Địa Tạng Bồ Tát Bổn Nguyện Kinh Khoa Chú, phần 5

地藏菩薩本願經科注

古鹽匡菴青蓮苾芻靈椉父輯

Cổ Diêm, Khuông Am Thanh Liên bật-sô Linh Thừa biên soạn

Chuyển ngữ: Bửu Quang Tự đệ tử Như Ḥa

(theo bản in trong tháng Bảy năm 2017

của Phật Đà Giáo Dục Cơ Kim Hội, Đài Loan)

Giảo chánh: Đức Phong và Huệ Trang

 

Địa Tạng Bồ Tát Bổn Nguyện Kinh Khoa Chú, quyển Trung

地藏菩薩本願經科注卷中

 

3.2.2.3. Thị nghiệp báo sai biệt (chỉ dạy nghiệp báo sai biệt)

3.2.2.3.1. Phẩm đề (tên gọi của phẩm kinh này)

 

          (Kinh) Địa Ngục Danh Hiệu phẩm đệ ngũ

          ()地獄名號品第五

          (Kinh: Phẩm thứ năm: Danh hiệu của địa ngục)

 

3.2.2.3.2. Phẩm văn (kinh văn trong phẩm này)

3.2.2.3.2.1. Phổ Hiền thỉnh thuyết (ngài Phổ Hiền xin nói [danh hiệu của địa ngục])

 

          (Kinh) Nhĩ thời, Phổ Hiền Bồ Tát Ma Ha Tát bạch Địa Tạng Bồ Tát ngôn: - Nhân giả, nguyện vị thiên long tứ chúng, cập vị lai, hiện tại nhất thiết chúng sanh, thuyết Sa Bà thế giới cập Diêm Phù Đề tội khổ chúng sanh, sở thọ báo xứ, địa ngục danh hiệu, cập ác báo đẳng sự.

          ()爾時普賢菩薩摩訶薩白地藏菩薩言仁者願為天龍四眾及未來現在一切眾生說娑婆世界及閻浮提罪苦眾生所受報處地獄名號及惡報等事。

          (Kinh: Lúc bấy giờ, Phổ Hiền Bồ Tát Ma Ha Tát bạch cùng Địa Tạng Bồ Tát rằng: - Thưa nhân giả! Xin hăy v́ trời, rồng, tứ chúng, và hết thảy chúng sanh trong đời vị lai nói danh hiệu của địa ngục là chỗ thọ báo của chúng sanh tội khổ trong thế giới Sa Bà và Diêm Phù Đề, và những chuyện ác báo v.v…)

 

          Kế đó, sau phần nghiệp duyên và nghiệp cảm, bèn hỏi tướng nghiệp báo sai biệt trong địa ngục; v́ thế nói là “nhĩ thời” (lúc bấy giờ). Trong tiếng Phạn, danh xưng Bật Thâu Bạt Tha (Viśva-bhadra), hoặc Tam Mạn Bạt Đà (Samantabhadra), dịch sang tiếng Hán là Phổ Hiền. Theo kinh Bi Hoa (Karunā-pundarīka-sūtra), Ngài chính là vương tử thứ năm của vua Vô Tránh Niệm (Araṇasmṛti) trong quá khứ, tên là Vô Sở Úy (Vaiśāradyāni). Do hạnh thù thắng hơn các vị Bồ Tát khác, nên được Phật Bảo Tạng (Ratnagarbha) đổi tên thành Phổ Hiền. Sách Pháp Hoa Văn Cú viết: “Đạt tột đỉnh của phục đạo[1], do nhân trọn khắp, nên gọi là Phổ. Sau khi đoạn đạo, gần với bậc cực thánh, nên nói là Hiền”. Kim Quang Minh Kinh Sớ viết: “Địa vị tương tự Chân, mỗi địa vị đều thuận theo, không địa vị nào chẳng có. Như ngài Phổ Hiền tu trọn vẹn hạnh Phổ Hiền, địa vị gần với đấng tôn quư tột bậc, địa vị tương tự ấy cao lắm”. Pháp Hoa Văn Cú Kư viết: “Đă chứng th́ gọi là Chân, chưa chứng th́ gọi là Tự (tương tự)”. Đức Phổ Hiền là bậc Đẳng Giác, do so với địa vị cực thánh (Phật) mà gọi là Tự, cho nên đặt tên là Hiền.

          Phẩm này nhờ ngài Phổ Hiền phát khởi, v́ kiến hạnh đă trọn khắp pháp giới th́ bi nguyện mới có thể đặc biệt to lớn. Do ngài Phổ Hiền tin tưởng Như Lai Tạng, lại c̣n biểu thị đă chứng Xuất Triền Pháp Thân (Pháp Thân hiển lộ sau khi ĺa khỏi phiền năo), v́ khiến cho hết thảy chúng sanh thấu đạt “toàn thể y báo và chánh báo của A Tỳ ở ngay trong tự tâm của bậc cực thánh. Thân và cơi của đức Tỳ Lô Giá Na chẳng vượt khỏi một niệm của phàm phu hạ căn” th́ mới thấu hiểu bổn nguyên, thành tựu cực trí (trí của bậc cực thánh, Phật trí). Quán chiếu ngược lại Phật trí, sẽ thấy chẳng khác sơ tâm. Nhưng phẩm đức và địa vị của hai vị Đại Sĩ (Địa Tạng và Phổ Hiền) ngang nhau, trí hạnh b́nh đẳng, lẽ đâu [đức Phổ Hiền] chẳng biết danh hiệu và chuyện trong địa ngục hay sao? Ấy là v́ đức Địa Tạng phân thân trong cơi âm, giáo hóa Nê Lê, Ngài nêu bày [những sự thật về địa ngục] trước mặt mọi người, chẳng ai không tin nhận. Do vậy, [đức Phổ Hiền] đặc biệt nêu câu hỏi.

          “Nhân giả” (仁者) [là từ ngữ] tôn xưng đấng Từ Dục (慈育, nuôi nấng chúng sanh bằng ḷng Từ). Nhân từ chính là tổng thể của tâm đức (các phẩm đức của tâm), do đức to lớn của trời đất là Sanh. Con người do coi trọng sự sống, tự nhiên sẽ có ḷng trắc ẩn, từ ái, đối với mọi loài sẽ đều là mùa Xuân. V́ thế, xét theo ư nghĩa, chữ Nhân () do Nhân () và Nhị () ghép thành. “Nhị” biểu thị trời trên, đất dưới. Con người có thể chế ngự những dục vọng của chính ḿnh, sẽ ḥa lẫn thành một Thể với trời đất, rỗng rang, tột bậc công chánh. Trời tượng trưng cho chư Phật, đất tượng trưng cho chúng sanh. Tâm con người xen lẫn, kết hợp vào đó, thẳng thừng khiến cho chúng sanh và Phật có cùng một Thể. V́ thế, gọi là “nhân giả” (đấng có ḷng nhân).

          “Nguyện vị thiên, long đẳng” (Xin hăy v́ hàng trời, rồng v.v…): Do nghe nói chẳng cần biết là nam, nữ v.v… hễ đă tạo tội, sẽ cảm nghiệp, sẽ đều cùng hứng chịu [khổ quả] như nhau. V́ thế, [địa ngục ấy] được gọi là Vô Gián. Sau đó, lại nghe nói nhất thiết chúng sanh vị giải thoát đẳng” (hết thảy chúng sanh chưa giải thoát…), cho nên nguyện xin đức Địa Tạng hăy v́ những kẻ như thế mà nói. “Chúng sanh tội khổ” chính là những kẻ thọ báo. Chỗ để thọ báo nói chung là lục đạo, nói riêng th́ chỉ có địa ngục. Những chuyện ác báo chính là cảnh phải trải qua khi thọ báo. Nói đại lược, có chín loại:

          - Nếu nghe pháp mà nói lưỡi đôi chiều, gây rối người khác, sẽ đọa làm loài chó cụp tai.

          - Nghe pháp mà tâm không suy ngẫm pháp vị, đọa làm con lừa tai dài.

          - Keo tham, ăn một ḿnh (không chia sẻ với người khác), đọa trong ngạ quỷ. Sanh làm người, sẽ là kẻ nghèo đói.

          - Cho người khác ăn những thứ dơ bẩn, sẽ đọa làm lợn, bọ hung.

          - Cướp đoạt đồ vật của người khác, sẽ đọa làm dê, bị người ta lột da, ăn thịt.

          - Thích trộm đồ vật của người khác, sẽ đọa làm trâu, ngựa; sanh làm người th́ làm tôi tớ.

          - Thích bịa chuyện, đồn đăi chuyện xấu của người khác, sẽ đọa địa ngục, bị nước đồng sôi rót vào miệng, bị kéo lưỡi ra để cày bừa.

          - Thích uống rượu say sưa, sẽ đọa trong Phí Thỉ (沸屎, phân sôi) Nê Lê, thoát khỏi địa ngục sẽ làm con tinh tinh (chimpanzee), làm người th́ là kẻ ương bướng, ngu xuẩn.

          - Làm người trên mà đánh đập kẻ dưới, khiến họ không kêu vào đâu được, sẽ đọa vào địa ngục. Thoát ra bèn làm trâu cày, bị xỏ mũi, chở nặng, ḥng đền trả tội ương.

          Nếu nói rộng ra, sẽ là vô lượng!

 

          (Kinh) Sử vị lai thế mạt pháp chúng sanh, tri thị quả báo.

          ()使未來世末法眾生知是果報。

          (Kinh: Khiến cho chúng sanh đời mạt pháp trong thuở mai sau biết những quả báo ấy).

 

          Từ chữ “sử vị lai” (khiến cho đời mai sau) trở đi, nói rơ ư nghĩa chánh yếu của [việc thưa hỏi danh hiệu] địa ngục: Sở dĩ chúng sanh chịu khổ là v́ họ chẳng biết quả báo. Phàm “không, vô sở hữu, vô tướng, vô nguyện” là trí huệ trọng yếu trong đạo, nhưng chẳng thể nói với kẻ mới học! Họ nghe nói “vô sở hữu” bèn buông tuồng cái tâm, chẳng c̣n tu giới nữa. Đă nói “hết thảy đều không”, cần ǵ phải làm [lành, tránh ác] chi nữa? Phàm là bậc thiện tri thức muốn dạy kẻ mới học, phải nói dần dần về ma sự để tạo nhân duyên ngăn ngừa ma; [cũng như nói] chuyện tội khổ trong đường sanh tử, năm đường rành rành, khiến cho họ tin tội phước. Đă hiểu rơ mọi chuyện th́ mới có thể nói [không, vô tướng, vô tác v.v…] Do đó, phải khiến cho vị lai chúng sanh biết quả báo!

 

3.2.2.3.2.2. Địa Tạng thừa đáp (ngài Địa Tạng vâng theo lời hỏi mà giải đáp)

3.2.2.3.2.2.1. Khiêm cung hứa thuyết (khiêm cung, hứa sẽ trả lời)

 

          (Kinh) Địa Tạng đáp ngôn: - Nhân giả! Ngă kim thừa Phật oai thần, cập Đại Sĩ chi lực, lược thuyết địa ngục danh hiệu, cập tội báo, ác báo chi sự.

          ()地藏答言仁者我今承佛威神及大士之力略說地獄名號及罪報惡報之事。

          (Kinh: Địa Tạng đáp rằng: “Thưa nhân giả! Tôi nay nương vào oai thần của đức Phật và sức của Đại Sĩ, nói đại lược danh hiệu của địa ngục và các chuyện tội báo, ác báo”).

 

          “Thừa Phật oai thần” (Nương vào oai thần của đức Phật): Đấng giáo chủ cực thánh, nương nhờ vào Ngài là chuyện đương nhiên, nhưng nói “và sức của Đại Sĩ” là v́ lẽ nào? Ngài Phổ Hiền là đích tử của Phật, tôn quư không ai bằng, sức hạnh nguyện sâu xa; do vậy, tôn xưng Ngài là Đại Sĩ. Truyện (phần chú giải kinh Dịch) viết: “Thông cổ kim, nhiên biện phủ? Vị chi Sĩ” (Thông hiểu xưa nay, biện định đúng sai th́ gọi là Sĩ). “Sĩ” () là sự, do chữ Thập (), biểu thị “có nhiều sự việc, mọi chuyện trong vũ trụ đều thuộc về phận sự của ta”, [ghép với] chữ Nhất (), hàm nghĩa “một và khác đều quán thông”. V́ thế, Khổng Tử nói: “Thôi nhất hợp thập vi Sĩ” (Sĩ là người có thể từ một mà suy ra mười). Nay vạn hạnh của ngài Phổ Hiền cũng thế, do một mà thành mười, cho đến do ngàn mà thành vạn, hiểu rơ vạn hạnh có cùng một tánh, độ chúng sanh bằng nhất tâm. Do có thể kiến lập chuyện cực đại, cho nên gọi là Đại Sĩ. “Lược thuyết” (Nói đại lược) là từ ngữ khiêm tốn.

 

3.2.2.3.2.2.2. Đáp thích ngục báo (trả lời, giải thích về những báo ứng trong địa ngục)

3.2.2.3.2.2.2.1. Đáp địa ngục danh hiệu (trả lời về danh hiệu địa ngục)

3.2.2.3.2.2.2.1.1. Tổng thị ngục xứ (nói chung về nơi chốn của địa ngục)

 

          (Kinh) Nhân giả! Diêm Phù Đề Đông phương hữu sơn, hiệu viết Thiết Vi. Kỳ sơn hắc thúy, vô nhật nguyệt quang.

          ()仁者閻浮提東方有山號曰鐵圍。其山黑邃無日月光。

          (Kinh: Thưa nhân giả! Phía Đông Diêm Phù Đề có núi tên là Thiết Vi (Cakravāda). Núi ấy tối tăm, không có ánh sáng mặt trời, mặt trăng).

 

          Trong phẩm Địa Ngục của kinh Thế Kư thuộc quyển mười chín của Trường A Hàm, đức Phật bảo các tỳ-kheo: “Thử tứ thiên hạ hữu bát thiên thiên hạ vi nhiễu. Kỳ ngoại, phục hữu đại hải thủy, châu biến vi nhiễu bát thiên thiên hạ. Phục hữu Đại Kim Cang sơn, nhiễu đại hải thủy. Kim Cang sơn ngoại, phục hữu đệ nhị Đại Kim Cang sơn. Nhị sơn trung gian, yểu yểu minh minh. Nhật, nguyệt, thần, thiên hữu đại oai lực, bất năng dĩ quang chiếu cập ư bỉ bát đại địa ngục, cố vân hắc thúy” (Trong tứ thiên hạ này, có tám ngàn thiên hạ vây quanh. Phía ngoài lại có biển nước lớn, vây quanh trọn khắp tám ngàn thiên hạ. Lại có núi Đại Kim Cang (Vajra-parvata) vây quanh biển cả. Ngoài núi Kim Cang, lại có rặng núi Đại Kim Cang thứ hai. Khoảng giữa hai núi, tối tăm mờ mịt. Mặt trời, mặt trăng, thần hoặc trời có đại oai lực chẳng thể dùng quang minh chiếu thấu tám đại địa ngục trong ấy. V́ thế nói là tối tăm).

          “Thúy” () là sâu thẳm. Đă tối tăm, lại c̣n sâu thăm thẳm. Do vậy, luận Lập Thế A Tỳ Đàm nói: “Đức Thế Tôn nói có đại địa ngục tên là Hắc Ám. Ở phía ngoài mỗi thế giới đều có [địa ngục ấy], đều là không che phủ. Chúng sanh trong ấy tự giơ tay lên, nhưng mắt chẳng thể thấy. Dẫu cho mặt trời, mặt trăng, và các vị có oai thần to lớn, tất cả quang minh đều chẳng thể chiếu thấu nơi đó. Chư Phật xuất thế th́ đại quang minh chiếu trọn khắp. Do quang minh ấy, họ mới trông thấy nhau. Phần thế giới ở giữa hai rặng núi đó và ở ngoài núi Thiết Vi được gọi là Giới Ngoại”. Do ở phía Đông Diêm Phù Đề, nên nói là “Đông phương hữu sơn” (phía Đông có núi) v.v…

 

3.2.2.3.2.2.2.1.2. Biệt khai ngục danh (nêu tên từng địa ngục riêng biệt)

3.2.2.3.2.2.2.1.2.1. Chánh chủ địa ngục (địa ngục chánh yếu)

 

          (Kinh) Hữu đại địa ngục, hiệu Cực Vô Gián. Hựu hữu địa ngục, danh Đại A Tỳ.

          ()有大地獄號極無間。又有地獄名大阿鼻。

          (Kinh: Có đại địa ngục tên là Cực Vô Gián. Lại có địa ngục, tên là Đại A Tỳ).

 

          Hai đại địa ngục Vô Gián và A Tỳ, [được các kinh luận] nói gộp lại, hoặc nói tách ra, từ xưa đă khó biện định. Theo kinh Trường A Hàm và kinh Quán Phật Tam Muội, th́ nói gộp thành một ngục. Kinh tự hỏi đáp: “V́ sao tên là địa ngục A Tỳ?” Phương này dịch là địa ngục Vô Gián. Kinh này và kinh Lăng Nghiêm coi đó là hai ngục. Kinh [Lăng Nghiêm] nói: “Cửu t́nh nhất tưởng, hạ đỗng hỏa luân. Thân nhập phong hỏa nhị giao quá địa, khinh sanh hữu gián, trọng sanh Vô Gián. Thuần t́nh, tức trầm nhập A Tỳ ngục” (Chín phần t́nh, một phần tưởng, bèn trầm luân, lọt qua hỏa luân. Thân đi vào chỗ lửa và gió giao xen, tội nhẹ th́ sanh vào ngục có gián đoạn, tội nặng th́ sanh vào địa ngục Vô Gián. Thuần t́nh th́ ch́m xuống, vào trong địa ngục A Tỳ). Chuyện này do kinh nói khác biệt, các vị dịch sư dịch mỗi người mỗi khác, khiến cho hai ngục được gộp lại hay tách ra khác nhau. Riêng tôi cho rằng: Ví như hai họ cùng sống trong một căn nhà, ra vào cùng bằng một cửa. Mỗi họ có quyến thuộc riêng. Người ngoài nh́n vào, không ai chẳng cho là giống nhau hay khác nhau. Cùng ra bằng một cửa, nói là một th́ có trở ngại ǵ? Đă là hai họ, chẳng ngại nói là hai! Do hai ngục cùng ở một chỗ, chịu tội đại lược như nhau, cho nên là một hay hai không nhất định.

          A là Vô, Tỵ (Vici) là Giá (, ngăn che), hoặc là Cứu. Nói gộp lại là Vô Giá, Vô Cứu (không ngăn trở, không cứu giúp). Theo kinh Thập Luân, tội Ngũ Nghịch là cực ác nhất. Lại có bốn loại tội lớn, giống như bốn tội nghịch, phạm tội căn bản v.v… Nếu kẻ nào phạm một tội [trong các tội] đó, sau khi thân hoại, mạng hết, đều đọa vào địa ngục A Tỳ. Đức Phật bảo Tăng Hộ: “Hữu cửu chủng nhân thường xử A Tỳ đại địa ngục trung: Nhất, thực Tăng vật, nhị, Phật vật, tam, sát phụ, tứ, sát mẫu, ngũ, sát A La Hán, lục, phá ḥa hợp Tăng, thất, phá tỳ-kheo tịnh giới, bát, phá phạm tịnh hạnh ni, cửu, tác Nhất Xiển Đề. Thị cửu chủng nhân hằng tại địa ngục” (Có chín loại người thường ở trong đại địa ngục A Tỳ: Một, ăn đồ của Tăng; hai, ăn vật cúng Phật; ba, giết cha; bốn, giết mẹ; năm, giết A La Hán; sáu, phá ḥa hợp Tăng; bảy, phá tịnh giới của tỳ-kheo; tám, phá tỳ-kheo-ni tịnh hạnh; chín, là kẻ Nhất Xiển Đề. Chín loại người ấy thường ở trong địa ngục).

          Kinh Chánh Pháp Niệm Xứ nói sự khổ trong địa ngục A Tỳ hơn ngàn lần mười đại địa ngục trước đó, thọ mạng cả một kiếp. Kinh Quán Phật Tam Muội Hải lại nói: “A Tỳ địa ngục tung quảng bát thiên do-tuần, thất trùng thiết thành, thất tằng thiết vơng, đao lâm, kiếm lâm đẳng, các các thất trùng, các hữu thập bát hàn băng đẳng ngục” (Địa ngục A Tỳ có kích thước mỗi bề là tám ngàn do-tuần, bảy lớp thành sắt, bảy tầng lưới sắt, rừng đao, rừng gươm v.v… mỗi thứ đều có bảy tầng. Mỗi mỗi đều có mười tám ngục như Hàn Băng v.v…) Đấy chính là các ngục như Tứ Giác, Phi Đao v.v… trong phần kinh văn tiếp theo, đều là quyến thuộc của A Tỳ. V́ thế, trong bộ luận Lập Thế A Tỳ Đàm, sau khi giảng giải chuyện sanh vào tám địa ngục xong, phẩm thứ chín bèn nói tới các địa ngục ở ŕa ngoài, như Nhiệt Hôi (熱灰, tro nóng), Phẩn Thỉ (糞屎, phân tiểu) v.v… đều ở nơi đó, tức là như trong phần sau, sẽ đặt ra một khoa riêng cho các địa ngục quyến thuộc. Đó là cách biện định mẫu mực, các hậu hiền chớ nên không biết!

 

3.2.2.3.2.2.2.1.2.2. Quyến thuộc đẳng ngục (các địa ngục quyến thuộc)

3.2.2.3.2.2.2.1.2.2.1. Ngục số vô hạn (số lượng địa ngục vô hạn)

3.2.2.3.2.2.2.1.2.2.1.1. Liệt danh (kể tên)

 

          (Kinh) Phục hữu địa ngục, danh viết Tứ Giác.

          ()復有地獄名曰四角。

          (Kinh: Lại có địa ngục, tên là Bốn Cạnh).

 

          [Trong các đoạn kế tiếp] đều nói “phục hữu” (lại có), do các ngục ấy đều là quyến thuộc của đại địa ngục A Tỳ. Loại này rất nhiều, cho nên dùng hai chữ ấy để chỉ ra. Tứ Giác là như kinh Chánh Pháp Niệm Xứ nói: “Hữu nhân thật phi sa-môn, tự vị sa-môn. Nhược văn phụ nữ ca, vũ, hư, tiếu, trang nghiêm cụ thanh, bất thiện quan sát, tâm sanh ái nhiễm, lậu thất bất tịnh, thân hoại, mạng chung, đọa ư Hợp đại địa ngục thiết mạt hỏa xứ (thị Hợp địa ngục đệ thập lục xứ). Sở vị nhiệt thiết Tứ Giác địa ngục, châu vi thiết bích ngũ bách do-tuần, tùng thượng vũ hỏa, vũ thiết. Nhất thiết thân phần phân tán vi mạt, thường chử, thường thiêu” (Có người thật sự chẳng phải là sa-môn mà tự cho là sa-môn. Nếu nghe âm thanh ca, múa, vui cười, hoặc [tiếng va chạm từ] các vật trang sức… của phụ nữ mà chẳng khéo quan sát, tâm sanh ái nhiễm, ṛ rỉ chất bất tịnh (xuất tinh) th́ khi thân hoại, mạng hết, sẽ đọa trong Hợp đại địa ngục (địa ngục ép lại) ở chỗ Vụn Sắt Bốc Lửa (tức là chỗ thứ mười sáu trong Hợp địa ngục). Đó gọi là địa ngục Bốn Cạnh Sắt Nóng, chung quanh toàn là vách sắt, rộng đến năm trăm do-tuần. Từ trên tuôn xuống lửa và sắt, hết thảy thân thể [của tội nhân] tan nát thành vụn, thường bị nấu, thường bị đốt).

          Theo Lập Thế A Tỳ Đàm Luận, trong địa ngục Hắc Thằng (黑繩, dây đen) hết thảy đều bằng sắt, ngày đêm thiêu đốt. Tội nhân trong ấy bị ngục tốt truy bắt, quăng cho nằm sóng soài trên mặt đất. [Ngục tốt] căn theo chỗ những sợi dây màu đen giăng mắc để chặt [thân thể tội nhân] bằng búa to, hoặc thành h́nh bát giác, hoặc thành lục giác, hoặc thành bốn đoạn. Lại có khi chặt vụn từ đầu đến chân như từng đốt mía. Đấy là do khi xưa làm người, [những tội nhân đó] đă tự tay hoặc bảo kẻ khác chặt, xẻo tay, chân, mũi, tai, chặt ngang lưng, xẻo thịt v.v… [người khác] nên thọ sanh trong đó!

 

          (Kinh) Phục hữu địa ngục, danh viết Phi Đao.

          ()復有地獄名曰飛刀。

          (Kinh: Lại có địa ngục tên là Đao Bay).

 

          Phi Đao (đao bay) là địa ngục Đao Luân (刀輪, vầng đao). Kinh Quán Phật Tam Muội Hải quyển năm nói: “Đao Luân địa ngục giả, tứ diện đao sơn. Ư chúng sơn trung, tích đao như chuyên. Hư không trung hữu bát bách vạn ức cực đại đao luân, tùy thứ nhi hạ, do như vũ trích” (Địa ngục Đao Luân bốn phía là núi đao. Trong các quả núi, chứa đao như ngói. Trong hư không, có tám trăm vạn ức vầng đao hết sức to, lần lượt rơi xuống giống như giọt mưa). Luận Lập Thế gọi chúng là “mưa gươm, mưa búa ŕu” v.v… Chúng rơi xuống chỗ nào, các phần thân thể bị chặt đứt, đầu đứt rời như chẻ củi, tung tóe, hỗn độn. Đó là do xưa kia làm người, [các tội nhân ấy] theo đuổi việc chiến đấu, hoặc cho kẻ khác vũ khí, sai họ chiến đấu, tụ tập nhiều người, tùy ư sát hại. Do nghiệp căn ấy, bèn sanh trong đó.

 

          (Kinh) Phục hữu địa ngục, danh viết Hỏa Tiễn.

          ()復有地獄名曰火箭。

          (Kinh: Lại có địa ngục tên là Tên Lửa).

 

          Theo kinh Quán Phật Tam Muội, Hỏa Tiễn (tên lửa) chính là năm trăm ức địa ngục Thiết Cơ (鐵機, máy sắt): Có một cái giường sắt, kích thước mỗi bề vừa đúng bốn trăm do-tuần; trên đó, cắm đầy kim tua tủa. Giữa các mũi kim, đều có vạn ức nỏ sắt. Trên cái lẫy của nỏ sắt, có trăm ức lưỡi đao bén nhọn. Tội nhân sanh [vào địa ngục này, sẽ nằm] trên cái máy sắt đó, vạn ức cây kim sắt từ dưới đưa lên, các mũi kim đều ngửa lên, hay cắm xuống. Vô lượng nỏ sắt đồng thời đều kéo căng, mỗi mũi nỏ sắt đều bắn vào tim tội nhân. Một ngày, một đêm, sáu trăm ức lần sống chết. Luận Lập Thế nói: “Chúng sanh ngu si trong thế giới, v́ tham dục mà bất hiếu với cha mẹ, chẳng kính trọng sư trưởng, chẳng vâng theo sự dạy dỗ tốt lành, giết hại chúng sanh, nuôi nấng những kẻ gian trá, cho nên hứng chịu báo này”.

 

          (Kinh) Phục hữu địa ngục, danh viết Giáp Sơn.

          ()復有地獄名曰夾山。

          (Kinh: Lại có địa ngục tên là Núi Kẹp).

