là “pháp hữu vi”. Tám thức, năm mươi mốt Tâm Sở [là pháp hữu vi]. Sáu căn, sáu trần thuộc về Sắc Pháp, tám thức, năm mươi mốt Tâm Sở thuộc về Tâm Pháp, chúng vẫn là Bất Tương Ưng Hành Pháp, đều là hư vọng. Chúng ta mê mất chân tánh, “trái nghịch chân”: Chân là chân tánh, tức là Tự Tánh. Mê rồi thì niệm niệm đều chuyển trong hư vọng.

“Mặc tình tạo nghiệp, buông lung cái Ngã làm quấy”: Tình là gì? Tình chính là vọng tưởng, phân biệt, chấp trước, tức tình thức! “Buông lung cái Ngã làm quấy”: Ngã chính là cái thân này, thân miệng tạo nghiệp. Tình là mê tình, điều gì cũng cho mình là đúng. Trong những buổi giảng, chúng tôi thường nói là “tùy thuận phiền não, tập khí”; ở đây gọi là “theo tình tạo nghiệp”, nghiệp được tạo ở đây là ý nghiệp, “buông lung cái Ngã làm quấy” là khẩu nghiệp, thân nghiệp. Câu này là nói tổng quát, câu tiếp theo lại nói riêng [từng nghiệp].

Thân nghiệp tắc sát, đạo, tà dâm.

      (Thân nghiệp thì giết, trộm, tà dâm)

      Đây là ba nghiệp nơi thân. Mê mất Tự Tánh, tự nhiên sẽ tạo ác nghiệp. Phạm vi bao hàm của Sát rất rộng. Hễ tổn người lợi mình đều thuộc về Giết - Trộm. Hại người là thuộc về Sát, đoạt lấy danh lợi của người khác là Trộm. Thân tạo nghiệp giết, trộm, dâm.

Khẩu quá tắc vọng ngôn

      (Lỗi nơi miệng là nói dối)

      Vọng ngữ là có ý khinh dối người khác.

Ỷ ngữ.

      (nói thêu dệt)

      Hoa ngôn xảo ngữ dụ hoặc người khác. Hiện thời Ỷ Ngữ là chuyện rõ ràng nhất, người thế gian gọi Ỷ Ngữ là gì? Là Văn Nghệ. Hiện tại biểu diễn văn nghệ, ca múa, hý kịch, âm nhạc, mỹ thuật, hiện thời lại còn có điện ảnh, truyền hình, quý vị thấy nội dung của chúng là gì? Là Ỷ Ngữ! Dụ dỗ mê hoặc con người, dụ dỗ mê hoặc con người làm gì? Dụ dỗ mê hoặc con người làm chuyện giết - trộm - dâm - dối. Sức dụ hoặc bên người hết sức mạnh mẽ, dùng truyền hình, dùng Internet đưa đến tận nhà, quý vị bị những thứ này nhiễm ô.

Lưỡng thiệt, ác khẩu.

(Nói đôi chiều, nói thô ác)

“Lưỡng thiệt” là khuấy động thị phi, dù hữu ý hay vô ý cũng đều là thích phê bình người khác, hủy báng người khác, tán dương bản thân, trong giới luật Đại Thừa gọi là [tội] “khen mình chê người”. Câu này nói về lưỡng thiệt, ác khẩu, tức miệng tạo nghiệp. Ý là ý niệm.

Ý ác tắc thường khởi tham - sân, thâm sanh si ái.

(Ý ác thì thường nổi tham - sân, sanh lòng yêu mến si mê sâu xa)

Tham - sân - si: Mười ác nghiệp này ai có thể tránh được? Trong một ngày, ai có thể không tạo mười ác nghiệp? Đừng nói chi nhiều, một ngày thôi, ngày hôm nay từ rạng sáng đến khi đi ngủ, trong một ngày, vẫn chưa đủ hai mươi bốn tiếng đồng hồ, trừ lúc quý vị ngủ ra không tính. Tính từ buổi sáng sáu giờ thức dậy cho đến khi quý vị đi ngủ buổi tối, đến mười hai giờ đêm bèn đi ngủ, trong mười mấy tiếng đồng hồ ấy, quý vị có thể không tạo mười ác nghiệp hay không? Một ngày không tạo mười ác nghiệp công đức rất lớn. Nếu quý vị có thể trong cả một đời không tạo mười ác nghiệp thì quý vị là Bồ Tát, chẳng phải là phàm nhân, phàm nhân không thể làm được như thế. Ngày nay chúng ta học Phật, học Phật là học điều gì? Học chuyển phàm thành thánh, phải bắt đầu chuyển từ đâu? Không tạo mười ác nghiệp. Giảng kinh Thập Thiện Nghiệp Đạo, chúng tôi đã giảng mười ác nghiệp rất tường tận. Kinh Vô Lượng Thọ cũng giảng rất tường tận. Với mười giới của Sa Di Luật Nghi quý vị chú tâm xem xét, nghiêm túc nỗ lực học tập, phải khắc phục những ý niệm bất thiện, hành vi bất thiện của chính mình thì trong một đời này mới có lối ra; cầu sanh Tịnh Độ mới thật sự có thể làm được. Nếu như mười ác không đoạn thì những thứ ấy sẽ gây phiền lụy cho quý vị, những phiền lụy ấy khiến cho quý vị chẳng thể vãng sanh. Quý vị niệm Phật cũng không vãng sanh được, vì sao? Những thứ ấy gây phiền lụy giống như dây trói, buộc chặt quý vị trong lục đạo, không ra được, quý vị phải cắt đứt những thứ ấy. Quá khứ vô tri, ngày ngày tạo nghiệp; nay đã giác ngộ, quyết định chẳng bại, thà bỏ thân mạng cũng không nên làm mười điều ác.