 

          Giáp Sơn (núi kẹp lại): Luận Tam Pháp Độ[2] viết: “Địa ngục Chúng Hợp: Chúng sanh mắc tội, do sợ hăi ngục tốt, vô lượng trăm ngàn người chạy vào giữa núi. Đă vào rồi, tự nhiên trước sau bốc lửa ngăn chặn họ, hai bên núi tự ép lại như cối xay. Máu tuôn như sông, xương, thịt tan nát hết sạch. Những kẻ sanh trong ấy là do thích cầm đầu giày ṿ chúng sanh”. Kinh Chánh Pháp Niệm Xứ nói: “Nhị sơn kiên tiên, thiết diễm hỏa nhiên, lưỡng sương tác thế, nhất thời câu lai, tạt địa ngục nhân. Tạt dĩ, ma chi, kỳ thân tán tận, vô vật khả kiến. Như thị ma dĩ, nhi phục hoàn sanh. Phục dĩ nhị sơn, như tiền tạt ma. Như thị phục tạt, phục ma, vô lượng bách thiên niên tuế. Thử do chúng nghiệp sở trí” (Hai quả núi ép cứng ngắc, lửa sắt nóng cháy bừng. Hai vách núi h́nh thành thế gọng ḱm, cùng lúc ép lại, kẹp tội nhân trong địa ngục. Kẹp rồi chà xát, thân họ vỡ tan, chẳng c̣n vật ǵ để thấy. Chà như thế xong, họ sống lại [thân thể hồi phục]. Lại bị hai quả núi kẹp chặt, chà xát như trước. Cứ kẹp chặt, xay xát như thế trong vô lượng trăm ngàn năm. Đó là do các nghiệp mà ra).

 

          (Kinh) Phục hữu địa ngục, danh viết Thông Thương.

          ()復有地獄名曰通槍。

          (Kinh: Lại có địa ngục tên là Thương Đâm).

 

          “Thông thương” (giáo đâm): Thương () là cái giáo dài. Lại nữa, vót nhọn gỗ để tổn thương bọn trộm cắp th́ gọi là Thương. Luận Lập Thế nói: “Tội nhân đă qua địa ngục Phấn Thỉ, thấy địa ngục Kiếm Diệp (lá gươm) bèn dấy ḷng yêu đắm. Như rừng cây Am La chính là con đường rừng gươm, có những mũi gai nhọn hoắt, dao găm, dao cạo, đao, gươm, lưỡi dao bén ngót trải khắp mặt đất. Tội nhân đi vào con đường rừng ấy, chịu đủ mọi nỗi khổ đâm thọc, xuyên qua v.v… Do nghiệp báo sát sanh tăng thượng và cầm đầu chiến đấu mà cảm vời”.

 

          (Kinh) Phục hữu địa ngục, danh viết Thiết Xa. Phục hữu địa ngục, danh viết Thiết Sàng.

          ()復有地獄名曰鐵車。復有地獄名曰鐵牀。

          (Kinh: Lại có địa ngục tên là Xe Sắt. Lại có địa ngục tên là Giường Sắt).

 

          “Thiết Xa” (xe sắt): Kinh Lăng Nghiêm dạy: “Tư báo kết tức, tắc vi hỏa xa” (Quả báo của Tư [tâm sở pháp] là thừa dịp hơi thở ra vào kết thúc, bèn thành xe bốc lửa). Theo kinh Hiền Ngu, đức Phật Thích Ca bắt đầu khởi từ tâm là lúc Ngài đang ở trong địa ngục [bị phạt kéo xe bốc lửa].

          “Thiết Sàng” (giường sắt): Theo kinh Lăng Nghiêm, “dâm tập, tắc hữu thiết sàng, đồng trụ” (do tập khí dâm dục mà có giường sắt, trụ đồng). Kinh Tạp Tạng nói: “Kim thân dâm dật, tử nhập địa ngục, ngọa chi thiết sàng, hoặc băo đồng trụ. Ngục quỷ nhiên hỏa, dĩ thiêu kỳ thân” (Thân hiện tại dâm dật th́ lúc chết, sẽ đọa vào địa ngục, nằm trên giường sắt, hoặc ôm cột đồng. Quỷ canh ngục đốt lửa thiêu thân kẻ đó). V́ thế, kinh Quán Phật Tam Muội nói: “Tội nhân mạng chung, tọa thiết sàng thượng. Như nhạn vương tường, lạc hắc ám xứ. Đao luân thượng hạ, trảm tỏa kỳ thân” (Tội nhân chết đi, nằm trên giường sắt. Như nhạn chúa bay lượn, rơi vào chỗ tối tăm. Các vầng đao trên dưới chặt chém thân kẻ đó).

 

          (Kinh) Phục hữu địa ngục, danh viết Thiết Ngưu. Phục hữu địa ngục, danh viết Thiết Y.

          ()復有地獄名曰鐵牛。復有地獄名曰鐵衣。

          (Kinh: Lại có địa ngục, tên là Trâu Sắt. Lại có địa ngục, tên là Áo Sắt).

 

          “Thiết Ngưu” (trâu sắt) sẽ nói tường tận trong phần sau. “Thiết Y” (áo sắt): Theo luận Lập Thế, có lúc ngục tốt chửi bới, đe dọa người chịu tội. Kẻ ác đứng lên, tuy đứng, nhưng chẳng thể cử động. Khi đó, vô lượng tội nhân hết sức hoảng hốt, run rẩy dựa dẫm, [cả đám người tội chao đảo] giống như rừng phan. Lúc ấy, vô số ngàn vạn áo ca-sa bằng sắt nóng đỏ và áo sắt nóng đỏ từ trên hư không rơi xuống. Tội nhân kêu gào: “Áo đến rồi, áo đến rồi!” Các tấm áo ấy rơi đến nơi, mỗi tấm quấn phủ [tội nhân], da, thịt, gân, xương đều cháy nát xong, áo sắt tự biến mất. Đó là do khi xưa làm người, đánh đập, đấm đá chúng sanh có sanh mạng. Lại có kẻ xuất gia phá giới, hưởng dụng y phục và dây thắt lưng[3] của quốc gia. Do nghiệp báo ấy, phải thọ sanh trong đó. Cổ đức nói: “Hiện kiến ca-sa ly thể, tương lai thiết điệp triền thân” (Nay thấy có [những tỳ-kheo] áo ca-sa ĺa thân, trong tương lai áo sắt quấn thân) chính là nói về chuyện này.

 

          (Kinh) Phục hữu địa ngục, danh viết Thiên Nhận.

          ()復有地獄名曰千刃。

          (Kinh: Lại có địa ngục tên là Ngàn Mũi Nhọn).

 

          Thiên Nhận (một ngàn mũi nhọn): Kinh Quán Phật Tam Muội nói: “Tự hữu chúng sanh, bất thuận sư giáo, hưng ác nghịch tâm, bất tri ân dưỡng, đạo sư, hại sư, ô sư tịnh thực, tọa sư sàng ṭa, tróc sư bát vu, mạ sư, báng sư, đả sư, sát sư, dĩ chư độc dược, tŕ dĩ ẩm sư. Nhược sa-môn, Bà-la-môn, tác chư phi pháp, vô hữu tàm quư, bác tượng, phá tháp, kiếp pháp bảo vật, sát bá, thúc, phụ mẫu, huynh, đệ, tỷ, muội. Như thị tội nhân, mạng chung tọa ư đại kiếm sàng thượng, bách ức kiếm nhận. Nhận giai xuất hỏa, thiêu thích kỳ thân. Không trung hỏa luân, tùng thượng nhi hạ, trực phách kỳ đảnh, kỳ thân toái liệt, vi sổ thiên đoạn” (Có chúng sanh chẳng nghe theo lời thầy dạy, dấy ḷng ác nghịch, chẳng biết ơn dưỡng dục, trộm cắp của thầy, hại thầy, làm bẩn thức ăn thanh tịnh của thầy, ngồi lên giường, ṭa của thầy, đoạt bát của thầy, chửi thầy, hủy báng thầy, đánh thầy, giết thầy, lấy các thứ thuốc độc đưa cho thầy uống. Nếu sa-môn, Bà-la-môn làm những chuyện phi pháp, chẳng có tâm hổ thẹn, bóc [vàng, bạc, hay các bảo thạch khảm] tượng, phá tháp, cướp bảo vật trong tháp, giết bác, chú, cha, mẹ, anh em trai, chị em gái, kẻ tội nhân như thế mạng chung, sẽ ngồi trên giường gươm to lớn. Trăm ức mũi gươm bén, mỗi mũi gươm đều bốc lửa, đốt, đâm thân kẻ đó. Trong hư không, có từng vầng lửa từ trên rơi xuống, bửa thẳng vào đỉnh đầu kẻ đó. Thân kẻ đó vỡ vụn thành mấy ngàn mảnh).

 

          (Kinh) Phục hữu địa ngục, danh viết Thiết Lư.

          ()復有地獄名曰鐵驢。

          (Kinh: Lại có địa ngục tên là Lừa Sắt).

 

          Thiết Lư (lừa sắt) sẽ được giải thích trong phần sau.

 

          (Kinh) Phục hữu địa ngục, danh viết Dương Đồng. Phục hữu địa ngục, danh viết Băo Trụ.

          ()復有地獄名曰烊銅。復有地獄名曰抱柱。

          (Kinh: Lại có địa ngục tên là Nước Đồng Sôi. Lại có địa ngục tên là Ôm Cột).

 

          “Dương Đồng” (nước đồng sôi) như đă nói trong phần trên. “Băo Trụ” (ôm cột): Kinh Quán Phật Tam Muội nói: “Thế gian ngu si chúng sanh, nhiễm ái tà dâm, mạng chung sanh đồng trụ đầu, mănh hỏa diễm xí, phần thiêu kỳ thân. Kinh bố hạ thị, kiến thiết sàng thượng, hữu đoan chánh nữ. Nhược thị nữ nhân, kiến đoan chánh nam, tâm sanh ái trước, tùng đồng trụ thượng, dục đầu ư địa. Đồng trụ quán thân, thiết vơng lạc cảnh. Thiết tủy chư trùng, thiếp thực kỳ khu. Lạc thiết sàng thượng, nam nữ câu thời lục căn hỏa khởi. Hữu thiết chủy trùng, tùng nhăn nhi nhập, tùng nam căn xuất. Nhược ô giới giả, biệt hữu vạn ức chư tiểu trùng bối, như tiếu thư trùng. Trùng hữu thập nhị chủy, chủy đầu xuất hỏa, thiếp thực kỳ khu. Thử tà dâm báo, nhất nhật, nhất dạ, cửu bách sanh tử” (Chúng sanh ngu si trong thế gian, yêu đắm tà dâm, mạng hết bèn sanh nơi đầu cột đồng, lửa mạnh cháy hừng hực, thiêu đốt thân họ. Họ sợ hăi nh́n xuống, thấy trên giường sắt có người nữ đoan chánh. Nếu là nữ nhân th́ thấy người nam đoan chánh. Tâm sanh yêu đắm, bèn từ trên cột đồng, muốn buông ḿnh xuống đất. Cột đồng xuyên qua thân, lưới sắt thít chặt cổ. Các con trùng có mỏ bằng sắt đục khoét thân họ. Rơi xuống giường sắt, nam nữ đều sáu căn bốc lửa. Có trùng mỏ sắt từ mắt chui vào, từ nam căn chui ra. Nếu là kẻ làm ô uế người giữ giới, sẽ riêng có vạn ức các con trùng nhỏ giống như loài gịi. Mỗi con trùng có mười hai cái mỏ, đầu mỏ bốc lửa, đục khoét thân kẻ đó. Quả báo tà dâm ấy trong một ngày, một đêm, chín trăm lần chết đi, sống lại).

 

          (Kinh) Phục hữu địa ngục, danh viết Lưu Hỏa.

          ()復有地獄名曰流火。

          (Kinh: Lại có địa ngục, tên là Lửa Trôi Nổi).

 

          Theo Tam Pháp Độ Luận, Lưu Hỏa (tung lửa, lửa trôi nổi thành từng vầng) chính là địa ngục Đại Khiếu (大哭, gào khóc to lớn), tức là trong núi sắt lớn, lửa cháy khắp nơi, chặn đường bốn phía, không có chỗ đi. Ngục tốt ác độc, chẳng nhân từ, giận dữ hỏi: “Ngươi muốn đi đâu?” Vô duyên, vô cớ dùng lửa nung chày sắt, phang vỡ đầu tội nhân. Những kẻ trong cơi này làm cho muôn dân khốn khổ, sẽ sanh vào đó. Theo kinh Thủ Lăng Nghiêm, trong hai tướng của vị báo (quả báo do Vị), tướng thứ hai là phun khí thành lửa dữ bay lơ lửng, đốt tan xương, tủy [tội nhân], chính là ngục này vậy.

 

          (Kinh) Phục hữu địa ngục, danh viết Canh Thiệt. Phục hữu địa ngục, danh viết Tỏa Thủ.

          ()復有地獄名曰耕舌。復有地獄名曰剉首。

          (Kinh: Lại có địa ngục tên là Cày Lưỡi. Lại có địa ngục tên là Chặt Đầu).

 

          Canh Thiệt (cày lưỡi) như trong phần sau sẽ giải thích. Tỏa Thủ (chặt đầu): Tam Pháp Độ Luận nói: “Hoạt địa ngục là ngục tốt dùng đao hay búa bén để mổ xẻ, chặt, chém chúng sanh thọ tội như chặt, chém đầu dê, tách rời da thịt”. Luận Lập Thế nói: “Xưa kia, khi họ làm người đă bửa vỡ toang đầu chúng sanh có mạng sống, hoặc [bổ vỡ đầu] loài cá, rắn, rết v.v… đủ mọi nghiệp, nên bị quả báo vỡ toang đầu”.

 

          (Kinh) Phục hữu địa ngục, danh viết Thiêu Cước.

          ()復有地獄名曰燒腳。

          (Kinh: Lại có địa ngục tên là Đốt Chân).

 

          Theo luận Lập Thế, Thiêu Cước (đốt chân) chính là địa ngục Nhiệt Hôi (熱灰, tro nóng). Tội nhân từ đại địa ngục thoát ra, thấy phía ngoài của Nhiệt Hôi như chỗ đất trống bằng phẳng. Do thấy h́nh tướng ấy bèn nghĩ: “Ta nên đến đó”. Do vậy, tội nhân đến nơi đó rồi, chân giẫm lên tro nóng, da thịt liền nứt nẻ ví như khối sáp rơi vào trong lửa mạnh. Hễ giở chân lên, da thịt trở lại như cũ. Hoặc là lún đến gối, đến eo, đến cổ, hoặc ch́m lỉm, chẳng hiện. Đó là do xưa kia làm người, bắt chúng sanh có sanh mạng bỏ vào lửa, hoặc trong tro nóng, hay trong cát nóng. Hoặc là tà dâm vợ người khác, coi thường phép tắc thế gian, hoặc là xuất gia mà phá giới, đi, đứng, nằm, ngồi trong chốn già-lam, hoặc giẫm đạp cảnh giới Tứ Chi Đề (Caitiya)[4], hoặc giẫm lên bóng của Chi Đề. Do nghiệp báo ấy, thọ sanh trong đó.

 

          (Kinh) Phục hữu địa ngục, danh viết Đạm Nhăn. Phục hữu địa ngục, danh viết Thiết Hoàn.

          ()復有地獄名曰啗眼。復有地獄名曰鐵丸。

          (Kinh: Lại có địa ngục tên là Ăn Mắt. Lại có địa ngục tên là Ḥn Sắt).

 

          Đạm Nhăn (ăn mắt): Kinh Khởi Thế nói: “Đao diệp lâm tiểu địa ngục trung, dĩ vô lượng chư bất thiện nghiệp quả báo, cố hữu thiết chủy ô, hốt nhiên sanh xuất, phi hướng địa ngục chúng sanh lưỡng bác chi thượng. An lập cước dĩ, tức dĩ thiết tủy trác bỉ tội nhân lưỡng nhăn nhi khứ” (Trong tiểu địa ngục rừng lá đao, do quả báo của vô lượng nghiệp bất thiện, cho nên có quạ mỏ sắt bỗng dưng sanh ra. Chúng nó bay tới hai vai của chúng sanh trong địa ngục, đă đặt chân vững rồi, liền dùng mỏ sắt khoét hai mắt của tội nhân mà bay đi). Kinh Chánh Pháp Niệm Xứ nói: “Tội nhân nhập đại kiếm thụ thiết lâm chi trung, hữu thiết thứu điểu, trác phá kỳ nhăn, nhi ẩm kỳ trấp. Thị bổn dữ tửu ác nghiệp quả báo” (Tội nhân vào trong rừng sắt có cây cối đầy gươm to, có chim ưng sắt mổ vỡ mắt họ để uống chất dịch. Đấy là do quả báo của ác nghiệp đem rượu cho cho người khác). Thiết Hoàn như trong phần trước đă nói.

 

          (Kinh) Phục hữu địa ngục, danh viết Tránh Luận. Phục hữu địa ngục, danh viết Thiết Phu. Phục hữu địa ngục, danh viết Đa Sân.

          ()復有地獄名曰諍論。復有地獄名曰鐵鈇。復有地獄名曰多嗔。

          (Kinh: Lại có địa ngục tên là Tranh Căi. Lại có địa ngục tên là Ŕu Sắt. Lại có địa ngục tên là Nhiều Sân Hận).

 

          “Thiết Phu” (ŕu sắt): Kinh Trường A Hàm nói: “Xuất Thiết Hoàn địa thiết, chương hoảng tŕ tẩu, cầu tự cứu hộ, túc đối sở khiên, bất giác hốt chí Cân Phủ địa ngục, tung quảng ngũ bách do-tuần. Ngục tốt nộ tróc tội nhân, phác nhiệt thiết thượng. Dĩ nhiệt thiết cân phủ, chước kỳ thủ, túc, nhĩ, tỵ, thân thể, khổ độc, tân toan, bi hào khiếu hoán” (Ra khỏi thành sắt của địa ngục Thiết Hoàn (viên sắt), tội nhân kinh hoảng rảo chạy, cầu được cứu giúp, che chở. Do oán đối đời trước dẫn dắt, bất giác bỗng tới địa ngục Búa Ŕu, kích thước mỗi bề năm trăm do-tuần. Ngục tốt giận dữ, bắt tội nhân quăng lên sắt nóng, dùng búa ŕu bằng sắt nung nóng, bửa vỡ toang chân, tay, tai, mũi, thân thể. Khổ sở, cay đắng, kêu khóc, gào thét). Kệ rằng: “Phù sĩ chi sanh, phủ tại khẩu trung, sở dĩ trảm thân, do kỳ ác ngôn. Ưng hủy giả dự, ưng dự giả hủy, khẩu vi ác nghiệp, thân thọ kỳ tội” (Phàm người sanh ra, búa ŕu nơi miệng! Sở dĩ chém thân, do v́ nói ác. Đáng chê lại khen, đáng khen lại chê, miệng tạo ác nghiệp, thân hứng tội ấy).

          Tránh Luận (tranh căi) và Đa Sân (nhiều sân hận) tuy chia thành hai ngục, nhưng do cùng một nhân mà thành. Tranh căi do tham lam, ghen ghét mà ra. Do v́ tham lam, ganh ghét, bèn lắm nỗi nóng giận. Do nhân cảm quả, nên sanh trong ấy. Tam Pháp Độ Luận nói: “Lại do tội ác, tay tự nhiên sanh ra móc sắt, sắc bén như lưỡi đao, có h́nh dạng như nửa vầng trăng. Ai nấy đều sanh ư kết oán: ‘Gă kia từng áp bức ta, ta nay chèn ép hắn lại’. Do vậy, sanh ḷng nóng giận, vồ chụp, cấu xé nhau như cắt đốn tre, lau. Đó là những kẻ ở trong thế gian này, tâm kết oán hận mà chết, nên sanh trong đó”. Cần phải biết hết thảy đều là hư huyễn, lừa dối. Chúng sanh ngu si, sân hận chửi bới, làm hại, thậm chí đoạt mạng. Ngũ Ấm đều là Không, không ta, không người, [thế mà cứ] đấu đá lẫn nhau, ngang ngược độc hại. Do khởi lên tội nặng ấy, đọa trong tam đồ, chịu vô lượng khổ. V́ thế, Bồ Tát bảo chúng sanh rằng: “Các ngươi đừng nên đấu đá nơi những cái xét về căn bản là rỗng không. Thân người c̣n chẳng thể được, huống hồ gặp gỡ Phật! Nay đă đọa địa ngục, hối hận th́ đă trễ rồi!”

 

3.2.2.3.2.2.2.1.2.2.1.2. Chỉ quảng (nói rộng)

         

          (Kinh) Địa Tạng bạch ngôn: “Nhân giả! Thiết Vi chi nội, hữu như thị đẳng địa ngục, kỳ số vô hạn”.

          ()地藏白言仁者鐵圍之內有如是等地獄其數無限。

          (Kinh: Ngài Địa Tạng bạch rằng: “Thưa nhân giả! Trong Thiết Vi, có những địa ngục như thế, số đến vô hạn”).

 

          “Như thị đẳng” (như thế đó) là nói các địa ngục trong Thiết Vi như vừa thuật trong phần trên. “Số vô hạn”: Trong mỗi ngục đều có các tiểu ngục chẳng thể kể trọn. Nói là “có” v́ phàm phu hư vọng dấy lên ái thủ (yêu mến, nắm giữ), chấp có cảnh. V́ thế, có nhân, có quả, có khổ, có lạc. Do đó, Duy Thức Luận nói: “Hết thảy [những cảnh tượng] như địa ngục, thấy giống như có ngục tốt v.v… có thể làm chuyện bức bách, đều là do cái tâm ác nghiệp của tội nhân hiện ra, trọn chẳng phải là ngoài tâm thật sự có những chuyện như chó đồng, rắn sắt v.v…” Hết thảy sự và pháp trong thế gian cũng đều giống như thế.

 

3.2.2.3.2.2.2.1.2.2.2. Ngục danh bất đồng (tên địa ngục khác nhau)

3.2.2.3.2.2.2.1.2.2.2.1. Liệt danh (kể tên)

 

          (Kinh) Cánh hữu Khiếu Hoán địa ngục, Bạt Thiệt địa ngục, Phẩn Niệu địa ngục.

          ()更有叫喚地獄。拔舌地獄。糞尿地獄。

          (Kinh: Cũng có địa ngục kêu gào, địa ngục kéo lưỡi, địa ngục phân tiểu).

 

          Theo Trường A Hàm, Khiếu Hoán (kêu gào) được xếp vào tám đại địa ngục nóng. Ngục thứ tư trong số ấy là Khiếu Hoán, thứ năm là Đại Khiếu Hoán, mỗi ngục đều có mười sáu du tăng (các địa ngục phụ ở bốn phía địa ngục chính). Do ngục tốt bắt lấy tội nhân, quăng vào chảo to, đun sôi sùng sục. Lại quăng lên vỉ sắt nướng to, lăn qua, lăn lại nung, nướng. V́ thế, tội nhân kêu rú, gào thét. Lại c̣n có ngục Đại Hào Đào Khiếu Hoán (ngục kêu rú, gào thét lớn). Kinh Chánh Pháp Niệm Xứ nói: “Hắc Thằng địa ngục, hữu xứ danh Đẳng Hoán, bỉ xứ ác thiêu, thọ khổ vô gián. Cử tại hiểm ngạn, vô lượng do-tuần. Nhiệt viêm hắc thằng, thúc phược hệ dĩ, hậu thôi đọa thiết đao, nhiệt địa chi thượng, thiết cẩu đạm thực. Nhất thiết thân phần, phần phần phân ly, xướng thanh hống hoán” (Địa ngục Hắc Thằng có chỗ tên là Đẳng Hoán. Chỗ đó bị đốt dữ dội, chịu khổ chẳng gián đoạn. Toàn thể chỗ ấy ở nơi bờ dốc hiểm trở vô lượng do-tuần. Sợi dây màu đen nung đỏ chằng trói [tội nhân] chặt chẽ. Sau đó, [ngục tốt] đẩy tội nhân té xuống cuộc đất nóng rực có đao sắt, chó sắt ăn nuốt. Hết thảy các phần trên thân thể, từng phần chia ĺa, rống thét, gào rú). Theo đó, hai ngục Khiếu Hoán chỉ ở trong ngục [nóng] thứ hai là Hắc Thằng (dây đen). Nói chung, tám ngục liên tiếp, cho nên nói gộp chung như vậy. Kinh Trường A Hàm nói: “Do sân khuể, hoài độc, tạo chư ác hạnh, cố đọa Khiếu Hoán địa ngục. Do tập chúng tà kiến, vị ái vơng sở khiên, tạo dị lậu hạnh, đọa Đại Khiếu Hoán địa ngục” (Do sân hận, ôm ḷng độc dữ, tạo các hạnh ác, cho nên đọa vào địa ngục Khiếu Hoán. Do quen theo các tà kiến, bị lưới ái lôi kéo, tạo các hạnh khác lạ, thô tháp, sẽ đọa vào địa ngục Đại Khiếu Hoán). Bạt Thiệt và Phẩn Niệu như trong phần sau [sẽ giải thích].

 

          (Kinh) Đồng Tỏa địa ngục, Hỏa Tượng địa ngục.

          ()銅鎖地獄。火象地獄。

          (Kinh: Địa ngục xiềng đồng, địa ngục voi lửa).

 

          “Đồng Tỏa” (xiềng xích bằng đồng): Kinh Quán Phật Tam Muội nói: “Hắc Thằng địa ngục giả, bát bách thiết tỏa, bát bách thiết sơn, thụ đại thiết tràng, lưỡng đầu hệ cảnh. Ngục tốt, La Sát, khu hới tội nhân, linh phụ thiết sơn, thiết thằng thượng tẩu, bất thắng lạc địa, đọa hoạch thang trung, La Sát khu khởi. Khát cấp, ẩm thiết, thôn thạch. Nhất nhật, nhất dạ, kinh lịch thị khổ cửu thập vạn biến. Thử do ngu si chúng sanh, thất chúng đệ tử, cửu thập lục chủng Phạm Chí đẳng, pháp thuyết phi pháp, phi pháp thuyết pháp, hoặc phạm khinh giới, cửu bất sám hối sở trí nhĩ” (Địa ngục Hắc Thằng: Tám trăm xiềng sắt, tám trăm núi sắt, dựng tràng sắt lớn, hai đầu buộc vào cổ [tội nhân]. Ngục tốt, La Sát xua đuổi, quát tháo tội nhân, bắt họ vác núi sắt đi trên dây sắt. Tội nhân không tránh khỏi rơi xuống đất, ngă vào vạc đang đun sôi. La Sát lùa họ đứng dậy. Do quá khát, bèn uống nước sắt, nuốt đá. Một ngày, một đêm, trải qua nỗi khổ ấy chín mươi vạn lần. Đấy là do chúng sanh ngu si, bảy chúng đệ tử, và chín mươi sáu loại Phạm Chí v.v… đối với pháp bèn nói là phi pháp, bảo phi pháp là pháp, hoặc phạm giới nhẹ, lâu ngày chẳng sám hối mà ra!)

          Hỏa Tượng (voi lửa) là như Tăng Hộ[5] tiến về phía trước, thấy một con voi trắng bị lửa rừng rực đốt thân. Đức Phật bảo: “Nhữ kiến tượng giả, thị địa ngục nhân. Ca Diếp Phật thời, thị xuất gia nhân, vị tăng đương trù. Chư đàn-việt đẳng, tương chư cúng dường, hướng tự thí tăng, hoặc thực hậu lai. Đàn-việt bạch ngôn: ‘Đại đức! Nhật do vị cố, khả đả kiền chùy, tập tăng thí thực’. Tỳ-kheo ác khẩu, đáp bạch y ngôn: ‘Chư tỳ-kheo đẳng do như bạch tượng, thực bất năng băo. Hướng thực dĩ cánh, đ́nh lưu nhật hậu’. Dĩ thị nhân duyên, nhập ư địa ngục, thọ bạch tượng thân. Hỏa thiêu thọ khổ, chí kim bất tuyệt” (Ngươi thấy con voi ấy chính là kẻ ở trong địa ngục. Thời đức Phật Ca Diếp, kẻ đó là người xuất gia, trông coi bếp núc cho tăng chúng. Các vị thí chủ đem các thứ cúng dường đến chùa để cúng thí chư tăng, có khi đến sau bữa ăn. Thí chủ thưa rằng: “Thưa đại đức! Ngày chưa qua hết, có thể đánh kiền chùy nhóm tăng để dâng cúng thức ăn hay không?”. Vị tỳ-kheo ấy ác khẩu, trả lời những người tại gia: “Lũ tỳ-kheo giống như voi trắng, ăn chẳng thể no được! Nay giờ ăn đă qua rồi, để lại đó cho ngày hôm sau!” Do nhân duyên ấy, vào trong địa ngục, thọ thân voi trắng. Lửa đốt chịu khổ tới nay chẳng dứt).

          Kinh Chánh Pháp Niệm Xứ lại nói: “Nhược nhân tác như thị tâm, tượng nhược túy thời, năng đa sát nhân, ngă tắc đắc thắng. Vi lệnh tượng đấu, dữ tửu linh ẩm; đọa Khiếu Hoán ngục trung, hữu đại tượng sanh, thân giai diễm nhiên, nhất thiết thân phần giai năng đả xúc, thủ bỉ nhân dĩ, xúc phá thân phần, phá toái đọa lạc, xướng thanh đại hoán, cố sanh hỏa tượng dă” (Nếu có kẻ nghĩ như thế này: “Nếu khi voi say, sẽ có thể giết nhiều người, ta sẽ thắng lợi”. Bèn cho voi ra đấu, cho nó uống rượu, kẻ ấy sẽ đọa vào ngục Khiếu Hoán, có con voi lớn sanh ra, thân toàn là lửa cháy rực. Hết thảy các phần trên thân thể của nó đều có thể húc chạm. Nó bắt lấy kẻ ấy rồi húc vỡ thân thể, [tội nhân] tan nát rơi rớt, kêu gào, rú thét. V́ thế, sanh làm con voi lửa).

 

          (Kinh) Hỏa Cẩu địa ngục, Hỏa Mă địa ngục, Hỏa Ngưu địa ngục.

          ()火狗地獄。火馬地獄。火牛地獄。

          (Kinh: Địa ngục chó lửa, địa ngục ngựa lửa, địa ngục trâu lửa).

 

          Hỏa Cẩu (chó lửa): Kinh Khởi Thế nói: “Nhiệt phí hôi hà lưỡng ngạn, sở hữu chư cẩu, thân hắc tử sắc, cấu nị khả úy, đạm bỉ địa ngục chúng sanh thân nhục, luyến luyến giảo thực” (Hai bên bờ sông tro sôi sùng sục, tất cả những con chó thân có màu tím đen, bẩn thỉu đáng sợ, ăn thịt nơi thân của chúng sanh trong địa ngục, cắn xé, nuốt từng miếng một). Tam Pháp Độ Luận nói: “[Ngục tốt] xua chúng sanh phạm tội vào chỗ đất bằng sắt có lửa thiêu đốt để quay cho họ chín rục. Đă chín rồi, lại đuổi ra cho chó ác ăn. Chó ăn hết sạch thịt xong, gió thổi qua khiến cho [tội nhân] sống lại, [thân thể] trở lại như cũ. Do trong cơi này (ở trong nhân gian) đă nuôi tằm, nấu, nướng, cho nên sanh vào nơi ấy”.

          Hỏa Ngưu, Hỏa Mă (trâu lửa, ngựa lửa): Theo kinh Chánh Pháp Niệm Xứ, có kẻ nào nếu trông thấy âm hộ của trâu cái, ngựa cái v.v… sanh tâm phân biệt: “Chỗ ấy chẳng khác ǵ phụ nữ”, bèn làm chuyện dâm dục với chúng. Do vậy, đọa vào Hợp đại địa ngục, sanh trong chỗ tṛn xoe, trông thấy những con trâu, ngựa, sẽ giống như trước mà nghĩ nhớ, tưởng như phụ nữ trong loài người, dục tâm lừng lẫy, chạy đến chỗ trâu, ngựa. Người đó đă đến gần âm hộ của trâu, ngựa, do nghiệp nhân ác, đi vào trong âm hộ của chúng, lọt vào bụng của chúng, lửa nóng đầy dẫy, chịu khổ trong ấy.

 

          (Kinh) Hỏa Sơn địa ngục, Hỏa Thạch địa ngục.

          ()火山地獄。火石地獄。

          (Kinh: Địa ngục núi lửa, địa ngục đá lửa).

 

          Hỏa Sơn, Hỏa Thạch (núi lửa, đá lửa): Theo kinh Khởi Thế, địa ngục tên là Chúng Hợp. Chúng sanh sống giữa hai núi tên là Bạch Dương, miệng ăn những ngọn lửa rực cháy cực mạnh. Bọn họ vào trong núi ấy, hai quả núi cùng nghiền, cùng ép, cùng chà xát vào nhau. Chập lại, nghiền, ép, chà xát như thế xong, [những quả núi ấy] trở về chỗ cũ, ví như Tỳ Khư Nậu và Ra Tỳ Khư Nậu (đây là tên của của hai thứ sét) chập vào nhau, cùng nghiền, cùng chà xát, cùng ép xong, đều trở về chỗ cũ. Đă thế, kẻ giữ ngục dùng tảng đá to bằng sắt bốc lửa mạnh cháy rực quăng vào chúng sanh trong địa ngục, khiến cho họ té ngửa trên đá sắt nóng, rồi lấy tảng đá khác chặn bên trên. Giống như cối xay trong thế gian, [hai tảng đá ấy] nghiền tới, nghiền lui như cối xay. Cối xay to đă vụn rồi, lại dùng cối xay nhuyễn hơn, nghiền lần nữa thành bụi. Chỉ thấy máu mủ tuôn ra, chẳng có vụn xương, tủy sót lại!

 

          (Kinh) Hỏa Sàng địa ngục, Hỏa Lương địa ngục.

          ()火牀地獄。火梁地獄。

          (Kinh: Địa ngục giường lửa, địa ngục kèo lửa).

 

          Hỏa Sàng (giường lửa) giống như Thiết Sàng (giường sắt) trong phần trước. Hỏa Lương (kèo rường lửa): Trong địa ngục có kèo sắt, cột sắt, không ǵ chẳng phải là lửa. Hoặc bắt tội nhân treo lên rường để đốt, hoặc dùng kèo sắt đè thân để thiêu.

 

          (Kinh) Hỏa Ưng địa ngục, Cứ Nha địa ngục.

          ()火鷹地獄。鋸牙地獄。

          (Kinh: Địa ngực ưng sắt, địa ngục cưa răng).

 

          Hỏa Ưng giống như Thiết Ưng trong phần trước. Theo kinh Chánh Pháp Niệm Xứ, [nơi ấy] tên là Ô Khâu Sơn. Núi ấy bốc lửa, ngọn lửa cao năm ngàn do-tuần. Nơi đó có cây bằng sắt, trên cây có quạ sắt. Thân con quạ tóe lửa khắp cả cây ấy. Tội nhân đến đó, con quạ lửa mổ vỡ toang đầu người, ăn óc, ăn mắt, ăn mũi, ăn má, ăn tim, ăn phổi, ăn ruột non, ruột già. Những con quạ ấy ăn người trong địa ngục, phần thân thể nào cũng đều ăn. Do nghiệp lực của tội lỗi, [tội nhân] đă bị ăn hết bèn sống lại. Chuyện chim ưng và quạ [hành hạ tội nhân] giống như nhau.

          Cứ Nha (cưa răng): Kinh Khởi Thế nói: “Thủ ngục giả, thủ bỉ chúng sanh, phác trước nhiệt thiết địa thượng. Dĩ thiết hắc thằng, biền độ kỳ thân, tức dĩ thiết cứ, cứ bỉ thân phá. Phá dĩ phục phá, năi chí đại phá” (Kẻ giữ ngục bắt chúng sanh đó quăng lên chỗ đất bằng sắt nóng. Dùng dây đen bằng sắt, đo đạc thân họ, liền dùng cưa sắt, cưa xẻ thân họ. Đă cưa rồi lại cưa nát hơn, cho đến nát vụn). Đă cưa thân thể họ, lẽ nào chẳng cưa răng họ? Ngục này là do bốn ác nghiệp nơi miệng cảm vời.

 

          (Kinh) Bác B́ địa ngục, Ẩm Huyết địa ngục.

          ()剝皮地獄。飲血地獄。

          (Kinh: Địa ngục lột da, địa ngục uống máu).

 

          Bác B́ (lột da): Luận Lập Thế nói: “Ở giữa hai ngục Cánh Sanh (sống lại, tức Đẳng Hoạt) và Hắc Thằng, có địa ngục tên là Đại Hạng (ngơ lớn). Nếu có tội nhân, bị lột da trên đất, lại c̣n xẻo thịt kẻ ấy, chất lên trên da. Xưa kia làm người, tội nhân đă làm nghề mổ, chặt, giết dê, lợn, trâu, nai để tự nuôi thân, hoặc săn bắt cá, chim v.v… Do nghiệp báo ấy, sẽ thọ sanh trong đó”.

          Ẩm Huyết (uống máu): Theo kinh Chánh Pháp Niệm Xứ, có một chỗ riêng biệt thứ tám trong Hợp địa ngục, tên là Châu Tru Châu Tru. Nếu kẻ nào trộm cắp, tà hạnh, hoặc do không có người nữ, bèn hành dâm với dê, hoặc lừa. Hoặc [hành dâm] nơi phù-đồ (tháp thờ Phật), hoặc gần phù-đồ. Do ác nghiệp ấy, đọa vào chốn ác, thường có ác trùng tên là Châu Tru Châu Tru ăn nuốt thịt, uống máu kẻ ấy. Đă uống huyết xong, lại làm đứt gân để uống tủy; hoặc bắt tội nhân tự uống máu ḿnh. Như kinh đă nói địa ngục vọng ngữ có mười tám chỗ, ngục thứ mười bảy tên là Huyết Tủy Ẩm (血髓飲, uống máu và tủy). Chỗ ấy có sông tên là Nhiệt Huyết Dương Thủy. Sông ấy nóng sôi lên, dùng nước đồng nóng, nước sáp trắng cùng tích tụ trong đó (kinh Trường A Hàm gọi nó là địa ngục Nùng Huyết (膿血, máu mủ). Tự nhiên máu mủ nóng sôi sùng sục, trào ra. Tội nhân chạy đuổi theo để tự ăn những thứ đó).

 

          (Kinh) Thiêu Thủ địa ngục, Thiêu Cước địa ngục, Đảo Thích địa ngục.

          ()燒手地獄。燒腳地獄。倒刺地獄。

          (Kinh: Địa ngục đốt tay, địa ngục đốt chân, địa ngục đâm ngược).

 

          Thiêu Thủ (đốt tay) và Thiêu Cước (đốt chân) cùng một loại. Trong tám nhiệt ngục, ngục thứ sáu là Thiêu Chá (燒炙, đốt, nướng), ngục thứ bảy là Đại Thiêu Chá, [tội nhân trong ấy] toàn thân đều bị đốt, da, thịt cháy tan nát. Nay do biệt nghiệp, chỉ thiêu tay chân. Đấy là do đă mổ giết sanh linh, chặt tay, chặt chân, đun, nấu, nung, nướng. V́ thế, đọa vào trong ngục này.

          Đảo Thích (đâm ngược): Kinh Lâu Thán nói: “Năo Lao Hà, tung quảng nhị vạn lư, hà lưỡng biên hữu thiết thụ” (Sông Khuấy Nhiễu có kích thước mỗi bề hai vạn dặm. Hai bên bờ sông có cây cối bằng sắt). Luận Lập Thế nói: “Cây Diêm Phù Lê có gai ngược, hết thảy đều bằng sắt, ngày đêm thiêu đốt. Cây cao một do-tuần, gai dài mười sáu tấc. Ngục tốt nắm lấy cánh tay tội nhân, kéo lên cây đầy gai, rồi lại kéo xuống. Kéo lên phía trên th́ gai [từ phía trên] đâm xuống dưới, kéo xuống dưới th́ gai đâm ngược lên trên. Bụng [tội nhân] vướng vào cây, da, thịt toạc hết, lưng, eo cũng thế. Chịu đựng sự tàn hại ấy là v́ xưa kia làm người, đă tà dâm phụ nữ, hoặc vợ lừa dối chồng. Lại có đủ mọi nghiệp báo tăng thượng, bèn sanh trong ấy”.

 

          (Kinh) Hỏa Ốc địa ngục, Thiết Ốc địa ngục, Hỏa Lang địa ngục.

          ()火屋地獄。鐵屋地獄。火狼地獄。

          (Kinh: Địa ngục nhà lửa, địa ngục nhà sắt, địa ngục sói lửa).

 

          Hỏa Ốc (nhà lửa) và Thiết Ốc (nhà sắt) hai ngục giống nhau, mỗi ngục được đặt tên theo điều coi trọng. Hỏa Ốc thuần bằng sắt tạo thành; c̣n Thiết Ốc lửa dữ cháy bừng bừng. Kinh Khởi Thế nói: “Thời ngục tốt thủ bỉ chúng sanh, trịch trí thiết ốc thất trung, xí nhiên đại nhiệt, bức thiết nan nhẫn, chúng năo ḥa hợp, toại đại khiếu hoán. Bỉ trung cánh hữu thiết pḥng, thiết liễn, thiết các, thiết lâu. Kỳ trung thán hỏa, phí dũng doanh dật” (Khi ấy, ngục tốt tóm các chúng sanh đó, quăng vào trong nhà sắt đang cháy bừng bừng hết sức nóng bức, bức bách khó thể chịu nổi. Các thứ năo hại xen lẫn, [tội nhân] bèn kêu gào thật to. Trong ấy, lại có pḥng sắt, xe sắt, gác sắt, lầu sắt. Đốt than lửa trong đó, sôi sục tràn đầy). Kinh Trường A Hàm gọi ngục này là Thiêu Chá, chuyện [hành hạ trong ngục ấy] đại để tương đồng.

          Hỏa Lang (sói lửa): Kinh Lâu Thán nói: “Tùng Năo Lao Hà đắc xuất, nhập lang, dă can, tung quảng nhị vạn lư” (Từ sông Quấy Nhiễu thoát ra, vào trong bầy sói, dă can[6], kích thước mỗi bề hai vạn dặm). Kinh Khởi Thế nói: “Dĩ chư bất thiện nghiệp quả báo, cố ư bỉ ngục xuất sanh hồ, lang, thô ác khả úy. Bỉ địa ngục chúng sanh thân nhục, cước đạp, khẩu xế, luyến luyến nhi thực” (Do quả báo của các nghiệp bất thiện, cho nên trong ngục ấy sanh cáo, sói thô ác đáng sợ. Chúng nó chân giẫm, miệng xé thịt nơi thân của chúng sanh trong địa ngục ấy thành từng miếng để ăn).

 

3.2.2.3.2.2.2.1.2.2.2.2. Chỉ quảng (nói rộng)

         

          (Kinh) Như thị đẳng địa ngục, kỳ trung các các phục hữu chư tiểu địa ngục, hoặc nhất, hoặc nhị, hoặc tam, hoặc tứ, năi chí bách thiên. Kỳ trung danh hiệu, các các bất đồng.

          ()如是等地獄其中各各復有諸小地獄或一或二或三或四乃至百千。其中名號各各不同。

          (Kinh: Các địa ngục như thế, mỗi ngục trong ấy lại có các tiểu địa ngục, hoặc một, hoặc hai, hoặc ba, hoặc bốn, cho đến trăm ngàn. Danh hiệu trong ấy, mỗi ngục mỗi khác).

 

          Câu đầu tiên tổng kết các ngục trên đây. Từ chữ “kỳ trung” (trong ấy) trở đi, cho biết: Trong những ngục như thế đó, mỗi ngục lại đều tự có các tiểu địa ngục để làm quyến thuộc, hoặc là một, hai, ba [tiểu địa ngục], hoặc đến trăm ngàn, danh hiệu sai biệt, chẳng thể chỉ bày trọn hết được!

 

3.2.2.3.2.2.2.2. Đáp tội báo ác sự (trả lời về những sự ác do tội báo)

3.2.2.3.2.2.2.2.1. Chánh thị ác nghiệp cảm báo (dạy thẳng vào những quả báo do ác nghiệp cảm vời)

3.2.2.3.2.2.2.2.1.1. Dạng thị nghiệp cảm (chỉ bày nghiệp cảm)

 

          (Kinh) Địa Tạng Bồ Tát cáo Phổ Hiền Bồ Tát ngôn: “Nhân giả! Thử giả giai thị Nam Diêm Phù Đề hành ác chúng sanh, nghiệp cảm như thị”.

          ()地藏菩薩告普賢菩薩言仁者此者皆是南閻浮提行惡眾生業感如是。

          (Kinh: Địa Tạng Bồ Tát bảo Phổ Hiền Bồ Tát rằng: “Thưa nhân giả! Đấy đều là những chúng sanh làm ác trong Nam Diêm Phù Đề nghiệp cảm như thế đó”).

 

          Chỉ nói về chúng sanh trong Diêm Phù Đề, do họ chí tánh vô định, quen tạo nghiệp ác, cảm vời những địa ngục ấy. Kinh Na Tiên Tỳ Kheo nói: “Như thế gian hỏa nhiệt, bất như Nê Lê trung hỏa nhiệt. Như tŕ tiểu thạch, trước thế gian hỏa trung, chí mộ bất tiêu. Thủ đại thạch trước Nê Lê hỏa trung, tức tiêu. Diệc như hữu nhân tác ác, tử tại Nê Lê trung, sổ thiên vạn tuế, kỳ nhân bất tử” (Như độ nóng của lửa trong thế gian, chẳng bằng độ nóng của lửa trong địa ngục. Như cầm ḥn đá nhỏ, bỏ vào trong lửa thế gian, [nung từ sáng] cho đến tối, đá chẳng tiêu. Bỏ tảng đá to vào trong lửa Nê Lê, lập tức tiêu mất. Cũng như có kẻ làm ác, chết đi vào trong Nê Lê, mấy ngàn vạn năm, người ấy chẳng chết). Đấy hoàn toàn là do nghiệp lực thiện hay ác mà đến nỗi tiêu hay chẳng tiêu. V́ thế nói là “nghiệp cảm như thế đó”.

 

3.2.2.3.2.2.2.2.1.2. Thích nghiệp lực đại (giải thích về nghiệp lực to lớn)

3.2.2.3.2.2.2.2.1.2.1. Chánh cử (nêu ra)

 

          (Kinh) Nghiệp lực thậm đại, năng địch Tu Di, năng thâm cự hải, năng chướng thánh đạo.

          ()業力甚大能敵須彌能深巨海能障聖道。

          (Kinh: Nghiệp lực rất lớn có thể to hơn Tu Di, có thể sâu hơn biển cả, có thể chướng ngại thánh đạo).

 

          Đây là giải thích về cội nguồn của nghiệp cảm. Sách Ma Ha Chỉ Quán viết: “Cái chuốc lấy quả là nhân, cũng gọi là nghiệp. Nghiệp của mười pháp giới dấy lên trong tự tâm. Chỉ cần có tâm, các nghiệp đều trọn đủ”. “Lực” là lực dụng có thể kham thực hiện. Đức Phật dạy: “Nhất thiết tráng, vô quá tâm. Tâm thị oán gia, thường khi ngộ nhân. Tâm thủ địa ngục, tâm thủ ngạ quỷ, tâm thủ súc sanh, tâm thủ nhân thiên. Tác h́nh mạo giả, giai tâm sở vi” (Hết thảy các thứ mạnh mẽ, không ǵ hơn nổi tâm! Tâm là kẻ oán, thường lừa dối, khiến người ta lầm lẫn. Do tâm mà giữ lấy địa ngục, do tâm mà giữ lấy ngạ quỷ, do tâm mà giữ lấy súc sanh, do tâm mà giữ lấy người, trời. Tạo tác h́nh dạng, tướng mạo, đều do tâm làm ra). Sức của nó to lớn nhất. Có thể lấy sự cao rộng của núi Tu Di để sánh ví với nó. Đại dương mênh mông, sâu thẳm, có thể dùng để sánh ví sự thẳm sâu của nó. Thánh đạo rỗng rang, thông suốt, có thể bị nó chướng ngại. Đấy đều là do nghiệp lực của chúng sanh khiến thành ra như vậy, nó chẳng phải là quá to th́ là ǵ đây? Hai câu “núi, biển” nhằm nêu thí dụ. “Năng chướng thánh đạo” (Có thể chướng ngại thánh đạo): Nghiệp hữu lậu có thể chướng ngại thánh đạo tam thừa; nghiệp vô lậu có thể chướng ngại Trung Đạo nơi Phật Tánh. Sách Kim Quang Minh Kinh Văn Cú viết: “Ba thứ chướng gây chướng ngại Phật, bỏ ĺa Đệ Nhất Nghĩa Thiên”. V́ thế biết nghiệp lực sâu rộng và to lớn!

 

3.2.2.3.2.2.2.2.1.2.2. Giới khuyến (khuyên răn)

 

          (Kinh) Thị cố chúng sanh, mạc khinh tiểu ác, dĩ vi vô tội. Tử hậu hữu báo, tiêm hào thọ chi. Phụ tử chí thân, kỳ lộ các biệt, túng nhiên tương phùng, vô khẳng đại thọ.

          ()是故眾生莫輕小惡以為無罪。死後有報纖毫受之。父子至親歧路各別。縱然相逢無肯代受。

          (Kinh: V́ thế, chúng sanh đừng coi thường điều ác nhỏ, cho là vô tội. Sau khi chết, sẽ có báo ứng. Tội dẫu mảy may, đều phải hứng chịu. Cha con chí thân, đường nẻo khác biệt, dẫu gặp gỡ nhau, chẳng bằng ḷng chịu khổ thế cho nhau).

 

          Dựa theo lư do [nghiệp lực] có thể chướng ngại thánh đạo [như vừa mới nói] trên đây để khuyên răn. Trong thế gian, con người thường nghĩ như thế này: “Những lỗi nhỏ nhặt ai mà tính đến?” Trong kinh Duy Vô Tam Muội, đức Phật đă bảo ngài A Nan: “Nhân sanh thế gian, sở dĩ bất đắc đạo giả, đản tọa tư duy uế niệm đa cố. Nhất niệm lai, nhất niệm khứ, nhất nhật, nhất túc, hữu bát ức tứ thiên vạn niệm, niệm niệm bất tức. Nhất niệm thiện giả, đắc thiện quả báo. Nhất niệm ác giả, đắc ác quả báo. Thị hưởng ứng thanh, như ảnh tùy h́nh. Thị cố thiện ác, tội phước các biệt. Như Diêm La vương cáo tội nhân vân: - Nhân sanh tại thế gian thời, tội quá tiểu thả khinh, tử tại địa hạ Nê Lê, đại thả trọng” (Người sống trong thế gian, sở dĩ chẳng đắc đạo chỉ v́ suy nghĩ có nhiều ư niệm nhơ uế. Một niệm đến, một niệm đi; một ngày, một đêm, có tám ức bốn ngàn vạn niệm, các niệm chẳng ngừng. Một niệm thiện bèn đạt được quả báo thiện. Một niệm ác bèn đạt được quả báo ác. Đó là do tiếng vang ứng theo âm thanh, như bóng theo h́nh. Do vậy, thiện ác, tội phước mỗi điều mỗi khác. Như vua Diêm La bảo tội nhân: “Khi con người sống trong thế gian, tội lỗi đă nhỏ lại nhẹ, chết đi, sanh trong ngục Nê Lê dưới đất, [quả báo] đă to lớn lại nặng nề”).

           V́ thế, kinh Niết Bàn dạy: “Mạc khinh tiểu ác, dĩ vi vô ương. Thủy trích tuy vi, tiệm doanh đại khí. Lương dĩ tiêm giới chi ác, lịch kiếp bất vong. Hào ly chi thiện, tích thế trường tồn” (Đừng coi thường điều ác nhỏ, cho là chẳng có ương họa ǵ! Giọt nước tuy nhỏ, dần dần chứa đầy đồ đựng lớn. Đó là v́ điều ác nhỏ nhặt, trải bao kiếp chẳng mất. Điều thiện mảy may, trải bao đời c̣n măi). Phước đă thành, ắt thiên đường tự đến. Tội tích tụ, ắt địa ngục tự vào! Đấy chính là lẽ tất nhiên, chẳng thể nghi hoặc ǵ nữa!

          Cha con thiên tánh tương quan, thân thiết tột bậc; nhưng cha tu thiện mà con làm ác, th́ cha sanh lên trời, con đọa trong cảnh khổ. Đường lối đă khác, tất nhiên khó thể gặp gỡ. Dẫu ngẫu nhiên gặp gỡ, há cha chịu đem niềm vui nơi thiên đường đổi lấy sự khổ trong địa ngục của con ư? Con lành, cha ác, t́nh lư cũng thế! Như trong kinh Lại Trá Ḥa La đă dạy: “Thiện ác tùy nhân, như ảnh tùy thân. Nhân sanh độc sanh, tử diệc độc tử. Thân tác thiện ác, thân độc đương chi, vô hữu đại nhân giả” (Thiện ác theo người, như bóng theo thân. Con người sanh ra một ḿnh, chết th́ cũng chết trơ trọi một ḿnh. Thân làm chuyện thiện ác, chỉ riêng thân ḿnh gánh chịu, chẳng có ai thay thế). V́ thế, Phật Thuyết Tứ Tự Xâm Kinh có dạy: “Bất kế vô thường, nhi phản tham ái, ngôn hữu phụ mẫu, huynh đệ, thê tử, trung ngoại thân tộc, lăo, bệnh, tử lai, thiện, ác, khổ, lạc, độc tự đương chi, vô hữu đại giả” (Chẳng xét đến vô thường, ngược ngạo tham ái, nói có cha, mẹ, anh, em, vợ con, thân tộc trong ngoài, [thế nhưng] già, bệnh, chết xảy đến, thiện, ác, khổ, vui, riêng ḿnh hứng chịu, chẳng có ai thay cho). V́ thế, khuyên chớ v́ điều ác nhỏ mà coi thường để rồi cố ư gây tạo.

 

3.2.2.3.2.2.2.2.1.3. Nguyện nhân thính ngôn (xin nhân giả nghe tôi nói)

3.2.2.3.2.2.2.2.1.3.1. Địa Tạng khuyến thính (Địa Tạng khuyên nghe)

 

          (Kinh) Ngă kim thừa Phật oai lực, lược thuyết địa ngục tội báo chi sự, duy nguyện nhân giả, tạm thính thị ngôn.

          ()我今承佛威力略說地獄罪報之事。唯願仁者暫聽是言。

          (Kinh: Tôi nay nương vào oai lực của Phật, nói đại lược chuyện tội báo trong địa ngục, kính mong nhân giả tạm nghe lời ấy).

 

          Ư nghĩa dễ hiểu.

 

3.2.2.3.2.2.2.2.1.3.2. Phổ Hiền thích ư (ngài Phổ Hiền giải thích dụng ư thưa hỏi)

 

          (Kinh) Phổ Hiền đáp ngôn: “Ngô dĩ cửu tri tam ác đạo báo, vọng nhân giả thuyết, linh hậu thế Mạt Pháp nhất thiết ác hạnh chúng sanh, văn nhân giả thuyết, sử linh quy Phật”.

          ()普賢答言吾已久知三惡道報。望仁者說令後世末法一切惡行眾生聞仁者說使令歸佛。

          (Kinh: Phổ Hiền đáp rằng: “Tôi biết sự báo ứng trong ba đường ác đă lâu, vẫn mong nhân giả nói ra, khiến cho hết thảy chúng sanh ác hạnh thời Mạt Pháp mai sau nghe nhân giả nói sẽ quy hướng Phật”).

 

          Đức Phổ Hiền nói: “Ngài Địa Tạng mong tôi tạm nghe nói tội báo đại lược như vậy, há tôi chẳng biết chuyện khổ sở trong ác đạo ư? Chỉ v́ nhân giả giáo hóa trong chốn tối tăm ẩn kín đă lâu, làm giáo chủ cơi địa ngục, Ngài đối trước đại chúng tuyên nói, mọi người ắt tin tưởng, mới có thể khiến cho họ quy hướng đức Phật được!” Vô Thường Kệ có đoạn: “Có sanh ắt đều chết, tạo nghiệp khổ bức thân, chỉ có Phật Bồ Đề, là chỗ thật nương về”. Khuyên chúng sanh quy hướng Phật chính là dụng ư chánh yếu để thưa hỏi về địa ngục.

 

3.2.2.3.2.2.2.2.2. Biệt minh ngục báo sai biệt (nói riêng về quả báo sai khác trong các ngục)

3.2.2.3.2.2.2.2.2.1. Tổng thị (dạy chung)

 

          (Kinh) Địa Tạng bạch ngôn: “Nhân giả! Địa ngục tội báo, kỳ sự như thị”.          ()地藏白言仁者地獄罪報其事如是。

          (Kinh: Địa Tạng bạch rằng: “Thưa nhân giả! Chuyện tội báo trong địa ngục như sau…”)

 

          Đoạn kinh văn này có thể hiểu theo hai cách:

          - Nhằm tiểu kết phần trên, tức danh hiệu của các địa ngục trong phần trên là như thế đó.