Nói thật ra, không đếm xỉa tới thân mạng nữa. Ta bỏ thân mạng, không tạo mười ác nghiệp, đời sau mình sanh lên cao; dẫu không niệm Phật, không cầu sanh Tịnh Độ thì quý vị cũng được sanh vào Thiên Đạo. Nếu quý vị tham sống sợ chết, vẫn cứ tạo mười ác nghiệp y như cũ, đời sau sanh vào ba ác đạo: Tâm tham biến thành ngạ quỷ, sân khuể biến thành địa ngục, ngu si biến thành súc sanh. Quý vị phải thọ sanh nơi đâu? Thọ sanh trong ba đường ác. Vì thế, đối với chuyện này, mỗi ngày trước khi đi ngủ phải tự hỏi lòng mình sẽ biết ngay tương lai mình sanh vào đâu, không cần hỏi ai khác. Người khác nói chi đi nữa cũng không thể tin tưởng được, tự mình hỏi mình là đáng tin cậy nhất! Mỗi ý niệm trong tâm đều là A Di Đà Phật, không có tham - sân - si, không có thị - phi, nhân - ngã. Tôi gọi là “không tự tư tự lợi, không tham - sân - si - mạn”, người như vậy là người thuộc thế giới Cực Lạc, không còn là người trong thế giới Sa Bà nữa, niệm niệm chỉ có A Di Đà Phật. Bởi thế, những thứ đó (tức mười ác nghiệp) phiền toái rất lớn.

Do tư tam nghiệp.

(Do ba nghiệp này)

      Ba nghiệp này hễ một nghiệp khởi thì cả ba nghiệp đều khởi, không phải chỉ một nghiệp đơn độc khởi.

Câu tỏa vọng duyên

      (Vọng duyên lôi trói)

      Vọng duyên là cảnh giới bên ngoài. Trong tâm khởi phiền não cùng ác duyên bên ngoài tập hợp, đấy là tạo nghiệp. Tạo nghiệp phải thọ báo.

Thường cốt cốt ư trần lao

      (thường chìm lỉm trong trần lao)

“Trần lao” là lục đạo, nếu nói khó nghe hơn thì là “tam đồ”. “Cốt cốt” là trầm luân, thường chìm đắm trong tam đồ. “Trần” là nhiễm ô, nhiễm ô nghiêm trọng. “Lao” là nhọc nhằn, phiền lụy, khổ sở.

Đản mang mang ư tuế nguyệt.

(Chỉ mờ mịt cùng năm tháng)

“Mang mang” là không bờ bến, chúng ta thường nói là đời này đời sau chịu khổ bao kiếp. Quả thật, tam ác đạo, Phật đã nói rất nhiều lần, bước vào dễ, thoát ra rất khó! Nếu đọa địa ngục thì [thời gian] từ địa ngục thoát ra phải được tính bằng kiếp, ngạ quỷ đạo cũng rất nghiêm trọng. Súc sanh đạo ngu si, quý vị đừng vì thọ mạng của súc sanh tợ hồ không dài [mà cho là không nghiêm trọng], chúng cố chấp, rất ngu si, đọa vào súc sanh đạo bèn chấp thân ấy là thân của chính mình; từ đấy trở đi, chúng không ý niệm đổi lấy thân khác. Từ kinh điển chúng tôi đọc thấy Thích Ca Mâu Ni Phật tại Kỳ Thọ Cấp Cô Độc Viên trông thấy một tổ kiến, Phật nhìn rồi mỉm cười, những đại đệ tử chung quanh Phật thấy Ngài nhìn tổ kiến mỉm cười bèn hỏi Thích Ca Mâu Ni Phật vì sao lại cười lũ kiến? Phật dạy:

- Các ông có biết chăng? Lũ kiến trong tổ này, bảy đức Phật đã nhập diệt rồi mà chúng vẫn còn làm kiến.