          - Mở đầu cho phần sau, tức là nói sẽ có những địa ngục này nọ v.v… như thế này, như thế nọ. Nay hiểu câu này nhằm chỉ chung những điều kế tiếp, sẽ càng ổn thỏa hơn!

 

3.2.2.3.2.2.2.2.2.2. Biệt minh (nói riêng)

 

          (Kinh) Hoặc hữu địa ngục, thủ tội nhân thiệt, sử ngưu canh chi.

          ()或有地獄取罪人舌使牛耕之。

          (Kinh: Hoặc có địa ngục, kéo lưỡi tội nhân ra cho trâu cày).

 

          Ngục thứ nhất, như kinh Bát Sư nói: “Lưỡng thiệt, ác khẩu, vọng ngôn, ỷ ngữ, trấm nhân vô tội, báng hủy tam tôn, tử nhập địa ngục. Ngục trung quỷ thần, bạt xuất kỳ thiệt, dĩ ngưu lê chi, dương đồng quán khẩu, cầu tử bất đắc” (Nói đôi chiều, nói lời thôi ác, nói dối, nói thêu dệt, gièm pha người vô tội, hủy báng Tam Bảo, chết sẽ đọa vào địa ngục. Quỷ tốt trong ngục kéo lưỡi kẻ đó ra cho trâu cày, nước đồng sôi rót vào miệng, mong chết mà chẳng được).

 

          (Kinh) Hoặc hữu địa ngục, thủ tội nhân tâm, Dạ-xoa thực chi.

          ()或有地獄取罪人心夜叉食之。

          (Kinh: Hoặc có địa ngục moi tim tội nhân cho Dạ-xoa ăn).

 

          “Thủ tâm, Dạ-xoa thực” (Moi tim cho quỷ Dạ-xoa ăn): Kinh Quán Phật Tam Muội nói: “Chư tội nhân sanh hôi hà trung, chư kiếm thụ gian, hữu nhất La Sát, dĩ xoa, xoa kỳ tâm xuất, dữ Dạ-xoa thực. Dĩ tích thời thâu đạo sư trưởng, phụ mẫu tội nhân duyên cố, nhất nhật, nhật dạ, ngũ bách ức sanh tử, thọ khổ vô lượng” (Các tội nhân sanh trong sông tro, giữa các cây đầy gươm, có một La Sát dùng chĩa ba móc tim tội nhân ra cho Dạ-xoa ăn. Do nhân duyên xưa kia phạm tội trộm cắp sư trưởng, cha mẹ, trong một ngày một đêm có năm trăm ức lần sống chết, chịu khổ vô lượng).

 

          (Kinh) Hoặc hữu địa ngục, hoạch thang thịnh phí, chử tội nhân thân.

          ()或有地獄鑊湯盛沸煮罪人身。

          (Kinh: Hoặc có địa ngục, vạc sôi sùng sục, nấu thân tội nhân).

 

          “Hoạch thang chử thân” (vạc sôi nấu thân): Trong kinh trên đây có nói: “Hoạch Thang địa ngục hữu thập bát hoạch. Nhất nhất hoạch tung quảng tứ thập do-tuần, măn trung phí thiết. Ngũ bách La Sát cổ đại thạch thán, thiêu kỳ đồng hoạch. Hỏa diễm tương thừa, lục thập nhật bất diệt. Diêm Phù Đề nhật măn thập tam vạn tuế. Hoạch phí như tinh, hóa thành hỏa luân. Thử do hủy Phật cấm giới, sát sanh từ tự, vi đạm nhục huyết, phần thiêu sơn dă, sanh tầm chúng sanh, dĩ hỏa phần thiêu, sanh hoạch thang trung, tốc tật tiêu lạn, duy dư cốt tại. Thiết xoa liêu xuất, thiết cẩu thực chi, ẩu thổ tại địa, tầm phục hoàn hoạt. Ngục tốt khu hới, hoàn linh nhập hoạch” (Địa ngục Vạc Sôi có mười tám cái vạc. Mỗi cái vạc có kích thước mỗi bề bốn mươi do-tuần, chứa đầy nước sắt lỏng sôi sùng sục. Năm trăm La Sát dồn những tảng than đá lớn để đun những vạc đồng đó. Ngọn lửa cháy liên tục suốt sáu mươi ngày chẳng tắt; tính theo thời gian trong Diêm Phù Đề th́ tṛn mười ba vạn năm. Vạc sôi [bốc hơi lên] như các ngôi sao [chi chít], hóa thành vầng lửa. Đấy là do hủy hoại cấm giới của Phật, sát sanh để cúng tế, ăn thịt, uống máu [những sanh vật]; thiêu đốt núi non, đồng rẫy, nướng sống chúng sanh. Do dùng lửa thiêu đốt, nên sanh trong vạc sôi, nhanh chóng bị tiêu nát, chỉ c̣n lại xương. [Quỷ tốt] dùng chĩa ba sắt vớt ra, cho chó sắt ăn. Nó ói ra đất, [tội nhân] ngay lập tức sống lại. Ngục tốt xua đuổi, quát mắng, lại trở vào trong vạc).

 

          (Kinh) Hoặc hữu địa ngục, xích thiêu đồng trụ, sử tội nhân băo.

          ()或有地獄赤燒銅柱使罪人抱。

          (Kinh: Hoặc có địa ngục, nung đỏ cột đồng, bắt tội nhân ôm).

 

          “Nung đỏ cột đồng” như đă giải thích trong phần trước.

 

          (Kinh) Hoặc hữu địa ngục, sử chư hỏa thiêu, sấn cập tội nhân.

          ()或有地獄使諸火燒趁及罪人。

          (Kinh: Hoặc có địa ngục, khiến cho các thứ lửa đốt, bay tấp vào thân tội nhân).

 

          “Hỏa thiêu sấn cập tội nhân” (lửa đốt bay tấp vào thân tội nhân): Chữ Sấn () (đọc là Sấn, khứ thanh), có nghĩa là “đuổi theo, theo sát”. Kinh Khởi Thế nói: “A Tỳ đại ngục chư chúng sanh bối, dĩ bất thiện nghiệp quả báo, kinh vô lượng thời, kiến ngục Đông môn hốt khai. Ngục chúng kiến văn khai môn, tẩu hướng bỉ xứ. Tẩu dĩ phục tẩu, đại tốc tật tẩu, ngă đẳng kim giả, quyết ưng đắc thoát. Như thị tẩu thời, thân chư chi tiết, chuyển phục xí nhiên! Nam, Tây, Bắc môn, diệc phục như thị” (Các chúng sanh trong đại ngục A Tỳ do quả báo của nghiệp bất thiện [mà bị giam trong đó] đă vô lượng thời, thấy cửa phía Đông của ngục bỗng mở ra. Mọi người trong ngục thấy, nghe cửa mở, bèn chạy đến đó, chạy miết, càng chạy nhanh chóng hơn, [tự nhủ]: “Chúng ta nay sẽ chắc chắn thoát nạn”. Khi họ chạy như thế, các lóng đốt trên thân lại chuyển thành lửa cháy bừng bừng. Cửa Nam, Tây, Bắc cũng giống như thế).

 

          (Kinh) Hoặc hữu địa ngục, nhất hướng hàn băng.

          ()或有地獄一向寒冰。

          (Kinh: Hoặc có địa ngục, thuần là băng lạnh).

 

          “Nhất hướng hàn băng” (thuần là băng lạnh): Kinh Lâu Thán dạy: “Tùng Lang Dă Can xuất, tẩu nhập Hàn Băng, tung quảng nhị vạn lư. Nhân tất nhập kỳ trung, phong tứ diện khởi hàn băng (Trường A Hàm vân: “Nhị Kim Cang sơn gian, hữu đại phong khởi, danh viết Tăng Khư”). Phong xuy nhân cơ phu, b́, nhục, cân, cốt, nhập tủy trung tiện tử. Dĩ chư bất thiện nghiệp quả báo, nhi sanh kỳ trung” (Từ ngục Lang Dă Can thoát ra, bèn đi vào ngục Hàn Băng. Ngục ấy có kích thước mỗi bề hai vạn dặm (kinh Trường A Hàm nói: “Giữa hai núi Kim Cang có gió to nổi lên, tên là Tăng Khư (Sāṁkhya)”). Gió thổi qua da, thịt, gân, xương của con người, lọt vào đến tủy bèn chết. Do quả báo của nghiệp bất thiện mà sanh trong ấy).

 

          (Kinh) Hoặc hữu địa ngục, vô hạn phẩn niệu.

          ()或有地獄無限糞尿。

          (Kinh: Hoặc có địa ngục, vô hạn phân, tiểu).

 

          “Vô hạn phẩn niệu” (vô hạn phân, nước tiểu): Kinh Địa Ngục dạy: “Phí Thỉ ngục, hữu thập bát cách, các bát thiên do-tuần. Thập bát thiết thành, nhất nhất hữu thập bát cách. Cách trung tứ bích, bách vạn ức kiếm thụ, giai sanh thiết trùng, khẩu thổ nhiệt thỉ. Hữu t́nh ẩm thỉ, thử trùng sáp thiệt, đạm tâm. Dĩ tiền thế phá Bát Trai Giới, cập bất tịnh ác nghiệp cố” (Ngục Phân Sôi có mười tám ngăn, mỗi ngăn rộng tám ngàn do-tuần. Mười tám thành sắt, mỗi thành có mười tám ngăn. Bốn vách của mỗi ngăn là tám vạn ức cây cối đầy gươm, đều sanh ra trùng sắt. Miệng chúng nó phun ra phân nóng. Hữu t́nh uống phân, con trùng ấy bèn mút chặt lưỡi họ, ăn tim. Do đời trước phá Bát Quan Trai Giới, và do ác nghiệp bất tịnh).

 

          (Kinh) Hoặc hữu địa ngục, thuần phi tật lê.

    ()或有地獄純飛𨪏鏫。

          (Kinh: Hoặc có địa ngục, thuần là vuốt sắt bay).

         

          “Thuần phi tật lê”[7]: Kinh Quán Phật Tam Muội nói: “Tội nhân lạc hắc ám xứ, hữu thiết ô, tủy cự, trường lợi, tùng sơn phi lai, trảo, trác tội nhân, thống cấp tật tẩu. Túc hạ tật lê, xuyên cốt triệt tủy, kinh ngũ bách vạn ức tuế” (Tội nhân rơi vào chỗ tối tăm, có quạ sắt, mỏ to, dài, sắc, từ núi bay đến, quắp, mổ tội nhân. Tội nhân đau đớn, vội vàng chạy lẹ. Dưới chân có chông sắt xuyên thấu xương, xuyên vào tủy, trải qua năm trăm vạn ức năm). Nay nói “thuần phi” (đều là [vuốt sắt] bay), tức khắp ngục đều [có những thứ xuyên móc] như thế. Đấy là do binh gia gài bẫy, bốn phía đều chôn chông sắt, lao sắt để hại người, cho nên sanh trong ngục này.

 

          (Kinh) Hoặc hữu địa ngục, đa toản hỏa thương.

          ()或有地獄多攢火槍。

          (Kinh: Hoặc có địa ngục, đâm nhiều giáo lửa).

 

          “Đa toản hỏa thương” (đâm nhiều giáo lửa) giống như ngục Thông Thương, chỉ [có điểm khác biệt] là có nhiều lửa!

 

          (Kinh) Hoặc hữu địa ngục, duy chàng hung bối.

          ()或有地獄唯撞胸背。

          (Kinh: Hoặc có địa ngục, chỉ đập ngực, lưng).

 

          “Duy chàng hung bối” (chỉ đập ngực, lưng): Theo kinh Lăng Nghiêm, trong phần Lịch Thính thuộc quả báo của Xúc, tức là có thể va đập, do Xúc làm nhân mà thành cái quả này.

 

          (Kinh) Hoặc hữu địa ngục, đản thiêu thủ, túc.

          ()或有地獄但燒手足。

          (Kinh: Hoặc có địa ngục chỉ đốt tay, chân).

 

          “Đản thiêu thủ túc” (chỉ đốt tay, chân): Kinh Khởi Thế dạy: “Tùng Ngại Điệp tiểu địa ngục xuất, nghệ hướng hộc lượng ngũ bách do-tuần tiểu địa ngục trung. Thủ ngục giả thủ địa ngục bối, dĩ nhiệt thiết hộc, khiển kỳ lượng hỏa, thiêu thủ, thiêu cước, nhĩ, tỵ, chi tiết. Kim tùng biệt nghiệp, biệt báo, cố đản thiêu thủ, túc” (Từ tiểu địa ngục Ngại Điệp (Cối Xay chồng chất) thoát ra, vào trong tiểu địa ngục to bằng cái hộc rộng năm trăm do-tuần. Kẻ giữ ngục bắt lấy bọn tội nhân, dùng hộc sắt nóng để đong lửa thiêu tay, đốt chân, tai, mũi, chi thể. Nay [có h́nh phạt như vậy] là do từ biệt nghiệp mà có biệt báo, cho nên chỉ đốt chân, tay).

 

          (Kinh) Hoặc hữu địa ngục, bàn kiểu thiết xà. Hoặc hữu địa ngục, khu trục thiết cẩu.

          ()或有地獄盤繳鐵蛇。或有地獄驅逐鐵狗。

          (Kinh: Hoặc có địa ngục cho rắn sắt quấn trói. Hoặc có địa ngục, xua đuổi chó sắt [cắn xé tội nhân]).

 

          Rắn sắt, chó sắt giống như trong những phần trước.

 

          (Kinh) Hoặc hữu địa ngục, tận giá thiết loa.

          ()或有地獄盡駕鐵騾。

          (Kinh: Hoặc có địa ngục, đều bị bắt cưỡi trên con la sắt).

 

          “Tận giá thiết loa” (tội nhân đều bị bắt cưỡi con la[8] sắt): Như tỳ-kheo Tăng Hộ thấy một con lừa bị lửa dữ thiêu thân. Đức Phật bảo: “Thật phi thị lư, Ca Diếp Phật thời xuất gia nhân, đương trù phân tăng ẩm thực, hằng tự trưởng thọ nhị, tam nhân phần. Tŕ luật tỳ-kheo như pháp ha trách, đáp ngôn: ‘Ngă đương tăng trù, thậm đại lao khổ, nhữ bất tri ân, tráng tự như lư, đản dưỡng nhất thân, hà bất mặc nhiên?’ Dĩ thị nhập địa ngục trung, lư thân thọ khổ” (Thật sự chẳng phải là lừa! Ông ta là người xuất gia thời đức Phật Ca Diếp, trông nom nhà bếp, [đảm nhiệm việc] chia thức ăn cho tăng chúng, luôn tự chia cho ḿnh nhiều gấp đôi, gấp ba người khác. Vị tỳ-kheo giữ luật bèn theo đúng pháp quở trách, ông ta trả lời: “Tao lo bếp núc cho tăng chúng, hết sức vất vả. Mày chẳng biết ơn, khỏe mạnh như lừa mà chỉ biết nuôi béo cái thân, sao không câm miệng đi?” Do vậy, vào trong địa ngục, làm thân lừa chịu khổ). Nay nói “tận giá” (đều cưỡi hết), đại khái là tội nhân cưỡi trên lừa sắt, lửa đốt thân họ.

 

3.2.2.3.2.2.2.2.3. Kết nghiệp hiển cảm khổ khí (tổng kết về nghiệp, nêu rơ đó là nguyên do cảm vời các dụng cụ hành h́nh)

 

          (Kinh) Nhân giả! Như thị đẳng báo, các các ngục trung, hữu bách thiên chủng nghiệp đạo chi khí. Vô phi thị đồng, thị thiết, thị thạch, thị hỏa. Thử tứ chủng vật, chúng nghiệp hạnh cảm.

          ()仁者如是等報各各獄中有百千種業道之器。無非是銅是鐵是石是火。此四種物眾業行感。

          (Kinh: Thưa nhân giả! Những quả báo như thế, trong mỗi ngục đều có trăm ngàn thứ khí cụ để hành h́nh theo từng nghiệp, không ǵ chẳng phải là bằng đồng, bằng sắt, bằng đá, hay bằng lửa. Bốn thứ vật ấy đều do các nghiệp hạnh [bất thiện] cảm vời).

         

          “Như thị đẳng báo” (những thứ báo ứng như thế) chỉ chung những chuyện trên đây. Do hết thảy chúng sanh luôn sanh khởi ba loại tư duy bất thiện, ngẫm nghĩ ngũ dục, nghĩ chuyện giận dữ, tàn hại, nghĩ cách dối gạt, đều do vô minh làm nhân khiến cho chúng sanh khởi. Thân hoại, mạng hết, sẽ đọa vào đường ác. “Khí” () chính là những vật dụng thường dùng hằng ngày. Nay đồng, sắt, đá, lửa là [chất liệu] của những dụng cụ hành h́nh trong địa ngục, đều do nghiệp hạnh của tội nhân cảm vời, chẳng phải do trời ban hay người tặng! Nghiệp hạnh tuy nhiều, Thập Ác bao hàm trọn hết, Tam Độc làm nhân, Thất Chi làm duyên, thực hiện ác nghiệp, tạo tác khí cụ hành h́nh, để rồi chính ḿnh hứng chịu, chẳng thể tránh né! V́ thế, Kim Quang Minh Kinh Kư chép: “Tâm phá giới đă thành th́ có thể tạo ra địa ngục, các thứ dụng cụ hành h́nh nghiêm ngặt. Chẳng có một vật nào từ bên ngoài mà có”. V́ thế, luận Duy Thức nói: “Như trong địa ngục, chẳng có người làm chủ địa ngục, nhưng chúng sanh trong địa ngục, do nghiệp tự nhiên, thấy vị chủ của địa ngục và đủ mọi thứ khổ, khởi tâm trông thấy: Đây là chốn địa ngục, đây là lúc ban đêm hoặc ban ngày. Do ác nghiệp, nên thấy chó, thấy quạ, hoặc thấy núi ép lại”.

          Dùng đoạn văn ấy làm chứng, [sẽ biết]: Do điều thiện, lẽ ác huân tập cái tâm, khiến cho tâm dễ thấy, chứ thật sự chẳng có địa ngục! Nhưng ngoài tâm tuy chẳng có địa ngục, khi ác nghiệp đă thành, sẽ cưỡng ép khiến tội nhân hư vọng thấy là có. V́ thế, kinh Quyết Định Tỳ Ni dạy: “Ngă thuyết địa ngục chư khổ sự, thật vô ác thú khả lai văng. Đao, trượng, tật lê chúng khổ cụ, diệc vô hữu năng tạo tác giả, do phân biệt cố nhi kiến hữu. Vô lượng khổ độc bức kỳ thân. Do như phân biệt chư huyễn diễm. Ư thử phân biệt tất giai không” (Ta nói các chuyện khổ trong địa ngục, nhưng thật ra chẳng có các đường ác để qua lại. Các thứ dụng cụ hành h́nh như đao, gậy, chông sắt, cũng chẳng có ai là người có thể tạo tác. Do phân biệt mà thấy có vô lượng khổ độc bức bách cái thân. Ví như phân biệt các ngọn lửa hư huyễn, đối với sự phân biệt ấy, đều là không) có phải là nói về chuyện này đấy chăng?

 

3.2.2.3.2.2.3. Kết thị chỉ quảng (tổng kết phần chỉ dạy rộng răi)

 

          (Kinh) Nhược quảng thuyết địa ngục tội báo đẳng sự, nhất nhất ngục trung, cánh hữu bách thiên chủng khổ sở, hà huống đa ngục. Ngă kim thừa Phật oai thần, cập nhân giả vấn, lược thuyết như thị. Nhược quảng giải thuyết, cùng kiếp bất tận.

          ()若廣說地獄罪報等事一一獄中更有百千種苦楚何況多獄。我今承佛威神及仁者問略說如是。若廣解說窮劫不盡。

          (Kinh: Nếu nói rộng những chuyện tội báo trong địa ngục, trong mỗi ngục lại có trăm ngàn thứ khổ sở, huống hồ nhiều ngục! Nay tôi nương theo oai thần của đức Phật và lời hỏi của nhân giả, nói đại lược như thế. Nếu giải thích cặn kẽ, dẫu hết cả kiếp vẫn chẳng hết).

 

          “Tội báo trăm ngàn khổ sở” đều do một niệm tạo thành. Như kinh Chánh Pháp Niệm Xứ dạy: “Vân hà ác nghiệp vô lượng chủng chủng, giai nhân ư tâm, tương tục lưu chuyển. Như hà sấm lưu, phiêu chư chúng sanh, linh đọa ác nghiệp quả báo chi địa? Tại ư địa ngục, thọ cực khổ năo. Thử chư chúng sanh, vân hà như thị vị tâm sở cuống, vị ái sở cuống. Cố cảm bách thiên chủng báo, sở độc kỳ thân dă? (Cớ sao vô lượng các thứ ác nghiệp như thế đều do nơi tâm, lưu chuyển liên tục như sông chảy xiết, trôi giạt chúng sanh, khiến cho họ đọa vào chốn quả báo của ác nghiệp? Ở trong địa ngục, chịu khổ năo cùng cực. Các chúng sanh ấy cớ sao lại bị tâm, bị ái mê hoặc dường ấy, đến nỗi cảm vời trăm ngàn loại quả báo hành hạ cái thân?)

          “Hà huống đa ngục” (huống hồ nhiều ngục): Chỉ nói một ngục A Tỳ, đă có đủ mọi chuyện khổ sở do tội báo, huống hồ nhiều ngục? Tôi nay nương vào oai thần của đức Phật, kính cẩn đáp lời hỏi của nhân giả, bất quá nói đại lược những chuyện như vậy thôi. Nếu muốn hiểu cặn kẽ tên của các địa ngục và mỗi thứ dụng cụ hành h́nh, dẫu thọ mạng trọn cả một kiếp, vẫn chẳng thể nói hết! V́ sao? Nghiệp lực của chúng sanh chẳng thể nghĩ bàn! Ấy là v́ tâm nghiệp giống như thợ vẽ, do nghiệp của chính ḿnh mà vẽ thành các nơi hứng chịu cái quả do nghiệp đă gây tạo. Do tâm đủ loại khác nhau, cho nên chịu khổ ở những chỗ khác nhau, có trăm ngàn ức na-do-tha ác sự đáng sợ, chẳng có chuyện nào giống nhau, chẳng thể sánh ví được! Chỉ do chúng sanh thuở trước, do tiếp xúc cảnh mà sanh ḷng chấp trước, dấy ḷng yêu mến, nay phải chịu khổ trong xúc cảnh dơ xấu. Do đó, quả báo đau khổ, chuyện đau khổ, dụng cụ hành h́nh, rất khó nêu trọn được! Phần nói về căn cơ được giáo hóa đă xong.

 

3.2.3. Minh độ thoát duyên (nói về các duyên để được cứu độ giải thoát)

 

          Phần này được chia thành hai đoạn:   

          - Hóa chủ phóng quang tán thán.

          - Các vua Diêm La thưa hỏi và tán thán.

          Kinh Bảo Vũ nói: “Vân hà Bồ Tát năng linh xưng thán? Thiện nam tử, như nguyệt xuất hiện, năng sử nhân gian thành, ấp, tụ lạc, chư Sát-đế-lợi, Bà-la-môn đẳng, nhược nam, nhược nữ, tất giai xưng tán. Bồ Tát như thị, như nguyệt xuất hiện, vị nhất thiết thế gian, thiên, nhân, A-tố-lạc, Kiện-đạt-phược đẳng, tất giai xưng tán” (V́ sao Bồ Tát được ca ngợi? Này thiện nam tử! Như mặt trăng xuất hiện, có thể khiến cho các Sát-đế-lợi, Bà-la-môn dù nam hay nữ trong các thành, ấp, xóm làng trong nhân gian thảy đều khen ngợi. Cũng vậy, Bồ Tát xuất hiện giống như vầng trăng, nên được hết thảy trời, người, A Tu La, Càn Thát Bà v.v… trong thế gian khen ngợi).

          Đoạn thứ nhất lại được chia làm hai phần:

          - Đức Thế Tôn tán thán công đức.

          - Đức Địa Tạng tạo lợi ích cho kẻ c̣n lẫn người mất.

 

3.2.3.1. Hóa chủ phóng quang tán thán (đức giáo hóa chủ phóng quang minh, khen ngợi)

3.2.3.1.1. Thế Tôn tán thán công đức (đức Thế Tôn khen ngợi công đức)

3.2.3.1.1.1. Phẩm đề (tên gọi của phẩm kinh)

 

          (Kinh) Như Lai Tán Thán phẩm đệ lục.

          ()如來讚歎品第六

          (Kinh: Phẩm thứ sáu: Như Lai tán thán)

 

3.2.3.1.1.2. Phẩm văn (kinh văn trong phẩm này)

3.2.3.1.1.2.1. Như Lai tán thán từ bi sự (đức Như Lai tán thán chuyện từ bi) 3.2.3.1.1.2.1.1. Tự quang thanh xưng thán (trần thuật chuyện phóng quang và phát ra âm thanh ca ngợi)

 

          (Kinh) Nhĩ thời, Thế Tôn cử thân phóng đại quang minh, biến chiếu bách thiên vạn ức Hằng hà sa đẳng chư Phật thế giới.

          ()爾時世尊舉身放大光明徧照百千萬億恆河沙等諸佛世界。

          (Kinh: Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn khắp thân tỏa quang minh to lớn, chiếu trọn khắp trăm ngàn vạn ức các thế giới nhiều như cát sông Hằng).

 

          Trong phần trên đă nói về đấng hóa chủ và căn cơ được hóa độ đă xong, đức Thế Tôn bèn thừa dịp tán thán, ḥng nói rơ cái duyên độ thoát, cho nên nói là “nhĩ thời” (lúc bấy giờ). Toàn thân phóng quang minh, hiển thị đại địa cùng thành trí địa, thâu tóm quần sanh đều nhập Vô Sanh. Như trong kinh Đại Phẩm Bát Nhă có nói: Từ tướng bánh xe ngàn căm dưới chân, tỏa ra sáu trăm vạn ức quang minh. Từ mười ngón chân, hai mắt cá chân, đầu gối, gót chân, bắp đùi, eo, bụng, lưng, rốn, tim, ngực, vai, cánh tay, ngón tay, cổ, miệng, răng, lỗ mũi, mắt, tai, tướng bạch hào, và nhục kế, mỗi nơi đều tỏa ra sáu trăm vạn ức quang minh. Từ các luồng sáng ấy, tỏa ra các vầng quang minh to lớn chiếu trọn khắp các thế giới chư Phật trong mười phương nhiều như cát sông Hằng. Nếu chúng sanh gặp quang minh ấy, ắt đắc A Nậu Bồ Đề (Vô Thượng Chánh Giác). Nay quang minh được tỏa ra cũng giống như thế, cho nói “khắp thân phóng đại quang minh, chiếu trọn khắp vạn ức các cơi nhiều như cát”.

 

          (Kinh) Xuất đại âm thanh, phổ cáo chư Phật thế giới nhất thiết chư Bồ Tát Ma Ha Tát, cập thiên, long, quỷ, thần, nhân phi nhân đẳng.

          ()出大音聲普告諸佛世界一切諸菩薩摩訶薩及天龍鬼神人非人等。

          (Kinh: Phát ra âm thanh to lớn, bảo khắp hết thảy các vị Bồ Tát Ma Ha Tát và trời, rồng, quỷ, thần, người, phi nhân v.v… trong các thế giới của chư Phật).

 

          “Đại âm thanh” chính là tướng Phạm thanh trong ba mươi hai tướng. Luận Tân Tỳ Bà Sa nói: “Phạm thanh của Như Lai: Trong cổ họng của Phật có đại chủng mầu nhiệm, có thể nói các phạm âm ḥa nhă, vui đẹp ḷng người như chim Yết La Tần Già (chim Ca Lăng Tần Già), và phát ra âm thanh như sấm rền vang xa, như tiếng trống của Đế Thích”. Đại Luận nói: “Như năm thứ tiếng của Phạm Thiên Vương, từ miệng phát ra: Một là rất sâu như sấm. Hai là trong trẻo, thấu triệt, có thể nghe được rất xa, người nghe vui sướng. Ba là nghe lọt vào tâm, [người nghe] sanh ḷng kính yêu. Bốn là trọn vẹn chắc thật, dễ hiểu. Năm là người nghe muốn nghe chẳng chán”. V́ thế nói là “xuất đại âm thanh”. “Cáo chư Bồ Tát” (bảo các Bồ Tát): Nhằm lưu thông kinh này, cho nên bảo trời, rồng v.v… hăy ủng hộ kinh này.