Nào phải là lũ kiến có thọ mạng dài lâu như thế đâu! Chúng ta giả thiết cứ mỗi một đức Phật là ba đại A Tăng Kỳ kiếp thì bảy vị Phật là hai mươi mốt đại A Tăng Kỳ kiếp, lũ kiến ấy vẫn làm kiến. Nguyên do vì đâu? Chết đi, vẫn cứ đầu thai làm kiến như cũ. Đời đời kiếp kiếp không đổi thân kiến. Bảy đức Phật đã nhập diệt rồi, Phật cười lũ kiến ngu si! Đó là nói về súc sanh đạo, đọa súc sanh đạo cũng dễ lắm, thế nhưng muốn giác ngộ trong đường súc sanh nào phải là chuyện dễ. “Mịt mờ cùng năm tháng”.

Dục tư xuất ly, duy bằng sám hối huân tu chi lực.

(Nghĩ muốn thoát lìa, chỉ có cách nhờ vào sức huân tu sám hối)

Muốn thoát ly ba ác đạo thì phải “sám hối huân tu”. Thế nhưng không dễ gì sám hối do vì chấp trước, vô cùng chấp trước, lúc đọa ba ác đạo là lúc tham - sân - si - mạn nghiêm trọng nhất. Người ta bảo cho nghe chuyện gì tốt, vẫn cứ hoài nghi, không tin tưởng: Ông nói vậy là có ý gì? Có phải ông tính lừa tôi hay chăng? Đa nghi, hay nghi, khiến cho thiện căn, phước đức, nhân duyên của mình đều bị chướng ngại. Nay nhiều thiện tri thức như vậy cùng ở một chỗ tu Tam Thời Hệ Niệm pháp sự, giúp đỡ chúng sanh khổ nạn. Mỗi một thời đều sám hối, hy vọng những vong linh đều có thể tùy hỷ; họ trông thấy, nghe thấy đều giác ngộ, cùng mọi người tu pháp sám hối. Huân tu: Chúng tôi thường nói là “trường thời huân tu”. Cách thức như thế này:

Hề nhãn nhĩ thiệt thân ý chi quá khiên, ứng niệm đốn tiêu.

(Mong những tội lỗi nơi mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý, ngay lập tức nhanh chóng tiêu tan)

Tiêu nghiệp chướng chỉ có phương pháp này: Khiến cho quý vị đối với những lỗi lầm nơi mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý, những tội lỗi ấy (phần trên gọi là “tùy tình tạo nghiệp”) chân chánh sám hối, thật sự được Phật pháp huân tu. Đại chúng cùng hợp sức lại, thiện tâm, thiện nguyện ấy gia trì, hy vọng những lầm lỗi nơi sáu căn của các vị, tức những lầm lỗi nơi mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý “ngay lập tức tiêu tan nhanh chóng”. Ngay lập tức tiêu tan nhanh chóng là thật, chỉ sợ điều gì? Chỉ sợ người ta không ứng, chẳng hoàn toàn tương ứng pháp sự này. Nếu tương ứng sẽ tiêu trừ rất nhanh chóng, tội chướng liền tiêu.

Sử sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp chi phù trần, tức thời thanh tịnh.

(Khiến cho phù trần sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp ngay lập tức thanh tịnh)

Đây là nói về quả báo. “Sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp” là sáu trần, trong chín pháp giới khác nhau. “Phù trần” sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp của nhân gian khác với ngạ quỷ. Sáu trần sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp của ngạ quỷ đạo lại khác với địa ngục đạo, do cảm quả báo mà! Giống như trong thế giới hiện hữu của chúng ta đây, sáu trần sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp khác với sáu trần trong thế giới Cực Lạc. Vì sao khác nhau? Do nghiệp khác nhau. Do vậy nói: Sáu căn tạo nghiệp có nặng - nhẹ sai khác. Tạo nghiệp nhẹ thì cảnh giới sáu trần tốt hơn một chút; tạo nghiệp nặng thì cảnh giới tệ hơn. Chúng ta thường gọi là hoàn cảnh sống, tạo thiện nghiệp nhiều, ác nghiệp ít thì hoàn cảnh sống tốt đẹp; tạo ác nghiệp nhiều thiện nghiệp ít thì hoàn cảnh sống không tốt, tai nạn lại nhiều.

Hiện tại trong thế gian này, vì sao tai nạn lại nhiều đến thế? Chúng ta hiểu rất rõ ràng, minh bạch: Do cộng nghiệp chiêu cảm. Người sống trên quả địa cầu này, người tạo nghiệp bất thiện rất nhiều, người tạo thiện nghiệp quá ít. Bởi thế tần số thiên tai nhân họa không ngừng tăng thêm, tai nạn ngày càng nghiêm trọng hơn. Quý vị hiểu rõ sự lý nhân quả này thì tự nhiên sẽ thấu hiểu: Chúng ta phải tự cứu, phải giúp đỡ người khác. Làm cách nào đây? Phải bắt đầu từ chính bản thân mình, đoạn ác tu thiện, sửa lỗi đổi mới, hy vọng tội chướng của chính mình tiêu trừ, hy vọng hoàn cảnh của chúng ta sẽ chuyển biến thanh tịnh hơn. Tiếp đó, kinh văn dạy chúng ta phát nguyện:

Hựu Cực Lạc cầu sanh

(Lại cầu sanh Cực Lạc)

Nay chúng ta phải nghĩ cầu sanh về Cực Lạc thế giới.

Toàn bằng phát nguyện

(Hoàn toàn nhờ vào phát nguyện)

Câu nói này không khác gì lời Ngẫu Ích đại sư nói cả. Ngẫu Ích đại sư nói: “Sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới được hay chăng, quyết định ở chỗ có tín nguyện hay không?” Chúng ta tin chân thành, nguyện thiết tha thì được vãng sanh; phẩm vị cao hay thấp là do công phu niệm Phật sâu hay cạn. Cầu sanh “hoàn toàn nhờ vào phát nguyện”, nguyện chân thật, tin thiết tha. Chúng ta phải thật lòng, tin thật sự, nguyện thiết tha niệm bài kệ phát nguyện này mới có thể cảm động quỷ thần. Cảm động được quỷ thần bèn có lợi ích. Chính chúng ta tín nguyện không thật, không thiết tha, dùng ý niệm ấy niệm bài kệ này sẽ chẳng cảm nhận được lợi ích rất lớn. Đối với chuyện này, hiện nay không ít đồng học đã đọc cuốn sách nói về nước kết tinh, cuốn sách ấy đã chứng minh điều sau: Tâm chân thành, thành tâm thành ý dùng ý nghĩ tốt lành đối với một chén nước; thật sự dùng thiện tâm, thiện ý, tâm chân thành, chuyển những ý niệm tốt lành của chúng ta đến nước, xa đến đâu cũng không ngại. Bọn họ đã từng làm thí nghiệm: Đặt một chén nước trên bàn làm việc trong sở, gọi điện thoại thông báo cho năm trăm người sống ở những chỗ khác nhau trên toàn quốc cùng một lúc - thời gian rất quan trọng - cùng một thời gian, đại khái chỉ cần chừng ba phút thôi, tự mình dùng thành ý, tâm chân thành, dùng thiện ý nói với chén nước ấy: “Ngươi rất trong sạch, chúng ta rất vui thích, rất cảm tạ ngươi”. Lặp lại câu ấy mấy lượt trong vòng ba phút, sau đấy đem nước đó đi xét nghiệm, nước kết tinh hết sức đẹp đẽ.

Như vậy, ý niệm không có khoảng cách thời gian hay không gian, thí nghiệm trên đã chứng minh điều này! Chúng ta giúp cho chúng sanh trong chín pháp giới, giúp đỡ hết thảy quỷ thần không thể không thành tâm thành ý. Tâm quý vị không chân thành, nguyện không thiết tha, quỷ thần cười cợt: “Ngươi bày trò đùa, ngươi không thật sự làm!” Quý vị đùa bỡn họ, họ cũng chọc ghẹo lại quý vị. Vì thế, chân thành, bình đẳng, chánh giác, từ bi phải được bồi dưỡng trong sanh hoạt thường nhật. Chúng ta sống chân thành, dùng Chân Tâm xử sự, dùng chân tâm thành ý để đãi người tiếp vật, một điều chân thật thì hết thảy điều chân thật, một sự thành thực thì hết thảy mọi sự thành thực, có vậy mới chuyển được cảnh giới của chính mình: Chuyển ác thành thiện, chuyển mê thành ngộ, đến rốt cục là chuyển phàm thành thánh, chuyển Sa Bà thành Cực Lạc. Chúng ta cầu sanh Tịnh Độ như thế thì mới hòng nắm chắc [chuyện vãng sanh], một đời này học Phật mới không luống uổng, chắc chắc có thành tựu.

Quý vị có thành tựu thì đối với thầy, đối với bạn lành, đối với hộ pháp, quý vị mới là thật sự cảm tạ. Do vậy, điều kiện tiên quyết của báo ân là tri ân, thế nào là tri ân? Thật sự nhận cái ân ấy. Nay bảo là quý vị báo ân, nhưng sao chẳng sanh khởi ý niệm gì cả? Do nguyên nhân nào? Do không cảm nhận ân đức, căn bản là quý vị chẳng tri ân. Tri ân là phải hoàn toàn thực hiện được lời Phật dạy dỗ, đấy mới là tri ân. Tâm biến đổi, tư tưởng biến đổi, hành vi biến đổi, có vậy mới là tri ân. Ai giúp quý vị biến đổi? Thiện tri thức giúp mình biến đổi, hộ pháp giúp mình chuyển biến, hết thảy chúng sanh giúp mình biến chuyển. Trên báo bốn ân nặng, dưới cứu khổ ba đường, cái tâm ấy phải thật sự sanh khởi. Vì vậy, cầu sanh Tịnh Độ “hoàn toàn nhờ vào phát nguyện”.

Ngưỡng lao pháp chúng

      (Xin nhọc sức pháp chúng)

      Quý vị thấy đó: Giọng điệu trong câu này rất khẩn thiết, rất khiêm tốn, rất tôn trọng người khác! Ngài là bậc đại đức minh tâm kiến tánh, chẳng phải là hạng người tầm thường. Đại chúng là phàm phu, “thỉnh” đại chúng hãy vui lòng, “xin nhọc sức” tôn kính đến cùng cực! Từ nguyện lễ kính chư Phật của mười nguyện Phổ Hiền ở phần trên quý vị đã thấy rồi đó! “Pháp chúng” là đại chúng tham gia pháp hội.