 

          (Kinh) Thính ngô kim nhật xưng dương tán thán Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát, ư thập phương thế giới, hiện đại bất khả tư nghị, oai thần từ bi chi lực, cứu hộ nhất thiết tội khổ chi sự.

          ()聽吾今日稱揚讚歎地藏菩薩摩訶薩於十方世界現大不可思議威神慈悲之力救護一切罪苦之事。

          (Kinh: Nghe ta ngày nay xưng dương, tán thán Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát, trong mười phương thế giới, hiện sức oai thần từ bi to lớn chẳng thể nghĩ bàn để làm chuyện cứu vớt, che chở hết thảy kẻ tội khổ).

 

          “Thính” (nghe) là do sức của tai. Đối với loài người, sự dụ hoặc bên ngoài phần nhiều là do mắt tiếp xúc; nhưng không lọt sâu vào ḷng người bằng tai nghe. “Nghe” tạo hữu ích cho mọi người cũng nhiều. V́ sao? Nh́n th́ tán loạn, mà nghe th́ tập trung. Cổ nhân đă khéo khế hợp lư này, đă tạo chữ Thính () do Nhĩ (, tai), Đĩnh (𡈼, tốt lành), và Đắc (, tâm thẳng thắn) ghép lại, hàm ư: Hễ tai nghe th́ những ǵ được nghe là đức, tâm làm chủ. V́ thế, cần phải gom cái nh́n lại, xoay trở lại cái nghe, hăy nghe ta ngày nay xưng dương, tán thán.

          Chữ Hiện () ở đây có nghĩa là “khởi lên”. Tuy biết các pháp vô tánh, Phật chủng vẫn do duyên khởi. Chúng sanh do nhân này mà cảm, đức Địa Tạng do duyên này mà ứng. “Đại”: Tánh ấy rộng lớn, dung nạp rất nhiều. Đại sư tử hống, lợi ích to lớn cho thánh lẫn phàm. “Bất khả tư nghị” (chẳng thể nghĩ bàn): Ba thứ Thể, Tướng, và Dụng đều chẳng thể nghĩ bàn. Toan nói về chúng th́ ngôn từ chỉ tổn thương sự thật. Toan nghĩ suy th́ suy nghĩ khiến sự thật bị vùi lấp. V́ sao? Đă nói “các pháp vô tánh”, tức là chẳng có bốn tánh[9] để suy lường. Đă thế, Phật chủng là do duyên ḥng đạt được lợi ích Tứ Tất Đàn. Ở đây, Dụng khởi từ Thể, Dụng c̣n ngầm khế hợp Lư. Thể nhờ vào Dụng để hiển lộ, mà bản thân của Thể th́ không tịch. Thể chính là Dụng, Dụng chính là Thể, tùy ư ban bố, cứu bạt. Thể, Dụng chính là chẳng phải Thể và Dụng, ban bố và cứu bạt chẳng phải là ban bố và cứu bạt. Đấy chính là lợi ích Tất Đàn chỉ riêng Viên Giáo mới có, cho nên nói “đại bất khả tư nghị oai thần chi lực” (sức oai thần to lớn chẳng thể nghĩ bàn). Nhưng đạo từ bi, cứu bạt làm đầu, hoài băo của Bồ Tát lấy xót thương cứu tế làm Dụng, thường ứng hiện trọn khắp địa ngục, thay họ chịu khổ. V́ thế nói “cứu hộ nhất thiết tội khổ chi sự” (cứu vớt, che chở hết thảy các chuyện tội khổ).

 

3.2.3.1.1.2.1.2. Lệnh phương tiện hộ kinh (dạy [các vị Bồ Tát và đại chúng] hăy phương tiện hộ tŕ kinh này)

 

          (Kinh) Ngô diệt độ hậu, nhữ đẳng chư Bồ Tát đại sĩ, cập thiên, long, quỷ, thần đẳng, quảng tác phương tiện, vệ hộ thị kinh, linh nhất thiết chúng sanh, chứng Niết Bàn lạc.

          ()吾滅度後汝等諸菩薩大士及天龍鬼神等廣作方便衛護是經。令一切眾生證涅槃樂。

          (Kinh: Sau khi ta diệt độ, hàng Bồ Tát đại sĩ các ông, và hết thảy trời, rồng, quỷ, thần v.v… hăy tạo phương tiện rộng răi để bảo vệ, hộ tŕ kinh này, khiến cho hết thảy chúng sanh chứng niềm vui Niết Bàn).

 

          Kinh Đại Thừa nói Như Lai thật sự chẳng rốt ráo nhập Niết Bàn, nay [đức Phật] nói “ngô diệt độ hậu” (sau khi ta diệt độ) là v́ lẽ nào? Ấy là v́ củi căn cơ đă hết, lửa ứng hóa bèn tắt, thuận theo [lời thỉnh cầu của ma vương] Ba Tuần mà thị hiện diệt độ. Đối với phương tiện mà nói là “quảng tác” (rộng thực hiện) v́ phương tiện chính là công cụ để thực hiện nhị lợi (tự lợi và lợi tha) của bậc Bồ Tát, chẳng thể tạm ĺa trong khoảnh khắc! Do vậy, kinh Duy Ma Cật nói: “Vô phương tiện, huệ phược. Hữu phương tiện, huệ giải” (không phương tiện th́ huệ bị trói buộc. Có phương tiện th́ huệ được cởi gỡ), ư nói: Chẳng dùng cái tâm ái kiến để trang nghiêm cơi Phật, thành tựu chúng sanh. Dùng pháp Không, Vô Tướng, Vô Tác pháp để tự điều phục mà chẳng chán, nhàm; đó gọi là “huệ giải có phương tiện”. Không có [phương tiện] th́ bị trói buộc.

          “Khuyên bảo vệ, hộ tŕ kinh này” do kinh này là thuốc tốt lành của chúng sanh. Ví như Chiên Đàn có thể trị bệnh của mọi người, hết thảy chúng sanh không ai chẳng mong có được. Có người có được nhiều cây hương Chiên Đàn, bó thành củi đem bán, chẳng có ai mua! Kinh này có thể khiến cho mọi người đắc đạo, không ai chẳng đắc độ. Sau khi ta nhập Niết Bàn, lưu lại kinh này trong thế gian, chẳng có ai nh́n tới, cũng giống như Chiên Đàn bó thành củi đem bán, chẳng có ai mua. V́ thế, đối với pháp, phải rộng tạo phương tiện, bảo vệ, hộ tŕ lưu thông, khiến cho hết thảy chúng sanh tội khổ sẽ lấp nguồn vô minh, nhổ rễ sanh tử, thoát khỏi ác đạo tam đồ, chứng Tam Đức tịch quang, ngơ hầu chẳng cô phụ sức từ bi oai thần, cũng như tấm ḷng cứu vớt bảo vệ bọn tội khổ của bậc Đại Sĩ.

 

3.2.3.1.1.2.2. Phổ Quảng thỉnh lợi ích sự (Phổ Quảng thưa hỏi về chuyện lợi ích)

3.2.3.1.1.2.2.1. Đương cơ thỉnh thuyết (bậc đương cơ thỉnh Phật dạy bảo)  

 

          (Kinh) Thuyết thị ngữ dĩ, hội trung hữu nhất Bồ Tát, danh viết Phổ Quảng, hiệp chưởng, cung kính, nhi bạch Phật ngôn.

          ()說是語已會中有一菩薩名曰普廣合掌恭敬而白佛言。

          (Kinh: Nói lời ấy xong, trong hội có một vị Bồ Tát tên là Phổ Quảng, chắp tay, cung kính, mà bạch đức Phật rằng).

 

          Đoạn này chia thành hai tiểu đoạn. Phần đầu là người trùng tuyên bộ kinh này trần thuật oai nghi; từ chữ “kim kiến” (nay thấy) trở đi là phần tán thán, xin nói về lợi ích. Có một vị Bồ Tát liền vâng mạng làm người bảo vệ kinh này, tên Ngài là Phổ Quảng. Từ tâm phát khởi trí, trí trọn khắp pháp giới là Phổ. Dùng trí hướng dẫn hạnh, hạnh tṛn đầy hư không là Quảng. Tâm là cảnh thể (bản thể của cảnh), Phổ Quảng là Dụng. Tâm tức là Pháp Thân, Phổ là Bát Nhă, Quảng tức Giải Thoát, do Đại Sĩ chứng Tam Đức (Pháp Thân, Bát Nhă, Giải Thoát) đă lâu, rộng cứu giúp quần sanh. Tuy Dụng chẳng ĺa Thể, nhưng Thể lại cậy vào Dụng để hiển lộ; do đó, dùng Dụng để đặt tên. Nếu nói rộng chuyện ấy, sẽ giống như Thập Phổ của đức Quán Âm[10].

 

          (Kinh) Kim kiến Thế Tôn tán thán Địa Tạng Bồ Tát, hữu như thị bất khả tư nghị đại oai thần đức.

          ()今見世尊讚歎地藏菩薩有如是不可思議大威神德。

          (Kinh: Nay thấy đức Thế Tôn tán thán Địa Tạng Bồ Tát có công đức oai thần to lớn chẳng thể nghĩ bàn như thế).

 

          Từ “kim kiến” (nay thấy) trở đi, trước hết, nhắc lại lời tán thán oai đức trong phần trên. Đại Luận viết: “Hỏi: Chư Phật thoát khỏi tam giới, chẳng chấp thế gian, chẳng có Ngă và Ngă Sở, thấy ngoại đạo, kẻ ác, Bồ Tát, và A La Hán b́nh đẳng giống hệt như nhau, chẳng khác. V́ sao tán thán Bồ Tát? Đáp: Phật tuy chẳng có tôi, ta, chẳng có ghét, yêu, đối với hết thảy các pháp tâm chẳng chấp trước, thương xót chúng sanh, dùng tâm đại từ bi hướng dẫn hết thảy. V́ thế, phân biệt: Đối với người lành bèn tán thán, cũng là v́ muốn phá những điều ác ma mong mỏi. Do đức Phật tán thán mà vô lượng chúng sanh yêu thích Bồ Tát, cung kính, cúng dường. Về sau đều thành tựu Phật đạo. Do vậy, chư Phật tán thán Bồ Tát. V́ sao tán thán? Do Địa Tạng Bồ Tát từ kiếp lâu xa đến nay có thể quán các pháp rốt ráo là không, mà cũng có thể khởi tâm đại từ bi đối với chúng sanh. Hành Sanh Nhẫn, chẳng thấy chúng sanh. Hành Pháp Nhẫn, chẳng chấp các pháp. Tuy biết Niết Bàn là thật pháp (pháp chân thật) vô thượng, nhưng chẳng chấp giữ chứng đắc. Tuy biết chúng sanh như huyễn, như hóa, mà có thể khởi lên thân, khẩu, ư nghiệp [cứu độ], có thể nói là chí nguyện mênh mông. Có đại bi tâm, làm chuyện như thế, thật là hiếm có!

 

          (Kinh) Duy nguyện Thế Tôn, vị vị lai thế mạt pháp chúng sanh, tuyên thuyết Địa Tạng Bồ Tát lợi ích nhân thiên nhân quả đẳng sự, sử chư thiên long bát bộ, cập vị lai thế chúng sanh, đảnh thọ Phật ngữ.

          ()唯願世尊為未來世末法眾生宣說地藏菩薩利益人天因果等事。使諸天龍八部及未來世眾生頂受佛語。

          (Kinh: Kính mong đức Thế Tôn v́ chúng sanh đời Mạt Pháp trong vị lai mà tuyên nói những chuyện nhân quả lợi ích trời, người v.v… của Địa Tạng Bồ Tát, khiến cho trời, rồng tám bộ và chúng sanh đời vị lai kính vâng lời Phật).

 

          Nay đă thấy đức Thế Tôn tán thán oai thần, công đức to lớn chẳng thể nghĩ bàn của Bồ Tát, nhưng đối với những chuyện như nhân quả lợi ích trời người v.v… càng nguyện [đức Phật] rủ ḷng v́ đời vị lai [mà dạy bảo cho]. V́ thế, xin đức Phật tuyên nói. Đức Thế Tôn thuyết pháp, chẳng ngoài bàn luận về Thí, Giới, sanh thiên. Chánh tu gọi là Nhân, cái đă đạt được th́ gọi là Quả. Những điều được nêu rơ dưới đây đều xét theo phía trời người để chỉ rơ nhân quả. Nếu dạy về Tam Hiền Thập Địa trong Biệt Giáo th́ trong các kinh sách của tông này (tông Thiên Thai) đă nói tường tận.

          “Thiên, long” là những người có thể cung kính tiếp nhận. “Phật ngữ” là pháp để cung kính tiếp nhận. Trong tâm lănh nạp là Thọ (). Trong thân người, đỉnh đầu được coi là tôn quư nhất. Nay nói “đảnh thọ” [nhằm biểu lộ] cung kính tột bậc, tin tưởng sâu xa. Chẳng tiếp nhận Phật ngữ, làm sao có thể nói là Thọ cho được?

 

3.2.3.1.1.2.2.2. Thế Tôn thùy đáp (đức Thế Tôn rủ ḷng giải đáp)

3.2.3.1.1.2.2.2.1. Như Lai chánh đáp (đức Như Lai trả lời thẳng vào vấn đề)

3.2.3.1.1.2.2.2.1.1. Giới thính, hứa thuyết (răn hăy lắng nghe, chấp thuận sẽ nói)

 

          (Kinh) Nhĩ thời, Thế Tôn cáo Phổ Quảng Bồ Tát, cập tứ chúng đẳng: “Đế thính, đế thính, ngô đương vị nhữ, lược thuyết Địa Tạng Bồ Tát lợi ích nhân thiên phước đức chi sự”.

          ()爾時世尊告普廣菩薩及四眾等諦聽諦聽吾當為汝略說地藏菩薩利益人天福德之事。

          (Kinh: Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn bảo Phổ Quảng Bồ Tát và tứ chúng rằng: “Lắng nghe! Lắng nghe! Ta nay sẽ v́ ông nói đại lược những chuyện phước đức lợi ích trời, người của Địa Tạng Bồ Tát”).

 

          Răn bảo “lắng nghe” v́ đây là chuyện từ bi oai thần chẳng thể nghĩ bàn! Phước là điều thiện giúp cho thiên đạo. Thiện bèn thuận theo trời, ḥa khí ngày càng thấm đẫm. Từ chữ Thị () và chữ Phúc () [ghép thành chữ Phước ()], chữ này thuộc loại Hội Ư. “Đắc” () chính là điều thiện vốn sẵn có. Trực tâm là Đắc (). Tánh mạng vốn sẵn chánh trực. Công lao dễ dàng, giản dị trong học vấn, thiên sách Hồng Phạm[11] trần thuật ngũ phước là “phước thọ, phú quư, khang ninh (mạnh khỏe b́nh yên), hảo đức (đức tốt đẹp), khảo chung (chết tốt lành)”. Sách Luận Ngữ dạy ngũ đức là ôn (ôn ḥa), lương (thiện lương), cung (cung kính), kiệm (cần kiệm), nhượng (nhún nhường). Nếu xét theo giáo của chúng ta (đạo Phật) th́ theo kinh Tứ Thiên Vương, trong sáu ngày trai, sứ giả, thái tử, thiên vương sẽ siêng năng tra xét chúng sanh, xem họ làm chuyện tốt lành hay xấu xa. Nếu trong những ngày đó, giữ tâm trai thanh tịnh, quy ngưỡng, kính lễ, cúng dường Địa Tạng Bồ Tát, chư thiên sẽ sai thiện thần canh gác, bảo vệ môn hộ. Các thứ dịch bệnh hung hiểm, các thứ tà, âm mưu sẽ bị tiêu diệt, đêm chẳng có ác mộng. Quan huyện, giặc cướp, tai biến nước, lửa trọn chẳng gây hại. Đến khi hết tuổi thọ, họ sẽ đón hồn thần của người ấy sanh lên trời. Do phước đức nơi cơi trời, sở nguyện tự nhiên, cung điện bảy báu tùy ư cư trụ. Hết tuổi thọ [nơi cơi trời], sẽ hạ sanh trong nhà vương hầu, diện mạo rạng rỡ, người khác trông thấy sẽ hoan hỷ, gặp Phật, gặp pháp, ắt đạt đến Nê Hoàn (Niết Bàn). Đấy đều là do [tuân thủ] Ngũ Giới, Thập Thiện, thâu liễm t́nh cảm, khống chế dục vọng. Nếu trong sáu ngày trai mà được như thế th́ chính là chuyện phước đức lợi ích trời, người.

 

3.2.3.1.1.2.2.2.1.2. Thừa chỉ nguyện văn (vâng theo lời dạy, mong được nghe)     

 

          (Kinh) Phổ Quảng bạch ngôn: “Dụy nhiên, Thế Tôn, nguyện nhạo dục văn”.

          ()普廣白言唯然世尊願樂欲聞。

          (Kinh: Phổ Quảng bạch rằng: “Thưa vâng đức Thế Tôn! Con nguyện ưa thích nghe”).

 

          Ư nghĩa dễ hiểu.

 

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3. Quảng minh lợi ích (nói cặn kẽ về lợi ích)

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1. Giáo chủ thuyết lợi ích (đức giáo chủ nói đến lợi ích)

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1. Quảng thuyết lợi ích chi sự (rộng nói những sự lợi ích)

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.1. Thông thị văn danh đẳng ích (dạy chung những chuyện lợi ích do nghe danh hiệu v.v…)

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.1.1. Cúng dường đắc phước (do cúng dường mà được phước)

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.1.1.1. Văn danh tán lễ phước (phước do nghe danh hiệu bèn tán thán, lễ bái)

 

          (Kinh) Phật cáo Phổ Quảng Bồ Tát: - Vị lai thế trung, nhược hữu thiện nam tử, thiện nữ nhân, văn thị Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát danh giả, hoặc hiệp chưởng giả, tán thán giả, tác lễ giả, luyến mộ giả, thị nhân siêu việt tam thập kiếp tội.

          ()佛告普廣菩薩未來世中若有善男子善女人聞是地藏菩薩摩訶薩名者或合掌者讚歎者作禮者戀慕者是人超越三十劫罪。

          (Kinh: Đức Phật bảo Phổ Quảng Bồ Tát: “Trong đời vị lai, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân, nghe danh tự của vị Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát này mà hoặc là chắp tay, tán thán, làm lễ, luyến mộ, người ấy sẽ vượt thoát tội trong ba mươi kiếp”).

 

          Người tu thiện được gọi là thiện nam hay thiện nữ. Kẻ làm ác được gọi là ác nam hay ác nữ. Như vua Diêm La răn truyền tội nhân: “Các ngươi nay ra đi, làm con của kẻ khác, hăy nghĩ tưởng hiếu thuận, báo ơn cha mẹ. Đang lúc tuổi trẻ sung sức, hăy nhẫn nại kiêng ác làm lành, dốc ḷng tin tưởng Tam Bảo, giữ giới, giữ đạo, tu các công đức. Đừng làm ác nữa, kẻo trở lại nơi đây”. Thiện chính là tinh túy tự nhiên trong bản tánh của con người; nó phát khởi đúng lúc, sẽ tốt đẹp không ǵ có thể diễn tả được, không một điều [tốt đẹp nào] chẳng phát xuất từ nó. V́ thế, [chữ Thiện () dùng chữ Mỹ () nhằm giải thích cái tâm, ḥng dạy học vấn căn bản cho trời, người. V́ sao lại dùng chữ Nhị () và Ngôn () để [tạo chữ]? Ngôn là tiếng của tâm. Nói lời thiện th́ người khác cũng dùng điều thiện để đáp lại. Tâm mọi người đều cư xử như nhau, có thể thấy được cái tâm của trời. Nay nói do nghe danh hiệu của đức Địa Tạng mà chắp tay v.v… là do được nghe danh hiệu tốt lành. Bởi lẽ, danh hiệu của Đại Sĩ được trang nghiêm bằng vạn hạnh, vạn đức. Từ một niệm tối sơ của tấm ḷng hiếu thảo cứu mẹ, trở thành cội nguồn của chuyện phát tâm cứu khổ cho lục đạo, [tâm niệm ấy] sâu rộng không bờ bến! Tới nay đă hơn mười một đại kiếp, nếu muốn phân biệt, dẫu hết một kiếp vẫn chẳng thể trọn hết! Do đó, chắp tay, tán thán, làm lễ v.v… đều vượt thoát tội trong bao kiếp. Như [thần y] Kỳ Bà (Jīvaka) nhặt lấy cỏ, không ǵ chẳng phải là thuốc, đều có thể trị bệnh. Hết thảy trọn đủ như châu Như Ư, thỏa măn trọn hết nguyện ấy.

          “Chắp tay” biểu thị Quyền và Thật cùng một Thể: Chín pháp giới là Quyền, Phật giới là Thật. Nay đă khai hiển “chúng sanh và Phật cùng một Thể”; đấy là thân nghiệp cúng dường. Hoặc tán thán tướng hảo vi diệu, hoặc khen ngợi công đức mênh mông, sâu xa; đấy là khẩu nghiệp cúng dường. Dập đầu sát đất, ngũ luân[12] đều trọn, hiểu rơ tánh không tịch, cảm ứng đạo giao, chính là ba nghiệp đều cúng dường. Quyến luyến, ngưỡng mộ khắng khít, tâm niệm chẳng gián đoạn, hoặc tưởng oai đức của Bồ Tát, hoặc giăi bày niềm buồn thương của chính ḿnh; đấy là ư nghiệp cúng dường. Người ấy vừa thoáng nghe danh hiệu Bồ Tát bèn chắp tay, tán thán v.v… đều có thể vượt thoát trọng tội trong ba mươi kiếp, đấy chẳng phải là sức oai thần từ bi chẳng thể nghĩ bàn ư?

 

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.1.1.2. Tố họa h́nh tượng phước (phước do đắp, vẽ h́nh tượng)

 

          (Kinh) Phổ Quảng! Nhược hữu thiện nam tử, thiện nữ nhân, hoặc thái họa h́nh tượng, hoặc thổ, thạch, giao, tất, kim, ngân, đồng, thiết, tác thử Bồ Tát, nhất chiêm, nhất lễ giả.

          ()普廣若有善男子善女人或彩畫形像或土石膠漆金銀銅鐵作此菩薩一瞻一禮者。

          (Kinh: Này Phổ Quảng! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân, hoặc vẽ vời h́nh tượng, hoặc dùng đất, đá, keo, sơn, vàng, bạc, đồng, sắt làm tượng vị Bồ Tát này, một lần chiêm ngưỡng, lễ một lạy).

 

          Trước hết là tu nhân. “Thái họa” (vẽ vời) là như kinh Pháp Hoa dạy: “Nhược nhân vị Phật cố, kiến lập chư h́nh tượng” (nếu có người v́ Phật mà tạo dựng các h́nh tượng). “Thái” () là màu sắc. Dùng ngũ sắc để trang hoàng, tô vẽ h́nh tướng trăm phước. “Thổ, thạch, giao, tất” (đất, đá, keo, sơn): Hoặc dùng đất sạch để nặn, đắp h́nh tượng, hoặc dùng đá cứng khéo điêu khắc thành h́nh tượng. Theo kinh Ưu Bà Tắc Giới th́ không được dùng chất keo [chế từ động vật] (cơi này có hai loại keo làm từ da trâu và ruột cá). [Sử dụng hai chất keo ấy để làm tượng] sẽ phạm tội thất ư (tội ơ hờ, không cẩn thận). [Chất keo] được dùng trong kinh này chính là keo từ nhựa cây (như các loại bạch cập). Có người nói nước của đại đậu (đậu nành, sách Bổn Thảo [Cương Mục] bảo là đậu đen), có thể thay thế, chế thành một loại keo trong. Như Quang Trạch[13] cho phép dùng keo làm từ da trâu, rốt cuộc [tượng vẽ ấy] là vật bất tịnh, sau này sẽ mắc quả báo bất tịnh. Ấy là do tượng vẽ mà không dùng chất keo, lâu ngày sẽ bay mất màu, chất vải trơ trụi không có keo, h́nh vẽ sẽ không dính chắc [nền vải]. Đấy là thứ cần thiết không thể thiếu khi tạo loại tượng này.

          Vàng, bạc, đồng, sắt tuy giá trị sang quư hay tầm thường khác nhau, nhưng đều là những chất cứng chắc, không thay đổi. Đổ khuôn đúc làm tượng th́ vĩnh viễn trang nghiêm. Tu Bạt Noa (Suvarṇa) dịch là Kim (vàng). Theo Đại Luận, [chất vàng] t́m thấy từ cát, từ đá núi, hay từ chất đồng có màu đỏ. Sách Thuyết Văn Giải Tự nói kim loại có năm màu, hoàng kim quư nhất, do chôn lâu ngày không thay đổi, nung luyện trăm lần chẳng nhẹ bớt. A Lộ Ba (Rūpya) dịch là Ngân (bạc). Theo Đại Luận, bạc có được do nung đá. Sách Nhĩ Nhă viết: “Chất kim loại màu trắng được gọi là Bạc”. Đồng là thứ kim loại có màu đỏ, kém hơn bạc. Kinh A Lỗ Lực chép: “Đa Rị Lộ Ha, chú vân tam kim, vị kim, ngân, đồng. Tùng kim, tùng đồng, sắc dữ kim tương tự, nhi đức đại hữu gián hỹ” (Đa Rị Lộ Ha tức là ba thứ kim loại, tức vàng, bạc, đồng. Đồng () là do chữ Kim () và chữ Đồng () ghép lại, có màu sắc tương tự như vàng, nhưng đặc tánh thua kém vàng rất xa).

          Cổ văn dựa theo ư nghĩa mà chế chữ, [đă tạo chữ Thiết nhằm] biểu thị “chẳng thể dựa theo h́nh mạo để xét đoán con người được”. Sắt là chất kim loại có màu đen. [Chữ Thiết (, sắt) viết theo lối cổ] do Di () [và Kim () ghép lại], thể hiện ư nghĩa “sắt là thứ tầm thường”. Sắt tầm thường, luyện lâu ngày sẽ thành tinh thuần. Tuy nung luyện trăm lần mà chẳng hao tổn, được gọi là “chân cang”[14]. Trong ngũ kim, sắt có địa vị thấp nhất, nhưng được sử dụng nhiều nhất, là thứ hữu ích chẳng thể thiếu đối với dân chúng. Trên đây là nói về chuyện tạo tượng.

          Theo Giới Kinh, tiền bất tịnh chẳng nên dùng để tạo tượng, có thể đổi lấy tiền thanh tịnh đúng pháp để tạo tượng. Lại chớ nên tạc tượng bán thân, [v́ tượng bán thân] chẳng thể dấy khởi tướng tốt lành [trong tâm người chiêm ngưỡng], họ sẽ đọa lạc trong sanh tử. Người chiêm ngưỡng, lễ bái tượng Bồ Tát một lượt, [tức là] do người khác dùng các món vật [đă nói trên đây] để tạo h́nh tướng thù thắng của Địa Tạng Bồ Tát, mà có thiện nam, thiện nữ nào trông thấy, hoặc chỉ ngắm nh́n chẳng lễ, hoặc vừa chiêm ngưỡng vừa lễ bái, cho thấy tu nhân rất ít, nhưng đạt được quả báo cực đại!

 

          (Kinh) Thị nhân bách phản sanh ư tam thập tam thiên, vĩnh bất đọa ư ác đạo. Giả như thiên phước tận cố, hạ sanh nhân gian, do vi quốc vương, bất thất đại lợi.

          ()是人百返生於三十三天永不墮於惡道。假如天福盡故下生人間猶為國王不失大利。

          (Kinh: Người ấy trăm lần sanh trong ba mươi ba tầng trời, vĩnh viễn chẳng đọa trong ác đạo. Nếu như phước trời đă hết, sanh xuống nhân gian, vẫn là một vị quốc vương, chẳng đánh mất lợi ích to lớn).

 

          “Thị nhân” (người ấy) tức là người tạo tượng, chiêm lễ, sẽ sanh một trăm lượt trong ba mươi ba tầng trời, lại c̣n vĩnh viễn chẳng đọa vào ác đạo, do tạo tượng vốn là nghiệp sanh thiên.