Dị khẩu đồng âm

(Khác miệng cùng âm)

Mọi người chúng ta hãy cùng vì vong linh chúc phước.

Kính vị vong linh chí tâm sám hối phát nguyện.

(Kính vì vong linh chí tâm sám hối phát nguyện)

Điều chúng ta sắp làm đây trong kinh Phật thường gọi là “vì người diễn nói”. Chúng ta vì vong linh biểu diễn, vì họ thuyết pháp, vì hết thảy quỷ thần, vì chúng sanh trong chín pháp giới “sám hối phát nguyện”. Sám hối là vì họ biểu diễn, vì họ thuyết pháp. Dưới đây là bài kệ sám hối, tức bài kệ sám hối của Phổ Hiền Bồ Tát.

16. Sám hối, phát Tứ Hoằng Thệ Nguyện

Vãng tích sở tạo chư ác nghiệp.

(Xưa kia trót tạo bao nghiệp ác)

Hai chữ “vãng tích” có thể tính ngược lên đến vô thỉ kiếp trước, từ vô thỉ kiếp cho đến ngày nay đã làm vô lượng vô biên ác nghiệp. Phải thật sự hiểu được chân tướng sự thật thì mới lãnh hội được câu nói trong Địa Tạng Bồ Tát Bổn Nguyện Kinh: “Chúng sanh Diêm Phù Đề khởi tâm động niệm không gì chẳng phải là tội”. Trước hết là thừa nhận, tỏ bày sám hối, ta từ quá khứ cho đến hiện tại đã tạo vô lượng vô biên ác nghiệp.

Giai do vô thỉ tham sân si

(Đều do vô thỉ tham sân si)

Vì đâu chúng ta tạo nghiệp? Vì sao Phật, Bồ Tát không tạo nghiệp? Phật, Bồ Tát không có tham - sân - si, chúng ta không đoạn tham - sân - si. Từ vô thỉ kiếp đến nay tham - sân - si không đoạn, tham - sân - si là căn bản tạo nghiệp.

Tùng thân ngữ ý chi sở sanh

(Từ thân miệng ý phát sanh ra)

Đây chính là nghiệp nhân. Tham - sân - si là mê, mê rồi sẽ khiến cho thân - khẩu - ý chúng ta tạo tác mọi thứ bất thiện, tổn người lợi mình. Thế gian thường nói “tổn người lợi mình”, thật ra nói như vậy là sai, phải nói như thế nào? Tổn người hại mình mới là đúng! Nếu tổn người lợi mình thì tốt quá rồi! Nếu tổn người lợi mình thì Phật, Bồ Tát đều làm hết rồi, tổn người có thể lợi mình thì ai lại chẳng muốn làm cơ chứ? Tổn người quyết định hại mình, bởi thế Phật, Bồ Tát không làm. Quý vị tưởng tổn người thì mình được lợi đôi chút, nhưng chỉ là cái lợi nhỏ nhoi trước mắt. Lợi ấy hưởng được mấy ngày? Hưởng xong, quả báo về sau là tam đồ. Bởi thế, tổn người quyết định hại mình, tự mình hại mình thê thảm, khiến cho chính mình đọa lạc tam đồ, đọa lạc địa ngục, khổ chẳng thể nói nổi!

Ở trong địa ngục lúc nào mới thoát ra được? Thăm thẳm không kỳ hạn. Lúc còn sống không biết, tưởng mình chiếm được tiện nghi, nào biết mình bị thiệt thòi lớn lắm. Những người bị quý vị hại, nếu không tội lỗi, họ bị quý vị hại, người ta sanh lên trời, hoặc là đời sau lại sanh làm người. Hãy nghĩ xem: Quý vị có hại được họ hay không? Không hại được họ, mà hại chính mình. Tương lai thoát khỏi địa ngục rồi, thoát khỏi ngạ quỷ rồi, vẫn phải biến thành súc sanh trả nợ. Quý vị hại người, tương lai người ta đòi nợ mình, báo này đền báo kia, đúng là “thiếu mạng phải đền mạng, thiếu tiền phải trả tiền”. Nếu quý vị thật sự thông đạt nhân quả ba đời thì tâm sẽ bình. Như vậy rồi mới thật sự biết bất cứ ai sống trên thế gian này muốn chiếm tiện nghi thì chẳng hề có chuyện đó đâu! Nếu bảo là bị thua thiệt cũng chẳng có chuyện ấy đâu! Vì sao? Quả báo đền trả thông suốt ba đời. Hiện tại dường như chúng ta bị thua thiệt; tương lai người ta phải đền nợ, trả nợ còn đèo thêm tiền lời. Phật, Bồ Tát, A La Hán có Thiên Nhãn Thông, trong kinh đức Phật dạy chúng ta: “Thiên Nhãn, Túc Mạng của bậc A La Hán biết được năm trăm đời”. Các Ngài thấy được nhân quả năm trăm đời của lục đạo chúng sanh trong thế giới Sa Bà, nghiệp nhân quả báo! Địa vị chứng ngộ càng cao hơn, năng lực càng lớn hơn, đến quả địa Như Lai hoàn toàn không có chướng ngại. Vô lượng kiếp của vô lượng kiếp, Phật thấy rõ ràng, minh bạch.

Do tham - sân - si là gốc của hết thảy ác nghiệp nên chúng được gọi là Tam Độc. Chúng ta trong có Tam Độc, lại bị bên ngoài dụ dỗ, mê hoặc, bị những cảnh giới bất thiện ấy dụ dỗ, mê hoặc khiến cho thân - ngữ - ý làm ác. Làm ác chắc chắn không thể tránh khỏi ác báo. Bởi thế, nếu quý vị thành tâm thành ý niệm bài kệ này, ắt sẽ ứa lệ, ắt phải cảm động.

Kim đối Phật tiền cầu sám hối.

(Nay đối trước Phật xin sám hối)

Nay chúng ta đối trước tượng Phật, Phật là bậc đại trí đại giác, đại từ đại bi, cầu Phật chứng minh, con nay thật sự sám hối. Chẳng phải là cầu Phật tha tội, Phật chẳng thể tha tội cho quý vị được. Nếu quý vị cầu Phật tha tội thì quan niệm ấy hoàn toàn sai lầm! Cầu Phật chứng minh, từ nay trở đi con hối cải. Sám hối chính là sửa đổi lỗi lầm nơi ý tưởng, sau này không gây tạo nữa, Phật chứng minh cho con, ý nghĩa là như thế. Chỗ này chẳng được hiểu lầm kẻo rồi cứ cầu Phật, cầu Bồ Tát tha tội, tha thứ cho mình. Phật, Bồ Tát đâu có trách móc quý vị. Phật, Bồ Tát chẳng bận tâm quý vị đã làm chuyện gì đâu! Quý vị tự làm tự chịu, ai lo cho quý vị được? Nay chính bản thân chúng ta phải thống thiết phát nguyện, sửa lỗi đổi mới, đoạn ác tu thiện, cầu Phật, Bồ Tát chứng minh, cầu Phật, Bồ Tát gia trì. Sợ chính mình không có năng lực, vẫn cứ không đương cự nổi dụ dỗ, mê hoặc y như cũ nên cầu Phật, Bồ Tát oai thần gia trì. Khi dụ dỗ, mê hoặc hiện diện, Phật, Bồ Tát sẽ khiến cho mình cảnh giác cao độ, không còn làm ác nữa. Đấy chính là ý nghĩa của câu “nay đối trước Phật cầu sám hối”. Sám hối xong lại phát nguyện:

Chúng sanh vô biên thệ nguyện độ

Muốn được như Phật thì ta phải học theo Phật, phải làm giống như Phật. Nguyện của Phật là phổ độ chúng sanh, phát tâm, phát nguyện, thật sự nghĩ đến chuyện làm lợi cho hết thảy chúng sanh. Chúng sanh vô lượng vô biên, ở đây bao gồm chúng sanh trong chín pháp giới, gồm trọn khắp pháp giới, hư không giới. Nếu nói như kinh Hoa Nghiêm thì là chúng sanh trong trùng trùng vô tận thế giới. Ta khởi tâm động niệm nghĩ đến họ, giúp cho họ phá mê khai ngộ, giúp họ viên thành Phật đạo. Đấy là bổn nguyện của hết thảy chư Phật, Bồ Tát. Nay chúng ta cũng phải phát đại nguyện giống như thế. Phát được đại nguyện ấy, phi thường thay! Mười phương ba đời tất cả hết thảy chư Phật Như Lai đều bảo hựu mình, vì sao? Mình đồng tâm, đồng nguyện, chí đồng đạo hợp với các Ngài. Mình là đồng chí của các Ngài, Phật, Bồ Tát lẽ đâu không hộ niệm! Hết thảy thiện thần nào ai không ủng hộ! Không cầu Phật hộ niệm, Phật vẫn hộ niệm; không cầu thiện thần ủng hộ, thiện thần vẫn bảo hựu. Vì sao? Nguyện ấy phi thường lắm!

 Thế nhưng khi chúng ta niệm câu này có phát được nguyện ấy hay không? Không phát! Sao biết là mình không phát? Kẻ kia mình ghét lắm, không lẽ quý vị nói “chúng sanh vô biên thệ nguyện độ” ngoại trừ kẻ đó ra; tiếp đó thòng thêm một câu: “Ngoại trừ kẻ đó ra”; lẽ nào có đạo lý như vậy được! Do vậy, chúng ta ngày ngày niệm nhưng không phát nguyện. Hễ phát thì phải làm sao nữa? Nguyện để dẫn hạnh, phát nguyện rồi thì phải có hành vi tiếp theo sau đó. Miệng phát nguyện, chẳng có hành vi tiếp theo thì nguyện ấy là giả, là trống rỗng. Nói khó nghe hơn là “dối mình lừa người”: Dối gạt bản thân mình, dối gạt Phật, Bồ Tát, dối gạt chúng sanh, quý vị phải gánh cái tội gì? Mở mắt thao láo mà nói dối! Chúng ta phải hiểu điều này.