          Kinh Tạo Tượng Công Đức nói: “Nhược nhân lâm chung, phát ngôn tạo tượng, năi chí như mạch cảnh, năng trừ tam thế bát thập ức kiếp sanh tử chi tội, hữu thập nhất công đức. Nhất, thế thế nhăn mục thanh khiết. Nhị, sanh xứ vô ác. Tam, thường sanh quư gia. Tứ, thân như tử ma kim sắc. Ngũ, phong nhiêu trân ngoạn. Lục, sanh hiền thiện gia. Thất, sanh đắc vi vương. Bát, tác Kim Luân Vương. Cửu, sanh Phạm Thiên. Thập, bất đọa ác đạo. Thập nhất, hậu sanh hoàn năng kính trọng Tam Bảo” (Nếu kẻ nào lâm chung, thốt lời tạo tượng, dẫu chỉ là tượng nhỏ như một hạt lúa ḿ, có thể trừ tội trong tám mươi ức kiếp sanh tử cả ba đời, có mười một công đức: Một, đời đời mắt thanh khiết. Hai, sanh vào chỗ không có điều ác. Ba, thường sanh trong nhà tôn quư. Bốn, thân có màu như chất vàng tía đă được giồi mài. Năm, những thứ đồ trân ngoạn dư dật. Sáu, sanh trong nhà hiền thiện. Bảy, sanh ra được làm vua. Tám, làm Kim Luân Vương. Chín, sanh vào Phạm Thiên. Mười, chẳng đọa ác đạo. Mười một, đời sau vẫn có thể kính trọng Tam Bảo). V́ thế, sau đó liền nói: “Giả như thiên phước” (nếu như phước trời).           Ngài Diệu Lạc (tổ Kinh Khê Trạm Nhiên)[15] nói: “[Thiện căn do tạo tượng Bồ Tát, chiêm ngưỡng, lễ bái] há có phải là thiện căn sanh trong nhân thiên của Dục Giới ư?” V́ thế, hậu hiền giảng kinh này, trọn chẳng thể chuẩn theo kinh Chánh Pháp Niệm Xứ để nói Đao Lợi Thiên là “tam thập tam thiên”, ắt phải dựa theo kinh Quán Đảnh Chú như tôi đă trích dẫn [trong những phần trước]. Đấy chính là điều xác định ngàn đời không sai vậy.

          “Bất thất đại lợi” (chẳng đánh mất lợi ích to lớn): Nói chung th́ tuy sanh làm vua trong loài người, vẫn chẳng đánh mất lợi ích to lớn do tạo tượng, chiêm ngưỡng, lễ bái. Nếu xét sâu xa ư ấy, ắt phải coi thành Phật là đại lợi! Như kinh đă dạy “như thị chư nhân đẳng, tiệm tiệm tích công đức, cụ túc đại bi tâm, giai dĩ thành Phật đạo” (những người như thế ấy, dần dần tích công đức, trọn đủ tâm đại bi, đều đă thành Phật đạo) chính là nói lên ư nghĩa này. V́ thế, ngài Diệu Lạc nói: “Kinh này (kinh Pháp Hoa) muốn gồm thâu những điều thiện nhỏ nhặt từ vô thỉ v́ chúng đều [là tư lương] để tiến hướng Bồ Đề. Nếu đă phát tâm, thuận theo những điều thiện mảy may đă có, không ǵ chẳng phải là duyên nhân [để thành Phật]”. Nay kinh này đă giống như kinh Pháp Hoa, phước lợi tự chẳng nghĩ bàn!

 

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.1.1.3. Yếm nữ cúng tượng phước (Chán nhàm thân nữ, được phước do cúng dường tượng Bồ Tát)

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.1.1.3.1. Yếm nữ thân cúng tượng chuyển báo (chán nhàm thân nữ, do cúng dường tượng mà chuyển báo)

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.1.1.3.1.1. Minh cúng tượng (nói về chuyện cúng dường tượng)

         

          (Kinh) Nhược hữu nữ nhân, yếm nữ nhân thân, tận tâm cúng dường Địa Tạng Bồ Tát họa tượng, cập thổ, thạch, giao, tất, đồng, thiết đẳng tượng.

          ()若有女人厭女人身盡心供養地藏菩薩畫像及土石膠漆銅鐵等像。

          (Kinh: Nếu có người nữ nhàm chán thân nữ, dốc ḷng cúng dường tượng vẽ và các tượng bằng đất, đá, keo, sơn, đồng, sắt v.v… của Địa Tạng Bồ Tát).

 

          Hai câu đầu là nói về ư khởi tâm cúng dường v́ chán nhàm thân nữ. [Điều này] giống như trong lời nguyện của Phật Dược Sư: “Nhược hữu nữ nhân vị nữ bách ác chi sở bức năo, cực sanh yếm ly, nguyện xả nữ thân” (nếu có nữ nhân bị trăm điều ác của thân nữ bức bách, khổ năo, hết sức chán nhàm, nguyện bỏ thân nữ). Bởi lẽ, thân nữ nhân do dâm nghiệp mà có, nương theo ái tâm mà sanh, là bẫy rập hăm người, là đồi g̣ tích tụ các thứ nhơ uế. Kinh Siêu Nhật Nguyệt nói [thân nữ] có năm điều chướng ngại:

          - Một là không được làm Phạm Thiên Vương; do thanh tịnh và cấu nhiễm bất đồng.

          - Hai là không được làm Đế Thích, do thiểu dục và đa dục sai khác.

          - Ba là không được làm ma vương, do cứng cỏi và mềm yếu sai khác.

          - Bốn là không được làm Chuyển Luân Vương, do nhân từ và ganh ghét khác biệt vời vợi.

          - Năm là không được làm thân Phật, do vạn đức và phiền năo khác biệt.

          Kinh Ngọc Da lại c̣n nói cặn kẽ mười điều ác nơi thân nữ:

          - Một là mới sanh ra, cha mẹ chẳng vui mừng.

          - Hai là tuy được chăm bẵm, nhưng không được coi trọng lắm.

          - Ba là tâm thường sợ hăi kẻ khác.

          - Bốn là cha mẹ lo lắng về chuyện cưới gả.

          - Năm là phải ĺa khỏi cha mẹ trong khi c̣n sống.

          - Sáu là sợ sự mừng, giận của chồng.

          - Bảy là mang thai, sanh nở rất gian nan.

          - Tám là ít được cha mẹ quan tâm giao phó những việc trọng đại.

          - Chín là bị chồng hạn chế.

          - Mười là khi già cả lại bị con cháu chê trách.

          V́ thế, người nữ có trí thường sanh ḷng chán nhàm [thân nữ].

          Từ chữ “tận tâm” trở đi là nói về cách cúng dường. Kinh Tô Tất Địa đă nói chi tiết về các cách cúng dường khác biệt. Đối với chuyện cúng dường [theo kinh đó], bèn vâng theo Phổ Hiền Tỳ Thủ Yết Ma để làm. [Pháp ấy] vốn trích từ pháp Hư Không Khố Tạng[16], nương vào Đại Viên Kính Trí và Thành Sở Tác Trí để thực hiện. Cần phải nghiền ngẫm hai chữ “tận tâm”. Những vật cúng như sẽ kể trong đoạn kế tiếp đều thuộc về Sự, là Tài Thí. Nếu chẳng ĺa tự tâm, dốc cạn tấc ḷng để thực hiện, th́ hết thảy các pháp, dẫu hướng theo phương diện Pháp hay theo phương diện Tài, đều chẳng thành vấn đề, bởi toàn thể Sự chính là Lư, Tài chính là Pháp vậy. Cách tạo tượng giống như trong phần trước.

 

          (Kinh) Như thị nhật nhật bất thoái, thường dĩ hoa, hương, ẩm thực, y phục, tằng thái, tràng phan, tiền, bảo vật đẳng cúng dường.

          ()如是日日不退常以華香飲食衣服繒綵幢旛寶物等供養。

          (Kinh: Hằng ngày chẳng thoái chuyển như thế, thường dùng hoa, hương, thức ăn, lọng lụa[17], tràng phan, tiền, các thứ vật báu v.v… để cúng dường).

         

          Hằng ngày đều như thế chẳng thoái chuyển, có thể nói là “tâm luôn kiên cố, niệm nào cũng siêng năng, chuyên ṛng”. Hoa, hương, thức ăn, y phục như đă giải thích trong phần trước. “Tằng thái” (繒綵) tức là loại lụa năm màu. Chữ Tằng () có hai âm đọc:

          - Một là Tăng, cùng âm với chữ Tăng (); có nghĩa như chữ Tăng () tức là sợi dây bằng tơ bện dùng buộc vào mũi tên để bắn le, nhạn, [khi bắn xong, sẽ dễ lôi con mồi về, không phải chạy ra tận nơi nhặt]. Cổ thi có câu: “Vị tất phùng tăng chước” (chưa chắc đă gặp phải tên bắn) là nói về chuyện này.

          - Hai là Tằng, âm giống như chữ T́nh (), có nghĩa là lụa. Dâng tặng cho thần th́ gọi là Tằng (), nay [chữ “” ở đây phải] đọc theo âm giống như chữ T́nh (tức là đọc thành Tằng).

          Tràng () trong tiếng Phạn là Thoát Xà (Dhvaja), Tư Tŕ Kư dịch là Tràng. Sách Lăng Nghiêm Kinh Huân Văn Kư dẫn sách Nhĩ Nhă cho rằng: “Xà () có nghĩa là Đài, nhưng nói là Thoát th́ có nghĩa là đất chất chứa [để làm nền đài] bị lở sụp”. Nay chẳng dùng nghĩa ấy, v́ đây là [phiên âm] tiếng Phạn, thế nhưng trong [Thích Dịch] Danh Nghĩa Tập [của ngài Pháp Vân] đă coi từ ngữ này liên quan với chùa, tháp, đàn, và tràng, cho nên ư nghĩa Đài cũng chẳng sai. Nhưng sách Thuyết Văn Giải Tự giảng: “Tràng thuộc loại cờ hiệu”. Sách Phụ Hành lại nói: “Phan là tiếng gọi chung của các loại cờ hiệu”. Nay do thứ để cúng dường trong Phật pháp có h́nh dạng giống như vậy, cho nên gọi là Phan (). Tức là Phan và Tràng cùng một loại; phan to th́ gọi là Tràng. Tràng có nghĩa là “ngăn che, chứa đựng”. Cắm chi chít trên mui xe h́nh dung sự che kín, tức là Tràng cũng tương tự như vật dùng để che phủ xe. V́ thế, đất Sở gọi nó là Trù (, màn hay rèm che), c̣n Quan Đông và Quan Tây th́ gọi là Tràng. Phàm trong cách tạo phan, đừng nên [thêu, vẽ] h́nh tượng Phật, Bồ Tát và danh hiệu của các Ngài. [Bởi lẽ], phan là vật để dâng cúng, dâng cúng cho đấng được cúng dường, sao lại dùng h́nh tượng và danh hiệu của các Ngài để dâng cúng? “Tiền, bảo vật” v.v… là tánh mạng của chúng sanh, là vật liền khúc ruột, khó quên được. Có thể xả tài vật coi như tánh mạng, trong tâm chẳng keo tiếc, th́ nội tâm ngưng dứt keo tham, sẽ đạt được vô lượng phước.

 

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.1.1.3.1.2. Chuyển báo quả (chuyển đổi quả báo)

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.1.1.3.1.2.1. Minh chuyển nữ thân (nói về chuyện chuyển thân nữ thành nam)

 

          (Kinh) Thị thiện nữ nhân, tận thử nhất báo nữ thân, bách thiên vạn kiếp, cánh bất sanh hữu nữ nhân thế giới, hà huống phục thọ!

          ()是善女人盡此一報女身百千萬劫更不生有女人世界。何況復受。

          (Kinh: Thiện nữ nhân ấy khi hết thân nữ trong đời này, sẽ trong trăm ngàn vạn kiếp trọn chẳng sanh trong thế giới có nữ nhân, huống hồ c̣n phải thọ thân nữ nữa ư).

 

          Chuyện chuyển báo khó khăn, cốt yếu là ḷng tinh thành. Nay đă dốc trọn tấm ḷng cúng dường, lại c̣n ngày ngày chẳng lui sụt, cho nên khi thọ xong quả báo trong đời này, từ đấy trở đi, trong trăm ngàn vạn kiếp, chẳng c̣n sanh vào thế giới có nữ nhân, tức là nói tới Tây Phương Cực Lạc, một mực chẳng có nữ nhân, huống hồ c̣n phải thọ thân nữ trong tam giới nữa ư?

 

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.1.1.3.1.2.2. Nguyện bất chuyển nữ ([trường hợp] người nữ đó chẳng mong chuyển thân nữ)

 

          (Kinh) Trừ phi từ nguyện lực cố, yếu thọ nữ thân, độ thoát chúng sanh.    ()除非慈願力故要受女身度脫眾生。

          (Kinh: Trừ phi do nguyện lực từ bi, cần thọ thân nữ để độ thoát chúng sanh).

 

          Như Ma Da phu nhân, do pháp môn Đại Huyễn Nguyện Trí, vĩnh viễn làm mẹ của một ngàn đức Phật. Đấy là dùng pháp môn thuận ái để độ chúng sanh. Lại như cô Bà Tu Mật Đa (Vasumitra) [trong hội Hoa Nghiêm] nói pháp môn Ly Dục Tế: “Hết thảy chúng sanh tùy theo từng loại hễ thấy ta, ta sẽ khiến cho họ đắc hết thảy tam-muội”. Đấy là dùng pháp môn nghịch ái để độ chúng sanh, đều là do sức thệ nguyện từ ái tam-muội mà thị hiện làm nữ nhân. “Trước là dùng dục để lôi kéo, sau đó khiến cho họ nhập Phật Trí” chính là ư nghĩa này!

 

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.1.1.3.1.2.3. Kết bất thọ nữ thân (tiểu kết về chuyện chẳng thọ thân nữ)

 

          (Kinh) Thừa tư cúng dường Địa Tạng lực cố, cập công đức lực, bách thiên vạn kiếp, bất thọ nữ thân.

          ()承斯供養地藏力故及功德力百千萬劫不受女身。

          (Kinh: Nương vào sức cúng dường Địa Tạng và sức công đức, trong trăm ngàn vạn kiếp chẳng thọ thân nữ).

 

          Cúng dường đức Địa Tạng chính là hành tinh tấn trong hiện thời. “Cập công đức lực” (và sức công đức) chính là do huân thập điều thiện mà phát khởi. Chủng tử và hiện hành huân tập lẫn nhau, công nghiệp hoàn thành, cho nên trong trăm ngàn vạn kiếp, vĩnh viễn chẳng thọ thân nữ nhân.

 

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.1.1.3.2. Yếm xú bệnh lễ tượng hoạch phước (chán thân xấu xí, bệnh tật, lễ tượng được phước)

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.1.1.3.2.1. Chiêm lễ (chiêm ngưỡng, lễ bái)

 

          (Kinh) Phục thứ Phổ Quảng! Nhược hữu nữ nhân, yếm thị xú lậu, đa tật bệnh giả, đản ư Địa Tạng tượng tiền, chí tâm chiêm lễ, thực khoảnh chi gian.

          ()復次普廣若有女人厭是醜陋多疾病者。但於地藏像前志心瞻禮食頃之間。

          (Kinh: Lại này Phổ Quảng! Nếu có người nữ chán ngán tấm thân hôi hám, xấu xí, lắm bệnh tật này, chỉ đối trước tượng Địa Tạng, chí tâm chiêm ngưỡng, lễ bái trong khoảng một bữa ăn).

 

          “Xú” () là hôi thối, dơ bẩn, Lậu () là xấu xí, thô kệch. Trong cơi này (Trung Hoa), vào thời Hoàng Đế th́ có Mô Mẫu[18], nước Tề có Vô Diêm Nữ, vợ của Lương Hồng là Mạnh Quang, đều là những cô gái xấu trong thiên hạ nhưng là những bậc hiền huệ. Theo kinh Nghiệp Báo Sai Biệt, do mười nghiệp mà chịu báo xấu xí:

          - Một là ưa giận dữ.

          - Hai là ưa ganh ghét, oán hận.

          - Ba là bịa chuyện, gạt gẫm người khác.

          - Bốn là năo loạn chúng sanh.

          - Năm là chẳng có ḷng kính yêu cha mẹ.

          - Sáu là chẳng sanh ḷng cung kính đối với hiền thánh.

          - Bảy là xâm phạm, chiếm đoạt vật dụng cần thiết trong cuộc sống, ruộng nương, và tài sản của bậc hiền thánh.

          - Tám là dập tắt đèn thắp sáng trong tháp miếu thờ Phật.

          - Chín là thấy kẻ xấu xí bèn hủy báng, chê bai, khinh miệt.

          - Mười là quen hành các thói ác.

          Cũng do mười nghiệp mà mắc báo ứng lắm bệnh:

          - Một là thích đánh đập hết thảy chúng sanh.

          - Hai là xúi người khác đánh đập.

          - Ba là khen ngợi cách đánh.

          - Bốn là thấy [người khác] đánh đập bèn vui vẻ.

          - Năm là năo loạn cha mẹ.

          - Sáu là năo loạn hiền thánh.

          - Bảy là thấy kẻ oán khổ sở v́ bệnh tật, tâm hết sức hoan hỷ.

          - Tám là thấy kẻ oán khỏi bệnh, sanh tâm bực bội.

          - Chín là thấy kẻ oán bị bệnh, chẳng cho họ thuốc trị đúng bệnh.

          - Mười là đồ ăn cũ chưa tiêu hóa hết, lại ăn thêm.

          Do hai mươi loại nghiệp ấy mà cảm thân nữ nhân xấu xí, bệnh tật. Tướng mạo xấu xí, bị chồng ghét bỏ, chuốc lấy tiếng gièm chê của mọi người, thân lắm bệnh tật, đến nỗi chính ḿnh sầu khổ, chuốc phải t́nh cảnh quyến thuộc lấn hiếp. Ba điều ác cùng tụ tập, suốt một đời lắm nỗi ưu sầu, há chẳng ôm ḷng chán bỏ từ lâu ư? [Đây là nói về] căn cơ có thể cảm và nguyên do gây tạo nên t́nh cảnh ấy, tiếp theo là nói về chuyện tu nhân. “Thực khoảnh” (食頃) là thời gian một bữa ăn. Dùng ít để hiển thị nhiều, dùng ngắn để h́nh dung dài vậy!

 

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.1.1.3.2.2. Chuyển báo (chuyển đổi quả báo)

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.1.1.3.2.2.1. Tướng mạo viên măn (tướng mạo viên măn)

         

          (Kinh) Thị nhân thiên vạn kiếp trung, sở thọ sanh thân, tướng mạo viên măn.   

          ()是人千萬劫中所受生身相貌圓滿。

          (Kinh: Người ấy trong ngàn vạn kiếp, nhận lănh tấm thân tướng mạo viên măn)

         

          Điều này hiển lộ công năng chẳng thể nghĩ bàn của việc tạm thời chiêm ngưỡng, lễ bái. “Viên” () là chẳng có tướng xấu ác méo mó, vẹo vọ. “Măn” (滿) là không có tướng xấu xí, cong quẹo. Đă đạt được tướng mạo viên măn, thân thể tự nhiên chẳng có bệnh tật.

 

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.1.1.3.2.2.2. Quư tánh thọ sanh (thọ sanh trong gịng họ cao quư)

 

          (Kinh) Thị xú lậu nữ nhân, như bất yếm nữ thân, tức bách thiên vạn ức sanh trung, thường vi vương nữ, năi cập vương phi, tể phụ, đại tánh, đại trưởng giả nữ, đoan chánh thọ sanh, chư tướng viên măn.

          ()是醜陋女人如不厭女身即百千萬億生中常為王女乃及王妃宰輔大姓大長者女。端正受生諸相圓滿。

          (Kinh: Người nữ hôi hám, xấu xí ấy nếu chẳng chán thân nữ, sẽ trong trăm ngàn vạn đời thường làm vương nữ, hoặc vương phi, con gái của tể phụ, thế gia vọng tộc, hay con gái của đại trưởng giả, thọ sanh đoan chánh, các tướng viên măn).

 

          Chẳng chán thân nữ do chưa quên t́nh ái; nhưng công năng của chiêm ngưỡng, lễ bái, chẳng sai sót mảy may! V́ thế, trong vạn ức đời, thường làm con gái vương gia, như cô Thắng Man (Śrīmālā) con gái vua Ba Tư Nặc (Prasenajit), hoặc Thuật Đạt (Asuddharta) [con gái của] A Xà Thế (Ajātaśatru).

          “Vương phi”: Phi () là “hợp”, quư hiển trong hàng phi tần ngự dụng, [địa vị] chỉ thua Hoàng Hậu. Lại nữa, trong hậu cung của thiên tử, dẫu là vợ cả hay vợ lẽ, đều gọi là Phi; như các bà Mạt Lợi (Mallikā), Vi Đề Hy (Vaidehī) chẳng hạn. Tể phụ, thế gia vọng tộc chính là tay chân của thiên tử, hoặc bậc nguyên huân, a hành[19]. Hoặc sanh trong thế gia vọng tộc gịng Sát-đế-lợi, hoặc sanh làm con gái của trưởng giả thuộc thế gia vọng tộc trong giai cấp Bà-la-môn, như cô Tô Mạn (Sumangala) con gái ông Tu Đạt Đa (Sudatta), hoặc cô Nguyệt Thượng (Candrottarā) con ngài Duy Ma Cật (Vimalakīrti).

          “Đoan chánh”: Tiếng Phạn là A Ba La Đề Mục Già (Apratimukha), phương này dịch là Đoan Chánh (端正). Biệt Hành Sớ viết: “Nữ nhân đoan chánh là khởi đầu của bảy đức”. Nhưng đoan chánh mà thiếu phước tướng th́ hoặc là sớm mồ côi, hay sớm ở góa, tài lộc chẳng bền! Nay nói rơ diện mạo và tướng phù hợp, càng hiển lộ đức của người ấy. Đoan chánh ắt được chồng sủng ái, cũng như được tài lộc, kính trọng. Nếu yêu thương kèm theo khinh mạn, sao có thể gọi là đức? Yêu thương, kính trọng, cho nên gọi là “tướng”. Nay đă đoan chánh viên măn, tướng càng mầu nhiệm trọn khắp vậy!

 

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.1.1.3.2.3. Kết thành (tiểu kết phần thành tựu này)      

 

          (Kinh) Do chí tâm cố, chiêm lễ Địa Tạng Bồ Tát, hoạch phước như thị.     ()由志心故瞻禮地藏菩薩獲福如是。

          (Kinh: Do chí tâm kiên cố, chiêm ngưỡng, lễ bái Địa Tạng Bồ Tát bèn đạt được phước như thế).

 

          Hai chữ “chí tâm” nghĩa sâu, ư trọng, xuyên suốt phần trước lẫn phần sau, chớ nên xem nhẹ. Phàm một người chuyển đổi quả báo, đúng là chuyện chẳng dễ dàng! Ví như một gă nông dân bỗng đến trước ṭa vua, như kẻ sống trong nhà xí chợt lên cung trời. Phước đột ngột [như sấm nổ] giữa đất bằng chẳng thể nào suy lường được! Nay đạt được phước, đúng là do chí tâm. “Chí” () là tâm đạt tới. Người nữ xấu xí ấy dùng chiêm ngưỡng, lễ bái để cảm, ngài Địa Tạng dùng từ lực để ứng, đều là tâm. Nếu đối với mỗi chuyện đều quen tánh so đo chẳng quên th́ Năng lẫn Sở rạch ṛi, phàm thánh khác nẻo, làm sao có thể cảm ứng đạo giao, chuyển báo, đạt phước cho nổi? Chỉ có trong lúc chiêm ngưỡng, lễ bái, hiểu rơ Năng lẫn Sở đều Không, cho nên trong khi cảm ứng, sẽ đạt đến Giả và Trung chẳng thể bàn, cho nên người đàn bà xấu xí chẳng hai, chẳng khác đức Địa Tạng, hoàn toàn do công của chí tâm. V́ thế, kinh Tăng Nhất A Hàm nói: “Nhược dục lễ Phật giả, đương lai cập quá khứ, đương quán không, vô pháp, thị danh lễ Phật nghĩa” (Nếu kẻ muốn lễ Phật th́ hăy quán tương lai và quá khứ đều là không, chẳng có pháp. Đó là ư nghĩa việc lễ Phật). Chớ nên không biết bảy loại lễ[20] của Lặc Na Tam Tạng!

 

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.1.1.4. Kỹ nhạc, tán cúng phước (phước do dùng âm nhạc để tán thán, cúng dường)

 

          (Kinh) Phục thứ Phổ Quảng! Nhược hữu thiện nam tử, thiện nữ nhân, năng đối Bồ Tát tượng tiền, tác chư kỹ nhạc, cập ca vịnh, tán thán, hương, hoa cúng dường, năi chí khuyến ư nhất nhân, đa nhân.

          ()復次普廣若有善男子善女人能對菩薩像前作諸伎樂及歌詠讚歎香花供養乃至勸於一人多人。

          (Kinh: Lại này Phổ Quảng! Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân, có thể đối trước tượng Bồ Tát, tấu các kỹ nhạc, và ca, vịnh, dùng hương, hoa cúng dường, cho đến khuyên một người hay nhiều người).

 

          Đoạn kinh văn này chia thành hai tiểu đoạn:

          - Đoạn đầu nói về căn cơ có thể cúng dường.

          - Từ chữ “như thị” (như thế) trở đi, [nói về] phước đạt được.

          “Năng” (người có thể cúng dường) là người tin tưởng, tốt lành, thật sự thực hiện. Ḷng tin chẳng chân thật, sẽ chẳng thể làm được! Sách Thuyết Văn Giải Tự giảng chữ Kỹ () nếu do Nữ () và Chi () ghép lại [tức chữ Kỹ ()] th́ có nghĩa là “phụ nữ làm nhạc công sử dụng những nhạc khí nhỏ”. Từ Nhân () [và Chi () ghép thành Kỹ ()] th́ có nghĩa là “cho”. Nhạc là chuyện trọng yếu của bậc thiên tử, có thể quan sát, khảo cứu phong tục [để chế định lễ nhạc tương ứng], khiến cho dân chúng gột sạch những thứ xấu xa, tà vạy. V́ thế, lễ nhạc chẳng thể rời thân dẫu chỉ khoảnh khắc! Như Lễ Kư có nói: “Quỳ thỉ chế nhạc dĩ thưởng chư hầu. Tự Hoàng Đế hàm tŕ dĩ hạ, đại chế ư nhạc” (Quỳ (tên nhạc quan của vua Thuấn) bắt đầu chế nhạc để thiên tử thưởng cho chư hầu. Từ khúc nhạc Hàm Tŕ[21] của Hoàng Đế trở đi, các đời đều chế nhạc). Bất quá, đấy là dựa theo cơi này mà nói như vậy đó thôi!

          “Ca vịnh”: Sách Thượng Thư viết: “Thi ngôn chí, ca vịnh ngôn” (thơ nhằm diễn tả chí, ca hát để lời lẽ trong thơ được lan truyền)[22]. Trong phần lời Tựa cho kinh Thi đă viết: “T́nh dấy động bên trong, h́nh thành lời lẽ. Do ngôn từ chẳng đủ để diễn tả, bèn than thở. Do than thở vẫn chẳng đủ, bèn ca vịnh”. “Ca” () là âm thanh của nhạc, trực tiếp diễn tả đức ấy. Theo Sơn Hải Kinh, tám đứa con của Đế Tuấn[23] [là những người] khởi đầu ca hát. Nếu nói theo giáo của chúng ta (đạo Phật) th́ là Phạm Bái. Bái () của phương Tây giống như phương Đông có Tán. “Tán” () là theo lời văn mà kết thành chương khúc; c̣n Bái là dùng những bài kệ ngắn để ca tụng. Hai chuyện này tuy tên gọi khác nhau, nhưng ư nghĩa thật sự đồng nhất. Nay đă tấu nhạc ngũ thanh, bát âm[24], cùng ngân nga ca vịnh, tán thán, lại c̣n bày hương, hoa, các vật cúng dường. Không chỉ là tự ḿnh tin tưởng thực hiện, mà lại c̣n khuyên khắp những người khác làm theo, hoặc một người hay nhiều người, tùy duyên chuyển hóa.