Với nguyện này, Phật, Bồ Tát không có vấn đề gì, các Ngài có trí huệ, có năng lực, có phước báo, quả thật có thể độ hết thảy chúng sanh; nay chúng ta phát nguyện này, không có trí huệ, cũng không có đức hạnh, cũng không có phước báo, lấy gì giúp đỡ người khác đây? Hoàn toàn không có năng lực, làm sao giúp đỡ người khác cho được? Tùy hỷ! Thấy người khác làm việc tốt, chúng ta hoan hỷ, tán thán, chúng ta làm được chuyện này. Chỉ cần tận tâm, dốc tận sức thì là công đức viên mãn. Do vậy, chân chánh phát nguyện này xong, thiện tâm sẽ sanh khởi, thiện niệm sanh khởi, thiện hạnh cũng sanh khởi, tự nhiên có thể sửa lỗi đổi mới. Câu tiếp theo:

Phiền não vô tận thệ nguyện đoạn

Thật sự phát đại nguyện này thì trước hết chính mình phải đoạn phiền não, thành tựu đức hạnh của chính mình. Giáo học của Khổng lão phu tử gồm bốn khoa, thứ nhất là đức hạnh, thứ hai là ngôn ngữ, thứ ba là biện sự (nay chúng ta gọi là năng lực về mặt kỹ thuật), thứ tư mới là văn học. Theo thứ tự ấy, đầu tiên là đức hạnh. Đức hạnh nghĩa là trước hết phải làm thiện nhân. Căn bản của thiện nhân là ba thiện căn: không tham, không sân, không si. Nếu trừ sạch tham - sân - si thì quý vị mới là thiện nhân thật sự, con người như vậy mới không làm ác. Tất cả hết thảy thiện pháp thế gian đều sanh từ những căn cội không tham, không sân, không si này. Tất cả hết thảy tội ác trong thế gian, tất cả hết thảy ác nghiệp đều sanh từ Tam Độc tham - sân - si. Tham - sân - si sanh ra ác nghiệp, nên được gọi là Tam Độc. Vô tham, vô sân, vô si gọi là ba thiện căn, sanh ra tất cả hết thảy thiện nghiệp thế gian. Trước hết quý vị phải đoạn phiền não, trong phần trên đã gọi phiền não là “vô thỉ tham - sân - si”, trước hết phải đoạn những thứ ấy. Phải đoạn sạch tham - sân - si - nghi - mạn từ vô thỉ kiếp đến nay.

Đoạn trừ phiền não rồi phải học pháp môn. Nếu quý vị không có học vấn sẽ không có bản lãnh, không cứu người khác được, giúp người ta không thể giúp đỡ rất lớn. Như vậy, đoạn phiền não chính là thành tựu đức hạnh của chính mình rồi mới học pháp môn, thuận theo thứ tự. Từ xưa đến nay tổ sư đại đức yêu cầu chúng ta phải thâm nhập một môn, trường thời huân tu là vì lẽ gì? Để đoạn phiền não chứ không có chi khác cả! Phiền não đoạn sạch, trí huệ mở ra. Rồi lại:

Pháp môn vô lượng thệ nguyện học

Trí huệ chưa khai phát, học pháp môn sao được? Phiền não đoạn sạch rồi, pháp môn phải khéo tu. Cuối cùng là:

Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành

Ý nghĩa bài kệ này vẫn giảng chưa xong, buổi học sau chúng tôi sẽ giảng tiếp. Bây giờ hết giờ rồi!

*

Chư vị đồng học!

Chúng ta lại tiếp tục phần Tứ Hoằng Thệ Nguyện:

Chúng sanh vô biên thệ nguyện độ,

Phiền não vô tận thệ nguyện đoạn,

Pháp môn vô lượng thệ nguyện học

Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành.