 

          (Kinh) Như thị đẳng bối, hiện tại thế trung, cập vị lai thế, thường đắc bách thiên quỷ thần, nhật dạ vệ hộ, bất linh ác sự triếp văn kỳ nhĩ, hà huống thân thọ chư hoạnh.

          ()如是等輩現在世中及未來世常得百千鬼神日夜衛護。不令惡事輒聞其耳何況親受諸橫。

          (Kinh: Những người như thế, trong đời hiện tại và đời mai sau, thường được trăm ngàn quỷ thần, ngày đêm bảo vệ, chẳng để chuyện ác đột ngột lọt vào tai họ, huống hồ là đích thân hứng chịu những chuyện ngang trái ư?)

 

          Người như thế đáng nên được phước. V́ thế nói “như thị đẳng bối” (hạng người như thế). Nhưng tấu nhạc cúng dường tượng, cớ sao lại được quỷ thần bảo vệ? Lễ Kư viết: “Lễ nhạc chi hành hồ Âm Dương, thông hồ quỷ thần” (Lễ nhạc vận chuyển Âm, Dương, cảm thông quỷ thần). Sách Hán Thư chép: “Nhạc là thứ thánh nhân dùng để cảm trời đất, thông quỷ thần”; huống chi Càn Thát Bà và Khẩn Na La đều là nhạc thần của thiên đế. Nay đă dùng âm nhạc để ca vịnh đức Địa Tạng, lẽ nào chẳng cảm Đế Thích sai Càn Thát Bà và Khẩn Na La bảo vệ ư?

          Nhưng “chuyện ác chẳng nghe lọt vào tai” lại do đâu mà đạt được như thế? Thưa: Chẳng nghe sách Lễ Kư đă nói đó ư? “Phù nhạc, thanh minh tượng thiên, quảng đại tượng địa, chung thỉ tượng tứ thời, châu toàn tượng phong vũ” (Nhạc trong sáng giống như trời, rộng lớn giống như đất, từ đầu đến cuối giống như bốn mùa, xoay chuyển trọn khắp giống như gió, mưa). Nay đă tấu nhạc cúng dường tượng, tự nhiên sẽ cảm vời khí tượng trong sáng của trời đất, bốn mùa điều ḥa, mưa gió đúng thời, làm sao có chuyện ác bỗng dưng nghe lọt vào tai cho được? V́ thế nói Nhạc có nghĩa là Lạc (vui). Quân tử vui do thấu đạt đạo, tiểu nhân vui do đạt được điều ham muốn. Huống chi nay đạt được phước, thật sự là do tín tâm mà có, lẽ nào c̣n đích thân hứng chịu các thứ ngang trái ư? Nếu dựa theo kinh Pháp Hoa nói: Dùng kỹ nhạc để ca tụng đức, mở ra nghiệp nhân thiên, tự nhiên đáng nên sớm thành Phật đạo!

 

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.1.2. Cơ hủy hoạch báo (do chê bai, hủy báng mà mắc phải tội báo)

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.1.2.1. Chánh thị (chỉ dạy)

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.1.2.1.1. Thị cơ hủy tướng (dạy về tướng trạng gièm chê, hủy báng)

 

          (Kinh) Phục thứ Phổ Quảng! Vị lai thế trung, nhược hữu ác nhân, cập ác thần, ác quỷ, kiến hữu thiện nam tử, thiện nữ nhân, quy kính, cúng dường, tán thán, chiêm lễ Địa Tạng Bồ Tát h́nh tượng.

          ()復次普廣未來世中若有惡人及惡神惡鬼見有善男子善女人歸敬供養讚歎瞻禮地藏菩薩形像。

          (Kinh: Lại này Phổ Quảng! Trong đời vị lai, nếu có người ác, và ác thần, ác quỷ, thấy có thiện nam tử, thiện nữ nhân, quy hướng, cung kính, cúng dường, tán thán, chiêm ngưỡng, lễ bái h́nh tượng Địa Tạng Bồ Tát).

 

          Trước hết, nêu ra những thứ gièm chê, hủy báng, kế đó là nói đến tướng trạng gièm chê, hủy báng. Chữ Cưu Na La (Kunāla) trong tiếng Phạn, được cơi này dịch là “ác nhân” (kẻ ác), c̣n dịch là “bất hảo nhân”. Ác thần, lớn là nói đến Ba Ty Dạ (Pāpīyas)[25], dịch sát nghĩa là Ác, nhỏ th́ là những kẻ ác trong núi to, sông cái, núi nhỏ, sông con. Ác quỷ th́ loại lớn là nói đến những loài Cưu Bàn Trà (Kumbhāṇḍa, Yếm Mị Quỷ, Đông Qua Quỷ) v.v… Nhỏ th́ tức là những loài nương gá vào cỏ cây, ra oai, giáng phước. Ác có ba loại: Một là ác, hai là đại ác, ba là ác trung ác (kẻ ác nhất trong những kẻ ác). Ba loại ấy (ác nhân, ác thần, ác quỷ) đều có ba loại ác.

          Từ chữ “kiến hữu” (thấy có) trở đi, nói về nguyên do gièm báng. Đức Phật dạy: “Thanh trược dị lưu, minh ngu dị thú, trung nịnh tương thù, tà thường tật chánh. Cố trước dục chi nhân, bất hiếu ngă vô dục chi hạnh. Ư thị, ác loại toại sanh tật tâm. Sở dĩ tật chi giả, ác nhân, khủng dĩ bỉ thiện, h́nh ngă chi ác dă. Ác thần, khủng kỳ xuất giới, thất ngă chi quyến thuộc dă. Ác quỷ, khủng kỳ trai giới, thất ngă chi huyết nhục dă. Hoài tư tuy dị, vi ác thị đồng” (Trong đục khác gịng, sáng suốt, ngu si khác đường, trung nịnh khác biệt, cong vạy thường ghen ghét điều chánh. V́ thế, kẻ đắm chấp dục vọng chẳng ưa hạnh vô dục của ta. Do vậy, các loài ác bèn sanh tâm ganh ghét. Sở dĩ ganh ghét là v́ kẻ ác sợ người khác tốt lành sẽ bộc lộ điều ác của hắn. Ác thần sợ [người tu hành] sẽ thoát khỏi tam giới, khiến quyến thuộc của hắn bị hao hụt. Ác quỷ sợ [người tu hành vâng giữ] trai giới, sẽ chẳng được cúng tế máu thịt. Mỗi loài ác tuy ôm ấp niềm riêng khác nhau, nhưng đều làm ác giống như nhau).

          Tăng Tử nói: “Nhân chi hiếu thiện, phước tuy vị chí, khứ họa viễn hỹ. Nhân chi vi ác, hung tuy vị chí, khứ phước cận hỹ” (Người ưa điều lành, tuy phước chưa đưa tới, đă cách xa họa. Kẻ làm ác tuy điều hung hiểm chưa xảy tới, nhưng đă mất phước rất gần). Sách Biện Ma viết: “Thấy người nuôi dưỡng điều thiện như mưa, sương móc thấm đượm cây cỏ; gặp phải điều ác sẽ trừ sạch như chim ưng, chim ó đuổi chim sẻ”. Sao mọi người chẳng nỗ lực tu thiện, mà cam tâm làm người ác, ác thần, ác quỷ vậy thay?

 

          (Kinh) Hoặc vọng sanh cơ hủy, báng vô công đức, cập lợi ích sự, hoặc lộ xỉ tiếu, hoặc diện bối phi, hoặc khuyến nhân cộng phi, hoặc nhất nhân phi, hoặc đa nhân phi, năi chí nhất niệm sanh cơ hủy giả.

          ()或妄生譏毀謗無功德及利益事。或露齒笑或面背非或勸人共非或一人非或多人非乃至一念生譏毀者。

          (Kinh: Hoặc lầm lạc sanh ḷng chê gièm, hủy báng, báng bổ không có công đức và chuyện lợi ích, hoặc nhe răng cười, hoặc chê sau lưng, hoặc khuyên người khác cùng chê, hoặc một người chê, hoặc nhiều người chê, cho đến một niệm sanh ḷng chê bai, hủy báng).

 

          “Cơ” () là nói trào phúng, chê bai. “Hủy” () là chuyện báng bổ, phá hoại. “Cơ” là sanh tâm đố kỵ, ghen ghét. “Hủy” là khởi ư niệm tham lam, sân hận. V́ thế biết tâm chính là cội nguồn dấy lên điều ác, miệng là cái gốc chuốc họa. Toan tính báng bổ thánh hiền, chèn ép oan uổng người lương thiện; hư vọng bịa chuyện, vô duyên vô cớ mặc t́nh phun độc. Thoạt đầu là chê bai, khích bác nhẹ nhàng, về sau bèn vu hăm độc địa, tự làm kẻ Nhất Xiển Đề, bài bác không có nhân quả. Họ tuyên bố: “Những kẻ ấy chỉ trộm cái danh hiền thiện suông, chứ quy y, cung kính, tán thán, lễ bái [Địa Tạng Bồ Tát] thật ra chẳng có công đức! Phí uổng tiền tài, há có lợi ích ǵ đâu!” Họ đâu có biết thánh tượng bằng đất nặn, gỗ tạc, biểu thị những pháp sâu xa! Kính cẩn, chân thành, ân cần lễ bái, được phước vô biên. Tâm khinh thường, hủy báng, chuốc tội bao kiếp, ngu si, vô tri, trở ngại, thoái thất thiện căn. Hoặc nhe răng cười khinh bỉ, hoặc trước mặt bảo là đúng, sau lưng chê sai be bét! Chính ḿnh chê bai, lại c̣n khuyên kẻ khác cùng đả phá. Hoặc khuyên được một người, hoặc lại khuyên nhiều kẻ cùng nhau chê trách. Đấy là nói tới những kẻ lắm điều hủy báng, ghét bỏ.

          “Dẫu chỉ một niệm” là nói những kẻ hủy báng, ghét bỏ đôi chút. Họ đâu có biết các tội đều khởi đầu từ đấy! Ví như gịng sông cuồn cuộn khởi nguồn từ đầu nguồn nhỏ như miệng ṿ. Cây phủ rợp trời, nẩy lá từ cái mầm bé tẹo! Môi, miệng là chiếc cung, tâm suy nghĩ như dây cung, âm thanh như mũi tên, một niệm như lẫy cung. Buông suông [lời phỉ báng] trong đêm dài, chỉ nhuốm bẩn thân, miệng! Đoái nghĩ quả báo về sau, há chẳng cẩn thận ư?

 

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.1.2.1.2. Hiển cơ hủy báo (nêu rơ quả báo do gièm chê, hủy báng)

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.1.2.1.2.1. Trực đọa A Tỳ (đọa thẳng vào A Tỳ) 

 

          (Kinh) Như thị chi nhân, Hiền Kiếp thiên Phật diệt độ, cơ hủy chi báo, thượng tại A Tỳ địa ngục, thọ cực trọng tội.

          ()如是之人賢劫千佛滅度譏毀之報尚在阿鼻地獄受極重罪。

          (Kinh: Người như thế khi một ngàn đức Phật trong Hiền kiếp diệt độ cả rồi, do quả báo của tội chê gièm, hủy báng, vẫn c̣n thọ tội cực nặng trong địa ngục A Tỳ).

 

          Bộp chộp, ương bướng thành tánh, điên đảo, khinh bạc quen thói, chẳng biết Phật đạo chánh trực, chân thật, rộng sâu, lại phun ra những lời lẽ khinh bạc, thiển cận của thế gian, toan dùng cái tâm đố kỵ để hủy báng đạo căn. Hạng người như thế giống như chim găy cánh, chẳng thể bay lượn. Hăy nên biết hạng người ấy trong đời vị lai, vĩnh viễn chẳng thể đạt tới chỗ tốt lành trong chốn nhân thiên.

          Kiếp Bá (Kalpa) trong tiếng Phạn, dịch sang tiếng Hán là Phân Biệt Thời Tiết. Bạt Tha (Bhadra) dịch sang tiếng Hán là Hiền. Do có nhiều hiền nhân xuất thế, nên gọi là Hiền Kiếp. Nay đang là Hiền Kiếp, có tất cả một ngàn vị Phật xuất thế. Nay đức Phật Thích Ca mới vị Phật thứ tư, hăy c̣n có chín trăm chín mươi sáu vị Phật [chưa xuất thế]. Mỗi đức Phật xuất thế rồi diệt độ, có thể nói là năm tháng lâu xa. Nay nói là “thiên Phật diệt độ dĩ” (một ngàn đức Phật đă diệt độ cả rồi), mà do quả báo chê gièm, hủy báng, [tội nhân] vẫn c̣n trong đại địa ngục A Tỳ, chịu tội cực nặng, trọn chẳng có cùng tận! Kinh Hưng Khởi Hạnh dạy: “Thế nhân sở tác hạnh, hoặc tác thiện ác sự. Thử hạnh hoàn quy thân, chung bất hủ bại vong” (Những hành vi của người đời, hoặc làm chuyện thiện ác, hành vi ấy sẽ trở về chính thân họ, trọn chẳng hư nát, mất đi). Do kẻ báng pháp tội nghiệp cực đại nên đọa vào ba ác đạo, khó thể xuất ly, chớ nên chẳng cẩn thận!

 

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.1.2.1.2.2. Chuyển sanh ác đạo ([quả báo trong địa ngục đă hết], chuyển sanh vào đường ác)

 

          (Kinh) Quá thị kiếp dĩ, phương thọ ngạ quỷ. Hựu kinh thiên kiếp, phục thọ súc sanh. Hựu kinh thiên kiếp, phương đắc nhân thân.

          ()過是劫已方受餓鬼。又經千劫復受畜生。又經千劫方得人身。

          (Kinh: Qua khỏi số kiếp ấy rồi mới thọ thân ngạ quỷ. Lại qua một ngàn kiếp lại làm thân súc sanh. Lại qua một ngàn kiếp mới được làm thân người).

 

          Trải bao kiếp trầm luân, vĩnh viễn đánh mất con đường sanh thiên, theo duyên mà thọ báo, trọn chẳng có lúc thoát khổ! Do báng bổ là “chẳng có pháp vị ǵ”, cảm vời quả báo làm ngạ quỷ đói khát, chẳng biết chánh đạo; [sau đó] thọ thân súc sanh, xương sống nằm ngang. Chữ Xà Lê Đa (Preta) trong tiếng Phạn, dịch là Ngạ Quỷ, đường này hiện diện trọn khắp trong các đường khác, [ngoại trừ thiên đạo]. Do tâm ư siểm nịnh, dối trá, tạo tác hạ phẩm Ngũ Nghịch, Thập Ác, cảm thân trong đường này. Chữ Để Lật Xa (Tiryagyoni) trong tiếng Phạn, dịch sang tiếng Hán là Súc Sanh, đường này cũng trọn khắp các chốn. Do ngu si, tham dục, tạo tác trung phẩm Ngũ Nghịch, Thập Ác mà cảm thân trong đường này. Trong hai đường ấy, trải qua kiếp số dài lâu mới được làm người. [Kinh văn] dùng chữ Phương () [ở đây] và chữ Túng () trong câu sau, tức là từ ngữ diễn tả ư nghĩa “cũng chẳng nhất định!”

 

          (Kinh) Túng thọ nhân thân, bần cùng, hạ tiện, chư căn bất cụ, đa bị ác nghiệp, lai kết kỳ tâm, bất cửu chi gian, phục đọa ác đạo.

          ()縱受人身貧窮下賤諸根不具。多被惡業來結其心。不久之間復墮惡道。

          (Kinh: Dẫu được làm người, nghèo cùng, hèn hạ, các căn chẳng đủ, có lắm ác nghiệp vướng mắc trong tâm, chẳng bao lâu sau, lại đọa vào đường ác).

 

          Dẫu được làm thân người, dư nghiệp vẫn c̣n chưa hết! Do xưa kia đoạn diệt pháp tài, nay cảm quả báo bần cùng. Do xưa kia, hủy báng kẻ kính trọng tôn dung [của Bồ Tát], nay chuốc lấy thân hạ tiện, lại c̣n kèm thêm các căn tàn khuyết, đến nỗi cửu kết[26] ràng buộc cái tâm. Từ chỗ tối vào chỗ tối, từ khổ đến khổ. Trong luận Đại Thừa, Kiên Ư Bồ Tát nói: “Phỉ báng pháp Đại Thừa, chắc chắn đọa ác đạo. Thiêu đốt thật đau khổ, là do tội của nghiệp báo. Nếu từ địa ngục thoát ra, lại chịu ác báo khác. Các căn thường khuyết thiếu, thô kệch, vĩnh viễn chẳng nghe tiếng pháp. Dẫu được nghe pháp th́ lại sanh ḷng báng pháp. Do nhân duyên báng pháp, lại đọa vào địa ngục”. Ôi! Chẳng đáng nên răn dè ư?

 

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.1.2.2. Kết huống (kết lại bằng cách nói “huống hồ”)

 

          (Kinh) Thị cố Phổ Quảng! Cơ hủy tha nhân cúng dường, thượng hoạch thử báo, hà huống biệt sanh ác kiến hủy diệt.

          ()是故普廣譏毀他人供養尚獲此報何況別生惡見毀滅。

          (Kinh: V́ vậy, Phổ Quảng! Gièm chê, hủy báng người khác cúng dường c̣n mắc phải quả báo ấy, huống hồ lại c̣n sanh ác kiến hủy diệt khác).

 

          Hai chữ “thị cố” (v́ vậy) thừa tiếp chặt chẽ ư “vĩnh đọa A Tỳ, di kiếp kinh sanh nhi huống xuất” (vĩnh viễn đọa vào A Tỳ, trải bao kiếp nhiều đời, may ra mới thoát khỏi). Thiện nhân cúng dường, lũ ác gièm chê, hủy báng, c̣n mắc hại bao kiếp! Huống hồ kẻ sanh ác kiến khác, như Di Lê Xa (Mleccha)[27] hủy diệt Phật pháp, tội ấy c̣n quá hơn nữa! V́ thế, kinh Bảo Vũ nói: “Nhược phỉ báng giả, thị danh ngu nhân, đọa ư ác xứ, thọ chư khổ năo. Hựu vị nhất thiết thế gian thiên, nhân, A-tố-lạc đẳng chi sở khinh tiện” (Nếu là kẻ phỉ báng th́ gọi là người ngu, đọa vào chỗ ác, chịu các khổ năo. Lại c̣n bị hết thảy trời, người, A Tu La v.v… trong thế gian khinh rẻ). V́ thế biết cái tội phỉ báng đúng là đứng đầu các tội!

 

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.2. Biệt thị cửu bệnh đẳng ích (riêng dạy về lợi ích như người bệnh lâu năm…)

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.2.1. Cửu bệnh ác tướng (tướng ác của bệnh lâu năm)

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.2.1.1. Thị bệnh trung ác tướng (chỉ bày tướng ác của bệnh tật)

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.2.1.1.1. Thị tướng (chỉ bày tướng trạng bệnh tật)

 

          (Kinh) Phục thứ Phổ Quảng! Nhược vị lai thế, hữu nam tử, nữ nhân, cửu xử sàng chẩm, cầu sanh, cầu tử, liễu bất khả đắc. Hoặc dạ mộng ác quỷ, năi cập gia thân, hoặc du hiểm đạo, hoặc đa yểm mị, cộng quỷ thần du, nhật nguyệt tuế thâm, chuyển phục uông sái. Miên trung khiếu khổ, thảm thê bất lạc giả.

          ()復次普廣若未來世有男子女人久處牀枕求生求死了不可得。或夜夢惡鬼乃及家親。或遊險道或多魘寐共鬼神遊。日月歲深轉復尪瘵。眠中叫苦慘悽不樂者。

          (Kinh: Lại này Phổ Quảng! Nếu trong đời vị lai, có người nam, kẻ nữ, nằm trên giường bệnh lâu ngày, mong sống, hoặc mong chết, trọn chẳng thể được! Hoặc đêm mộng thấy ác quỷ, cho đến người nhà, hoặc đi trong đường hiểm đạo, hoặc thường bị bóng đè, cùng đi với quỷ thần, lâu năm chầy tháng, chuyển thành gầy ṃn, bệnh lao. Kêu khổ trong khi ngủ, thê thảm, chẳng vui).

 

          Phật Thuyết Y Kinh chép: “Nhân thân trung bổn hữu tứ bệnh, nhất địa, nhị thủy, tam hỏa, tứ phong” (Trong thân con người vốn có bốn bệnh, một là đất, hai là nuớc, ba là lửa, bốn là gió). Đại Trí Độ Luận nói: “Tứ Đại làm thân, chúng thường xâm hại lẫn nhau. Trong mỗi đại, có một trăm lẻ một chứng bệnh dấy lên. Bệnh hàn có hai trăm lẻ hai thứ, do nước và gió dấy lên. Bệnh nhiệt có hai trăm lẻ hai loại, do đất và lửa dấy lên”. Ấy là v́ Tứ Đại khó điều ḥa, lục phủ[28] càng khó ḥa hợp. Do có báo thân, bỗng mắc phải bệnh tật lâu ngày. Nay [bệnh t́nh] lâu năm chầy tháng, nằm bẹp trên giường, chiếu, chẳng thể ngồi dậy được. Đấy chính là dư ương do giết chóc, đến nỗi khổ năo v́ bệnh tật bức bách lâu ngày. Muốn sống mà lâm vào t́nh thế chẳng sống nổi, mong chết mà lâm vào t́nh thế chẳng chết được!

          “Mộng thấy ác quỷ” v.v… do bệnh tật bức bách cái tâm, tinh thần rối loạn, đêm gặp nhiều ác mộng, kinh hoảng càng nặng hơn. Luận Duy Thức nói bốn loại mộng: Một là tập khí vô minh, hai là điềm báo trước thiện ác, ba là [một hay nhiều món trong] Tứ Đại tăng nhiều, bốn là những điều đă hay biết cũ nay diễn lại trong tâm. Nay [mộng thấy] đi cùng ác quỷ, chính là điềm báo trước của ác tướng; và mộng thấy người nhà, chính là những điều đă hay biết cũ, nay diễn lại trong tâm. “Đi trong đường hiểm” tức là một hay nhiều món trong Tứ Đại tăng mạnh. “Đi cùng quỷ thần” chính là tập khí vô minh.

          Chữ Ô Tô Mạn [trong tiếng Phạn], cơi này dịch là Yểm (bóng đè), tức là điềm chẳng cát tường [mộng thấy] trong khi ngủ, ngầm phù hợp với cái tâm [của người bệnh]. Luận Hành[29] nói: “Nằm thiêm thiếp mà chẳng ngủ được, nên gọi là yểm mị”. Nằm thiêm thiếp lâu ngày chẳng tỉnh, [mơ thấy] đi cùng quỷ thần, triền miên lâu năm, h́nh hài suy kém. Uông () là yếu đuối, tức là bệnh gầy ṃn. Sái () là lao sái (lao phổi), thuộc loại ngũ lao thất thương[30] v.v… Trong giấc ngủ kêu khổ v.v… do thân là thứ gây khổ, các Ấm là b́nh gốm mới nặn c̣n chưa nung, Tứ Đại rỗng tuếch, chống trái lẫn nhau. Mang thân trong cơi người, gặp phải lúc uế trược, nhận lănh tấm thân có thể chất hư ngụy, ở trong cảnh kinh hăi. Vô lượng quỷ thần trong chốn u minh, cùng với người nhà, quyến thuộc, nương gá nhà cửa, nương gá miếu mạo, nương gá núi, g̣, hễ có linh thức thảy đều có ảnh hưởng [tới bệnh nhân], khiến cho [bệnh nhân] tâm thần mê muội, thần thức mịt mờ, đến nỗi trong khi mơ màng, gặp nhiều nỗi kinh hoảng. V́ thế, ngủ không yên giấc, sáng tối kêu khổ, nội tâm bứt rứt, động tĩnh sầu thảm; đấy đều là những dáng vẻ khổ sở trong cơn bệnh tật.

 

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.2.1.1.2. Thích ư (giải thích ư nghĩa [của t́nh trạng khổ sở ấy])

 

          (Kinh) Thử giai thị nghiệp đạo luận đối, vị định khinh trọng, hoặc nan xả thọ, hoặc bất đắc dũ, nam nữ tục nhăn, bất biện thị sự.

          ()此皆是業道論對未定輕重。或難捨壽或不得愈。男女俗眼不辯是事。

          (Kinh: Đấy đều là do c̣n tranh biện về oán đối trong nghiệp đạo, chưa thể định tội nặng nhẹ, cho nên khó xả thọ mạng, hoặc chẳng được lành bệnh. Mắt tục của kẻ nam người nữ chẳng thể biện định chuyện này).

 

          Đây là giải thích: Ác tướng của bệnh tật lâu ngày là do oán đối trong nghiệp đạo. V́ thế, đức Phật bảo vua A Xà Thế: “Nhất thiết chư pháp giai vi duyên đối. Thế nhân sở vi tác, các tự kiến kỳ hạnh. Hành thiện đắc thiện báo, hành ác đắc ác báo. Thị cố đại vương đương xả ác tùng thiện” (Hết thảy các pháp đều đối ứng với duyên. Đối với những ǵ người đời đă làm, mỗi mỗi đều tự thấy hậu quả của nó. Làm lành được báo lành, làm ác mắc ác báo. Do vậy, đại vương hăy bỏ ác theo thiện). Nay đă do nghiệp duyên oán đối đưa đến, nếu chẳng giao tánh mạng ra, chẳng có cách nào tránh né! Nhưng do chưa quyết định tội ấy nặng hay nhẹ, sao có thể phán định sự sống chết của người ấy cho được! V́ thế, kẻ đáng lẽ phải chết, nhưng chưa thể xả thọ ngay lập tức; kẻ chưa đáng phải chết, vẫn c̣n phải chịu bệnh tật rề rề khó lành. Sợ là ngũ âm chú trớ[31], có thể chuốc lấy nỗi oán hờn ba đời, hồn lẩn quẩn chốn âm ty, cơi trần đă nẩy sanh tai nạn. Mắt phàm tục thô lậu của nhân gian, làm sao có thể biện định những chuyện oán đối do nghiệp báo cho được?

 

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.2.1.2. Minh tu phước thoát tội (nói rơ: Do tu phước mà thoát tội)

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.2.1.2.1. Chánh thị phương quỹ (chỉ dạy phương cách)

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.2.1.2.1.1. Đối tượng độc kinh (đối trước tượng, đọc kinh)

 

          (Kinh) Đản đương đối chư Phật, Bồ Tát tượng tiền, cao thanh chuyển độc thử kinh nhất biến.

          ()但當對諸佛菩薩像前高聲轉讀此經一徧。

          (Kinh: Chỉ nên đối trước tượng chư Phật, Bồ Tát, lớn tiếng chuyển đọc kinh này một lượt).

 

          Phàm là người do chẳng giữ chừng mực cẩn thận, bị cảm nhiễm các chứng bệnh hàn, nhiệt v.v… th́ thuốc thang trong cơi đời có thể chữa trị. Nay là bệnh tật do quả báo của ác nghiệp, cần phải cậy vào pháp lực th́ mới hết bệnh được. Ấy là v́ tâm của chư Phật lấy từ bi làm Thể, có thể làm y vương, khéo chữa các bệnh nơi thân, tâm của chúng sanh. Kinh là pháp dược, Bồ Tát là thầy thuốc khám bệnh, cho nên cần phải đối trước tượng đọc kinh. Thế nhưng, chỉ chuyển đọc một lượt, một hạt kim đan điểm sắt thành vàng! Một lời tột lư, chuyển phàm thành thánh, há đợi phải chuyển đọc nhiều lượt ư?

 

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.2.1.2.1.2. Vị bệnh xả vật (v́ bệnh nhân mà thí xả vật dụng) 

 

          (Kinh) Hoặc thủ bệnh nhân khả ái chi vật, hoặc y phục, bảo bối, trang viên, xá trạch.

          ()或取病人可愛之物或衣服寶貝莊園舍宅。

          (Kinh: Hoặc lấy những vật mà bệnh nhân yêu mến như quần áo, vật quư báu, trang trại, vườn tược, nhà cửa).