Trong tiết trước đã giảng hai câu đầu của bài kệ này, chúng ta hãy xem tiếp hai câu kế đó. Do bài kệ này là tổng nguyện (nguyện tổng quát, nguyện chung) của hết thảy chư Phật Như Lai, là thứ tự tu hành của hết thảy Bồ Tát, là cương lãnh tổng chỉ đạo; chúng ta sơ học thì phải khởi sự từ đâu? Thứ nhất là phải phát nguyện, nguyện nếu thật sự phát thì hành sẽ không khó. Nói thật ra, Tứ Hoằng Thệ Nguyện thật sự chỉ gồm có mỗi một câu “chúng sanh vô biên thệ nguyện độ”; ba nguyện sau hoàn toàn nhằm để viên mãn cái nguyện thứ nhất này nên mới có. Làm thế nào để có thể phổ độ chúng sanh? Hết thảy chúng sanh khổ nạn trọn khắp pháp giới, hư không giới chúng ta có năng lực giúp đỡ hay chăng? Chư Phật Như Lai, Pháp Thân Bồ Tát dẫu có năng lực, có tâm nguyện ấy, vẫn phải cần một điều kiện khách quan. Điều kiện khách quan gì vậy? Chúng sanh phải bằng lòng tiếp nhận, tức là có Cảm. Chúng sanh chịu tiếp nhận là có Cảm, không chịu tiếp nhận là không có Cảm. Không có Cảm thì không có Ứng, quý vị nhất định phải hiểu đạo lý này: Có Cảm bèn có Ứng! Cảm là chúng ta bằng lòng tiếp nhận Phật, Bồ Tát oai thần gia trì.

Cũng có nhiều đồng học muốn hỏi: Chúng tôi đều rất vui lòng, đều mong mỏi Phật, Bồ Tát giúp đỡ chúng tôi; cớ sao Phật, Bồ Tát không đến? Chương Gia đại sư lão nhân gia đã nói rồi đó: “Bản thân chúng ta có chướng ngại”. Không phải là Phật, Bồ Tát không đến, mà vì chính mình có chướng ngại, các Ngài gia trì không được. Phải hiểu đạo lý này, không phải là Phật, Bồ Tát không linh; Phật, Bồ Tát linh đến cùng cực! Nghiệp chướng tập khí của chính mình quá nặng, chúng ta cầu Phật, Bồ Tát đến giúp đỡ mình, hoàn toàn là tư tâm, hoàn toàn là tự lợi. Tự tư tự lợi là đại chướng ngại, không có cách nào hết, không cách gì cảm thông cả. Nếu chúng ta không vì chính mình, không vì tự tư tự lợi, mà vì chúng sanh thì chúng ta cầu Phật, Bồ Tát gia trì không có chướng ngại chi hết. Ý niệm vừa chuyển, đại công vô tư, cũng có thể nói là ý niệm của quý vị tương ứng ý niệm của Phật, Bồ Tát, tương ứng với tánh đức. Ở đây, Trung Phong thiền sư khai thị, do Ngài là bậc đại đức trong Thiền Tông, là bậc đại thiện tri thức đại triệt, đại ngộ, minh tâm kiến tánh, nên dù nói rất rõ ràng, nông cạn, vẫn có ý vị sâu xa. Dẫu cho chúng ta vừa nghe dường như hiểu liền, chứ thật sự ra chưa hiểu. Cũng giống như bài kệ sám hối của Phổ Hiền Bồ Tát, Tứ Hoằng Thệ Nguyện của chư Phật Như Lai chúng ta đọc quá quen thuộc, tợ hồ hiểu rồi, thật ra chưa hiểu. Vì sao chưa hiểu? Vì chưa thể thực hiện, chưa làm được. “Chúng sanh vô biên thệ nguyện độ” mà mình vẫn còn oán hận rất nhiều chúng sanh, chán ghét chúng sanh, tuyệt đối chẳng thể độ họ được. Do vậy, không có được nguyện này. Nguyện này không có thì ba nguyện sau chắc chắn chẳng có. Đó là đạo lý nhất định.

Nếu quý vị thật sự phát cái nguyện này thì “chúng sanh vô biên thệ nguyện độ”. Thứ nhất là mở rộng tâm lượng, thật sự giống như chư Phật, Bồ Tát: Tâm bao thái hư, lượng châu sa giới. Thứ hai phải khẳng định oán thân bình đẳng, mới có thể dùng tâm chân thành, thanh tịnh, bình đẳng đối với hết thảy chúng sanh trọn khắp pháp giới, hư không giới; có vậy cái nguyện của quý vị vừa phát mới thật sự được phát. Thật sự phát nguyện xong, niệm niệm mong thực hiện, ta thật sự làm được, thật sự làm được là trước hết phải tu sửa chính mình. Trong kinh giáo, đức Phật thường nói: “Bồ Tát chưa thể độ mình mà có thể độ người, không có lẽ đó!” Vì thế, quý vị muốn độ người thì trước hết phải độ mình, tức là thành tựu đức hạnh của chính mình. Đoạn phiền não là thành tựu đức hạnh; học pháp môn là thành tựu học vấn. Thành tựu trí huệ, thành tựu năng lực thì quý vị mới có bản lãnh giúp được người khác. Có đức hạnh nhưng không có bản lãnh cũng không được.

Vì vậy, tu hành phải có thứ tự, trước hết tu đức hạnh, rồi thành trí huệ, cuối cùng phải thành tựu vô thượng Phật đạo. Vì sao? Có vậy mới phổ độ được! Nếu quý vị không thành vô thượng Phật đạo sẽ không độ được Ma Ha Tát. Những bậc Địa Thượng, Đẳng Giác Bồ Tát cao hơn mình làm sao mình độ được họ? Quý vị phải cao hơn họ mới độ họ đ+