 

          Bệnh của người đời có hai loại: Bệnh do Tứ Đại, tức là thân bệnh; và bệnh do Tam Độc là tâm bệnh. Thân bệnh có thể dùng thuốc, tâm bệnh ắt cần phải tu phước. Kinh Pháp Cú dạy: “Nhân tác thiện ác, ương phước tùy nhân, tuy cánh sanh tử, bất khả đắc miễn” (Người làm điều thiện, ác, ương họa hay phước báo sẽ theo người ấy, dẫu trải qua sống chết, chẳng thể tránh khỏi được). V́ thế, cần phải tu phước do tụng kinh để giải trừ. Đối với vật đáng yêu mến, đẹp đẽ, choáng lộn, quư trọng mà nay có thể cắt bỏ ḷng yêu đắm, đoạn trừ gốc bệnh. Quần áo mặc vào để làm đẹp thân thể. Vật quư báu là thứ chất chứa để làm giàu. Trang trại, vườn tược là thứ để du ngoạn. Nhà cửa là chỗ cho con cháu yên thân, toàn là những thứ để ta hưởng thụ, chẳng thể khuyết thiếu được. Đây là nói đến những vật đem thí xả.

 

          (Kinh) Đối bệnh nhân tiền, cao thanh xướng ngôn: “Ngă mỗ giáp đẳng, vị thị bệnh nhân, đối kinh tượng tiền, xả chư đẳng vật. Hoặc cúng dường kinh tượng, hoặc tạo Phật, Bồ Tát h́nh tượng, hoặc tạo tháp tự, hoặc nhiên du đăng, hoặc thí thường trụ”.

          ()對病人前高聲唱言我某甲等為是病人對經像前捨諸等物。或供養經像或造佛菩薩形像或造塔寺或然油燈或施常住。

          (Kinh: Đối trước bệnh nhân, lớn tiếng xướng rằng: “Tôi tên là… v́ người bệnh này, đối trước kinh, tụng, bỏ những vật này, hoặc để cúng dường kinh tượng, hoặc tạo h́nh tượng của Phật, Bồ Tát, hoặc tạo chùa, tháp, hoặc thắp đèn dầu, hoặc cúng thí thường trụ”).

         

          Từ chữ “đối bệnh nhân” (đối trước người bệnh) trở đi, tuyên xướng thí xả vật dụng. Đối trước người bệnh lớn tiếng xướng, chính là để cho người ấy biết công đức của việc thí xả to lớn, trong tâm ghi nhớ chẳng quên. Kinh dạy: “Nhất thiết chư vật, tất giai phân tán, duy thử nguyện vương, bất tương xả ly” (Hết thảy các vật thảy đều phân tán, chỉ có nguyện vương này chẳng hề ĺa bỏ) là nói đến chuyện này. Chữ Na Măng trong tiếng Phạn, Hán dịch là “mỗ giáp” (某甲, tên này nọ). Giáp đứng đầu Thiên Can, là số đầu tiên, chẳng ngại liệt kê Ất, Bính… theo thứ tự.

          Từ chữ “cúng” trở đi là phương pháp tu phước. “Cúng dường kinh tượng”: Pháp là Phật mẫu, Phật sanh từ pháp. Tam thế Như Lai đều cúng dường pháp. Tượng là di dung (遺容, dung nhan, h́nh ảnh để lại) của đức Thế Tôn; tuy là đất nặn, gỗ khắc, nhưng có thể khiến cho mọi người đều nghĩ đến Phật, chẳng khác đức Phật thật. V́ thế, thờ phụng sẽ được phước. Tạo h́nh tượng của Phật, Bồ Tát, hăy chuẩn theo kinh Tạo Tượng Phước Báo, công đức rất nhiều, nay nêu đại lược một đôi điều. Kinh dạy: “Thiên hạ nhân dân, năng tác Phật h́nh tượng giả, thế thế sở sanh chi xứ, nhăn mục tịnh khiết, diện mạo đoan chánh, thân thể, thủ, túc, thường hảo nhu nhuyễn, sanh ư thiên thượng, diệc phục tịnh khiết, chư thiên trung thắng. Tử ma kim sắc, đoan chánh vô tỷ. Tác Bồ Tát tượng, công đức diệc nhĩ” (Nhân dân trong thiên hạ, có thể tạo h́nh tượng Phật, đời đời sanh ở nơi đâu, mắt trong sạch, diện mạo đoan chánh, thân thể, tay, chân thường tốt đẹp mềm mại. Sanh lên cơi trời, cũng lại tịnh khiết, thù thắng nhất trong chư thiên. Thân có màu như vàng tía giồi mài, đoan chánh khôn sánh. Công đức tạo tượng Bồ Tát cũng như thế).

          Tháp, chùa như trong phần trên [đă giải thích]. Kinh Tạp Bảo Tạng nói: “Tạo lập tháp tự, mạng chung sanh Đao Lợi thiên” (Tạo lập chùa, tháp. khi mạng chung, sanh lên trời Đao Lợi). “Nhiên du đăng” (thắp đèn dầu): Kinh Thí Đăng chép: “Phật cáo Xá Lợi Phất: - Hữu nhân ư tháp, miếu, h́nh tượng, phụng thí đăng minh, năi chí dĩ thiểu đăng, cự, như thử phước đức, duy Phật năng tri” (Đức Phật bảo ngài Xá Lợi Phất: - Có người ở nơi tháp, miếu, h́nh tượng, cúng thí đèn chiếu sáng, cho đến chút ít đèn, đuốc, phước đức như thế chỉ Phật có thể biết). Hoặc đem những vật mà người bệnh yêu mến thí hết cho Chiêu Đề[32], cúng dường chúng tăng. Đấy là nói tùy ư hành một thứ, liền cảm quả báo thù thắng, chẳng phải là mỗi sự đều phải làm hết.

 

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.2.1.2.1.3. Thoát tội tri mạng (thoát tội, biết túc mạng)

 

          (Kinh) Như thị tam bạch bệnh nhân, khiển linh văn tri, giả linh chư thức phân tán, chí khí tận giả, năi chí nhất nhật, nhị nhật, tam nhật, tứ nhật, chí thất nhật dĩ lai, đản cao thanh bạch, cao thanh độc kinh.

          ()如是三白病人遣令聞知。假令諸識分散至氣盡者乃至一日二日三日四日至七日已來但高聲白高聲讀經。

          (Kinh: Ba lượt thưa với bệnh nhân như thế, khiến cho người ấy nghe biết. Nếu như các thức đă phân tán cho đến khi người ấy tắt hơi, cho đến một ngày, hai ngày, ba ngày, bốn ngày, cho đến bảy ngày trở lại, chỉ lớn tiếng xướng bạch, lớn tiếng đọc kinh).

 

          Thay người bệnh xả vật, ắt bạch ba lượt để người bệnh nghe biết, muốn khiến cho người bệnh trong tâm nhận biết, biết rơ “ta có công đức như thế đó”. “Giả linh” (nếu như), ư nói: Nhờ vào phước thí ấy, bệnh hết, thân an, tốt lành chi bằng? Giả sử đại nạn khó thoát, vĩnh viễn dứt tuyệt duyên trong cơi đời, sẽ ngay trong lúc [người bệnh] các thức phân tán, tắt hơi, vẫn nên trong bảy ngày, lớn tiếng xướng bạch, đọc kinh, người ấy ắt giải thoát trọng tội, siêu thăng.

          “Chư thức phân tán” (các thức chia ĺa): Kinh Xử Thai chép: “Nhĩ thời Thế Tôn, tương dục thị hiện thức sở thú hướng, đạo thức, tục thức, hữu vi thức, vô vi thức, hữu lậu thức, vô lậu thức, hoa thức, quả thức, báo thức, vô báo thức, thiên thức, long thức, năi chí nhân phi nhân thức. Thượng chí nhị thập bát thiên thức, hạ chí Vô Cứu địa ngục thức” (Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn sắp muốn thị hiện chỗ thức hướng về, tức đạo thức, tục thức, hữu vi thức, vô vi thức, hữu lậu thức, vô lậu thức, hoa thức, quả thức, báo thức, vô báo thức, thiên thức, long thức, cho đến nhân phi nhân thức. Trên là đến thức của [chư thiên trong] hai mươi tám tầng trời, dưới là đến thức [của chúng sanh] trong địa ngục A Tỳ). Ở đây, [kinh này chỉ nói “chư thức”] là nói chung. Nếu xét theo một người, sẽ gọi tám thức thần là “chư thức”.

          “Khí tận” (tắt hơi) th́ chính là như thường nói: “Phong trước, Hỏa sau, hồn thần rời đi”. Thân hư nhược, xác lạnh ngắt, h́nh hài cứng đờ! Sách Tông Kính Lục có đoạn viết: “Hỏi: Đến ngày các căn tan tác, hư hoại, lúc thức rời đi, bỏ tấm thân cũ này, để thọ h́nh chất khác, cái thức đến đi có tướng trạng như thế nào? Đáp: Kinh Hiển Thức dạy: ‘Phật cáo Hiền Hộ: - Thức chi vận chuyển, thiên, diệt, văng, lai, do như Phong Đại, vô sắc, vô h́nh, bất khả hiển hiện, nhi năng phát động vạn vật, thị chúng h́nh trạng’ (Đức Phật bảo ngài Hiền Hộ: - Sự vận chuyển, đổi dời, diệt mất, đến đi của Thức giống như Phong Đại, vô sắc, vô h́nh, chẳng thể hiển hiện, mà có thể phát động muôn vật. Đó là h́nh dạng của nó)”.

 

          (Kinh) Thị nhân mạng chung chi hậu, túc ương trọng tội, chí ư Ngũ Vô Gián tội, vĩnh đắc giải thoát. Sở thọ sanh xứ, thường tri túc mạng.

          ()是人命終之後宿殃重罪至於五無間罪永得解脫。所受生處常知宿命。

          (Kinh: Người ấy sau khi mạng chung, vĩnh viễn giải thoát túc ương, tội nặng, cho đến tội ngũ Vô Gián. Sanh ra ở nơi đâu, cũng đều thường biết túc mạng).

 

          Từ “thị nhân” (người ấy) trở đi, nói rơ chuyển chướng, thác sanh, vĩnh viễn giải thoát khỏi túc ương, trọng tội, tội ngũ Vô Gián, chính là để hiển thị phước bố thí thù thắng. Công đức Tam Bảo sâu dầy, không chỉ [tội nhân] được thoát tội, thọ sanh, mà c̣n có thể thường biết Túc Mạng, tự nhiên biết rơ nhân quả, tội phước phân minh, từ chỗ sáng vào chỗ sáng, ắt đạt đến Phật quả!

 

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.2.1.2.2. Huống hiển lợi ích (nêu rơ lợi ích của kẻ không có túc ương, trọng tội)

 

          (Kinh) Hà huống thiện nam tử, thiện nữ nhân, tự thư thử kinh, hoặc giáo nhân thư, hoặc tự tố họa Bồ Tát h́nh tượng, năi chí giáo nhân tố họa, sở thọ quả báo, tất hoạch đại lợi.

          ()何況善男子善女人自書此經或教人書。或自塑畫菩薩形像乃至教人塑畫。所受果報必獲大利。

          (Kinh: Huống chi thiện nam tử, thiện nữ nhân tự chép kinh này, hoặc dạy người khác chép, hoặc chính ḿnh đắp, vẽ h́nh tượng Bồ Tát, cho đến dạy người khác đắp, vẽ, sẽ đạt được quả báo, ắt đạt được lợi ích to lớn).

 

          “Huống” () là hăy thử suy xét, ư nói: Thay kẻ đó xả thí mà c̣n đạt được phước như thế. Suy ra tự làm, há có thể sánh được ư? Luận Trung Biên Phân Biệt nói tu hành trong Đại Thừa có mười điều, điều thứ nhất là biên chép. Kinh Niết Bàn dạy: “Ư ác thế trung thư tả kinh quyển, diệc khuyến tha nhân linh đắc thư tả, cụ túc năng giải, tận kỳ nghĩa vị” (Trong đời ác, biên chép kinh quyển, cũng khuyên người khác biên chép, sẽ có thể thấu hiểu đầy đủ trọn hết nghĩa vị [của kinh]).

          “Tố họa h́nh tượng” (đắp, vẽ h́nh tượng): Kinh Tạo Tượng dạy: “Tác Phật, Bồ Tát h́nh tượng, kỳ phước vô lượng, vô cùng tận thời, bất khả xưng số. Như thị tứ thiên hạ giang, hà, hải thủy, thượng khả thăng lượng. Tác Phật h́nh tượng, kỳ phước thậm đa, đa tứ thiên hạ giang, hà, hải thủy quá xuất thập bội. Hậu thế sở sanh, thường hộ Phật đạo. Tác Phật h́nh tượng, tử hậu bất phục nhập ư địa ngục, súc sanh, ngạ quỷ, chư ác đạo trung” (Tạo h́nh tượng Phật, Bồ Tát, phước ấy vô lượng, chẳng có lúc cùng tận, chẳng thể tính kể số lượng. Như nước của sông cái, sông con, biển trong tứ thiên hạ này c̣n có thể đong lường được, chứ phước do tạo h́nh tượng Phật rất nhiều, nhiều hơn cả mười lần lượng nước nơi sông cái, sông con, biển cả trong tứ thiên hạ. Sanh vào đời sau, thường hộ tŕ Phật đạo. Tạo h́nh tượng Phật, sau khi chết chẳng c̣n vào trong các đường ác như địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh). V́ thế, do quả báo đạt được, ắt có lợi ích to lớn!

 

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.2.1.3. Kết khuyến tu công đức (tiểu kết, khuyên tu công đức)

 

          (Kinh) Thị cố, Phổ Quảng! Nhược kiến hữu nhân độc tụng thị kinh, năi chí nhất niệm tán thán thị kinh, hoặc cung kính giả.

          ()是故普廣若見有人讀誦是經乃至一念讚歎是經或恭敬者。

          (Kinh: Do vậy này Phổ Quảng! Nếu thấy có người đọc tụng kinh này, cho đến một niệm tán thán, hoặc cung kính kinh này).

 

          Tiếp nối công đức trong phần trên, nên nói “thị cố” (do vậy). Đối trước kinh th́ là “độc” (, đọc) v́ chưa thuộc. Đọc thuộc th́ gọi là Tụng () do đă thông thuộc kinh văn. Căn có lợi, độn, thời có lâu, mau. “Thị kinh” (kinh này) tức là kinh Địa Tạng. Nói là “thị” th́ “toàn thể đều là”, chẳng có hai! Tông này (tông Thiên Thai) dùng Lục Tức để hiển lộ Thị. Do toàn thể tâm là kinh, ngoài kinh chẳng có tâm, nên nói “thị kinh” (kinh này). “Nhất niệm tán thán”: Trong phần trên th́ do một niệm gièm báng người cúng dường, c̣n mắc tội ương bao kiếp. Một niệm tán thán kinh này, ắt cảm phước trong nhiều đời. Người cung kính đọc tụng đạt được phước có cùng công năng với tán thán.

 

          (Kinh) Nhữ tu bách thiên phương tiện, khuyến thị đẳng nhân, cần tâm mạc thoái, năng đắc vị lai, hiện tại, thiên vạn ức bất khả tư nghị công đức.

          ()汝須百千方便勸是等人勤心莫退。能得未來現在千萬億不可思議功德。

          (Kinh: Ông hăy nên dùng trăm ngàn phương tiện, khuyên những người ấy dốc ḷng siêng gắng, đừng lui sụt, sẽ có thể đạt được ngàn vạn ức công đức chẳng thể nghĩ bàn trong đời vị lai và hiện tại).

 

          Từ “nhữ tu” (ông hăy nên) trở đi, đức Phật khuyên răn ngài Phổ Quảng hăy nên dùng trăm ngàn phương tiện để khuyên bảo những người đọc tụng, tán thán, cung kính ấy, như kinh Đại Phương Quảng Tổng Tŕ đă dạy: “Phật diệt độ hậu, nhược hữu pháp sư thiện tùy nhạo dục, vị nhân thuyết pháp, năng linh Bồ Tát học Đại Thừa giả, cập chư đại chúng, hữu phát nhất mao hoan hỷ chi tâm, năi chí tạm hạ nhất trích lệ giả, đương tri giai thị Phật chi thần lực” (Sau khi đức Phật diệt độ, nếu có pháp sư khéo thuận theo ḷng vui thích, mong muốn để thuyết pháp cho người khác, có thể khiến cho Bồ Tát học Đại Thừa, và các đại chúng có tâm hoan hỷ chừng bằng mảy lông, thậm chí tạm rơi một giọt lệ, hăy nên biết đấy đều là do thần lực của đức Phật). Do điều này mà chứng biết: Người đọc, tụng, tán thán, cung kính, không ǵ chẳng phải là do thần lực của Phật, cho nên cần phải dùng phương tiện để khuyên lơn.

          “Cần tâm mạc thoái” (tâm siêng gắng, đừng lui sụt): Như trong kinh Kiên Ư, đức Phật bảo ngài A Nan: “Kỳ hữu hảo tâm thiện ư chi nhân, văn Phật minh pháp, nhất tâm nhi thính, năng nhất nhật khả, bất năng nhất nhật, bán nhật khả. Bất năng bán nhật, nhất thời khả, bất năng nhất thời, bán thời khả, bất năng bán thời, tu du khả, kỳ phước bất khả lượng, bất khả tư dă. Nhữ đương quảng vị chư tỳ-kheo tăng, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di, bạch y nhân dân thuyết chi” (Nếu có kẻ hảo tâm, thiện ư, nghe đức Phật thuyết pháp bèn nhất tâm lắng nghe, có thể trong ṿng một ngày, hoặc chẳng thể một ngày th́ nửa ngày cũng được. Nửa ngày chẳng được, một giờ cũng được. Một giờ chẳng thể th́ nửa giờ cũng được. Nửa giờ chẳng được th́ trong khoảnh khắc cũng được, phước ấy chẳng thể lường, chẳng thể ca ngợi được! Ông hăy nên rộng nói cho các vị tỳ-kheo tăng, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di, nhân dân tại gia [hay biết]). Tạm nghe mà c̣n như thế, huống là cung kính, tán thán, đọc tụng ư? V́ thế, khuyên lơn [chúng sanh] tâm phải siêng gắng, đừng lui sụt, sẽ có thể đạt được công đức chẳng thể nghĩ bàn trong vị lai và hiện tại.

 

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.2.2. Mộng mị kiến quỷ (mộng mị thấy quỷ)

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.2.2.1. Mộng kiến ác cảnh (mộng thấy cảnh ác)

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.2.2.1.1. Thị tướng (chỉ bày tướng trạng)

 

          (Kinh) Phục thứ Phổ Quảng! Nhược vị lai thế chư chúng sanh đẳng, hoặc mộng, hoặc mị, kiến chư quỷ thần, năi cập chư h́nh, hoặc bi, hoặc đề, hoặc sầu, hoặc thán, hoặc khủng, hoặc bố.

          ()復次普廣若未來世諸眾生等或夢或寐見諸鬼神乃及諸形。或悲或啼或愁或歎或恐或怖。

          (Kinh: Lại này, Phổ Quảng! Nếu các chúng sanh trong đời vị lai, hoặc trong mộng, hoặc trong khi mơ màng, thấy các quỷ thần, cho đến các h́nh tướng buồn bă, hoặc khóc lóc, hoặc sầu muộn, hoặc than thở, hoặc hăi hùng, hoặc sợ sệt).

 

          Mộng trong đoạn này khác với mộng trong đoạn trước. Trong đoạn trước là do oán đối của chính ḿnh, c̣n đoạn này là quyến thuộc xa xưa ngấm ngầm quấn quít, đều là chiêm bao thật sự. Tôn chân nhân[33] nói: “Mộng đều là hồn nhờ vào mộng để tác động lên các vật. Do tâm thức [trong ban ngày] bị hạn cuộc nơi thân thể, chẳng thể lưu thông. Ban đêm, trong mộng th́ hồn rỗng rang, tĩnh lặng, sẽ dùng những cảnh tượng tốt lành trong mộng để báo trước điều tốt lành, dùng những điều hung hiểm trong giấc mộng để báo trước chuyện xấu”. V́ thế, Đông Lai Lữ Thị[34] nói: “Thân có thể tiếp xúc th́ là Sự, tinh thần gặp gỡ th́ là mộng”. Nay do thân tiếp xúc, thần thức gặp gỡ, cho nên có những chuyện trong mộng. Sách Châu Lễ phân tích sáu loại mộng, phân tích mộng là cát hay hung: Thông thường, kinh ngạc, nghĩ nhớ, tỉnh giấc kể lại, vui sướng, và kinh hăi.

          “Mị” () là mê mệt, mắt nhắm, tinh thần ẩn tàng. Trang Tử nói: “Mị là giao tiếp bằng hồn” chính là nói về ư này. Thấy các quỷ thần, các quỷ thần ấy chính là thân thuộc nhiều đời, nương vào giấc mộng để hiện h́nh. Đấy chính là mộng thuộc loại b́nh thường. “Chư h́nh” (các h́nh trạng): Nam, nữ, già, trẻ bất đồng, người hay quỷ diện mạo chẳng đồng nhất. “Bi đề” (悲啼, buồn bă, khóc lóc) th́ thuộc loại mộng kinh ngạc và sợ hăi. Theo sách thuốc, do nương theo khí Âm, cho nên thấy quỷ thần. Khí nơi phổi mà thịnh sẽ mộng thấy khóc lóc, bay lên, vẫy vùng. Khí nơi tim mà thịnh, sẽ mộng thấy vui cười, hay hăi hùng, sợ sệt. Ở đây là do thân thuộc cơ cảm, chẳng do Âm, Dương, hư hay thực[35]. “Buồn bă, khóc lóc, sầu thảm, than thở” là nói đến t́nh trạng quỷ xin [người thân c̣n sống hăy] thương xót.

 

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.2.2.1.2. Thích ư (giải thích ư nghĩa)

 

          (Kinh) Thử giai thị nhất sanh, thập sanh, bách sanh, thiên sanh, quá khứ phụ mẫu, nam, nữ, đệ, muội, phu thê, quyến thuộc, tại ư ác thú, vị đắc xuất ly.

          ()此皆是一生十生百生千生過去父母男女弟妹夫妻眷屬在於惡趣未得出離。

          (Kinh: Đấy đều là cha mẹ, con trai, con gái, em trai, em gái, chồng, vợ, quyến thuộc một đời, mười đời, trăm đời, ngàn đời trong quá khứ đang ở trong đường ác chưa được thoát khỏi).

 

          Do là quyến thuộc nhiều đời, nên hiện các thân h́nh. Do chưa được tiếp xúc lúc họ c̣n sống, làm sao có thể nghĩ đến họ cho được? Cha, mẹ, con trai, con gái như đă giải thích trong phần trước. “Đệ” (, em trai) là “đệ” (, thứ tự), [hàm nghĩa] do theo thứ tự mà [anh] ở trước em. “Muội” (, em gái) là “muội” (, tối tăm), ví như mặt trời vừa mới mọc, mới mọc được một chốc, vẫn c̣n tối tăm [tức là em gái c̣n non nớt so với anh, chị]. “Phu thê” (chồng vợ) hàm nghĩa “sánh đôi”. [Dân chúng b́nh phàm là] những người có địa vị kém hơn kẻ sĩ (người có quan chức, có học thức) th́ được gọi là Thê, Thê () có nghĩa là Tề (, mấp mé, ngang bằng). Phàm là kẻ thấp kém, chẳng đáng để tôn xưng bèn nói là “tề đẳng” (kẻ ngang hàng). Họ (những thân quyến nhiều đời ấy) ở trong các đường ác hoặc trầm luân nơi địa phủ, hoặc đọa làm quỷ đă lâu ngày, thiếu người giúp đỡ thoát khỏi.

 

          (Kinh) Vô xứ hy vọng phước lực cứu bạt, đương cáo túc thế cốt nhục, sử tác phương tiện, nguyện ly ác đạo.

          ()無處希望福力救拔當告宿世骨肉使作方便願離惡道。

          (Kinh: Không có chỗ nào để mong mỏi phước lực cứu bạt, bèn nói với người ruột thịt trong những đời trước để mong họ tạo phương tiện ḥng thoát khỏi đường ác).

 

          Đă không có chỗ để mong mỏi phước lực cứu vớt, bèn nói với người thân trong nhiều đời xa xưa. Những quỷ thần ấy đă nghĩ nát nước mà không có cách nào, đang ở trong cảnh khổ mong cầu cứu, [nên đành phải nói với người thân nhiều đời]. V́ thế biết: V́ cha mẹ v.v… trong quá khứ làm phước, sẽ như cấp lương cho người từ xa đến. Kinh Chánh Pháp Niệm Xứ dạy: “Nhược vị vong nhân tu phước, hành bố thí, sanh quỷ đạo giả, quỷ dung đắc phước. Dĩ quỷ tri hối, tiền thân xan tham, cố vị thí thời, bỉ tắc hoan hỷ. Nhược sanh dư đạo, đa vô đắc lực” (Nếu v́ người đă mất tu phước, làm chuyện bố thí, th́ nếu người [đă mất] sanh vào quỷ đạo, sẽ được hưởng phước. Do quỷ biết hối hận đời trước đă trót keo, tham, cho nên khi được bố thí, họ sẽ hoan hỷ. Nếu [người đă mất] sanh trong các đường khác th́ phần nhiều chẳng đắc lực). Nay những người ấy mong [người thân c̣n sống] tạo phương tiện để họ được ĺa khỏi ác đạo th́ sợ rằng họ thuộc loại ngạ quỷ đấy chăng?

 

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.2.2.2. Sắc khiển độc kinh (truyền dạy hăy đọc kinh)  

 

          (Kinh) Phổ Quảng! Nhữ dĩ thần lực, khiển thị quyến thuộc, linh đối chư Phật, Bồ Tát tượng tiền, chí tâm tự độc thử kinh, hoặc thỉnh nhân độc. Kỳ số tam biến, hoặc thất biến.

          ()普廣汝以神力遣是眷屬令對諸佛菩薩像前志心自讀此經或請人讀。其數三徧或七徧。

          (Kinh: Này Phổ Quảng! Ông dùng thần lực khiến cho những quyến thuộc ấy đối trước tượng của chư Phật, Bồ Tát, chí tâm tự đọc kỉnh này, hoặc thỉnh người khác đọc, số đến ba lần hoặc bảy lần).

 

          V́ sao [đức Phật] lại bảo ngài Phổ Quảng dùng thần lực khiến cho quyến thuộc đọc kinh? Do kẻ ngu trong thế gian ít người biết ơn. Lục thân đang sống sờ sờ, họ c̣n chẳng hề đoái hoài, huống hồ người thân đă cách mấy đời! Dẫu có người nghĩ tưởng, do chưa biết mặt, dẫu [người đă khuất] hiện h́nh trong mộng mị, họ vẫn chẳng nghĩ tới. V́ thế, ngài Phổ Quảng dùng thần lực ngấm ngầm giúp đỡ, khiến họ mau chóng nghĩ nhớ, khiến cho họ cung kính đối trước tượng Phật, Bồ Tát, hoặc tự đọc kinh, hoặc thỉnh người khác đọc. V́ sao tụng kinh này tới ba lượt hay bảy lượt? Do chúng đều là những con số Dương [trong Dịch học]. “Ba” là con số của thiên, địa, nhân. Từ một mà lại gấp bội lên th́ Tam Tài được trọn đủ. Một thành hai là Dương sanh Âm; hai sanh ra ba là Âm và Dương ḥa hợp. Ba sanh ra vạn vật, sanh sôi vô cùng. Bảy là con số thuộc về Thiếu Dương. Đây cũng là biến thể của hai và ba, hai thêm năm thành bảy, [bảy] cộng thêm hai thành chín, tức là Lăo Dương. Chuyển ngục quỷ nơi âm ty sanh vào dương thế thuộc cơi trời. V́ thế, chỉ lấy con số ba và bảy, chẳng nêu ra con số sáu và tám, bởi số âm khuyết hăm, chẳng phải là đạo siêu thoát lên cơi sáng.

 

3.2.3.1.1.2.2.2.1.3.1.1.2.2.3. Tồn vong đắc ích (kẻ c̣n lẫn người mất được lợi ích)

 

          (Kinh) Như thị ác đạo quyến thuộc, kinh thanh tất thị biến số, đương đắc giải thoát, năi chí mộng mị chi trung, vĩnh bất phục kiến.

          ()如是惡道眷屬經聲畢是徧數當得解脫。乃至夢寐之中永不復見。